8. Sınıf Türkçe Fiil Catisi Testleri

Doğru cevap: B

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. Bu tür fiiller genellikle "-l" veya "-n" ekleriyle kurulur ve "kim tarafından?" sorusuna cümle içinde net bir cevap bulunmaz. B seçeneğinde "Toplantı salonu... hazırlandı." cümlesinde fiil "hazırlandı"dır. Burada işi yapan kişi belirtilmemiştir; "salon" işi yapan değil, hazırlama işinden etkilenen öznedir. "Salon kim tarafından hazırlandı?" sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır; işi yapan özneler bellidir: "öğrenciler temizledi", "usta tamir etti", "annem yaptı". Bu cümlelerde özne işi yapan konumunda olduğu için edilgen değildir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. Bu tür fiiller genellikle "-l" veya "-n" ekleriyle kurulur ve "kim tarafından?" sorusuna cümle içinde net bir cevap bulunmaz. B seçeneğinde "Toplantı salonu... hazırlandı." cümlesinde fiil "hazırlandı"dır. Burada işi yapan kişi belirtilmemiştir; "salon" işi yapan değil, hazırlama işinden etkilenen öznedir. "Salon kim tarafından hazırlandı?" sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır; işi yapan özneler bellidir: "öğrenciler temizledi", "usta tamir etti", "annem yaptı". Bu cümlelerde özne işi yapan konumunda olduğu için edilgen değildir.

Doğru cevap: C

Dönüşlü fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve eylem başkasına değil, öznenin kendisine yönelir. seçeneğiC170nde “giyin-di” fiili dönüşlüdür. Çünkü “çocuk” hem işi yapan hem de yapılan işten etkilenen kişidir: Çocuk kendini giydirir (başkasını değil). B seçeneğinde “bitirdi” fiili etken çatılıdır; özne (o) işi yapar, eylem nesneye (ödev) yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “karşılandı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir, özne (misafirler) eylemi yapan değil, eylemden etkilenen konumdadır. D seçeneğinde “anlattı” fiili etkendir; özne (öğretmen) işi yapar ve eylem nesneye (konu) yönelir. Bu nedenle dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve eylem başkasına değil, öznenin kendisine yönelir. seçeneğiC170nde “giyin-di” fiili dönüşlüdür. Çünkü “çocuk” hem işi yapan hem de yapılan işten etkilenen kişidir: Çocuk kendini giydirir (başkasını değil). B seçeneğinde “bitirdi” fiili etken çatılıdır; özne (o) işi yapar, eylem nesneye (ödev) yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “karşılandı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir, özne (misafirler) eylemi yapan değil, eylemden etkilenen konumdadır. D seçeneğinde “anlattı” fiili etkendir; özne (öğretmen) işi yapar ve eylem nesneye (konu) yönelir. Bu nedenle dönüşlü değildir.

Doğru cevap: D

Edilgen (pasif) çatıda fiili yapan kişi (özne) belli değildir; işi yapan açıkça söylenmez. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur ve cümlede gerçek özne yerine “sözde özne” bulunur. seçeneğiD196nde “açıldı” fiili “aç-ıl-dı” biçimindedir. İşi kimin yaptığı belirtilmemiştir; “köprü” işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Bu nedenle cümle edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “temizledi, hazırladı, karşıladı” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, babam, annem) açıkça verilmiştir. Bu yüzden doğru cevap D546’dir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda fiili yapan kişi (özne) belli değildir; işi yapan açıkça söylenmez. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur ve cümlede gerçek özne yerine “sözde özne” bulunur. seçeneğiD196nde “açıldı” fiili “aç-ıl-dı” biçimindedir. İşi kimin yaptığı belirtilmemiştir; “köprü” işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Bu nedenle cümle edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “temizledi, hazırladı, karşıladı” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, babam, annem) açıkça verilmiştir. Bu yüzden doğru cevap D546’dir.

Doğru cevap: A

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede özellikle söylenmez; fiil genellikle "-l" / "-n" ekleriyle kurulur. Bu tür cümlelerde "kim tarafından?" sorusuna cevap veren gerçek özne bulunmaz; özne gibi görünen öğe çoğu zaman yapılan işten etkilenen "sözde özne" olur. seçeneğiA292nde "kontrol edildi" fiili "-il" edilgenlik eki almıştır. Cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir; "ödevler" işi yapan değil, yapılan işten etkilenen ögedir (sözde özne). Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır: "kontrol etti", "teslim ettiler", "denetledi" fiillerinde işi yapan özneler (öğretmen, öğrenciler, müdür) açıkça verilmiştir. Bu yüzden doğru cevap A687’dir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede özellikle söylenmez; fiil genellikle "-l" / "-n" ekleriyle kurulur. Bu tür cümlelerde "kim tarafından?" sorusuna cevap veren gerçek özne bulunmaz; özne gibi görünen öğe çoğu zaman yapılan işten etkilenen "sözde özne" olur. seçeneğiA292nde "kontrol edildi" fiili "-il" edilgenlik eki almıştır. Cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir; "ödevler" işi yapan değil, yapılan işten etkilenen ögedir (sözde özne). Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır: "kontrol etti", "teslim ettiler", "denetledi" fiillerinde işi yapan özneler (öğretmen, öğrenciler, müdür) açıkça verilmiştir. Bu yüzden doğru cevap A687’dir.

Doğru cevap: B

seçeneğiBnde “kapandı” fiili öznenin (kapı) kendi kendine yaptığı/gerçekleştiği bir durumu bildirir; yani fiil dönüşlü (kendi kendine olma) özelliği taşır. “Kapı kapandı.” cümlesinde işi yapan da etkilenen de özne gibi görünür; dışarıdan bir yapan açıkça belirtilmez. B, C ve D seçeneklerinde ise fiiller edilgendir. “Başladı”, “onarıldı”, “açıklandı” fiillerinde işi yapan (kim/neyin yaptığı) belirtilmemiştir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle B, C ve D edilgen; A ise dönüşlü olduğu için diğerlerinden farklıdır.

1. Çözüm: seçeneğiBnde “kapandı” fiili öznenin (kapı) kendi kendine yaptığı/gerçekleştiği bir durumu bildirir; yani fiil dönüşlü (kendi kendine olma) özelliği taşır. “Kapı kapandı.” cümlesinde işi yapan da etkilenen de özne gibi görünür; dışarıdan bir yapan açıkça belirtilmez. B, C ve D seçeneklerinde ise fiiller edilgendir. “Başladı”, “onarıldı”, “açıklandı” fiillerinde işi yapan (kim/neyin yaptığı) belirtilmemiştir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle B, C ve D edilgen; A ise dönüşlü olduğu için diğerlerinden farklıdır.

Doğru cevap: C

seçeneğiCnde fiil “duyuruldu”dur. Bu fiil “duyurmak” eyleminin **-l** ekiyle edilgenleşmiş hâlidir. Cümlede işi yapan (duyuran) kişi/kurum belirtilmemiştir; yani eylem özne tarafından yapılmaz, özne (kararlar) bu eylemden etkilenir. Bu nedenle fiil **edilgen çatılıdır**. A, C ve D seçeneklerinde fiiller (seçti, hazırladı, kazandı) işi yapan özne bellidir ve eylem özne tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu fiiller **etken çatılı** olduğu için doğru cevap olamaz.

1. Çözüm: seçeneğiCnde fiil “duyuruldu”dur. Bu fiil “duyurmak” eyleminin **-l** ekiyle edilgenleşmiş hâlidir. Cümlede işi yapan (duyuran) kişi/kurum belirtilmemiştir; yani eylem özne tarafından yapılmaz, özne (kararlar) bu eylemden etkilenir. Bu nedenle fiil **edilgen çatılıdır**. A, C ve D seçeneklerinde fiiller (seçti, hazırladı, kazandı) işi yapan özne bellidir ve eylem özne tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu fiiller **etken çatılı** olduğu için doğru cevap olamaz.

Doğru cevap: D

Dönüşlü fiilde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman “-n” ekiyle (hazırlanmak, yıkanmak, giyinmek vb.) kurulur. seçeneğiD197nde “hazırlanıp” (hazırlanmak) fiilinde özne (o) kendi kendini hazırlar; yani yapılan işin etkisi yine özneye döner. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “attı” fiili geçişlidir; özne (çocuk) işi yapar, etki “top” üzerinden başka birine yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “anlattı” fiili geçişlidir; özne (öğretmen) işi yapar, etki “konu” üzerinden “sınıfa” yönelir. Dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan belli bir özne yoktur; pencere kendiliğinden kapanmış gibi ifade edilir. Bu kullanım daha çok oluş/kendiliğinden gerçekleşme anlamı taşır; dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman “-n” ekiyle (hazırlanmak, yıkanmak, giyinmek vb.) kurulur. seçeneğiD197nde “hazırlanıp” (hazırlanmak) fiilinde özne (o) kendi kendini hazırlar; yani yapılan işin etkisi yine özneye döner. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “attı” fiili geçişlidir; özne (çocuk) işi yapar, etki “top” üzerinden başka birine yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “anlattı” fiili geçişlidir; özne (öğretmen) işi yapar, etki “konu” üzerinden “sınıfa” yönelir. Dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan belli bir özne yoktur; pencere kendiliğinden kapanmış gibi ifade edilir. Bu kullanım daha çok oluş/kendiliğinden gerçekleşme anlamı taşır; dönüşlü değildir.

Doğru cevap: A

Edilgen çatıda fiilin bildirdiği işi yapan (gerçek özne) cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından yapılmış gibi görünmez. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur ve “kim tarafından?” sorusuna cümle içinde cevap bulunamaz. seçeneğiA235nde “alındı” fiili “almak” fiilinin edilgen biçimidir (al-ın-dı). Cümlede kararları kimin aldığı belirtilmemiştir; “Kim aldı?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır; işi yapan özne açıkça vardır: “öğrenciler temizledi”, “babam karşıladı”, “usta tamir etti”. Bu cümlelerde “kim yaptı?” sorusunun cevabı cümle içinde bulunduğu için edilgen değildir.

1. Çözüm: Edilgen çatıda fiilin bildirdiği işi yapan (gerçek özne) cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından yapılmış gibi görünmez. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur ve “kim tarafından?” sorusuna cümle içinde cevap bulunamaz. seçeneğiA235nde “alındı” fiili “almak” fiilinin edilgen biçimidir (al-ın-dı). Cümlede kararları kimin aldığı belirtilmemiştir; “Kim aldı?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır; işi yapan özne açıkça vardır: “öğrenciler temizledi”, “babam karşıladı”, “usta tamir etti”. Bu cümlelerde “kim yaptı?” sorusunun cevabı cümle içinde bulunduğu için edilgen değildir.

Doğru cevap: B

Etken çatıda özne bellidir ve işi/eylemi bizzat kendisi yapar. Yani yüklem “kim yaptı?” sorusuna açık bir özneyle cevap verir. A seçeneğinde “açıklandı” fiili, işi yapanı belirtmez; “sonuçlar” işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle edilgendir. B seçeneğinde “anlatıldı” fiilinde de işi yapan kişi belirtilmemiştir; “proje” anlatma işini yapmaz. Bu nedenle edilgendir. seçeneğiB387nde “Öğrenciler... oynadı.” cümlesinde işi yapan özne açıkça “öğrenciler”dir ve eylemi kendileri gerçekleştirir. Bu yüzden fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde “konuşuldu” fiilinde konuşma işini kimin yaptığı belli değildir; özne gizlenmiştir. Bu nedenle edilgendir. Doğru cevap: B663

1. Çözüm: Etken çatıda özne bellidir ve işi/eylemi bizzat kendisi yapar. Yani yüklem “kim yaptı?” sorusuna açık bir özneyle cevap verir. A seçeneğinde “açıklandı” fiili, işi yapanı belirtmez; “sonuçlar” işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle edilgendir. B seçeneğinde “anlatıldı” fiilinde de işi yapan kişi belirtilmemiştir; “proje” anlatma işini yapmaz. Bu nedenle edilgendir. seçeneğiB387nde “Öğrenciler... oynadı.” cümlesinde işi yapan özne açıkça “öğrenciler”dir ve eylemi kendileri gerçekleştirir. Bu yüzden fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde “konuşuldu” fiilinde konuşma işini kimin yaptığı belli değildir; özne gizlenmiştir. Bu nedenle edilgendir. Doğru cevap: B663

Doğru cevap: C

seçeneğiCnde “teslim etti” fiilinin öznesi bellidir: “Öğrenciler”. Eylem özne tarafından yapılmıştır (etken) ve eylem bir nesneye yönelmiştir: “proje dosyasını” (belirtili nesne). Bu nedenle fiil etken ve geçişlidir. A seçeneğinde “yerleştirildi” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiş, “-l” ekiyle eylem yapılana (kitaplara) odaklanılmıştır. C seçeneğinde “konuşuldu” fiili edilgendir ve nesne almaz; eylemi yapan açıkça verilmez. D seçeneğinde “yıkıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir ve cümlede özne konumunda “eski ev” vardır (yıkılan). Bu yüzden yalnızca B’de etken-geçişli kullanım vardır.

1. Çözüm: seçeneğiCnde “teslim etti” fiilinin öznesi bellidir: “Öğrenciler”. Eylem özne tarafından yapılmıştır (etken) ve eylem bir nesneye yönelmiştir: “proje dosyasını” (belirtili nesne). Bu nedenle fiil etken ve geçişlidir. A seçeneğinde “yerleştirildi” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiş, “-l” ekiyle eylem yapılana (kitaplara) odaklanılmıştır. C seçeneğinde “konuşuldu” fiili edilgendir ve nesne almaz; eylemi yapan açıkça verilmez. D seçeneğinde “yıkıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir ve cümlede özne konumunda “eski ev” vardır (yıkılan). Bu yüzden yalnızca B’de etken-geçişli kullanım vardır.