8. Sınıf Türkçe Fiil Catisi Testleri

Doğru cevap: B

B seçeneğindeki "hazırlandı" fiili "hazırlan-" biçimindedir. Bu fiilde "-n" eki vardır. "Hazırlamak" geçişli bir fiildir (birini/bir şeyi hazırlamak). "Hazırlanmak" ise öznenin işi kendi üzerinde gerçekleştirdiğini bildirir: "Herkes (kendini) hazırladı." Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde "satıldı" fiili "sat-ıl-" yapısındadır. "-ıl" eki edilgenlik bildirir ve işi yapan belli değildir: "tablolar satıldı" (kim sattı bilinmiyor). Ancak öznenin işi kendi üzerinde yaptığı anlamı yoktur; dönüşlü değildir. C seçeneğinde "devrildi" fiili, öznenin kendi kendine gerçekleşen bir durumunu anlatır (oluş fiili). "Ağaçlar devrildi" cümlesinde edilgenlik veya dönüşlülük aranmaz; bir işin bir fail tarafından yapılması söz konusu değildir. D seçeneğinde "onardı" fiili etken çatılıdır; işi yapan özne bellidir (usta) ve fiil geçişlidir (makineyi onardı). Edilgen ya da dönüşlü değildir. Bu nedenle hem dönüşlü anlam taşıyan ve "-n" ekiyle kurulan doğru seçenek B’dir.

1. Çözüm: B seçeneğindeki "hazırlandı" fiili "hazırlan-" biçimindedir. Bu fiilde "-n" eki vardır. "Hazırlamak" geçişli bir fiildir (birini/bir şeyi hazırlamak). "Hazırlanmak" ise öznenin işi kendi üzerinde gerçekleştirdiğini bildirir: "Herkes (kendini) hazırladı." Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde "satıldı" fiili "sat-ıl-" yapısındadır. "-ıl" eki edilgenlik bildirir ve işi yapan belli değildir: "tablolar satıldı" (kim sattı bilinmiyor). Ancak öznenin işi kendi üzerinde yaptığı anlamı yoktur; dönüşlü değildir. C seçeneğinde "devrildi" fiili, öznenin kendi kendine gerçekleşen bir durumunu anlatır (oluş fiili). "Ağaçlar devrildi" cümlesinde edilgenlik veya dönüşlülük aranmaz; bir işin bir fail tarafından yapılması söz konusu değildir. D seçeneğinde "onardı" fiili etken çatılıdır; işi yapan özne bellidir (usta) ve fiil geçişlidir (makineyi onardı). Edilgen ya da dönüşlü değildir. Bu nedenle hem dönüşlü anlam taşıyan ve "-n" ekiyle kurulan doğru seçenek B’dir.

Doğru cevap: B

Fiil çatısında **dönüşlü** fiillerde işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; genellikle fiil **-n / -l** eki alır ve özne, eylemi kendi üzerinde gerçekleştirir. **Edilgen** fiillerde ise işi yapan belli değildir; özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir ("kim tarafından?" sorusu cevapsız kalır). B seçeneğinde "kalkınmak" fiili "kalkmak"tan türemiştir ve **-n** eki almıştır. Burada özne (çocuk) hem eylemi yapan hem de eylemden etkilenen kişidir; yani çocuk **kendi kendine** kalkar. Bu nedenle fiil **dönüşlü**dür. Ayrıca "kalkınmak" biçimi, dışarıdan bir yapanı göstermediği için yapı olarak **edilgenlik eki (-n)** de taşır; fiil, biçimsel olarak **dönüşlü-edilgen** özellik gösterir. Diğer seçenekler: A: "kapatıldı" fiili **edilgendir** (kapıyı kimin kapattığı belli değil) ancak dönüşlülük yoktur; kapı kendi kendine kapatamaz. C: "tartışıldı" fiili **edilgendir**; özne "bu konu"dur ve işi yapan belli değildir. Dönüşlü değildir. D: "asıldı" fiili **edilgendir**; afişleri kimin astığı belirtilmemiştir. Dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir.

1. Çözüm: Fiil çatısında **dönüşlü** fiillerde işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; genellikle fiil **-n / -l** eki alır ve özne, eylemi kendi üzerinde gerçekleştirir. **Edilgen** fiillerde ise işi yapan belli değildir; özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir ("kim tarafından?" sorusu cevapsız kalır). B seçeneğinde "kalkınmak" fiili "kalkmak"tan türemiştir ve **-n** eki almıştır. Burada özne (çocuk) hem eylemi yapan hem de eylemden etkilenen kişidir; yani çocuk **kendi kendine** kalkar. Bu nedenle fiil **dönüşlü**dür. Ayrıca "kalkınmak" biçimi, dışarıdan bir yapanı göstermediği için yapı olarak **edilgenlik eki (-n)** de taşır; fiil, biçimsel olarak **dönüşlü-edilgen** özellik gösterir. Diğer seçenekler: A: "kapatıldı" fiili **edilgendir** (kapıyı kimin kapattığı belli değil) ancak dönüşlülük yoktur; kapı kendi kendine kapatamaz. C: "tartışıldı" fiili **edilgendir**; özne "bu konu"dur ve işi yapan belli değildir. Dönüşlü değildir. D: "asıldı" fiili **edilgendir**; afişleri kimin astığı belirtilmemiştir. Dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde “giyinildi” fiili “giyin-” köküne getirilen “-n” ekiyle dönüşlülük bildirir: işi yapan da etkilenen de öznenin kendisidir (kendi kendine giyinme). Aynı zamanda “-l” ekiyle edilgenlik de vardır (“giyinil-di”): işi yapan açıkça belirtilmemiştir, cümlede yapan belli değildir. B seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır; edilgenlik yoktur çünkü pasiflik ekiyle (-(I)l / -(I)n) kurulmuş bir edilgen yapı bulunmaz ve “kapanmak” burada oluş fiilidir. C seçeneğinde “hazırlandı” edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (masa birileri tarafından hazırlandı). Ancak dönüşlülük yoktur; “masa” kendi kendine hazırlanmamıştır. D seçeneğinde “sordu” etken çatılıdır; özne (çocuk) işi yapmıştır, edilgenlik ya da dönüşlülük eki yoktur. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü çatı özelliğini birlikte taşıyan tek cümle A’dır.

1. Çözüm: A seçeneğinde “giyinildi” fiili “giyin-” köküne getirilen “-n” ekiyle dönüşlülük bildirir: işi yapan da etkilenen de öznenin kendisidir (kendi kendine giyinme). Aynı zamanda “-l” ekiyle edilgenlik de vardır (“giyinil-di”): işi yapan açıkça belirtilmemiştir, cümlede yapan belli değildir. B seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır; edilgenlik yoktur çünkü pasiflik ekiyle (-(I)l / -(I)n) kurulmuş bir edilgen yapı bulunmaz ve “kapanmak” burada oluş fiilidir. C seçeneğinde “hazırlandı” edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (masa birileri tarafından hazırlandı). Ancak dönüşlülük yoktur; “masa” kendi kendine hazırlanmamıştır. D seçeneğinde “sordu” etken çatılıdır; özne (çocuk) işi yapmıştır, edilgenlik ya da dönüşlülük eki yoktur. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü çatı özelliğini birlikte taşıyan tek cümle A’dır.

Doğru cevap: A

Edilgen çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l/-n” eki alır ve cümlede gerçek bir yapan belirtilmez. Dönüşlü çatıda ise işi yapan da işten etkilenen de aynı öznedir; fiil yine çoğu zaman “-n” eki alır ve özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. A seçeneğinde “toparlanmak” fiili “toparla- + n” biçimindedir. Cümlede “kim toparladı?” sorusunun cevabı dışarıdan bir yapan değildir; kişi **kendi kendine** toparlanmıştır. Yani fiil, biçimce “-n” ekiyle edilgen görünümlü olsa da anlamca özne işten etkilendiği için **dönüşlü**, ayrıca işi yapan açıkça belirtilmediği için **edilgen görünüşlü** bir kullanımdır. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü özellik birlikte değerlendirilir. B seçeneğinde “yazıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak “tutanaklar” işi kendi kendine yapmadığı için dönüşlü değildir. C seçeneğinde “konuştuk” fiili etken çatılıdır; özne işi yapmaktadır ve edilgen/dönüşlü ek yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü değildir; “kapı” işi yapan bir özne değildir. Cümlede kapının kapanmasına sebep olan unsur (rüzgâr) vardır; fiil edilgen/dönüşlü olarak birlikte değerlendirilemez.

1. Çözüm: Edilgen çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l/-n” eki alır ve cümlede gerçek bir yapan belirtilmez. Dönüşlü çatıda ise işi yapan da işten etkilenen de aynı öznedir; fiil yine çoğu zaman “-n” eki alır ve özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. A seçeneğinde “toparlanmak” fiili “toparla- + n” biçimindedir. Cümlede “kim toparladı?” sorusunun cevabı dışarıdan bir yapan değildir; kişi **kendi kendine** toparlanmıştır. Yani fiil, biçimce “-n” ekiyle edilgen görünümlü olsa da anlamca özne işten etkilendiği için **dönüşlü**, ayrıca işi yapan açıkça belirtilmediği için **edilgen görünüşlü** bir kullanımdır. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü özellik birlikte değerlendirilir. B seçeneğinde “yazıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak “tutanaklar” işi kendi kendine yapmadığı için dönüşlü değildir. C seçeneğinde “konuştuk” fiili etken çatılıdır; özne işi yapmaktadır ve edilgen/dönüşlü ek yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü değildir; “kapı” işi yapan bir özne değildir. Cümlede kapının kapanmasına sebep olan unsur (rüzgâr) vardır; fiil edilgen/dönüşlü olarak birlikte değerlendirilemez.

Doğru cevap: C

C seçeneğinde yüklem **“yerleşti”** fiilidir. Bu fiil, kök olarak “yerleştir-” (ettirgen/etken) yapısından gelir; ancak cümlede **-ş** ekiyle **“yerleş-”** biçimine dönüşmüştür. “Yerleşmek”te işi yapan özne (herkes) aynı zamanda işten etkilenen varlıktır; yani kişi **kendi kendini** bir yere yerleştirir. Bu, fiilin **dönüşlü** olduğunu gösterir. Ayrıca “yerleşti” biçiminde işi yapanı açıkça gösteren bir “başkası” yoktur; eylem, öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve “yerleştirildi” gibi dıştan bir yapan gerektirmez. Bu nedenle fiil, anlamca **edilgenlik (işin yapanının belirtilmemesi)** özelliğini de taşır. Diğer seçenekler: A) “yayımlandı” fiili **edilgen**dir (yayımlayan belli değil) fakat dönüşlü değildir. B) “alındı” fiili **edilgen**dir; işi yapan başkasıdır (kim tarafından alındığı söylenmese de eylem dışarıdan yapılır). Dönüşlü değildir. D) “onarılırdı/onarıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” ifadesi yapanı açıkça gösterir; dönüşlü değildir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: C seçeneğinde yüklem **“yerleşti”** fiilidir. Bu fiil, kök olarak “yerleştir-” (ettirgen/etken) yapısından gelir; ancak cümlede **-ş** ekiyle **“yerleş-”** biçimine dönüşmüştür. “Yerleşmek”te işi yapan özne (herkes) aynı zamanda işten etkilenen varlıktır; yani kişi **kendi kendini** bir yere yerleştirir. Bu, fiilin **dönüşlü** olduğunu gösterir. Ayrıca “yerleşti” biçiminde işi yapanı açıkça gösteren bir “başkası” yoktur; eylem, öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve “yerleştirildi” gibi dıştan bir yapan gerektirmez. Bu nedenle fiil, anlamca **edilgenlik (işin yapanının belirtilmemesi)** özelliğini de taşır. Diğer seçenekler: A) “yayımlandı” fiili **edilgen**dir (yayımlayan belli değil) fakat dönüşlü değildir. B) “alındı” fiili **edilgen**dir; işi yapan başkasıdır (kim tarafından alındığı söylenmese de eylem dışarıdan yapılır). Dönüşlü değildir. D) “onarılırdı/onarıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” ifadesi yapanı açıkça gösterir; dönüşlü değildir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

Doğru cevap: C

Dönüşlü fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani eylem öznenin üzerinde gerçekleşir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” ekleriyle kurulur ve cümlede ayrı bir nesne bulunmaz. C seçeneğinde “kayboldu” fiilinde kaybolma eylemini gerçekleştiren de bu eylemden etkilenen de “çocuk”tur. “Çocuk, (kendi kendine) kayboldu.” anlamı vardır ve cümlede nesne yoktur. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “hazırladı” fiili geçişlidir; “neyi hazırladı?” sorusuna “kahvaltıyı” cevabı verilir. Nesne bulunduğu için dönüşlü değildir. B seçeneğinde “sevindirdi” fiili ettirgendir; “kararlar” özne gibi görünse de eylem başkasını etkiler: “kimi sevindirdi?” → “herkesi”. Bu yapı dönüşlü değil, başkasına etki eden (ettirgen/etken) bir kullanımdır. D seçeneğinde “açıkladı” fiili geçişlidir; “neyi açıkladı?” → “konuyu”. Ayrıca “anlaşılması” sözcüğü edilgen bir isim-fiil yapısıdır; cümlenin yüklemi dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani eylem öznenin üzerinde gerçekleşir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” ekleriyle kurulur ve cümlede ayrı bir nesne bulunmaz. C seçeneğinde “kayboldu” fiilinde kaybolma eylemini gerçekleştiren de bu eylemden etkilenen de “çocuk”tur. “Çocuk, (kendi kendine) kayboldu.” anlamı vardır ve cümlede nesne yoktur. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “hazırladı” fiili geçişlidir; “neyi hazırladı?” sorusuna “kahvaltıyı” cevabı verilir. Nesne bulunduğu için dönüşlü değildir. B seçeneğinde “sevindirdi” fiili ettirgendir; “kararlar” özne gibi görünse de eylem başkasını etkiler: “kimi sevindirdi?” → “herkesi”. Bu yapı dönüşlü değil, başkasına etki eden (ettirgen/etken) bir kullanımdır. D seçeneğinde “açıkladı” fiili geçişlidir; “neyi açıkladı?” → “konuyu”. Ayrıca “anlaşılması” sözcüğü edilgen bir isim-fiil yapısıdır; cümlenin yüklemi dönüşlü değildir.

Doğru cevap: A

Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği kişi/varlık ile işi yapan aynıdır. Bu tür fiillerde çoğu zaman “kendi kendine” anlamı sezilir ve fiil genellikle “-n / -l” ekiyle dönüşlülük kazanır. A) “Çocuk, sabah erkenden giyindi.” cümlesinde “giyinmek” fiilini yapan da (çocuk) giyinme işinden etkilenen de yine çocuktur. Yani çocuk başkasını değil, kendisini giydirir. Bu nedenle fiil **dönüşlüdür**. B) “Öğretmen, tahtaya soruyu yazdı.” cümlesinde özne (öğretmen) işi yapar; etkilenen nesne “soru”dur. Fiil **etken**dir ve **geçişlidir**. C) “Rüzgâr, kapıyı bir anda kapattı.” cümlesinde işi yapan “rüzgâr”, etkilenen “kapı”dır. Fiil **etken**dir; dönüşlülük yoktur. D) “Komşular, taşınan aileye yardım etti.” cümlesinde “yardım etmek” fiili nesne almaz; özne işi yapar ancak iş doğrudan özneye dönmez. Fiil **etken**dir, dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **A** seçeneğidir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği kişi/varlık ile işi yapan aynıdır. Bu tür fiillerde çoğu zaman “kendi kendine” anlamı sezilir ve fiil genellikle “-n / -l” ekiyle dönüşlülük kazanır. A) “Çocuk, sabah erkenden giyindi.” cümlesinde “giyinmek” fiilini yapan da (çocuk) giyinme işinden etkilenen de yine çocuktur. Yani çocuk başkasını değil, kendisini giydirir. Bu nedenle fiil **dönüşlüdür**. B) “Öğretmen, tahtaya soruyu yazdı.” cümlesinde özne (öğretmen) işi yapar; etkilenen nesne “soru”dur. Fiil **etken**dir ve **geçişlidir**. C) “Rüzgâr, kapıyı bir anda kapattı.” cümlesinde işi yapan “rüzgâr”, etkilenen “kapı”dır. Fiil **etken**dir; dönüşlülük yoktur. D) “Komşular, taşınan aileye yardım etti.” cümlesinde “yardım etmek” fiili nesne almaz; özne işi yapar ancak iş doğrudan özneye dönmez. Fiil **etken**dir, dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **A** seçeneğidir.

Doğru cevap: C

Dönüşlü (dönüşlülük) çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu çatıda fiil çoğunlukla “-n / -l” eki alır ve cümle “kendi kendine” anlamı taşır. A) “Kapandı” fiilinde kapıyı kapatan başka bir etken (rüzgâr) vardır; kapı işi yapmaz, işin sonucuna uğrar. Bu yüzden cümle dönüşlü değil, özne açısından edilgenliğe yakın bir kullanımdır. B) “Düştü” fiilinde özne (çocuk) bir işi bilerek yapmaz; gerçekleşen durum öznenin kontrolü dışında olur. Bu, dönüşlülük değil; oluş bildiren (kendiliğinden gerçekleşen) bir fiildir. C) “Toparlandı” fiili “toparlamak”tan türemiştir ve “-n” eki almıştır. Burada yarışmacı, kendini toparlamıştır; yani işi yapan da etkilenen de aynı öznedir. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. D) “Temizledi” fiilinde işi yapan “görevli”, işten etkilenen ise “koridor”dur. Özne işten etkilenmediği için dönüşlü değildir; etken çatılı bir fiildir.

1. Çözüm: Dönüşlü (dönüşlülük) çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu çatıda fiil çoğunlukla “-n / -l” eki alır ve cümle “kendi kendine” anlamı taşır. A) “Kapandı” fiilinde kapıyı kapatan başka bir etken (rüzgâr) vardır; kapı işi yapmaz, işin sonucuna uğrar. Bu yüzden cümle dönüşlü değil, özne açısından edilgenliğe yakın bir kullanımdır. B) “Düştü” fiilinde özne (çocuk) bir işi bilerek yapmaz; gerçekleşen durum öznenin kontrolü dışında olur. Bu, dönüşlülük değil; oluş bildiren (kendiliğinden gerçekleşen) bir fiildir. C) “Toparlandı” fiili “toparlamak”tan türemiştir ve “-n” eki almıştır. Burada yarışmacı, kendini toparlamıştır; yani işi yapan da etkilenen de aynı öznedir. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. D) “Temizledi” fiilinde işi yapan “görevli”, işten etkilenen ise “koridor”dur. Özne işten etkilenmediği için dönüşlü değildir; etken çatılı bir fiildir.

Doğru cevap: D

Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil genellikle “-n / -l” eklerinden birini alır ve işin dönüşü özneye yönelir. Bu tür fiillerde gizli özne (ben, sen, o…) hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır. A) “değerlendirildi” fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir (herkes tarafından ifadesi etken özneyi değil, yapanı belirten bir tümleçtir); özne “kararlar”dır ve işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. B) “okudum” etken çatılıdır. Özne “ben” işi yapar; ancak işin dönüşü özneye yönelmez, nesne “notlarımı”dır. Dönüşlülük yoktur. C) “sokuldu” edilgendir. “Çocuklar” öznesi işi yapan değil, sokulma eylemine maruz kalan konumdadır. Dönüşlü değil, edilgen çatı söz konusudur. D) “dinlendim” fiili dönüşlüdür. “Ben” hem dinlenme eylemini gerçekleştirir hem de bu eylemden yine kendisi etkilenir. Fiildeki “-n” eki dönüşlülüğü destekler. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil genellikle “-n / -l” eklerinden birini alır ve işin dönüşü özneye yönelir. Bu tür fiillerde gizli özne (ben, sen, o…) hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır. A) “değerlendirildi” fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir (herkes tarafından ifadesi etken özneyi değil, yapanı belirten bir tümleçtir); özne “kararlar”dır ve işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. B) “okudum” etken çatılıdır. Özne “ben” işi yapar; ancak işin dönüşü özneye yönelmez, nesne “notlarımı”dır. Dönüşlülük yoktur. C) “sokuldu” edilgendir. “Çocuklar” öznesi işi yapan değil, sokulma eylemine maruz kalan konumdadır. Dönüşlü değil, edilgen çatı söz konusudur. D) “dinlendim” fiili dönüşlüdür. “Ben” hem dinlenme eylemini gerçekleştirir hem de bu eylemden yine kendisi etkilenir. Fiildeki “-n” eki dönüşlülüğü destekler. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde yüklem **"yazdırıldı"**dır. Bu fiil iki ek taşır: 1) **Ettirgenlik (yaptırma)**: "yaz-" köküne gelen **-dır-** eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar ("sekretere yazdır-" = sekreter yazıyor, işi yaptıran başka biri). 2) **Edilgenlik (işi yapanın gizlenmesi/öznenin etkilenmesi)**: fiile gelen **-ıl-** ("yazdır-ıl-") ve ardından kişi eki, işi yapanı (yazan kişiyi) yüklemde doğrudan göstermeden cümleyi edilgenleştirir. Cümlede işi yapan kişi "sekreter" olsa da yüklem edilgen biçimdedir; ayrıca "müdür tarafından" ifadesi edilgen çatıda sık görülen bir "tarafından" öbeğidir. B seçeneğinde "açıklandı" yalnızca **edilgen**dir ("açıkla-n-"), ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "boyattı" yalnızca **ettirgen**dir ("boya-t-"), edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "devrildi" **dönüşlü/oluş** anlamı taşır; ettirgen ya da edilgen değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

1. Çözüm: A seçeneğinde yüklem **"yazdırıldı"**dır. Bu fiil iki ek taşır: 1) **Ettirgenlik (yaptırma)**: "yaz-" köküne gelen **-dır-** eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar ("sekretere yazdır-" = sekreter yazıyor, işi yaptıran başka biri). 2) **Edilgenlik (işi yapanın gizlenmesi/öznenin etkilenmesi)**: fiile gelen **-ıl-** ("yazdır-ıl-") ve ardından kişi eki, işi yapanı (yazan kişiyi) yüklemde doğrudan göstermeden cümleyi edilgenleştirir. Cümlede işi yapan kişi "sekreter" olsa da yüklem edilgen biçimdedir; ayrıca "müdür tarafından" ifadesi edilgen çatıda sık görülen bir "tarafından" öbeğidir. B seçeneğinde "açıklandı" yalnızca **edilgen**dir ("açıkla-n-"), ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "boyattı" yalnızca **ettirgen**dir ("boya-t-"), edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "devrildi" **dönüşlü/oluş** anlamı taşır; ettirgen ya da edilgen değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.