8. Sınıf Türkçe Fiil Catisi Testleri

Doğru cevap: D

Fiil çatısında **edilgen** fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; eylem, özne tarafından yapılmaz, özne eylemden etkilenir. Bu tür fiiller genellikle **-l / -n** ekleriyle kurulur: "yapıldı, kapatıldı, bildirildi" gibi. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani eylem özneye döner. Dönüşlü fiiller de çoğunlukla **-n** ekiyle kurulur: "giyinmek, hazırlanmak, taranmak" gibi. Seçenekleri inceleyelim: **A) "hazırlandı"** fiilinde özne (bütün sınıf) hem işi yapar hem de hazırlanan yine kendisidir. Yani eylem özneye döner → **dönüşlü**. Ayrıca fiil biçim olarak "hazırlan-" yapısıyla **-n** eki aldığı için edilgenlik biçimsel olarak görülse de anlamca öznenin kendini hazırlaması söz konusudur; bu tür fiiller 8. Sınıf düzeyinde **edilgen-dönüşlü ortak biçimli** (dönüşlü anlamlı) kabul edilir. Bu yüzden doğru seçenek **A**'dır. **B) "yerleştirildi"**, **C) "bildirildi"**, **D) "kapatıldı"** fiillerinde işi yapan belli değildir; özne (kitaplar/kararlar/pencereler) işi yapmaz, yapılan işten etkilenir → yalnızca **edilgen** çatı vardır, dönüşlülük yoktur. Sonuç: **A**

1. Çözüm: Fiil çatısında **edilgen** fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; eylem, özne tarafından yapılmaz, özne eylemden etkilenir. Bu tür fiiller genellikle **-l / -n** ekleriyle kurulur: "yapıldı, kapatıldı, bildirildi" gibi. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani eylem özneye döner. Dönüşlü fiiller de çoğunlukla **-n** ekiyle kurulur: "giyinmek, hazırlanmak, taranmak" gibi. Seçenekleri inceleyelim: **A) "hazırlandı"** fiilinde özne (bütün sınıf) hem işi yapar hem de hazırlanan yine kendisidir. Yani eylem özneye döner → **dönüşlü**. Ayrıca fiil biçim olarak "hazırlan-" yapısıyla **-n** eki aldığı için edilgenlik biçimsel olarak görülse de anlamca öznenin kendini hazırlaması söz konusudur; bu tür fiiller 8. Sınıf düzeyinde **edilgen-dönüşlü ortak biçimli** (dönüşlü anlamlı) kabul edilir. Bu yüzden doğru seçenek **A**'dır. **B) "yerleştirildi"**, **C) "bildirildi"**, **D) "kapatıldı"** fiillerinde işi yapan belli değildir; özne (kitaplar/kararlar/pencereler) işi yapmaz, yapılan işten etkilenir → yalnızca **edilgen** çatı vardır, dönüşlülük yoktur. Sonuç: **A**

Doğru cevap: A

Fiil çatısında edilgenlik, işi yapanın (gerçek öznenin) cümlede belirtilmemesi ve fiilin genellikle “-l / -n” ekleriyle edilgenleşmesiyle anlaşılır. Dönüşlülük ise öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilenmesidir; bu da çoğu zaman “-n” ekiyle görülür ve eylem özneye döner. seçeneğiA278ndeki “giyinildi” fiili “giyin-” kökünden gelir. “Giyinmek”te kişi, giyme işini kendi üzerinde gerçekleştirir; yani iş özneye döner (dönüşlü). Ayrıca cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir (kim giyindi belli değil); bu yönüyle de edilgen anlatım vardır. Bu nedenle fiil hem dönüşlü hem edilgen özellik taşır. A’daki “düzenlendi” edilgendir; ancak dönüşlü değildir çünkü “kitaplar” işi kendi üzerinde yapmaz, işi yapan gizlidir. C ve D’deki “eleştirildi / anlatıldı” fiilleri edilgendir; üstelik “herkes tarafından / öğretmen tarafından” ifadeleri işi yapanı da belirtir, dönüşlülük yoktur. Doğru cevap: A879.

1. Çözüm: Fiil çatısında edilgenlik, işi yapanın (gerçek öznenin) cümlede belirtilmemesi ve fiilin genellikle “-l / -n” ekleriyle edilgenleşmesiyle anlaşılır. Dönüşlülük ise öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilenmesidir; bu da çoğu zaman “-n” ekiyle görülür ve eylem özneye döner. seçeneğiA278ndeki “giyinildi” fiili “giyin-” kökünden gelir. “Giyinmek”te kişi, giyme işini kendi üzerinde gerçekleştirir; yani iş özneye döner (dönüşlü). Ayrıca cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir (kim giyindi belli değil); bu yönüyle de edilgen anlatım vardır. Bu nedenle fiil hem dönüşlü hem edilgen özellik taşır. A’daki “düzenlendi” edilgendir; ancak dönüşlü değildir çünkü “kitaplar” işi kendi üzerinde yapmaz, işi yapan gizlidir. C ve D’deki “eleştirildi / anlatıldı” fiilleri edilgendir; üstelik “herkes tarafından / öğretmen tarafından” ifadeleri işi yapanı da belirtir, dönüşlülük yoktur. Doğru cevap: A879.

Doğru cevap: B

Fiil çatısında **edilgen** fiiller genellikle “-l / -n” eki alır ve işi yapan (özne) cümlede **belirtilmez**; iş, öznenin üzerinde gerçekleşmiş gibi görünür. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten **kendisi etkilenir** (özne hem yapan hem etkilenen konumundadır). Bazı fiiller “-l/-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; burada belirleyici olan, cümlenin anlamının “öznenin kendi kendine yaptığı iş”e elverişli olup olmamasıdır. A) “Hazırlanıldı” fiili “hazırlan-” biçimindedir. Bu kullanımda işi yapan açıkça söylenmez (edilgenlik görünümü vardır) ve cümle anlamca “(biz/öğrenciler) kendi kendimize hazırlandık” şeklinde de anlaşılır. Yani özne hem işi yapar hem de yaptığı işin sonucundan etkilenir: **dönüşlülük**. Dolayısıyla bu cümlede fiil **hem edilgen hem dönüşlü** özellik gösterir. B) “Toplandı” fiili burada anlamca yanlış/uygunsuzdur; doğru kullanım “odasını topladı” olmalıdır. Bu nedenle çatı incelemesi açısından güvenilir bir seçenek değildir. C) “Yerleştirildi” açıkça edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak öznenin (kitapların) işi kendi üzerinde yapması söz konusu değildir; kitaplar kendilerini yerleştirmez. **Dönüşlü değildir.** D) “Duyuruldu” da edilgendir; fakat kararların kendini duyurması mümkün değildir. **Dönüşlü değildir.** Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

1. Çözüm: Fiil çatısında **edilgen** fiiller genellikle “-l / -n” eki alır ve işi yapan (özne) cümlede **belirtilmez**; iş, öznenin üzerinde gerçekleşmiş gibi görünür. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten **kendisi etkilenir** (özne hem yapan hem etkilenen konumundadır). Bazı fiiller “-l/-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; burada belirleyici olan, cümlenin anlamının “öznenin kendi kendine yaptığı iş”e elverişli olup olmamasıdır. A) “Hazırlanıldı” fiili “hazırlan-” biçimindedir. Bu kullanımda işi yapan açıkça söylenmez (edilgenlik görünümü vardır) ve cümle anlamca “(biz/öğrenciler) kendi kendimize hazırlandık” şeklinde de anlaşılır. Yani özne hem işi yapar hem de yaptığı işin sonucundan etkilenir: **dönüşlülük**. Dolayısıyla bu cümlede fiil **hem edilgen hem dönüşlü** özellik gösterir. B) “Toplandı” fiili burada anlamca yanlış/uygunsuzdur; doğru kullanım “odasını topladı” olmalıdır. Bu nedenle çatı incelemesi açısından güvenilir bir seçenek değildir. C) “Yerleştirildi” açıkça edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak öznenin (kitapların) işi kendi üzerinde yapması söz konusu değildir; kitaplar kendilerini yerleştirmez. **Dönüşlü değildir.** D) “Duyuruldu” da edilgendir; fakat kararların kendini duyurması mümkün değildir. **Dönüşlü değildir.** Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

Doğru cevap: C

C seçeneğindeki “kayboldu” fiili, öznenin yaptığı işten yine öznenin etkilendiği (dönüşlülük) bir durumu anlatır: Çocuk “kendi kendine kaybolmuştur”; yani eylem, öznenin üzerinde gerçekleşir. A, B ve D seçeneklerindeki fiiller edilgendir; çünkü işi yapan belli değildir ya da “tarafından” sözüyle yapan ayrıca gösterilebilir: “bina yıkıldı”, “konular tartışıldı”, “rapor imzalandı”. Bu cümlelerde özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir; dönüşlülük anlamı yoktur. Bu nedenle hem edilgenlik (işi yapanın belirtilmemesi) hem de dönüşlülük (eylemin özneye dönmesi) özelliğini birlikte taşıyan fiil “kayboldu” olduğundan doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: C seçeneğindeki “kayboldu” fiili, öznenin yaptığı işten yine öznenin etkilendiği (dönüşlülük) bir durumu anlatır: Çocuk “kendi kendine kaybolmuştur”; yani eylem, öznenin üzerinde gerçekleşir. A, B ve D seçeneklerindeki fiiller edilgendir; çünkü işi yapan belli değildir ya da “tarafından” sözüyle yapan ayrıca gösterilebilir: “bina yıkıldı”, “konular tartışıldı”, “rapor imzalandı”. Bu cümlelerde özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir; dönüşlülük anlamı yoktur. Bu nedenle hem edilgenlik (işi yapanın belirtilmemesi) hem de dönüşlülük (eylemin özneye dönmesi) özelliğini birlikte taşıyan fiil “kayboldu” olduğundan doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: D

Fiil çatısında **ettirgen**, işi yapanın (öznenin) işi **başkasına yaptırdığı** durumdur. Bu tür fiiller genellikle “-t, -dır/-dir/-dur/-dür” ekleriyle kurulur ve cümlede işi yapan kişi ile yaptıran kişi ayrıdır. seçeneğiD213nde “boyattı” fiili, “boya-” eylemine “-t” ettirgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Burada işi fiilen yapan “çıraklar”, işi yaptıran ise “usta”dır. Yani özne (usta) işi başkasına yaptırmıştır → **ettirgen**. B seçeneğinde “salladı” fiilinde rüzgâr işi bizzat yapar; başka birine yaptırma yoktur. C seçeneğinde “bastırdı” fiilinde de yağmur işi kendisi gerçekleştirir; ettirgenlik yoktur. D seçeneğinde “topladı” fiilinde işi yapan “çocuk”tur; başkasına yaptırma anlamı bulunmaz. Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

1. Çözüm: Fiil çatısında **ettirgen**, işi yapanın (öznenin) işi **başkasına yaptırdığı** durumdur. Bu tür fiiller genellikle “-t, -dır/-dir/-dur/-dür” ekleriyle kurulur ve cümlede işi yapan kişi ile yaptıran kişi ayrıdır. seçeneğiD213nde “boyattı” fiili, “boya-” eylemine “-t” ettirgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Burada işi fiilen yapan “çıraklar”, işi yaptıran ise “usta”dır. Yani özne (usta) işi başkasına yaptırmıştır → **ettirgen**. B seçeneğinde “salladı” fiilinde rüzgâr işi bizzat yapar; başka birine yaptırma yoktur. C seçeneğinde “bastırdı” fiilinde de yağmur işi kendisi gerçekleştirir; ettirgenlik yoktur. D seçeneğinde “topladı” fiilinde işi yapan “çocuk”tur; başkasına yaptırma anlamı bulunmaz. Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

Doğru cevap: A

Fiil çatısında "edilgen" çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle "-l, -n" eklerini alır ve cümlede işi yapan bir "gizli özne" bulunabilir. "Dönüşlü" çatıda ise işi yapan da etkilenen de aynı öznedir; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir ve fiil çoğunlukla "-n" eki alır. A) "Kapandı" fiili "-n" eki almış olsa da burada kapının kendi kendine kapanması söz konusudur; işi yapan kapının kendisi değildir, etken bir dış etki (rüzgâr) vardır. Bu nedenle dönüşlü değil, oluş bildiren bir kullanımdır; "edilgen + dönüşlü" sayılmaz. B) "Ertelendi" fiili edilgendir (toplantıyı kim erteledi belli değil). Ancak özne (toplantı) işi kendi üzerinde yapmaz; dönüşlülük yoktur. C) "Giyinip" fiili dönüşlüdür: Çocuk hem işi yapan hem de işten etkilenen öznedir (kendi kendini giydirme). Ayrıca "giyin-" biçiminde "-n" ekiyle edilgenlik görünümü de vardır; fakat burada edilgenlik, dönüşlü yapı içinde gerçekleşir: işi yapan ile etkilenen aynı kişidir. Bu nedenle fiil, dönüşlü (ve biçimsel olarak "-n" ekiyle edilgen görünümlü) çatı özelliğini birlikte taşır. D) "Tamir edildi" edilgendir (kim tamir etti belli değil). Dönüşlü değildir; bilgisayar kendi kendini tamir etmez. Bu yüzden doğru cevap A1189'dir.

1. Çözüm: Fiil çatısında "edilgen" çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle "-l, -n" eklerini alır ve cümlede işi yapan bir "gizli özne" bulunabilir. "Dönüşlü" çatıda ise işi yapan da etkilenen de aynı öznedir; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir ve fiil çoğunlukla "-n" eki alır. A) "Kapandı" fiili "-n" eki almış olsa da burada kapının kendi kendine kapanması söz konusudur; işi yapan kapının kendisi değildir, etken bir dış etki (rüzgâr) vardır. Bu nedenle dönüşlü değil, oluş bildiren bir kullanımdır; "edilgen + dönüşlü" sayılmaz. B) "Ertelendi" fiili edilgendir (toplantıyı kim erteledi belli değil). Ancak özne (toplantı) işi kendi üzerinde yapmaz; dönüşlülük yoktur. C) "Giyinip" fiili dönüşlüdür: Çocuk hem işi yapan hem de işten etkilenen öznedir (kendi kendini giydirme). Ayrıca "giyin-" biçiminde "-n" ekiyle edilgenlik görünümü de vardır; fakat burada edilgenlik, dönüşlü yapı içinde gerçekleşir: işi yapan ile etkilenen aynı kişidir. Bu nedenle fiil, dönüşlü (ve biçimsel olarak "-n" ekiyle edilgen görünümlü) çatı özelliğini birlikte taşır. D) "Tamir edildi" edilgendir (kim tamir etti belli değil). Dönüşlü değildir; bilgisayar kendi kendini tamir etmez. Bu yüzden doğru cevap A1189'dir.

Doğru cevap: B

şıkkıBnda yüklem “kapandı”dır. Bu fiil “kapanmak” biçiminde -n eki almıştır. “Kapanmak”ta işi yapan dışarıdan biri olarak verilmez; kapı kendi kendine kapanmış gibi anlatılır. Bu nedenle cümlede hem edilgenlik (eylemi yapan açıkça belirtilmemiştir) hem de dönüşlülük (eylem, öznenin kendi üzerinde gerçekleşir: kapı kendi kendine kapanır) birlikte görülür. B şıkkında “karıştırdı” etken çatılıdır; işi yapan (yarışmacı) bellidir ve eylem başkasına değil, nesneye yönelmiştir. Dönüşlü/edilgen değildir. C şıkkında “yıkıldı” edilgendir; işi yapan “belediye” tarafından ifadesiyle belirtilmiştir. Ancak dönüşlü değildir; ev kendi kendini yıkmaz. D şıkkında “düşürdü” ettirgen/etken yapıdadır; çocuk başkasının düşmesine neden olmuştur. Edilgen ya da dönüşlü değildir.

1. Çözüm: şıkkıBnda yüklem “kapandı”dır. Bu fiil “kapanmak” biçiminde -n eki almıştır. “Kapanmak”ta işi yapan dışarıdan biri olarak verilmez; kapı kendi kendine kapanmış gibi anlatılır. Bu nedenle cümlede hem edilgenlik (eylemi yapan açıkça belirtilmemiştir) hem de dönüşlülük (eylem, öznenin kendi üzerinde gerçekleşir: kapı kendi kendine kapanır) birlikte görülür. B şıkkında “karıştırdı” etken çatılıdır; işi yapan (yarışmacı) bellidir ve eylem başkasına değil, nesneye yönelmiştir. Dönüşlü/edilgen değildir. C şıkkında “yıkıldı” edilgendir; işi yapan “belediye” tarafından ifadesiyle belirtilmiştir. Ancak dönüşlü değildir; ev kendi kendini yıkmaz. D şıkkında “düşürdü” ettirgen/etken yapıdadır; çocuk başkasının düşmesine neden olmuştur. Edilgen ya da dönüşlü değildir.

Doğru cevap: C

Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği varlık da öznenin kendisidir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” eklerini alabilir; ancak asıl ölçüt, öznenin hem yapan hem etkilenen olmasıdır. seçeneğiC225nde “dağıldı” fiilinde işi yapan da (herkes) işten etkilenen de yine aynı öznedir. “Herkes kendini dağıttı” biçiminde düşünülebilir; özne kendi durumunu değiştirir. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B seçeneğinde “imzalandı” fiili “müdür tarafından” ifadesiyle kimin yaptığı belirtilen, işi yapanın özne olmadığı **edilgen** (pasif) çatıdır. Özne (belgeler) işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. C seçeneğinde “teslim etti” fiilinde özne (çocuk) işi yapar, nesne (cüzdanı) işten etkilenir. Bu, **etken-geçişli** bir kullanımdır; dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “beğenildi” fiili de “ziyaretçiler tarafından” ifadesiyle **edilgen** çatıyı gösterir. Özne (sergi) işi yapmaz; beğenilme eylemine maruz kalır. Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği varlık da öznenin kendisidir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” eklerini alabilir; ancak asıl ölçüt, öznenin hem yapan hem etkilenen olmasıdır. seçeneğiC225nde “dağıldı” fiilinde işi yapan da (herkes) işten etkilenen de yine aynı öznedir. “Herkes kendini dağıttı” biçiminde düşünülebilir; özne kendi durumunu değiştirir. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B seçeneğinde “imzalandı” fiili “müdür tarafından” ifadesiyle kimin yaptığı belirtilen, işi yapanın özne olmadığı **edilgen** (pasif) çatıdır. Özne (belgeler) işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. C seçeneğinde “teslim etti” fiilinde özne (çocuk) işi yapar, nesne (cüzdanı) işten etkilenir. Bu, **etken-geçişli** bir kullanımdır; dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “beğenildi” fiili de “ziyaretçiler tarafından” ifadesiyle **edilgen** çatıyı gösterir. Özne (sergi) işi yapmaz; beğenilme eylemine maruz kalır. Bu nedenle doğru cevap **A**’dır.

Doğru cevap: D

seçeneğiDnde “kapandı” fiili, “kapanmak” biçiminde -n eki almıştır. Bu fiilde işi yapan açıkça belirtilmemiştir; kapıyı kimin kapattığı söylenmez. Bu yönüyle fiil edilgendir (işin kim tarafından yapıldığı belli değildir). Aynı zamanda “kapanmak” fiilinde özne (kapı) yapılan işten etkilenir ve eylem öznenin üzerinde gerçekleşir; yani kapı “kendi kendine kapanmış” gibi bir anlam ortaya çıkar. Bu durum dönüşlü çatıya da uygundur. Dolayısıyla A’da fiil hem edilgen hem dönüşlü özellik taşır. B’de “çevrildi” edilgendir; ancak dönüşlülük yoktur (roman kendi kendine çevrilmez). C’de “giyindi” dönüşlüdür; özne işi kendi üzerinde yapar, fakat edilgen değildir (eylemi yapan bellidir: çocuk). D’de “duyuruldu” edilgendir; dönüşlülük yoktur.

1. Çözüm: seçeneğiDnde “kapandı” fiili, “kapanmak” biçiminde -n eki almıştır. Bu fiilde işi yapan açıkça belirtilmemiştir; kapıyı kimin kapattığı söylenmez. Bu yönüyle fiil edilgendir (işin kim tarafından yapıldığı belli değildir). Aynı zamanda “kapanmak” fiilinde özne (kapı) yapılan işten etkilenir ve eylem öznenin üzerinde gerçekleşir; yani kapı “kendi kendine kapanmış” gibi bir anlam ortaya çıkar. Bu durum dönüşlü çatıya da uygundur. Dolayısıyla A’da fiil hem edilgen hem dönüşlü özellik taşır. B’de “çevrildi” edilgendir; ancak dönüşlülük yoktur (roman kendi kendine çevrilmez). C’de “giyindi” dönüşlüdür; özne işi kendi üzerinde yapar, fakat edilgen değildir (eylemi yapan bellidir: çocuk). D’de “duyuruldu” edilgendir; dönüşlülük yoktur.

Doğru cevap: A

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapan bir “etken özne” bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. Türkçede bazı fiiller “-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; ayırt etmede en sağlam ölçüt, eylemin kendiliğinden/öznenin kendi hâlinde gerçekleşmesi ve ayrıca bir yapanın cümlede bulunmamasıdır. A seçeneğinde “kapandı” fiili “kapan-” köküne “-n” ekiyle kurulmuştur. Cümlede kapıyı kapatan bir kişi yoktur; eylem rüzgârın etkisiyle kendiliğinden gerçekleşmiştir. Bu nedenle fiil hem edilgen (kapıyı kapatan belirtilmemiş) hem de dönüşlü/kendiliğinden olma (kapı kendi kendine kapanma durumuna geçmiştir) özelliği gösterir. B seçeneğinde “basıldı” fiili edilgendir; romanı basanlar belirtilmemiştir. Ancak “roman kendi kendine basıldı” gibi dönüşlü bir anlam mümkün değildir; eylem mutlaka bir dış etken/işi yapanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu yüzden sadece edilgendir. C seçeneğinde “yaraladı” fiili etkendir ve dönüşlü değildir; özne (çocuk) işi yapar ama “kendi kendini yaraladı” anlamı zorunlu değildir, ayrıca fiil edilgen ek almamıştır. D seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir ve işi yapan açıkça “öğretmen tarafından” ifadesiyle belirtilmiştir. Dönüşlü anlam yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapan bir “etken özne” bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. Türkçede bazı fiiller “-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; ayırt etmede en sağlam ölçüt, eylemin kendiliğinden/öznenin kendi hâlinde gerçekleşmesi ve ayrıca bir yapanın cümlede bulunmamasıdır. A seçeneğinde “kapandı” fiili “kapan-” köküne “-n” ekiyle kurulmuştur. Cümlede kapıyı kapatan bir kişi yoktur; eylem rüzgârın etkisiyle kendiliğinden gerçekleşmiştir. Bu nedenle fiil hem edilgen (kapıyı kapatan belirtilmemiş) hem de dönüşlü/kendiliğinden olma (kapı kendi kendine kapanma durumuna geçmiştir) özelliği gösterir. B seçeneğinde “basıldı” fiili edilgendir; romanı basanlar belirtilmemiştir. Ancak “roman kendi kendine basıldı” gibi dönüşlü bir anlam mümkün değildir; eylem mutlaka bir dış etken/işi yapanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu yüzden sadece edilgendir. C seçeneğinde “yaraladı” fiili etkendir ve dönüşlü değildir; özne (çocuk) işi yapar ama “kendi kendini yaraladı” anlamı zorunlu değildir, ayrıca fiil edilgen ek almamıştır. D seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir ve işi yapan açıkça “öğretmen tarafından” ifadesiyle belirtilmiştir. Dönüşlü anlam yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.