8. Sınıf Türkçe Fiil Catisi Testleri

Doğru cevap: D

Fiil çatısında “dönüşlü fiil”, öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilendiği fiildir. Genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman fiilde “-n / -l” eki görülür. seçeneğiD174nde “Ayşe, sabah erkenden yıkandı.” cümlesinde yıkama işini yapan da Ayşe’dir, yıkanan (işten etkilenen) da yine Ayşe’dir. Yani iş özneye döndüğü için fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “topladı” fiilinde işin etkisi “odasını” (nesne) üzerindedir; özne kendi üzerinde bir iş yapmamaktadır. C seçeneğinde “kontrol etti” fiili nesneye (ödevlere) yönelmiştir. D seçeneğinde ise “savurdu” fiilinde rüzgârın etkilediği “yapraklar”dır; özneye dönen bir durum yoktur.

1. Çözüm: Fiil çatısında “dönüşlü fiil”, öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilendiği fiildir. Genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman fiilde “-n / -l” eki görülür. seçeneğiD174nde “Ayşe, sabah erkenden yıkandı.” cümlesinde yıkama işini yapan da Ayşe’dir, yıkanan (işten etkilenen) da yine Ayşe’dir. Yani iş özneye döndüğü için fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “topladı” fiilinde işin etkisi “odasını” (nesne) üzerindedir; özne kendi üzerinde bir iş yapmamaktadır. C seçeneğinde “kontrol etti” fiili nesneye (ödevlere) yönelmiştir. D seçeneğinde ise “savurdu” fiilinde rüzgârın etkilediği “yapraklar”dır; özneye dönen bir durum yoktur.

Doğru cevap: A

Edilgen çatıda işi yapan (gerçek özne) belli değildir; cümledeki özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur. seçeneğiA161nde “yerleştirildi” fiili “-il” edilgenlik eki almıştır. Cümlede “yeni kitaplar” işi yapan değil, yerleştirme işinden etkilenen öznedir; yerleştiren kişi belirtilmemiştir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “hazırladı, pişirdi, çözdü” fiillerinde işi yapan özne açıkça bellidir (öğrenciler, babam, Ayşe). Bu nedenle doğru cevap A506’dir.

1. Çözüm: Edilgen çatıda işi yapan (gerçek özne) belli değildir; cümledeki özne işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-l, -n” ekleriyle kurulur. seçeneğiA161nde “yerleştirildi” fiili “-il” edilgenlik eki almıştır. Cümlede “yeni kitaplar” işi yapan değil, yerleştirme işinden etkilenen öznedir; yerleştiren kişi belirtilmemiştir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “hazırladı, pişirdi, çözdü” fiillerinde işi yapan özne açıkça bellidir (öğrenciler, babam, Ayşe). Bu nedenle doğru cevap A506’dir.

Doğru cevap: B

Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiillerde iş, başka bir nesneye değil öznenin kendisine yönelmiştir. B seçeneğinde “hazırlandı” fiilinde kişi (özne) hazırlama işini yapar ve bu işin sonucu yine kendisi üzerinde gerçekleşir. Yani “kendi kendini hazırladı” anlamı vardır; bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A ve C seçeneklerinde fiil geçişlidir; “topu” ve “konuyu” gibi nesneler vardır. D seçeneğinde ise “pencereleri” nesnesi bulunduğundan fiil dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiillerde iş, başka bir nesneye değil öznenin kendisine yönelmiştir. B seçeneğinde “hazırlandı” fiilinde kişi (özne) hazırlama işini yapar ve bu işin sonucu yine kendisi üzerinde gerçekleşir. Yani “kendi kendini hazırladı” anlamı vardır; bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A ve C seçeneklerinde fiil geçişlidir; “topu” ve “konuyu” gibi nesneler vardır. D seçeneğinde ise “pencereleri” nesnesi bulunduğundan fiil dönüşlü değildir.

Doğru cevap: C

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir ya da önemli değildir; özne işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu tür cümlelerde fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır ve “kim tarafından?” sorusuna net bir cevap verilemez. seçeneğiC235nde “Sınıf... süslendi.” cümlesinde “süslendi” fiili “-n” edilgenlik eki almıştır. “Sınıf” işi yapan değil, süslenme işinden etkilenen öznedir; “Kim süsledi?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “süsledi, anlattı, yaptı” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, öğretmen, arkadaşım) açıkça bellidir. Bu yüzden doğru cevap C608’dir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir ya da önemli değildir; özne işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu tür cümlelerde fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır ve “kim tarafından?” sorusuna net bir cevap verilemez. seçeneğiC235nde “Sınıf... süslendi.” cümlesinde “süslendi” fiili “-n” edilgenlik eki almıştır. “Sınıf” işi yapan değil, süslenme işinden etkilenen öznedir; “Kim süsledi?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etken çatılıdır: “süsledi, anlattı, yaptı” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, öğretmen, arkadaşım) açıkça bellidir. Bu yüzden doğru cevap C608’dir.

Doğru cevap: D

Edilgen (pasif) fiilde işi yapan belli değildir; cümlede özne ya yoktur ya da işi yapan değil, işten etkilenen varlık özne olur. Edilgen fiiller genellikle “-l” veya “-n” eklerini alır. A seçeneğinde “yazdı” fiilinin işi yapanı bellidir: “Öğretmen” (etken). D seçeneğinde de “okudu” fiilini yapan “Çocuk”tur (etken). B seçeneğinde “sallandı” fiilinde işi yapan ayrı bir kişi yoktur; ağaçlar kendi kendine sallanma durumundadır. Bu cümle edilgen değil, dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır. seçeneğiD491nde “açıklandı” fiili “-n” eki almıştır ve işi kimin yaptığı belirtilmemiştir. “Sınav sonuçları” işi yapan değil, açıklanma işinden etkilenen öznedir. Bu nedenle fiil edilgendir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiilde işi yapan belli değildir; cümlede özne ya yoktur ya da işi yapan değil, işten etkilenen varlık özne olur. Edilgen fiiller genellikle “-l” veya “-n” eklerini alır. A seçeneğinde “yazdı” fiilinin işi yapanı bellidir: “Öğretmen” (etken). D seçeneğinde de “okudu” fiilini yapan “Çocuk”tur (etken). B seçeneğinde “sallandı” fiilinde işi yapan ayrı bir kişi yoktur; ağaçlar kendi kendine sallanma durumundadır. Bu cümle edilgen değil, dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır. seçeneğiD491nde “açıklandı” fiili “-n” eki almıştır ve işi kimin yaptığı belirtilmemiştir. “Sınav sonuçları” işi yapan değil, açıklanma işinden etkilenen öznedir. Bu nedenle fiil edilgendir.

Doğru cevap: A

Fiil çatısında “dönüşlü” fiillerde işi yapan özne ile işten etkilenen varlık aynıdır. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve cümlede gizli ya da açık bir “kendi” anlamı bulunur. A seçeneğinde “yıkandı” fiilinde “-n” dönüşlülük eki vardır. Cümlede çocuk hem yıkama işini yapan hem de bu işten etkilenen kişidir (çocuk kendini yıkamıştır). Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B seçeneğinde “yıkadı” geçişli bir fiildir ve işi yapan (çocuk) ile işten etkilenen (yıkanan kişi/nesne) farklıdır; nesne belirtilmediği için eksiltili olsa da dönüşlü değildir. C seçeneğinde “yıkandırtıldı” yaptırma anlamı taşır (ettirgen + edilgen yapı). İşin başkasına yaptırılması söz konusudur; dönüşlü çatı değildir. D seçeneğinde “yıkanıldı” biçimi bu anlamda doğru ve yaygın bir kullanım değildir; ayrıca dönüşlülüğü kesin ve tartışmasız biçimde göstermez. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Fiil çatısında “dönüşlü” fiillerde işi yapan özne ile işten etkilenen varlık aynıdır. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve cümlede gizli ya da açık bir “kendi” anlamı bulunur. A seçeneğinde “yıkandı” fiilinde “-n” dönüşlülük eki vardır. Cümlede çocuk hem yıkama işini yapan hem de bu işten etkilenen kişidir (çocuk kendini yıkamıştır). Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B seçeneğinde “yıkadı” geçişli bir fiildir ve işi yapan (çocuk) ile işten etkilenen (yıkanan kişi/nesne) farklıdır; nesne belirtilmediği için eksiltili olsa da dönüşlü değildir. C seçeneğinde “yıkandırtıldı” yaptırma anlamı taşır (ettirgen + edilgen yapı). İşin başkasına yaptırılması söz konusudur; dönüşlü çatı değildir. D seçeneğinde “yıkanıldı” biçimi bu anlamda doğru ve yaygın bir kullanım değildir; ayrıca dönüşlülüğü kesin ve tartışmasız biçimde göstermez. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: B

Edilgen (pasif) çatıda fiilde işi yapan (özne) belli değildir; cümlede işi yapan açıkça söylenmez. Bu tür cümlelerde fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır. B seçeneğinde “Sınıf kısa sürede temizlendi.” cümlesinde “temizlendi” fiili “-l” eki almıştır ve işi kimin yaptığı belirtilmemiştir. Yani sınıfı kimin temizlediği belli değildir; bu yüzden fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise işi yapan açıkça bellidir: “öğrenciler”, “görevli” ve “ben” öznesi temizleme işini yapan kişiyi gösterir. Bu nedenle bu cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda fiilde işi yapan (özne) belli değildir; cümlede işi yapan açıkça söylenmez. Bu tür cümlelerde fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır. B seçeneğinde “Sınıf kısa sürede temizlendi.” cümlesinde “temizlendi” fiili “-l” eki almıştır ve işi kimin yaptığı belirtilmemiştir. Yani sınıfı kimin temizlediği belli değildir; bu yüzden fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise işi yapan açıkça bellidir: “öğrenciler”, “görevli” ve “ben” öznesi temizleme işini yapan kişiyi gösterir. Bu nedenle bu cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

Doğru cevap: C

Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; cümlede işi yapan değil, işten etkilenen öge öne çıkar. Edilgenlik çoğunlukla "-l" veya "-n" ekleriyle yapılır: "silin-di", "yapıl-dı" gibi. C seçeneğinde "silindi" fiili "sil-" köküne "-in" edilgenlik eki getirilerek kurulmuştur. Cümlede "kim sildi?" sorusunun cevabı yoktur; işi yapan belirtilmemiştir. "Pencereler" işi yapan değil, silme işinden etkilenen ögedir. Bu nedenle fiil edilgendir. A ve D seçeneklerinde fiiller etkindir; işi yapan özneler açıkça vardır: "öğrenciler teslim etti", "annem hazırladı". B seçeneğinde "sallandı" fiili edilgen değil, oluş bildiren (kendiliğinden gerçekleşen) bir fiildir; "ağaçlar" işi yapan bir özne değildir ve "kim salladı?" şeklinde bir yapan aranmaz. Bu yüzden doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; cümlede işi yapan değil, işten etkilenen öge öne çıkar. Edilgenlik çoğunlukla "-l" veya "-n" ekleriyle yapılır: "silin-di", "yapıl-dı" gibi. C seçeneğinde "silindi" fiili "sil-" köküne "-in" edilgenlik eki getirilerek kurulmuştur. Cümlede "kim sildi?" sorusunun cevabı yoktur; işi yapan belirtilmemiştir. "Pencereler" işi yapan değil, silme işinden etkilenen ögedir. Bu nedenle fiil edilgendir. A ve D seçeneklerinde fiiller etkindir; işi yapan özneler açıkça vardır: "öğrenciler teslim etti", "annem hazırladı". B seçeneğinde "sallandı" fiili edilgen değil, oluş bildiren (kendiliğinden gerçekleşen) bir fiildir; "ağaçlar" işi yapan bir özne değildir ve "kim salladı?" şeklinde bir yapan aranmaz. Bu yüzden doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: D

Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; işin yapıldığı varlık öne çıkar. Bu tür fiiller genellikle "-l" veya "-n" eklerini alır ve cümlede işi yapan açıkça söylenmez. seçeneğiD186nde "silindi" fiili "sil-" köküne "-in" edilgenlik eki getirilerek kurulmuştur. Cümlede pencereleri kimin sildiği belirtilmemiştir; yani işi yapan belli değildir. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "kontrol etti" fiilinde işi yapan özne (öğretmen) bellidir; fiil etkendir. B seçeneğinde "sarardı" oluş bildiren bir fiildir; edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "anlattı" fiilinde işi yapan (çocuk) bellidir; fiil etkendir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir; işin yapıldığı varlık öne çıkar. Bu tür fiiller genellikle "-l" veya "-n" eklerini alır ve cümlede işi yapan açıkça söylenmez. seçeneğiD186nde "silindi" fiili "sil-" köküne "-in" edilgenlik eki getirilerek kurulmuştur. Cümlede pencereleri kimin sildiği belirtilmemiştir; yani işi yapan belli değildir. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "kontrol etti" fiilinde işi yapan özne (öğretmen) bellidir; fiil etkendir. B seçeneğinde "sarardı" oluş bildiren bir fiildir; edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "anlattı" fiilinde işi yapan (çocuk) bellidir; fiil etkendir.

Doğru cevap: A

Ettirgen çatı, öznenin işi bizzat yapmayıp başka birine yaptırmasıdır. Bu çatı genellikle “-t, -dır/-dir/-dur/-dür” ekleriyle kurulur ve cümlede “yaptırma” anlamı bulunur. A seçeneğinde “okuttu” fiili, “öğretmen”in kitabı kendisinin okumasını değil, “öğrencilerine okumasını” sağladığını gösterir. Yani öğretmen işi başkasına yaptırmıştır; fiil ettirgendir. B ve D seçeneklerinde “okudu” fiili işi öznenin kendisinin yaptığını bildirir; yaptırma anlamı yoktur (etken). C seçeneğinde ise “okundu” fiili “-n” ekiyle edilgen çatıyı gösterir; işi yapan belli değildir, yaptırma anlamı da yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Ettirgen çatı, öznenin işi bizzat yapmayıp başka birine yaptırmasıdır. Bu çatı genellikle “-t, -dır/-dir/-dur/-dür” ekleriyle kurulur ve cümlede “yaptırma” anlamı bulunur. A seçeneğinde “okuttu” fiili, “öğretmen”in kitabı kendisinin okumasını değil, “öğrencilerine okumasını” sağladığını gösterir. Yani öğretmen işi başkasına yaptırmıştır; fiil ettirgendir. B ve D seçeneklerinde “okudu” fiili işi öznenin kendisinin yaptığını bildirir; yaptırma anlamı yoktur (etken). C seçeneğinde ise “okundu” fiili “-n” ekiyle edilgen çatıyı gösterir; işi yapan belli değildir, yaptırma anlamı da yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.