8. Sınıf Türkçe Fiil Catisi Testleri

Doğru cevap: B

Dönüşlü fiilde işi yapan da etkilenen de aynı öznedir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve “kendi kendine” anlamı taşır. seçeneğiB133nde “Ali, hazırlandı.” cümlesinde Ali hem hazırlanan (işi yapan) hem de hazırlık işinden etkilenen kişidir. Yani “Ali kendini hazırladı.” anlamı vardır; fiil dönüşlü çatılıdır. B, C ve D seçeneklerinde de “hazırlandı” fiili geçse de bu cümlelerde asıl yargı (temel yüklem) farklıdır: B’de “gitti”, C’de “kontrol etti”, D’de “sevindi” yüklemdir. Soru, fiilin dönüşlü olduğu cümleyi sorduğu için dönüşlü fiilin yüklem olduğu tek seçenek B’dır.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde işi yapan da etkilenen de aynı öznedir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” eki alır ve “kendi kendine” anlamı taşır. seçeneğiB133nde “Ali, hazırlandı.” cümlesinde Ali hem hazırlanan (işi yapan) hem de hazırlık işinden etkilenen kişidir. Yani “Ali kendini hazırladı.” anlamı vardır; fiil dönüşlü çatılıdır. B, C ve D seçeneklerinde de “hazırlandı” fiili geçse de bu cümlelerde asıl yargı (temel yüklem) farklıdır: B’de “gitti”, C’de “kontrol etti”, D’de “sevindi” yüklemdir. Soru, fiilin dönüşlü olduğu cümleyi sorduğu için dönüşlü fiilin yüklem olduğu tek seçenek B’dır.

Doğru cevap: C

Fiil çatısında geçişli fiiller, yaptıkları işi bir nesneye yöneltir. Bunu anlamak için fiile “neyi / kimi?” sorusu sorulur; cevap alınırsa fiil geçişlidir. seçeneğiC156nde “kontrol etti” fiiline “neyi?” diye sorarsak “ödevleri” cevabını alırız. Yani fiil bir nesne almıştır ve geçişlidir. A, C ve D seçeneklerindeki fiillerde ise “neyi/kimi?” sorusuna cevap alınamaz: “koştu”, “dindi”, “oturdu” fiilleri nesne istemez. Bu nedenle bu cümlelerdeki fiiller geçişsizdir.

1. Çözüm: Fiil çatısında geçişli fiiller, yaptıkları işi bir nesneye yöneltir. Bunu anlamak için fiile “neyi / kimi?” sorusu sorulur; cevap alınırsa fiil geçişlidir. seçeneğiC156nde “kontrol etti” fiiline “neyi?” diye sorarsak “ödevleri” cevabını alırız. Yani fiil bir nesne almıştır ve geçişlidir. A, C ve D seçeneklerindeki fiillerde ise “neyi/kimi?” sorusuna cevap alınamaz: “koştu”, “dindi”, “oturdu” fiilleri nesne istemez. Bu nedenle bu cümlelerdeki fiiller geçişsizdir.

Doğru cevap: D

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir ya da önemli değildir; fiil genellikle "-l" veya "-n" eki alır ve işi yapan (özne) cümlede yer almaz. seçeneğiD150nde "budandı" fiili "budamak" fiiline "-n" edilgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Cümlede işi kimin yaptığı söylenmemiştir; ağaçlar işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır; çünkü işi yapan özneler ("öğrenciler", "annem", "kardeşim") açıkça belirtilmiş ve eylemi kendileri gerçekleştirmiştir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan belli değildir ya da önemli değildir; fiil genellikle "-l" veya "-n" eki alır ve işi yapan (özne) cümlede yer almaz. seçeneğiD150nde "budandı" fiili "budamak" fiiline "-n" edilgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Cümlede işi kimin yaptığı söylenmemiştir; ağaçlar işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır; çünkü işi yapan özneler ("öğrenciler", "annem", "kardeşim") açıkça belirtilmiş ve eylemi kendileri gerçekleştirmiştir.

Doğru cevap: A

Fiil çatısında “etken-geçişli” fiilde işi yapan belli bir özne vardır ve eylem bir nesneye yönelir. Bunu anlamanın pratik yolu, fiile “neyi / kimi?” sorusunu sormaktır. A şıkkında “oturdu” fiiline “neyi/kimi?” sorusu sorulamaz; nesne almaz. Bu yüzden geçişsizdir. şıkkıA264nda “hazırladı” fiiline “neyi?” sorusu sorulabilir: “yemeği” (nesne). Ayrıca işi yapan özne de bellidir: “Annem”. Bu nedenle etken ve geçişlidir. C şıkkında “kapandı” fiilinde işi yapan bir özne yoktur; kapı kendiliğinden kapanma durumundadır. Bu cümle etken-geçişli değildir. D şıkkında “konuşuldu” fiili “-l” ekiyle edilgen yapıdadır; işi yapan açıkça belirtilmemiştir. Bu yüzden etken değildir. Sonuç: Etken ve geçişli fiil şıkkıA698ndadır.

1. Çözüm: Fiil çatısında “etken-geçişli” fiilde işi yapan belli bir özne vardır ve eylem bir nesneye yönelir. Bunu anlamanın pratik yolu, fiile “neyi / kimi?” sorusunu sormaktır. A şıkkında “oturdu” fiiline “neyi/kimi?” sorusu sorulamaz; nesne almaz. Bu yüzden geçişsizdir. şıkkıA264nda “hazırladı” fiiline “neyi?” sorusu sorulabilir: “yemeği” (nesne). Ayrıca işi yapan özne de bellidir: “Annem”. Bu nedenle etken ve geçişlidir. C şıkkında “kapandı” fiilinde işi yapan bir özne yoktur; kapı kendiliğinden kapanma durumundadır. Bu cümle etken-geçişli değildir. D şıkkında “konuşuldu” fiili “-l” ekiyle edilgen yapıdadır; işi yapan açıkça belirtilmemiştir. Bu yüzden etken değildir. Sonuç: Etken ve geçişli fiil şıkkıA698ndadır.

Doğru cevap: B

Etken çatılı fiillerde işi yapan (özne) bellidir ve eylem özne tarafından gerçekleştirilir. A seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan açık bir özne yoktur; kapının kendi kendine kapanması anlamı vardır. Bu nedenle etken değildir. B seçeneğinde “teslim edildi” fiili edilgen çatılıdır. “Edildi” ifadesi işi yapanın belirtilmediğini gösterir. seçeneğiB342nde “Çocuk” öznesi işi yapan kişidir ve “oynadı” eylemini doğrudan kendisi yapmıştır. Bu yüzden fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde “kırıldı” fiilinde de işi yapan belirtilmez; camın kırılması edilgen/oluş bildiren bir yapıdadır. Etken değildir. Doğru cevap: B598

1. Çözüm: Etken çatılı fiillerde işi yapan (özne) bellidir ve eylem özne tarafından gerçekleştirilir. A seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan açık bir özne yoktur; kapının kendi kendine kapanması anlamı vardır. Bu nedenle etken değildir. B seçeneğinde “teslim edildi” fiili edilgen çatılıdır. “Edildi” ifadesi işi yapanın belirtilmediğini gösterir. seçeneğiB342nde “Çocuk” öznesi işi yapan kişidir ve “oynadı” eylemini doğrudan kendisi yapmıştır. Bu yüzden fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde “kırıldı” fiilinde de işi yapan belirtilmez; camın kırılması edilgen/oluş bildiren bir yapıdadır. Etken değildir. Doğru cevap: B598

Doğru cevap: C

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle "-l" veya "-n" eki alır ve cümlede işi yapan kişi açıkça söylenmez. seçeneğiC140nde "Sınıf, tören için süslendi." cümlesinde "süslendi" fiili "-n" eki almıştır. Süsleme işini kimin yaptığı belirtilmemiştir; sınıf bu işten etkilenen durumdadır. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "kontrol etti" fiilinde işi yapan özne bellidir (öğretmen). C seçeneğinde "verdi" fiilinde işi yapan özne bellidir (Ali). D seçeneğinde "oynadı" fiilinde işi yapan özne bellidir (çocuklar). Bu üçünde fiil etken çatılıdır.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle "-l" veya "-n" eki alır ve cümlede işi yapan kişi açıkça söylenmez. seçeneğiC140nde "Sınıf, tören için süslendi." cümlesinde "süslendi" fiili "-n" eki almıştır. Süsleme işini kimin yaptığı belirtilmemiştir; sınıf bu işten etkilenen durumdadır. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "kontrol etti" fiilinde işi yapan özne bellidir (öğretmen). C seçeneğinde "verdi" fiilinde işi yapan özne bellidir (Ali). D seçeneğinde "oynadı" fiilinde işi yapan özne bellidir (çocuklar). Bu üçünde fiil etken çatılıdır.

Doğru cevap: D

Edilgen (pasif) çatılı fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede söylenmez. Bu tür fiiller genellikle “-l / -n” eklerini alır ve “Kim tarafından?” sorusuna cevap verilemez. seçeneğiD187nde “açıklandı” fiili “-n” eki almıştır ve işi kimin yaptığı cümlede belirtilmemiştir. “Sınav sonuçları” işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Bu nedenle cümle edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise özne bellidir: A’da “öğretmen”, C’de “Ahmet”, D’de “çocuklar” işi yapan öznedir. Bu yüzden bu cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatılı fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede söylenmez. Bu tür fiiller genellikle “-l / -n” eklerini alır ve “Kim tarafından?” sorusuna cevap verilemez. seçeneğiD187nde “açıklandı” fiili “-n” eki almıştır ve işi kimin yaptığı cümlede belirtilmemiştir. “Sınav sonuçları” işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Bu nedenle cümle edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde ise özne bellidir: A’da “öğretmen”, C’de “Ahmet”, D’de “çocuklar” işi yapan öznedir. Bu yüzden bu cümlelerde fiiller etken çatılıdır.

Doğru cevap: A

Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve fiil, işi yapan özne tarafından gerçekleştirilir. Yani cümlede özne, fiilin bildirdiği işi bizzat yapar. A seçeneğinde “açıldı” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (pencere kendiliğinden açılmış gibi anlatılır). B seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir; ayrıca “öğretmen tarafından” ifadesi işi yapanı gösterse de fiil edilgen yapıdadır. D seçeneğinde “kapatıldı” da edilgendir ve “görevli tarafından” ifadesi edilgen çatıyı destekler. seçeneğiA488nde ise “Çocuk” öznesi işi doğrudan yapmaktadır: “oynadı”. Bu nedenle fiil etken çatılıdır. Doğru cevap A590’dir.

1. Çözüm: Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve fiil, işi yapan özne tarafından gerçekleştirilir. Yani cümlede özne, fiilin bildirdiği işi bizzat yapar. A seçeneğinde “açıldı” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (pencere kendiliğinden açılmış gibi anlatılır). B seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir; ayrıca “öğretmen tarafından” ifadesi işi yapanı gösterse de fiil edilgen yapıdadır. D seçeneğinde “kapatıldı” da edilgendir ve “görevli tarafından” ifadesi edilgen çatıyı destekler. seçeneğiA488nde ise “Çocuk” öznesi işi doğrudan yapmaktadır: “oynadı”. Bu nedenle fiil etken çatılıdır. Doğru cevap A590’dir.

Doğru cevap: B

Fiil çatısında "etken" fiillerde işi yapan özne bellidir ve işi bizzat kendisi yapar. Bu tür cümlelerde genellikle "kim yaptı?" sorusuna doğrudan bir özneyle cevap verilir. A seçeneğinde "açıklandı" fiili -l/-n eki almıştır ve işi yapan belirtilmemiştir; bu yapı edilgendir. B seçeneğinde "kontrol edildi" edilgen yapıdadır; ayrıca "öğretmen tarafından" ifadesi işi yapanı gösterse de fiil yine edilgen kalır. seçeneğiB410nde "Ali... suladı" cümlesinde işi yapan özne "Ali"dir ve fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde "kapatıldı" fiili edilgendir; işi yapan özne belirtilmemiştir. Bu nedenle doğru cevap B588’dir.

1. Çözüm: Fiil çatısında "etken" fiillerde işi yapan özne bellidir ve işi bizzat kendisi yapar. Bu tür cümlelerde genellikle "kim yaptı?" sorusuna doğrudan bir özneyle cevap verilir. A seçeneğinde "açıklandı" fiili -l/-n eki almıştır ve işi yapan belirtilmemiştir; bu yapı edilgendir. B seçeneğinde "kontrol edildi" edilgen yapıdadır; ayrıca "öğretmen tarafından" ifadesi işi yapanı gösterse de fiil yine edilgen kalır. seçeneğiB410nde "Ali... suladı" cümlesinde işi yapan özne "Ali"dir ve fiil etken çatılıdır. D seçeneğinde "kapatıldı" fiili edilgendir; işi yapan özne belirtilmemiştir. Bu nedenle doğru cevap B588’dir.

Doğru cevap: C

Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından değil, özne üzerinde gerçekleşmiş gibi anlatılır. Edilgen fiiller genellikle “-l / -n” ekleriyle kurulur ve “kim tarafından?” sorusuna cümlede cevap bulunamaz. seçeneğiC265nde “temizlendi” fiili “temizle-” köküne “-n” edilgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. “Park … temizlendi.” cümlesinde işi yapan kişi/kurum belirtilmemiştir; “kim tarafından temizlendi?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etkindir: “teslim etti”, “hazırladı”, “okudu” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, annem, kardeşim) bellidir ve eylemi doğrudan gerçekleştirir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından değil, özne üzerinde gerçekleşmiş gibi anlatılır. Edilgen fiiller genellikle “-l / -n” ekleriyle kurulur ve “kim tarafından?” sorusuna cümlede cevap bulunamaz. seçeneğiC265nde “temizlendi” fiili “temizle-” köküne “-n” edilgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. “Park … temizlendi.” cümlesinde işi yapan kişi/kurum belirtilmemiştir; “kim tarafından temizlendi?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etkindir: “teslim etti”, “hazırladı”, “okudu” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, annem, kardeşim) bellidir ve eylemi doğrudan gerçekleştirir.