8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: C

Fiilimsiler; fiilden türeyip isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Soru, fiilimsinin **isim tamlaması içinde** ve **sıfat-fiil** görevinde kullanılmasını istiyor. Sıfat-fiiller, isimleri niteleyen fiilimsi türüdür (-(y)an, -dik, -ecek, -miş, -ar gibi eklerle yapılır). A) “hazırlanırken” zarf-fiildir (-(y)ken) ve “hazırlan-” eylemine zaman anlamı katar; isim tamlaması içinde sıfat görevinde değildir. B) “kapanması” isim-fiildir (-ma) ve “okulun kapanması” bir isim-fiil grubudur; sıfat-fiil değildir. C) “Okuduğum kitabın sonu…” ifadesinde “okuduğum” sözcüğü “oku-” fiilinden türemiş **-dik** ekiyle yapılmış bir **sıfat-fiildir** ve “kitap” ismini niteleyerek “okuduğum kitap” yapısını kurar. Bu yapı, devamında “kitabın sonu” şeklinde **isim tamlaması** içinde yer alır. İstenen özellik tam olarak budur. D) “Konuşarak” zarf-fiildir (-arak) ve eylemin nasıl yapıldığını bildirir; isim tamlaması içinde sıfat-fiil olarak kullanılmamıştır. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: Fiilimsiler; fiilden türeyip isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Soru, fiilimsinin **isim tamlaması içinde** ve **sıfat-fiil** görevinde kullanılmasını istiyor. Sıfat-fiiller, isimleri niteleyen fiilimsi türüdür (-(y)an, -dik, -ecek, -miş, -ar gibi eklerle yapılır). A) “hazırlanırken” zarf-fiildir (-(y)ken) ve “hazırlan-” eylemine zaman anlamı katar; isim tamlaması içinde sıfat görevinde değildir. B) “kapanması” isim-fiildir (-ma) ve “okulun kapanması” bir isim-fiil grubudur; sıfat-fiil değildir. C) “Okuduğum kitabın sonu…” ifadesinde “okuduğum” sözcüğü “oku-” fiilinden türemiş **-dik** ekiyle yapılmış bir **sıfat-fiildir** ve “kitap” ismini niteleyerek “okuduğum kitap” yapısını kurar. Bu yapı, devamında “kitabın sonu” şeklinde **isim tamlaması** içinde yer alır. İstenen özellik tam olarak budur. D) “Konuşarak” zarf-fiildir (-arak) ve eylemin nasıl yapıldığını bildirir; isim tamlaması içinde sıfat-fiil olarak kullanılmamıştır. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

Doğru cevap: A

“İnce” sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı (ince ip, ince fırça)”, “yüksek ve zayıf ses (ince ses)” ya da “kibar, nazik (ince davranış)” gibi. A seçeneğinde “ince”, ipin kalınlığının az olduğunu belirtir (kalın karşıtı). C seçeneğinde de fırçanın kalınlığının az olması anlatılır. D seçeneğinde “ince ses” ifadesi, sesin tiz/ince çıkmasını belirtir. seçeneğiA371nde ise “ince davranışları” ifadesi, kişinin “kibar ve nazik” davranışlarını anlatır. Bu nedenle doğru cevap A478’dir.

1. Çözüm: “İnce” sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı (ince ip, ince fırça)”, “yüksek ve zayıf ses (ince ses)” ya da “kibar, nazik (ince davranış)” gibi. A seçeneğinde “ince”, ipin kalınlığının az olduğunu belirtir (kalın karşıtı). C seçeneğinde de fırçanın kalınlığının az olması anlatılır. D seçeneğinde “ince ses” ifadesi, sesin tiz/ince çıkmasını belirtir. seçeneğiA371nde ise “ince davranışları” ifadesi, kişinin “kibar ve nazik” davranışlarını anlatır. Bu nedenle doğru cevap A478’dir.

Doğru cevap: B

Şehitlik ziyareti geçmiş fedakârlıklara saygı ve anma bilinciyle ilgilidir.

1. Değer ipucunu bul: Soruda vatan sevgisi, bağımsızlık, millî hafıza, sorumluluk, sembol ya da metin yorumu ile ilgili ipucunu belirle.
2. Anlamla eşleştir: Seçenekleri metnin ana düşüncesi, değer vurgusu ve anlatım özelliğiyle karşılaştır.

Doğru cevap: B

seçeneğiBnde altı çizili “bir türlü” sözü, beklenen sonucun gerçekleşmediğini vurgular. Cümlede kişi “zamanında gelmesi” beklenirken bu beklenti gerçekleşmemiş; “bir türlü” ifadesi de bu gerçekleşmeme durumunu ve bunun sürekliliğini/ısrarla olmamasını anlatmıştır. A seçeneğindeki “bari” daha çok sitemle birlikte “en azından” anlamı taşır; gerçekleşmesi beklenenin olmamasını doğrudan bildirmekten çok, asgari bir beklentiyi dile getirir. B seçeneğindeki “yine” tekrarlanan bir durumu anlatır; beklenenin gerçekleşmemesinden ziyade eylemin tekrarlandığını bildirir. D seçeneğindeki “meğer” sonradan anlaşılan, şaşırtıcı bir gerçeği ifade eder; beklentinin gerçekleşmemesi anlamı vermez.

1. Çözüm: seçeneğiBnde altı çizili “bir türlü” sözü, beklenen sonucun gerçekleşmediğini vurgular. Cümlede kişi “zamanında gelmesi” beklenirken bu beklenti gerçekleşmemiş; “bir türlü” ifadesi de bu gerçekleşmeme durumunu ve bunun sürekliliğini/ısrarla olmamasını anlatmıştır. A seçeneğindeki “bari” daha çok sitemle birlikte “en azından” anlamı taşır; gerçekleşmesi beklenenin olmamasını doğrudan bildirmekten çok, asgari bir beklentiyi dile getirir. B seçeneğindeki “yine” tekrarlanan bir durumu anlatır; beklenenin gerçekleşmemesinden ziyade eylemin tekrarlandığını bildirir. D seçeneğindeki “meğer” sonradan anlaşılan, şaşırtıcı bir gerçeği ifade eder; beklentinin gerçekleşmemesi anlamı vermez.

Doğru cevap: D

“Gülerek” sözcüğü eylemin nasıl yapıldığını bildiren zarf-fiildir.

1. Çözüm: “Gülerek” sözcüğü eylemin nasıl yapıldığını bildiren zarf-fiildir.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde “ince” sözcüğü gerçek anlamıyla “kalınlığı az” demek değildir. “En ince ayrıntı” ifadesinde “ince”, “çok küçük, dikkat gerektiren, hassas” anlamında kullanılmıştır. Bu, somut bir nitelikten soyut bir anlama aktarıldığı için mecazdır. B’de “serin hava” gerçek anlamdadır; hava sıcaklığının düşük olması anlatılır. C’de “kalın kapak” gerçek anlamdadır; kapağın fiziksel kalınlığı belirtilir. D’de “uzun liste” gerçek anlamdadır; listenin fiziksel/ölçülebilir olarak çok maddeli, geniş olması kastedilir. Bu nedenle mecaz anlamlı kullanım yalnızca A’dadır.

1. Çözüm: A seçeneğinde “ince” sözcüğü gerçek anlamıyla “kalınlığı az” demek değildir. “En ince ayrıntı” ifadesinde “ince”, “çok küçük, dikkat gerektiren, hassas” anlamında kullanılmıştır. Bu, somut bir nitelikten soyut bir anlama aktarıldığı için mecazdır. B’de “serin hava” gerçek anlamdadır; hava sıcaklığının düşük olması anlatılır. C’de “kalın kapak” gerçek anlamdadır; kapağın fiziksel kalınlığı belirtilir. D’de “uzun liste” gerçek anlamdadır; listenin fiziksel/ölçülebilir olarak çok maddeli, geniş olması kastedilir. Bu nedenle mecaz anlamlı kullanım yalnızca A’dadır.

Doğru cevap: D

Bu cümlede miras, korunması gereken değer anlamında kullanılmıştır.

1. Temayı belirle: Soruda vatan sevgisi, bağımsızlık, fedakârlık, bayrak, millî birlik veya tarih bilinci kavramlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle uyumlu, millî ve ahlaki değeri doğru yansıtan seçeneği işaretle.

Doğru cevap: C

Soru, “beklenen sonucun alınamama nedeninin dolaylı biçimde” verilmesini istiyor. Dolaylı anlatımda neden, doğrudan bir açıklama kalıbıyla (ör. “çünkü”, “-den dolayı”) net biçimde söylenmez; ipucu verilir, okur neden-sonuç ilişkisini cümlenin anlamından çıkarır. A ve B seçeneklerinde neden açıkça “çünkü” ile belirtilmiştir: A’da başarısızlığın nedeni “konuyu ayrıntıya boğmak”, B’de ise “gerekli boşlukları bırakmamak”tır. Bu nedenle dolaylı değil, doğrudan gerekçelendirme vardır. D seçeneğinde ise başarısızlığın nedeni verilmez; sadece “sonradan fark ettim” denir. Bu, nedenin dolaylı verilmesi değil, nedenin hiç söylenmemesidir. C seçeneğinde “belli ki” ifadesiyle bir çıkarım yapılır ve neden doğrudan “çünkü” gibi bir bağlaçla açıklanmaz. Yazar, metnin etkisiz kalmasını “anlatmak istediğini doğrudan söylemenin metni yavanlaştırmasına” bağlar; bu ilişki çıkarım yoluyla kurdurulduğu için dolaylı anlatım vardır. Doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: Soru, “beklenen sonucun alınamama nedeninin dolaylı biçimde” verilmesini istiyor. Dolaylı anlatımda neden, doğrudan bir açıklama kalıbıyla (ör. “çünkü”, “-den dolayı”) net biçimde söylenmez; ipucu verilir, okur neden-sonuç ilişkisini cümlenin anlamından çıkarır. A ve B seçeneklerinde neden açıkça “çünkü” ile belirtilmiştir: A’da başarısızlığın nedeni “konuyu ayrıntıya boğmak”, B’de ise “gerekli boşlukları bırakmamak”tır. Bu nedenle dolaylı değil, doğrudan gerekçelendirme vardır. D seçeneğinde ise başarısızlığın nedeni verilmez; sadece “sonradan fark ettim” denir. Bu, nedenin dolaylı verilmesi değil, nedenin hiç söylenmemesidir. C seçeneğinde “belli ki” ifadesiyle bir çıkarım yapılır ve neden doğrudan “çünkü” gibi bir bağlaçla açıklanmaz. Yazar, metnin etkisiz kalmasını “anlatmak istediğini doğrudan söylemenin metni yavanlaştırmasına” bağlar; bu ilişki çıkarım yoluyla kurdurulduğu için dolaylı anlatım vardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: B

B seçeneğinde “çalışmak isteyenler” ifadesi vardır. Burada “isteyen” sözcüğü fiilden türemiş bir sıfat-fiildir (iste- + -yen) ve “kim?” sorusuna cevap vererek “çalışmak” eylemini yapan kişileri nitelemektedir. Bu sıfat-fiil, kendisinden sonra gelen “-ler” çokluk ekiyle isimleşmiş “isteyenler” sözcüğü üzerinden bir niteleme kurar ve bütün ifade “çalışmak isteyenler” biçiminde bir sıfat tamlaması (niteleme grubu) oluşturur. A seçeneğinde “çıkınca” zarf-fiildir; “konuşacak” ise gelecek zaman sıfat-fiil gibi görünse de burada “hâl” ismini niteleyen bir fiilimsi grubu yoktur, “konuşacak hâlim” ifadesinde asıl yapı çekimli fiile dayalıdır ve aranan “fiilimsi grubu + isim” nitelemesi belirgin değildir. C seçeneğinde “duyduklarını” sözcüğünde “duyduk” sıfat-fiil eki (-dık) almış olsa da burada bir ismi nitelemekten çok “ne?” sorusuna cevap veren isimleşmiş bir yapı (duydukları = duyduğu şeyler) bulunur; ayrıca ardından gelen “unutmak” isim-fiildir ve bir ismi niteleyen sıfat tamlaması kurmaz. D seçeneğinde “kazanmak” isim-fiildir ve cümlede özne görevindedir (“Yarışmayı kazanmak... kazandırdı.”). Bir ismi niteleyen sıfat-fiil grubu oluşturmadığı için doğru cevap değildir.

1. Çözüm: B seçeneğinde “çalışmak isteyenler” ifadesi vardır. Burada “isteyen” sözcüğü fiilden türemiş bir sıfat-fiildir (iste- + -yen) ve “kim?” sorusuna cevap vererek “çalışmak” eylemini yapan kişileri nitelemektedir. Bu sıfat-fiil, kendisinden sonra gelen “-ler” çokluk ekiyle isimleşmiş “isteyenler” sözcüğü üzerinden bir niteleme kurar ve bütün ifade “çalışmak isteyenler” biçiminde bir sıfat tamlaması (niteleme grubu) oluşturur. A seçeneğinde “çıkınca” zarf-fiildir; “konuşacak” ise gelecek zaman sıfat-fiil gibi görünse de burada “hâl” ismini niteleyen bir fiilimsi grubu yoktur, “konuşacak hâlim” ifadesinde asıl yapı çekimli fiile dayalıdır ve aranan “fiilimsi grubu + isim” nitelemesi belirgin değildir. C seçeneğinde “duyduklarını” sözcüğünde “duyduk” sıfat-fiil eki (-dık) almış olsa da burada bir ismi nitelemekten çok “ne?” sorusuna cevap veren isimleşmiş bir yapı (duydukları = duyduğu şeyler) bulunur; ayrıca ardından gelen “unutmak” isim-fiildir ve bir ismi niteleyen sıfat tamlaması kurmaz. D seçeneğinde “kazanmak” isim-fiildir ve cümlede özne görevindedir (“Yarışmayı kazanmak... kazandırdı.”). Bir ismi niteleyen sıfat-fiil grubu oluşturmadığı için doğru cevap değildir.

Doğru cevap: B

“İnce” sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı (dar/az kalın)”, “yüksek tonda (ince ses)”, “nazik, düşünceli” ya da “hassas, alıngan (kolay kırılan)”. A seçeneğinde “ince” sözcüğü ip için kullanılmıştır ve “kalın karşıtı” anlamındadır. C seçeneğinde “ince ses” ifadesi, sesin “yüksek tonda/ince” olmasını anlatır. D seçeneğinde “ince tabaka” ifadesi, karın “az kalınlıkta” olduğunu belirtir. B seçeneğinde ise “ince davranış” ifadesi, kişinin “nazik, düşünceli” oluşunu anlatır. Bu kullanım, insanın duygusal yönüyle ilgili bir nitelik olduğundan soruda istenen anlamla (duygusal olarak kolay etkilenip kırılabilen) en yakın ve doğru kullanım B’dir.

1. Çözüm: “İnce” sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı (dar/az kalın)”, “yüksek tonda (ince ses)”, “nazik, düşünceli” ya da “hassas, alıngan (kolay kırılan)”. A seçeneğinde “ince” sözcüğü ip için kullanılmıştır ve “kalın karşıtı” anlamındadır. C seçeneğinde “ince ses” ifadesi, sesin “yüksek tonda/ince” olmasını anlatır. D seçeneğinde “ince tabaka” ifadesi, karın “az kalınlıkta” olduğunu belirtir. B seçeneğinde ise “ince davranış” ifadesi, kişinin “nazik, düşünceli” oluşunu anlatır. Bu kullanım, insanın duygusal yönüyle ilgili bir nitelik olduğundan soruda istenen anlamla (duygusal olarak kolay etkilenip kırılabilen) en yakın ve doğru kullanım B’dir.