8. Sınıf Matematik

8. Sınıf Matematik Carpanlar ve Katlar Testleri

Çarpanlar ve Katlar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

8. Sınıf Çarpanlar ve Katlar Testleri

8. sınıf Matematik Çarpanlar ve Katlar testleri; asal sayıları, asal çarpanlara ayırmayı, pozitif bölenleri, ortak bölen ve ortak katları pekiştirir. Sorularda EBOB ile EKOK'un hangi problem türünde kullanılacağını doğru belirlemek önemlidir.

Asal Çarpanlar ve Bölenler

Bir sayıyı asal çarpanlarına ayırmak, sayının bölenlerini ve çarpan ilişkilerini görmeyi kolaylaştırır. Pozitif bölen sayısı bulunurken asal çarpanların üslerinden yararlanılır.

EBOB ve EKOK Problemleri

EBOB ortak parçalara ayırma ve en büyük ortak ölçüyü bulma problemlerinde; EKOK ise birlikte tekrar eden olayların ne zaman buluşacağını belirlemede kullanılır. 8. Sınıf sorularında verilen sayıların ortak bölen mi yoksa ortak kat mı gerektirdiğine dikkat et.

9. Test

8. Sınıf Matematik Carpanlar ve Katlar Testleri

Çarpanlar ve Katlar konusu 9. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük doğal sayı kaçtır?

  • 6|n
  • 8|n
  • n1(mod5)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce bölünebilme koşullarını birlikte sağlayan sayıları bulalım. Verilenlere göre n hem 6 ’ya hem de 8 ’e tam bölünmelidir; yani n, bu iki sayının EKOK’una tam bölünür. EKOK ( 6, 8 ) = 24 Bu yüzden n sayısını şöyle yazabiliriz: n = 24 k Şimdi kalan koşulu kullanalım: n ≡ 1 ( mod 5 ) Yerine yazalım: 24 k ≡ 1 ( mod 5 ) Mod 5 ’te 24 ’ü sadeleştirelim: 24 ≡ 4 ( mod 5 ) Böylece denklem: 4 k ≡ 1 ( mod 5 ) Mod 5 ’te 4 ’ün tersi yine 4 ’tür; çünkü: 4 · 4 = 16 ≡ 1 ( mod 5 ) Her iki tarafı 4 ile çarparsak: k ≡ 4 ( mod 5 ) En küçük doğal çözüm için k ’nın alabileceği en küçük değer: k = 4 Bunu n ifadesinde yerine yazalım: n = 24 · 4 = 96 Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B ’dir.

  1. Çözüm: Önce bölünebilme koşullarını birlikte sağlayan sayıları bulalım. Verilenlere göre n hem 6 ’ya hem de 8 ’e tam bölünmelidir; yani n, bu iki sayının EKOK’una tam bölünür. EKOK ( 6, 8 ) = 24 Bu yüzden n sayısını şöyle yazabiliriz: n = 24 k Şimdi kalan koşulu kullanalım: n ≡ 1 ( mod 5 ) Yerine yazalım: 24 k ≡ 1 ( mod 5 ) Mod 5 ’te 24 ’ü sadeleştirelim: 24 ≡ 4 ( mod 5 ) Böylece denklem: 4 k ≡ 1 ( mod 5 ) Mod 5 ’te 4 ’ün tersi yine 4 ’tür; çünkü: 4 · 4 = 16 ≡ 1 ( mod 5 ) Her iki tarafı 4 ile çarparsak: k ≡ 4 ( mod 5 ) En küçük doğal çözüm için k ’nın alabileceği en küçük değer: k = 4 Bunu n ifadesinde yerine yazalım: n = 24 · 4 = 96 Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B ’dir.

Önce bölünebilme koşullarını birlikte sağlayan sayıları bulalım.

Verilenlere göre n hem 6’ya hem de 8’e tam bölünmelidir; yani n, bu iki sayının EKOK’una tam bölünür.

EKOK(6,8)=24

Bu yüzden n sayısını şöyle yazabiliriz:

n=24k

Şimdi kalan koşulu kullanalım:

n1(mod5)

Yerine yazalım:

24k1(mod5)

Mod 5’te 24’ü sadeleştirelim:

244(mod5)

Böylece denklem:

4k1(mod5)

Mod 5’te 4’ün tersi yine 4’tür; çünkü:

4·4=161(mod5)

Her iki tarafı 4 ile çarparsak:

k4(mod5)

En küçük doğal çözüm için k’nın alabileceği en küçük değer:

k=4

Bunu n ifadesinde yerine yazalım:

n=24·4=96

Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B’dir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Pozitif tam sayılar a ve b için

EBOB(a,b)=233

EKOK(a,b)=25325

ve a=2435 olduğuna göre b kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilenler: EBOB ( a, b ) = 2 3 ⋅ 3 EKOK ( a, b ) = 2 5 ⋅ 3 2 ⋅ 5 a = 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 1) Temel özelliği kullanalım: a ⋅ b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) 2) Buradan b ’yi yalnız bırakalım: b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) a 3) Verilenleri yerine yazalım: b = ( 2 3 ⋅ 3 ) ⋅ ( 2 5 ⋅ 3 2 ⋅ 5 ) 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 4) Üslü ifadeleri sadeleştirelim (aynı tabanlar toplanır/çıkarılır): b = 2 3 + 5 ⋅ 3 1 + 2 ⋅ 5 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 5) Pay ve paydayı çarpanlarına ayırıp sadeleştirelim: b = 2 8 ⋅ 3 3 ⋅ 5 2 4 ⋅ 3 1 ⋅ 5 1 b = 2 8 - 4 ⋅ 3 3 - 1 6) Son değeri bulalım: b = 2 4 ⋅ 3 2 b = 16 ⋅ 9 = 144 Sonuç: b = 144 olur. Bu nedenle doğru seçenek C778 ’dir.

  1. Çözüm: Verilenler: EBOB ( a, b ) = 2 3 ⋅ 3 EKOK ( a, b ) = 2 5 ⋅ 3 2 ⋅ 5 a = 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 1) Temel özelliği kullanalım: a ⋅ b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) 2) Buradan b ’yi yalnız bırakalım: b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) a 3) Verilenleri yerine yazalım: b = ( 2 3 ⋅ 3 ) ⋅ ( 2 5 ⋅ 3 2 ⋅ 5 ) 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 4) Üslü ifadeleri sadeleştirelim (aynı tabanlar toplanır/çıkarılır): b = 2 3 + 5 ⋅ 3 1 + 2 ⋅ 5 2 4 ⋅ 3 ⋅ 5 5) Pay ve paydayı çarpanlarına ayırıp sadeleştirelim: b = 2 8 ⋅ 3 3 ⋅ 5 2 4 ⋅ 3 1 ⋅ 5 1 b = 2 8 - 4 ⋅ 3 3 - 1 6) Son değeri bulalım: b = 2 4 ⋅ 3 2 b = 16 ⋅ 9 = 144 Sonuç: b = 144 olur. Bu nedenle doğru seçenek C778 ’dir.

Verilenler:

EBOB(a,b)=233
EKOK(a,b)=25325
a=2435

1) Temel özelliği kullanalım:

ab=EBOB(a,b)EKOK(a,b)

2) Buradan b’yi yalnız bırakalım:

b=EBOB(a,b)EKOK(a,b)a

3) Verilenleri yerine yazalım:

b=(233)(25325)2435

4) Üslü ifadeleri sadeleştirelim (aynı tabanlar toplanır/çıkarılır):

b=23+531+252435

5) Pay ve paydayı çarpanlarına ayırıp sadeleştirelim:

b=28335243151
b=28-433-1

6) Son değeri bulalım:

b=2432
b=169=144

Sonuç: b = 144 olur. Bu nedenle doğru seçenek B’dir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı en küçük N sayısı, 12, 18 ve 30 sayıları ile kalansız bölünebilmektedir.

Buna göre N sayısının rakamları toplamı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Kalansız bölünebilmesi için en küçük ortak katı (EKOK) bulalım. 2) Sayıları asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 3) EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK ( 12, 18, 30 ) = 2 2 ⋅ 3 2 ⋅ 5 EKOK ( 12, 18, 30 ) = 180 4) Üç basamaklı en küçük ortak katı seçelim: 100 ≤ N < 1000 180 ⋅ 1 = 180 Bu nedenle en küçük üç basamaklı uygun sayı N: N = 180 5) Rakamları toplamını bulalım: 1 + 8 + 0 = 9 Sonuç: Doğru cevap D454 ’dir.

  1. Çözüm: 1) Kalansız bölünebilmesi için en küçük ortak katı (EKOK) bulalım. 2) Sayıları asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 3) EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK ( 12, 18, 30 ) = 2 2 ⋅ 3 2 ⋅ 5 EKOK ( 12, 18, 30 ) = 180 4) Üç basamaklı en küçük ortak katı seçelim: 100 ≤ N < 1000 180 ⋅ 1 = 180 Bu nedenle en küçük üç basamaklı uygun sayı N: N = 180 5) Rakamları toplamını bulalım: 1 + 8 + 0 = 9 Sonuç: Doğru cevap D454 ’dir.

1) Kalansız bölünebilmesi içinen küçük ortak katı (EKOK)bulalım.

2) Sayıları asal çarpanlarına ayıralım:

12=22318=23230=235

3) EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur:

EKOK(12,18,30)=22325EKOK(12,18,30)=180

4) Üç basamaklı en küçük ortak katı seçelim:

100N<10001801=180

Bu nedenle en küçük üç basamaklı uygun sayı N:

N=180

5) Rakamları toplamını bulalım:

1+8+0=9

Sonuç: Doğru cevap C’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

45 ve 60 ile tam bölünebilen bir doğal sayının 7 ile bölümünden kalan 4 ise, bu sayının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce sayının 45 ve 60 ile tam bölünebilmesi için bu iki sayının EKOK’unun katı olması gerektiğini bulalım. EKOK ( 45, 60 ) Asal çarpanlarına ayıralım: 45 = 3 2 × 5 60 = 2 2 × 3 × 5 EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK = 2 2 × 3 2 × 5 = 180 O hâlde aradığımız sayı: n = 180 k Verilen koşula göre bu sayı 7’ye bölününce kalan 4 olmalı: n ≡ 4 (mod 7 ) Yerine yazalım: 180 k ≡ 4 (mod 7 ) 180’in 7 ile bölümünden kalanını bulalım: 180 = 7 × 25 + 5 Yani: 180 ≡ 5 (mod 7 ) Bu durumda denklem: 5 k ≡ 4 (mod 7 ) 5’in 7’ye göre çarpma tersi 3’tür (çünkü 5·3 = 15 ve 15’in 7 ile bölümünden kalan 1’dir): 5 × 3 = 15 ≡ 1 (mod 7 ) Her iki tarafı 3 ile çarpalım: k ≡ 4 × 3 (mod 7 ) k ≡ 12 ≡ 5 (mod 7 ) En küçük pozitif k değeri 5 olur. O hâlde en küçük n: n = 180 × 5 = 900 Sonuç: Doğru cevap A912 seçeneğidir.

  1. Çözüm: Önce sayının 45 ve 60 ile tam bölünebilmesi için bu iki sayının EKOK’unun katı olması gerektiğini bulalım. EKOK ( 45, 60 ) Asal çarpanlarına ayıralım: 45 = 3 2 × 5 60 = 2 2 × 3 × 5 EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK = 2 2 × 3 2 × 5 = 180 O hâlde aradığımız sayı: n = 180 k Verilen koşula göre bu sayı 7’ye bölününce kalan 4 olmalı: n ≡ 4 (mod 7 ) Yerine yazalım: 180 k ≡ 4 (mod 7 ) 180’in 7 ile bölümünden kalanını bulalım: 180 = 7 × 25 + 5 Yani: 180 ≡ 5 (mod 7 ) Bu durumda denklem: 5 k ≡ 4 (mod 7 ) 5’in 7’ye göre çarpma tersi 3’tür (çünkü 5·3 = 15 ve 15’in 7 ile bölümünden kalan 1’dir): 5 × 3 = 15 ≡ 1 (mod 7 ) Her iki tarafı 3 ile çarpalım: k ≡ 4 × 3 (mod 7 ) k ≡ 12 ≡ 5 (mod 7 ) En küçük pozitif k değeri 5 olur. O hâlde en küçük n: n = 180 × 5 = 900 Sonuç: Doğru cevap A912 seçeneğidir.

Önce sayının 45 ve 60 ile tam bölünebilmesi için bu iki sayının EKOK’unun katı olması gerektiğini bulalım.

EKOK(45,60)

Asal çarpanlarına ayıralım:

45=32×5
60=22×3×5

EKOK, her asal çarpanın en büyük kuvveti alınarak bulunur:

EKOK=22×32×5=180

O hâlde aradığımız sayı:

n=180k

Verilen koşula göre bu sayı 7’ye bölününce kalan 4 olmalı:

n4 (mod 7)

Yerine yazalım:

180k4 (mod 7)

180’in 7 ile bölümünden kalanını bulalım:

180=7×25+5

Yani:

1805 (mod 7)

Bu durumda denklem:

5k4 (mod 7)

5’in 7’ye göre çarpma tersi 3’tür (çünkü 5·3 = 15 ve 15’in 7 ile bölümünden kalan 1’dir):

5×3=151 (mod 7)

Her iki tarafı 3 ile çarpalım:

k4×3 (mod 7)
k125 (mod 7)

En küçük pozitif k değeri 5 olur. O hâlde en küçük n:

n=180×5=900

Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

EBOB(a,b)=12, EKOK(a,b)=180 ve 36a koşullarını sağlayan a ve b pozitif tam sayıları için a<b olduğuna göre b kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilenlerden iki sayının çarpımı bağıntısını kullanalım: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) a · b = 12 · 180 a · b = 2160 EBOB ( a, b ) = 12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım: a = 12 x b = 12 y Burada: EBOB ( x, y ) = 1 EKOK ( a, b ) = 180 bilgisini kullanalım. EBOB ( x, y ) = 1 olduğundan: EKOK ( a, b ) = 12 x y 180 = 12 x y x y = 15 x y = 15 ve EBOB ( x, y ) = 1 olduğuna göre (aralarında asal) olası çiftler: ( x, y ) = ( 1, 15 ) ( x, y ) = ( 3, 5 ) Şimdi 36 ∣ a koşulunu uygulayalım: 36 ∣ 12 x 3 ∣ x Yani x, 3 ile bölünebilmelidir. Bu da yalnızca şu çifti sağlar: ( x, y ) = ( 3, 5 ) Buradan: a = 12 · 3 = 36 b = 12 · 5 = 60 Ayrıca: a < b 36 < 60 Sonuç: b = 60 bulunur. Doğru seçenek B ’dir.

  1. Çözüm: Verilenlerden iki sayının çarpımı bağıntısını kullanalım: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) a · b = 12 · 180 a · b = 2160 EBOB ( a, b ) = 12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım: a = 12 x b = 12 y Burada: EBOB ( x, y ) = 1 EKOK ( a, b ) = 180 bilgisini kullanalım. EBOB ( x, y ) = 1 olduğundan: EKOK ( a, b ) = 12 x y 180 = 12 x y x y = 15 x y = 15 ve EBOB ( x, y ) = 1 olduğuna göre (aralarında asal) olası çiftler: ( x, y ) = ( 1, 15 ) ( x, y ) = ( 3, 5 ) Şimdi 36 ∣ a koşulunu uygulayalım: 36 ∣ 12 x 3 ∣ x Yani x, 3 ile bölünebilmelidir. Bu da yalnızca şu çifti sağlar: ( x, y ) = ( 3, 5 ) Buradan: a = 12 · 3 = 36 b = 12 · 5 = 60 Ayrıca: a < b 36 < 60 Sonuç: b = 60 bulunur. Doğru seçenek B ’dir.

Verilenlerden iki sayının çarpımı bağıntısını kullanalım:

a·b=EBOB(a,b)·EKOK(a,b)a·b=12·180a·b=2160

EBOB(a,b)=12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım:

a=12xb=12y

Burada:

EBOB(x,y)=1

EKOK(a,b)=180 bilgisini kullanalım. EBOB(x,y)=1 olduğundan:

EKOK(a,b)=12xy180=12xyxy=15

xy=15 ve EBOB(x,y)=1 olduğuna göre (aralarında asal) olası çiftler:

(x,y)=(1,15)(x,y)=(3,5)

Şimdi 36a koşulunu uygulayalım:

3612x3x

Yani x, 3 ile bölünebilmelidir. Bu da yalnızca şu çifti sağlar:

(x,y)=(3,5)

Buradan:

a=12·3=36b=12·5=60

Ayrıca:

a<b36<60

Sonuç: b=60 bulunur. Doğru seçenek B’dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

1 ile 500 (dahil) arasındaki pozitif tam sayılardan, 6 veya 10 ile tam bölünüp 15 ile tam bölünmeyenlerin sayısı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

İstenen: 1 – 500 aralığında, 6 veya 10 ile tam bölünüp 15 ile tam bölünmeyen pozitif tam sayıların sayısı. Önce 6 ile bölünenleri sayalım: n 6 = ⌊ 500 6 ⌋ = 83 Sonra 10 ile bölünenleri sayalım: n 10 = ⌊ 500 10 ⌋ = 50 Her ikisiyle de bölünenler, 6 ve 10 sayılarının EKOK’u ile bölünür: EKOK ( 6, 10 ) = 30 Bu yüzden kesişim sayısı: n 30 = ⌊ 500 30 ⌋ = 16 Dahil etme-çıkarma ile 6 veya 10 ile bölünen toplam sayı: n 6 ∪ 10 = n 6 + n 10 − n 30 n 6 ∪ 10 = 83 + 50 − 16 = 117 Şimdi bunların içinden 15 ile de bölünenleri çıkarmalıyız. 15 ile ve ayrıca 6 veya 10 ile bölünebilmek için sayı en az EKOK ( 15, 6 ) ya da EKOK ( 15, 10 ) ile bölünmelidir: EKOK ( 15, 6 ) = 30 EKOK ( 15, 10 ) = 30 Yani çıkarılacakların hepsi 30 katlarıdır ve sayıları: n 30 = 16 Sonuç: 117 − 16 = 101 Bulunan değer 101 olduğundan doğru seçenek C880 ’dir.

  1. Çözüm: İstenen: 1 – 500 aralığında, 6 veya 10 ile tam bölünüp 15 ile tam bölünmeyen pozitif tam sayıların sayısı. Önce 6 ile bölünenleri sayalım: n 6 = ⌊ 500 6 ⌋ = 83 Sonra 10 ile bölünenleri sayalım: n 10 = ⌊ 500 10 ⌋ = 50 Her ikisiyle de bölünenler, 6 ve 10 sayılarının EKOK’u ile bölünür: EKOK ( 6, 10 ) = 30 Bu yüzden kesişim sayısı: n 30 = ⌊ 500 30 ⌋ = 16 Dahil etme-çıkarma ile 6 veya 10 ile bölünen toplam sayı: n 6 ∪ 10 = n 6 + n 10 − n 30 n 6 ∪ 10 = 83 + 50 − 16 = 117 Şimdi bunların içinden 15 ile de bölünenleri çıkarmalıyız. 15 ile ve ayrıca 6 veya 10 ile bölünebilmek için sayı en az EKOK ( 15, 6 ) ya da EKOK ( 15, 10 ) ile bölünmelidir: EKOK ( 15, 6 ) = 30 EKOK ( 15, 10 ) = 30 Yani çıkarılacakların hepsi 30 katlarıdır ve sayıları: n 30 = 16 Sonuç: 117 − 16 = 101 Bulunan değer 101 olduğundan doğru seçenek C880 ’dir.

İstenen: 1500 aralığında, 6 veya 10 ile tam bölünüp 15 ile tam bölünmeyen pozitif tam sayıların sayısı.

Önce 6 ile bölünenleri sayalım:

n6=5006=83

Sonra 10 ile bölünenleri sayalım:

n10=50010=50

Her ikisiyle de bölünenler, 6 ve 10 sayılarının EKOK’u ile bölünür:

EKOK(6,10)=30

Bu yüzden kesişim sayısı:

n30=50030=16

Dahil etme-çıkarma ile 6 veya 10 ile bölünen toplam sayı:

n610=n6+n10n30n610=83+5016=117

Şimdi bunların içinden 15 ile de bölünenleri çıkarmalıyız.

15 ile ve ayrıca 6 veya 10 ile bölünebilmek için sayı en az EKOK(15,6) ya da EKOK(15,10) ile bölünmelidir:

EKOK(15,6)=30EKOK(15,10)=30

Yani çıkarılacakların hepsi 30 katlarıdır ve sayıları:

n30=16

Sonuç:

11716=101

Bulunan değer 101 olduğundan doğru seçenek B’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif tam sayı N, 12 ve 18 ile kalansız bölünüyor ve 30 ile EBOB'u 6 oluyor. N kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Koşulları matematiksel olarak yazalım: 12 | N 18 | N EBOB ( N, 30 ) = 6 Önce kalansız bölünebilme şartından en küçük ortak katı bulalım. Asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 En küçük ortak kat: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 ⋅ 3 2 = 36 Bu yüzden N sayısı şu biçimdedir: N = 36 ⋅ k Şimdi EBOB şartını kullanalım. Önce 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 EBOB'un 6 = 2 ⋅ 3 olması için N mutlaka 2 ve 3 ile bölünmeli, ancak 5 ile bölünmemelidir (yoksa EBOB en az 30 olurdu). Zaten 36 = 2 2 ⋅ 3 2 olduğu için N = 36 ⋅ k sayısı her durumda 2 ve 3 ile bölünür. O hâlde tek kritik nokta, 5 ile bölünmemesidir; yani 5 ∤ k olmalıdır. En küçük pozitif değer için k = 1 seçilir ve N = 36 bulunur. Kontrol: EBOB ( 36, 30 ) = 6 12 | 36 18 | 36 Doğru seçenek D788 'dır.

  1. Çözüm: Koşulları matematiksel olarak yazalım: 12 | N 18 | N EBOB ( N, 30 ) = 6 Önce kalansız bölünebilme şartından en küçük ortak katı bulalım. Asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 En küçük ortak kat: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 ⋅ 3 2 = 36 Bu yüzden N sayısı şu biçimdedir: N = 36 ⋅ k Şimdi EBOB şartını kullanalım. Önce 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 EBOB'un 6 = 2 ⋅ 3 olması için N mutlaka 2 ve 3 ile bölünmeli, ancak 5 ile bölünmemelidir (yoksa EBOB en az 30 olurdu). Zaten 36 = 2 2 ⋅ 3 2 olduğu için N = 36 ⋅ k sayısı her durumda 2 ve 3 ile bölünür. O hâlde tek kritik nokta, 5 ile bölünmemesidir; yani 5 ∤ k olmalıdır. En küçük pozitif değer için k = 1 seçilir ve N = 36 bulunur. Kontrol: EBOB ( 36, 30 ) = 6 12 | 36 18 | 36 Doğru seçenek D788 'dır.

Koşulları matematiksel olarak yazalım:

12|N18|NEBOB(N,30)=6

Önce kalansız bölünebilme şartından en küçük ortak katı bulalım. Asal çarpanlarına ayıralım:

12=22318=232

En küçük ortak kat:

EKOK(12,18)=2232=36

Bu yüzden N sayısı şu biçimdedir:

N=36k

Şimdi EBOB şartını kullanalım. Önce

30=235

EBOB'un

6=23

olması için N mutlaka 2 ve 3 ile bölünmeli, ancak 5 ile bölünmemelidir (yoksa EBOB en az

30

olurdu).

Zaten

36=2232

olduğu için

N=36k

sayısı her durumda 2 ve 3 ile bölünür. O hâlde tek kritik nokta, 5 ile bölünmemesidir; yani

5k

olmalıdır.

En küçük pozitif değer için

k=1

seçilir ve

N=36

bulunur.

Kontrol:

EBOB(36,30)=612|3618|36

Doğru seçenek A'dır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük n doğal sayısı kaçtır?

  1. n sayısı 18 ve 24 ile kalansız bölünür.
  2. n sayısı 35 ile bölündüğünde kalan 5 olur.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Koşul 1 için n sayısı hem 18 hem de 24 ile kalansız bölündüğünden, n bu iki sayının EKOK’unun katı olmalıdır. Önce asal çarpanlara ayıralım: 18 = 2 × 3 2 24 = 2 3 × 3 EKOK, her asalın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK ( 18, 24 ) = 2 3 × 3 2 = 72 Bu yüzden: n = 72 k Koşul 2’ye göre n sayısı 35 ile bölününce kalan 5 olduğundan: n ≡ 5 ( mod 35 ) Yerine yazalım: 72 k ≡ 5 ( mod 35 ) Mod 35 altında 72 sayısını sadeleştirelim: 72 ≡ 2 ( mod 35 ) Böylece denklem: 2 k ≡ 5 ( mod 35 ) Burada 2 ’nin mod 35 altında tersi 18 ’dir; çünkü: 2 × 18 = 36 ≡ 1 ( mod 35 ) Her iki tarafı 18 ile çarpalım: k ≡ 5 × 18 ( mod 35 ) k ≡ 90 ≡ 20 ( mod 35 ) En küçük pozitif çözüm için: k = 20 O hâlde: n = 72 × 20 = 1440 Bulunan değer seçeneklerde şıkkıA828dır; yani doğru cevap A845 ’dir.

  1. Çözüm: Koşul 1 için n sayısı hem 18 hem de 24 ile kalansız bölündüğünden, n bu iki sayının EKOK’unun katı olmalıdır. Önce asal çarpanlara ayıralım: 18 = 2 × 3 2 24 = 2 3 × 3 EKOK, her asalın en büyük kuvveti alınarak bulunur: EKOK ( 18, 24 ) = 2 3 × 3 2 = 72 Bu yüzden: n = 72 k Koşul 2’ye göre n sayısı 35 ile bölününce kalan 5 olduğundan: n ≡ 5 ( mod 35 ) Yerine yazalım: 72 k ≡ 5 ( mod 35 ) Mod 35 altında 72 sayısını sadeleştirelim: 72 ≡ 2 ( mod 35 ) Böylece denklem: 2 k ≡ 5 ( mod 35 ) Burada 2 ’nin mod 35 altında tersi 18 ’dir; çünkü: 2 × 18 = 36 ≡ 1 ( mod 35 ) Her iki tarafı 18 ile çarpalım: k ≡ 5 × 18 ( mod 35 ) k ≡ 90 ≡ 20 ( mod 35 ) En küçük pozitif çözüm için: k = 20 O hâlde: n = 72 × 20 = 1440 Bulunan değer seçeneklerde şıkkıA828dır; yani doğru cevap A845 ’dir.

Koşul 1 için n sayısı hem 18 hem de 24 ile kalansız bölündüğünden, n bu iki sayının EKOK’unun katı olmalıdır.

Önce asal çarpanlara ayıralım:

18=2×3224=23×3

EKOK, her asalın en büyük kuvveti alınarak bulunur:

EKOK(18,24)=23×32=72

Bu yüzden:

n=72k

Koşul 2’ye göre n sayısı 35 ile bölününce kalan 5 olduğundan:

n5(mod35)

Yerine yazalım:

72k5(mod35)

Mod 35 altında 72 sayısını sadeleştirelim:

722(mod35)

Böylece denklem:

2k5(mod35)

Burada 2’nin mod 35 altında tersi 18’dir; çünkü:

2×18=361(mod35)

Her iki tarafı 18 ile çarpalım:

k5×18(mod35)k9020(mod35)

En küçük pozitif çözüm için:

k=20

O hâlde:

n=72×20=1440

Bulunan değer seçeneklerde B şıkkıdır; yani doğru cevap B’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

a,b doğal sayıları için EBOB(a,b)=6 ve EKOK(a,b)=210 olduğu biliniyor. Ayrıca a<b şartı sağlanıyor.

Buna göre a kaç farklı değer alabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilenlere göre çarpım ilişkisini kullanalım. a ⋅ b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) a ⋅ b = 6 ⋅ 210 = 1260 EBOB değeri altı olduğuna göre sayıları bu ortak bölen cinsinden yazalım. a = 6 x b = 6 y Burada ortak bölen dışarı alındığı için şu koşul sağlanır. EBOB ( x, y ) = 1 EKOK bilgisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için ekok, çarpıma eşittir. EKOK ( a, b ) = EKOK ( 6 x, 6 y ) = 6 x y 6 x y = 210 x y = 35 Şimdi hem çarpımı otuz beş olan hem de aralarında asal olan ikilileri bulalım. 35 = 5 ⋅ 7 Aralarında asal çarpan ikilileri: ( 1, 35 ), ( 5, 7 ), ( 7, 5 ), ( 35, 1 ) Koşul: a < b Bu da şu anlama gelir: 6 x < 6 y x < y Dolayısıyla yalnızca şu ikililer uygundur: ( x, y ) = ( 1, 35 ), ( 5, 7 ) Buna karşılık gelen a değerleri: a = 6 ⋅ 1 = 6 a = 6 ⋅ 5 = 30 Sonuç olarak a iki farklı değer alır; doğru seçenek B ’dir. 2

  1. Çözüm: Verilenlere göre çarpım ilişkisini kullanalım. a ⋅ b = EBOB ( a, b ) ⋅ EKOK ( a, b ) a ⋅ b = 6 ⋅ 210 = 1260 EBOB değeri altı olduğuna göre sayıları bu ortak bölen cinsinden yazalım. a = 6 x b = 6 y Burada ortak bölen dışarı alındığı için şu koşul sağlanır. EBOB ( x, y ) = 1 EKOK bilgisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için ekok, çarpıma eşittir. EKOK ( a, b ) = EKOK ( 6 x, 6 y ) = 6 x y 6 x y = 210 x y = 35 Şimdi hem çarpımı otuz beş olan hem de aralarında asal olan ikilileri bulalım. 35 = 5 ⋅ 7 Aralarında asal çarpan ikilileri: ( 1, 35 ), ( 5, 7 ), ( 7, 5 ), ( 35, 1 ) Koşul: a < b Bu da şu anlama gelir: 6 x < 6 y x < y Dolayısıyla yalnızca şu ikililer uygundur: ( x, y ) = ( 1, 35 ), ( 5, 7 ) Buna karşılık gelen a değerleri: a = 6 ⋅ 1 = 6 a = 6 ⋅ 5 = 30 Sonuç olarak a iki farklı değer alır; doğru seçenek B ’dir. 2

Verilenlere göre çarpım ilişkisini kullanalım.

ab=EBOB(a,b)EKOK(a,b)ab=6210=1260

EBOB değeri altı olduğuna göre sayıları bu ortak bölen cinsinden yazalım.

a=6xb=6y

Burada ortak bölen dışarı alındığı için şu koşul sağlanır.

EBOB(x,y)=1

EKOK bilgisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için ekok, çarpıma eşittir.

EKOK(a,b)=EKOK(6x,6y)=6xy6xy=210xy=35

Şimdi hem çarpımı otuz beş olan hem de aralarında asal olan ikilileri bulalım.

35=57

Aralarında asal çarpan ikilileri:

(1,35),(5,7),(7,5),(35,1)

Koşul:

a<b

Bu da şu anlama gelir:

6x<6yx<y

Dolayısıyla yalnızca şu ikililer uygundur:

(x,y)=(1,35),(5,7)

Buna karşılık gelen a değerleri:

a=61=6a=65=30

Sonuç olarak a iki farklı değer alır; doğru seçenek B’dir.

2
10. SoruÇoktan Seçmeli

İki pozitif tam sayının EBOB(a,b)=12 ve EKOK(a,b)=420 olduğuna göre a+b toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilenler: EBOB ( a, b ) = 12 EKOK ( a, b ) = 420 Bilinen özellik: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) Çarpımı bulalım: a · b = 12 · 420 = 5040 EBOB ( a, b ) = 12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım: a = 12 x b = 12 y Bu durumda: EBOB ( x, y ) = 1 Çarpımı yerine yazalım: a · b = 12 x · 12 y = 144 x y 144 x y = 5040 x y = 5040 144 = 35 x y = 35 ve EBOB ( x, y ) = 1 olduğundan x, y aralarında asal çarpan çiftleri şunlardır: ( 1, 35 ) ( 5, 7 ) a + b = 12 x + 12 y = 12 ( x + y ) olduğundan x + y en küçük olmalıdır. Çiftleri deneyelim: x = 1, y = 35 a + b = 12 ( 1 + 35 ) = 432 x = 5, y = 7 a + b = 12 ( 5 + 7 ) = 144 En küçük toplam: a + b = 144 Şıklara göre bu değer şıkkıC676dır. Yani verilen doğru cevap C701 doğrudur.

  1. Çözüm: Verilenler: EBOB ( a, b ) = 12 EKOK ( a, b ) = 420 Bilinen özellik: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) Çarpımı bulalım: a · b = 12 · 420 = 5040 EBOB ( a, b ) = 12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım: a = 12 x b = 12 y Bu durumda: EBOB ( x, y ) = 1 Çarpımı yerine yazalım: a · b = 12 x · 12 y = 144 x y 144 x y = 5040 x y = 5040 144 = 35 x y = 35 ve EBOB ( x, y ) = 1 olduğundan x, y aralarında asal çarpan çiftleri şunlardır: ( 1, 35 ) ( 5, 7 ) a + b = 12 x + 12 y = 12 ( x + y ) olduğundan x + y en küçük olmalıdır. Çiftleri deneyelim: x = 1, y = 35 a + b = 12 ( 1 + 35 ) = 432 x = 5, y = 7 a + b = 12 ( 5 + 7 ) = 144 En küçük toplam: a + b = 144 Şıklara göre bu değer şıkkıC676dır. Yani verilen doğru cevap C701 doğrudur.

Verilenler:

EBOB(a,b)=12EKOK(a,b)=420

Bilinen özellik:

a·b=EBOB(a,b)·EKOK(a,b)

Çarpımı bulalım:

a·b=12·420=5040

EBOB(a,b)=12 olduğundan sayıları şu şekilde yazalım:

a=12xb=12y

Bu durumda:

EBOB(x,y)=1

Çarpımı yerine yazalım:

a·b=12x·12y=144xy144xy=5040xy=5040144=35

xy=35 ve EBOB(x,y)=1 olduğundan x,y aralarında asal çarpan çiftleri şunlardır:

(1,35)(5,7)

a+b=12x+12y=12(x+y) olduğundan x+y en küçük olmalıdır.

Çiftleri deneyelim:

x=1,y=35a+b=12(1+35)=432x=5,y=7a+b=12(5+7)=144

En küçük toplam:

a+b=144

Şıklara göre bu değer B şıkkıdır. Yani verilen doğru cevap B doğrudur.

Çarpanlar ve Katlar Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

EBOB hangi problemlerde kullanılır?

Sayıları eşit ve en büyük parçalara ayırma veya ortak ölçü bulma problemlerinde EBOB kullanılır.

EKOK hangi problemlerde kullanılır?

Farklı aralıklarla tekrarlanan olayların aynı anda gerçekleşeceği zamanı bulma problemlerinde EKOK kullanılır.

Bir sayının pozitif bölenleri nasıl bulunur?

Sayı asal çarpanlarına ayrılır ve çarpanların uygun üsleri kullanılarak pozitif bölenler belirlenir.