8. Sınıf Matematik

8. Sınıf Matematik Carpanlar ve Katlar Testleri

Çarpanlar ve Katlar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

8. Sınıf Çarpanlar ve Katlar Testleri

8. sınıf Matematik Çarpanlar ve Katlar testleri; asal sayıları, asal çarpanlara ayırmayı, pozitif bölenleri, ortak bölen ve ortak katları pekiştirir. Sorularda EBOB ile EKOK'un hangi problem türünde kullanılacağını doğru belirlemek önemlidir.

Asal Çarpanlar ve Bölenler

Bir sayıyı asal çarpanlarına ayırmak, sayının bölenlerini ve çarpan ilişkilerini görmeyi kolaylaştırır. Pozitif bölen sayısı bulunurken asal çarpanların üslerinden yararlanılır.

EBOB ve EKOK Problemleri

EBOB ortak parçalara ayırma ve en büyük ortak ölçüyü bulma problemlerinde; EKOK ise birlikte tekrar eden olayların ne zaman buluşacağını belirlemede kullanılır. 8. Sınıf sorularında verilen sayıların ortak bölen mi yoksa ortak kat mı gerektirdiğine dikkat et.

14. Test

8. Sınıf Matematik Carpanlar ve Katlar Testleri

Çarpanlar ve Katlar konusu 14. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük doğal sayı kaçtır?

  • n mod 12=0
  • n mod 18=0
  • (n+1) mod 5=0

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Koşullar: 1) n sayısı 12 ile bölününce kalan 0 2) n sayısı 18 ile bölününce kalan 0 3) n+1 sayısı 5 ile bölününce kalan 0 İlk iki koşul, n ’in hem 12 ’nin hem 18 ’in katı olduğunu söyler. Bu yüzden n, bu sayıların EKOK’una eşit bir sayının katıdır. n EKOK ( 12, 18 ) EKOK hesaplayalım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 EKOK için her asal çarpanın en büyük kuvveti alınır: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 ⋅ 3 2 = 36 O hâlde: n = 36 k Üçüncü koşul: ( n + 1 ) mod 5 = 0 Bu, n+1 sayısının 5 ’in katı olduğu anlamına gelir; yani n sayısı 5 ile bölününce 4 kalanını verir: n mod 5 = 4 n = 36k yazalım: 36 k mod 5 = 4 Şimdi 36 ’nın 5 ile bölümünden kalanı alalım: 36 mod 5 = 1 Bu yüzden: k mod 5 = 4 Bu koşulu sağlayan en küçük doğal sayı k değeri 4 olur. O hâlde en küçük n: n = 36 ⋅ 4 = 144 Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır. Doğru cevap = 144

  1. Çözüm: Koşullar: 1) n sayısı 12 ile bölününce kalan 0 2) n sayısı 18 ile bölününce kalan 0 3) n+1 sayısı 5 ile bölününce kalan 0 İlk iki koşul, n ’in hem 12 ’nin hem 18 ’in katı olduğunu söyler. Bu yüzden n, bu sayıların EKOK’una eşit bir sayının katıdır. n EKOK ( 12, 18 ) EKOK hesaplayalım: 12 = 2 2 ⋅ 3 18 = 2 ⋅ 3 2 EKOK için her asal çarpanın en büyük kuvveti alınır: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 ⋅ 3 2 = 36 O hâlde: n = 36 k Üçüncü koşul: ( n + 1 ) mod 5 = 0 Bu, n+1 sayısının 5 ’in katı olduğu anlamına gelir; yani n sayısı 5 ile bölününce 4 kalanını verir: n mod 5 = 4 n = 36k yazalım: 36 k mod 5 = 4 Şimdi 36 ’nın 5 ile bölümünden kalanı alalım: 36 mod 5 = 1 Bu yüzden: k mod 5 = 4 Bu koşulu sağlayan en küçük doğal sayı k değeri 4 olur. O hâlde en küçük n: n = 36 ⋅ 4 = 144 Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır. Doğru cevap = 144

Koşullar:
1) n sayısı 12 ile bölününce kalan 0
2) n sayısı 18 ile bölününce kalan 0
3) n+1 sayısı 5 ile bölününce kalan 0

İlk iki koşul, n’in hem 12’nin hem 18’in katı olduğunu söyler. Bu yüzden n, bu sayıların EKOK’una eşit bir sayının katıdır.

nEKOK(12,18)

EKOK hesaplayalım:

12=22318=232

EKOK için her asal çarpanın en büyük kuvveti alınır:

EKOK(12,18)=2232=36

O hâlde:

n=36k

Üçüncü koşul:

(n+1) mod 5=0

Bu, n+1 sayısının 5’in katı olduğu anlamına gelir; yani n sayısı 5 ile bölününce 4 kalanını verir:

n mod 5=4

n = 36k yazalım:

36k mod 5=4

Şimdi 36’nın 5 ile bölümünden kalanı alalım:

36 mod 5=1

Bu yüzden:

k mod 5=4

Bu koşulu sağlayan en küçük doğal sayı k değeri 4 olur. O hâlde en küçük n:

n=364=144

Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğrucevap=144
2. SoruÇoktan Seçmeli

İki doğal sayının EBOB=12 ve EKOK=360 olduğuna göre, sayılardan biri 60 ise diğer sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilenler: EBOB = 12 EKOK = 360 Sayılar: 60, x İki doğal sayı için çarpım bağıntısı: a · b = EBOB · EKOK Burada yerine yazalım: 60 · x = 12 · 360 Sağ tarafı hesaplayalım: 12 · 360 = 4320 Bu durumda: 60 · x = 4320 x 'i bulalım: x = 4320 60 = 72 Diğer sayı: 72 Dolayısıyla doğru seçenek B 'dir.

  1. Çözüm: Verilenler: EBOB = 12 EKOK = 360 Sayılar: 60, x İki doğal sayı için çarpım bağıntısı: a · b = EBOB · EKOK Burada yerine yazalım: 60 · x = 12 · 360 Sağ tarafı hesaplayalım: 12 · 360 = 4320 Bu durumda: 60 · x = 4320 x 'i bulalım: x = 4320 60 = 72 Diğer sayı: 72 Dolayısıyla doğru seçenek B 'dir.

Verilenler:

EBOB=12EKOK=360Sayılar:60,x

İki doğal sayı için çarpım bağıntısı:

a·b=EBOB·EKOK

Burada yerine yazalım:

60·x=12·360

Sağ tarafı hesaplayalım:

12·360=4320

Bu durumda:

60·x=4320

x'i bulalım:

x=432060=72

Diğer sayı:

72

Dolayısıyla doğru seçenek B'dir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı 24 ve 36 ile bölündüğünde her iki durumda da kalan 6 oluyor.

Bu sayı 100'den küçüktür. Buna göre bu sayının alabileceği en büyük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen koşullar: n ≡ 6  (mod  24 ) n ≡ 6  (mod  36 ) Her iki durumda da kalan aynı olduğuna göre, sayının kalan kısmını çıkaralım: n - 6  hem  24  ile hem de  36  ile bölünebilir. O hâlde bu fark, bu iki sayının EKOK'una tam bölünmelidir: n - 6 = k · EKOK ( 24, 36 ) Önce EKOK'u bulalım. EBOB'u kullanırsak: EBOB ( 24, 36 ) = 12 EKOK ( 24, 36 ) = 24 · 36 12 = 72 Buna göre sayının genel biçimi: n - 6 = 72 k n = 72 k + 6 Ayrıca sayı yüzden küçük: n < 100 En büyük değeri bulmak için mümkün olan en büyük tam sayı seçilir: 72 k + 6 < 100 72 k < 94 k = 1 Bu durumda: n = 72 · 1 + 6 = 78 Sonuç: En büyük değer şık A 'dır ve doğru cevap A kontrol edilmiştir. n = 78

  1. Çözüm: Verilen koşullar: n ≡ 6  (mod  24 ) n ≡ 6  (mod  36 ) Her iki durumda da kalan aynı olduğuna göre, sayının kalan kısmını çıkaralım: n - 6  hem  24  ile hem de  36  ile bölünebilir. O hâlde bu fark, bu iki sayının EKOK'una tam bölünmelidir: n - 6 = k · EKOK ( 24, 36 ) Önce EKOK'u bulalım. EBOB'u kullanırsak: EBOB ( 24, 36 ) = 12 EKOK ( 24, 36 ) = 24 · 36 12 = 72 Buna göre sayının genel biçimi: n - 6 = 72 k n = 72 k + 6 Ayrıca sayı yüzden küçük: n < 100 En büyük değeri bulmak için mümkün olan en büyük tam sayı seçilir: 72 k + 6 < 100 72 k < 94 k = 1 Bu durumda: n = 72 · 1 + 6 = 78 Sonuç: En büyük değer şık A 'dır ve doğru cevap A kontrol edilmiştir. n = 78

Verilen koşullar:

n6 (mod 24)
n6 (mod 36)

Her iki durumda da kalan aynı olduğuna göre, sayının kalan kısmını çıkaralım:

n-6 hem 24 ile hem de 36 ile bölünebilir.

O hâlde bu fark, bu iki sayının EKOK'una tam bölünmelidir:

n-6=k·EKOK(24,36)

Önce EKOK'u bulalım. EBOB'u kullanırsak:

EBOB(24,36)=12
EKOK(24,36)=24·3612=72

Buna göre sayının genel biçimi:

n-6=72k
n=72k+6

Ayrıca sayı yüzden küçük:

n<100

En büyük değeri bulmak için mümkün olan en büyük tam sayı seçilir:

72k+6<100
72k<94
k=1

Bu durumda:

n=72·1+6=78

Sonuç: En büyük değer şık A'dır ve doğru cevap A kontrol edilmiştir.

n=78
4. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı n, 72 ve 120 sayılarının ortak bölenidir ve n'nin asal çarpanları yalnızca 2 ve 3'tür. n'nin alabileceği en büyük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşul: Bir doğal sayı n sayısı hem 72 hem de 120 sayılarının ortak bölenidir ve asal çarpanları yalnızca 2 ve 3 olmalıdır. En büyük değeri bulmak için bu iki sayının EBOB’unu buluruz. Önce sayıları asal çarpanlarına ayıralım: 72 = 2 3 × 3 2 120 = 2 3 × 3 × 5 Ortak çarpanlar (her ikisinde de bulunanlar): 2 3 × 3 Bu nedenle EBOB: EBOB ( 72, 120 ) = 2 3 × 3 = 24 Ortak bölen olan sayı n en fazla EBOB kadar olabilir. Ayrıca asal çarpanları yalnızca 2 ve 3 olmalı. Bulduğumuz EBOB değeri zaten sadece bu asal çarpanlardan oluşuyor. Dolayısıyla en büyük değer: n = 24 Bu değer seçeneklerde B şıkkıdır; yani B doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen koşul: Bir doğal sayı n sayısı hem 72 hem de 120 sayılarının ortak bölenidir ve asal çarpanları yalnızca 2 ve 3 olmalıdır. En büyük değeri bulmak için bu iki sayının EBOB’unu buluruz. Önce sayıları asal çarpanlarına ayıralım: 72 = 2 3 × 3 2 120 = 2 3 × 3 × 5 Ortak çarpanlar (her ikisinde de bulunanlar): 2 3 × 3 Bu nedenle EBOB: EBOB ( 72, 120 ) = 2 3 × 3 = 24 Ortak bölen olan sayı n en fazla EBOB kadar olabilir. Ayrıca asal çarpanları yalnızca 2 ve 3 olmalı. Bulduğumuz EBOB değeri zaten sadece bu asal çarpanlardan oluşuyor. Dolayısıyla en büyük değer: n = 24 Bu değer seçeneklerde B şıkkıdır; yani B doğrudur.

Verilen koşul: Bir doğal sayı

n

sayısı hem

72

hem de

120

sayılarının ortak bölenidir ve asal çarpanları yalnızca

2

ve

3

olmalıdır. En büyük değeri bulmak için bu iki sayının EBOB’unu buluruz.

Önce sayıları asal çarpanlarına ayıralım:

72=23×32120=23×3×5

Ortak çarpanlar (her ikisinde de bulunanlar):

23×3

Bu nedenle EBOB:

EBOB(72,120)=23×3=24

Ortak bölen olan sayı

n

en fazla EBOB kadar olabilir. Ayrıca asal çarpanları yalnızca

2

ve

3

olmalı. Bulduğumuz EBOB değeri zaten sadece bu asal çarpanlardan oluşuyor.

Dolayısıyla en büyük değer:

n=24

Bu değer seçeneklerde B şıkkıdır; yani B doğrudur.

5. SoruÇoktan Seçmeli

x ve y doğal sayıları için x<y olmak üzere:

EBOB(x,y)=12 ve EKOK(x,y)=420.

Buna göre kaç farklı (x,y) çifti vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen bilgiler: EBOB ( x, y ) = 12 EKOK ( x, y ) = 420 x < y EBOB ve EKOK arasındaki temel bağıntıyı kullanalım: x · y = EBOB ( x, y ) · EKOK ( x, y ) x · y = 12 · 420 = 5040 EBOB değeri ortak çarpan olduğundan, sayıları şu şekilde yazalım: x = 12 a y = 12 b Bu durumda, ortak çarpan dışarı alındığı için EBOB ( a, b ) = 1 olmalıdır (yani a ve b aralarında asal). EKOK’u yazalım. Aralarında asal oldukları için: EKOK ( 12 a, 12 b ) = 12 a b 12 a b = 420 a b = 35 Şimdi a b = 35 olacak şekilde, aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım: 35 = 1 · 35 35 = 5 · 7 Bu iki çarpan çiftinde de sayılar aralarında asaldır. Ayrıca x < y olduğundan a < b seçeriz. Buna göre olası çiftler: ( a, b ) = ( 1, 35 ) ( a, b ) = ( 5, 7 ) Şimdi her bir durum için x = 12 a ve y = 12 b hesaplayalım: ( a, b ) = ( 1, 35 ) ⇒ ( x, y ) = ( 12, 420 ) ( a, b ) = ( 5, 7 ) ⇒ ( x, y ) = ( 60, 84 ) Toplam farklı ( x, y ) çifti sayısı: 2 Sonuç: Doğru cevap B ’dir.

  1. Çözüm: Verilen bilgiler: EBOB ( x, y ) = 12 EKOK ( x, y ) = 420 x < y EBOB ve EKOK arasındaki temel bağıntıyı kullanalım: x · y = EBOB ( x, y ) · EKOK ( x, y ) x · y = 12 · 420 = 5040 EBOB değeri ortak çarpan olduğundan, sayıları şu şekilde yazalım: x = 12 a y = 12 b Bu durumda, ortak çarpan dışarı alındığı için EBOB ( a, b ) = 1 olmalıdır (yani a ve b aralarında asal). EKOK’u yazalım. Aralarında asal oldukları için: EKOK ( 12 a, 12 b ) = 12 a b 12 a b = 420 a b = 35 Şimdi a b = 35 olacak şekilde, aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım: 35 = 1 · 35 35 = 5 · 7 Bu iki çarpan çiftinde de sayılar aralarında asaldır. Ayrıca x < y olduğundan a < b seçeriz. Buna göre olası çiftler: ( a, b ) = ( 1, 35 ) ( a, b ) = ( 5, 7 ) Şimdi her bir durum için x = 12 a ve y = 12 b hesaplayalım: ( a, b ) = ( 1, 35 ) ⇒ ( x, y ) = ( 12, 420 ) ( a, b ) = ( 5, 7 ) ⇒ ( x, y ) = ( 60, 84 ) Toplam farklı ( x, y ) çifti sayısı: 2 Sonuç: Doğru cevap B ’dir.

Verilen bilgiler:

EBOB(x,y)=12EKOK(x,y)=420x<y

EBOB ve EKOK arasındaki temel bağıntıyı kullanalım:

x·y=EBOB(x,y)·EKOK(x,y)x·y=12·420=5040

EBOB değeri ortak çarpan olduğundan, sayıları şu şekilde yazalım:

x=12ay=12b

Bu durumda, ortak çarpan dışarı alındığı için EBOB(a,b)=1 olmalıdır (yani a ve b aralarında asal).

EKOK’u yazalım. Aralarında asal oldukları için:

EKOK(12a,12b)=12ab12ab=420ab=35

Şimdi ab=35 olacak şekilde, aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım:

35=1·3535=5·7

Bu iki çarpan çiftinde de sayılar aralarında asaldır. Ayrıca x<y olduğundan a<b seçeriz. Buna göre olası çiftler:

(a,b)=(1,35)(a,b)=(5,7)

Şimdi her bir durum için x=12a ve y=12b hesaplayalım:

(a,b)=(1,35)(x,y)=(12,420)(a,b)=(5,7)(x,y)=(60,84)

Toplam farklı (x,y) çifti sayısı:

2

Sonuç: Doğru cevap B’dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

EBOB'u 12 ve EKOK'u 420 olan iki doğal sayının toplamı en küçük kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilenler: EBOB ( a, b ) = 12 EKOK ( a, b ) = 420 EBOB'u çıkararak sayıları şu şekilde yazabiliriz: a = 12 × m b = 12 × n Burada m ve n aralarında asal olmalıdır: EBOB ( m, n ) = 1 EKOK ilişkisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için: EKOK ( a, b ) = 12 × m × n Verilen EKOK'u yerine yazalım: 12 × m × n = 420 Her iki tarafı 12 'ye bölelim: m × n = 35 Şimdi 35 'in aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım: 35 = 1 × 35 35 = 5 × 7 Toplamın en küçük olması için m ve n birbirine en yakın seçilir (çünkü çarpım sabitken toplam en küçük olur). Bu yüzden: m = 5, n = 7 Sayıları bulalım: a = 12 × 5 = 60 b = 12 × 7 = 84 Toplam: a + b = 60 + 84 = 144 Sonuç: En küçük toplam A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilenler: EBOB ( a, b ) = 12 EKOK ( a, b ) = 420 EBOB'u çıkararak sayıları şu şekilde yazabiliriz: a = 12 × m b = 12 × n Burada m ve n aralarında asal olmalıdır: EBOB ( m, n ) = 1 EKOK ilişkisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için: EKOK ( a, b ) = 12 × m × n Verilen EKOK'u yerine yazalım: 12 × m × n = 420 Her iki tarafı 12 'ye bölelim: m × n = 35 Şimdi 35 'in aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım: 35 = 1 × 35 35 = 5 × 7 Toplamın en küçük olması için m ve n birbirine en yakın seçilir (çünkü çarpım sabitken toplam en küçük olur). Bu yüzden: m = 5, n = 7 Sayıları bulalım: a = 12 × 5 = 60 b = 12 × 7 = 84 Toplam: a + b = 60 + 84 = 144 Sonuç: En küçük toplam A şıkkıdır.

Verilenler:

EBOB(a,b)=12EKOK(a,b)=420

EBOB'u çıkararak sayıları şu şekilde yazabiliriz:

a=12×mb=12×n

Burada m ve n aralarında asal olmalıdır:

EBOB(m,n)=1

EKOK ilişkisini kullanalım. Aralarında asal oldukları için:

EKOK(a,b)=12×m×n

Verilen EKOK'u yerine yazalım:

12×m×n=420

Her iki tarafı 12'ye bölelim:

m×n=35

Şimdi 35'in aralarında asal çarpan çiftlerini bulalım:

35=1×3535=5×7

Toplamın en küçük olması için m ve n birbirine en yakın seçilir (çünkü çarpım sabitken toplam en küçük olur). Bu yüzden:

m=5,n=7

Sayıları bulalım:

a=12×5=60b=12×7=84

Toplam:

a+b=60+84=144

Sonuç: En küçük toplam A şıkkıdır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük doğal sayı n, 12 ve 18 sayılarının ortak katıdır, 24’ün katı değildir ve pozitif bölen sayısı 12’dir. n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Koşullara göre n sayısı, 12 ve 18 sayılarının ortak katı olmalıdır. Bu yüzden önce EKOK (en küçük ortak kat) bulunur. Asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 · 3 18 = 2 · 3 2 EKOK, her asal çarpanın en büyük üssü alınarak bulunur: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 · 3 2 = 36 Dolayısıyla n şu biçimdedir: n = 36 k Ayrıca pozitif bölen sayısı 12 olmalı ve 24 ’ün katı olmamalıdır. Şimdi en küçük k değerlerinden başlayalım. Birinci deneme: k = 1 ⇒ n = 36 36 = 2 2 · 3 2 Toplam bölen sayısı = ( 2 + 1 ) ( 2 + 1 ) = 9 Bölen sayısı uygun değildir. İkinci deneme: k = 2 ⇒ n = 72 72 = 2 3 · 3 2 Toplam bölen sayısı = ( 3 + 1 ) ( 2 + 1 ) = 12 Bölen sayısı uygundur; fakat 24 ’ün katı olmama şartını kontrol edelim: 72 = 24 · 3 Bu yüzden 72 elenir. Üçüncü deneme: k = 3 ⇒ n = 108 108 = 2 2 · 3 3 Toplam bölen sayısı = ( 2 + 1 ) ( 3 + 1 ) = 12 Şimdi 24 ’ün katı olup olmadığına bakalım. Önce 24 ’ü asal çarpanlarına ayıralım: 24 = 2 3 · 3 Bir sayının 24 ’ün katı olabilmesi için en az 2 3 çarpanını içermesi gerekir. Fakat: 108 = 2 2 · 3 3 Burada 2 ’nin üssü 2 olduğu için 108, 24 ’ün katı değildir. Sonuç olarak en küçük uygun değer: n = 108 Bu değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B ’dir.

  1. Çözüm: Koşullara göre n sayısı, 12 ve 18 sayılarının ortak katı olmalıdır. Bu yüzden önce EKOK (en küçük ortak kat) bulunur. Asal çarpanlarına ayıralım: 12 = 2 2 · 3 18 = 2 · 3 2 EKOK, her asal çarpanın en büyük üssü alınarak bulunur: EKOK ( 12, 18 ) = 2 2 · 3 2 = 36 Dolayısıyla n şu biçimdedir: n = 36 k Ayrıca pozitif bölen sayısı 12 olmalı ve 24 ’ün katı olmamalıdır. Şimdi en küçük k değerlerinden başlayalım. Birinci deneme: k = 1 ⇒ n = 36 36 = 2 2 · 3 2 Toplam bölen sayısı = ( 2 + 1 ) ( 2 + 1 ) = 9 Bölen sayısı uygun değildir. İkinci deneme: k = 2 ⇒ n = 72 72 = 2 3 · 3 2 Toplam bölen sayısı = ( 3 + 1 ) ( 2 + 1 ) = 12 Bölen sayısı uygundur; fakat 24 ’ün katı olmama şartını kontrol edelim: 72 = 24 · 3 Bu yüzden 72 elenir. Üçüncü deneme: k = 3 ⇒ n = 108 108 = 2 2 · 3 3 Toplam bölen sayısı = ( 2 + 1 ) ( 3 + 1 ) = 12 Şimdi 24 ’ün katı olup olmadığına bakalım. Önce 24 ’ü asal çarpanlarına ayıralım: 24 = 2 3 · 3 Bir sayının 24 ’ün katı olabilmesi için en az 2 3 çarpanını içermesi gerekir. Fakat: 108 = 2 2 · 3 3 Burada 2 ’nin üssü 2 olduğu için 108, 24 ’ün katı değildir. Sonuç olarak en küçük uygun değer: n = 108 Bu değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B ’dir.

Koşullara göre n sayısı, 12 ve 18 sayılarının ortak katı olmalıdır. Bu yüzden önce EKOK (en küçük ortak kat) bulunur.

Asal çarpanlarına ayıralım:

12=22·318=2·32

EKOK, her asal çarpanın en büyük üssü alınarak bulunur:

EKOK(12,18)=22·32=36

Dolayısıyla n şu biçimdedir:

n=36k

Ayrıca pozitif bölen sayısı 12 olmalı ve 24’ün katı olmamalıdır. Şimdi en küçük k değerlerinden başlayalım.

Birinci deneme:

k=1n=3636=22·32Toplam bölen sayısı=(2+1)(2+1)=9

Bölen sayısı uygun değildir.

İkinci deneme:

k=2n=7272=23·32Toplam bölen sayısı=(3+1)(2+1)=12

Bölen sayısı uygundur; fakat 24’ün katı olmama şartını kontrol edelim:

72=24·3

Bu yüzden 72 elenir.

Üçüncü deneme:

k=3n=108108=22·33Toplam bölen sayısı=(2+1)(3+1)=12

Şimdi 24’ün katı olup olmadığına bakalım. Önce 24’ü asal çarpanlarına ayıralım:

24=23·3

Bir sayının 24’ün katı olabilmesi için en az 23 çarpanını içermesi gerekir. Fakat:

108=22·33

Burada 2’nin üssü 2 olduğu için 108, 24’ün katı değildir.

Sonuç olarak en küçük uygun değer:

n=108

Bu değer şıklarda B seçeneğidir. Yani doğru cevap B’dir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

EBOB'u 15 ve EKOK'u 360 olan iki doğal sayıdan biri 45 ise diğer sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

EBOB ve EKOK verilen iki doğal sayı için çarpım bağıntısını kullanırız: a · b = EBOB · EKOK Sayıların biri verildiğine göre diğerine x diyelim ve değerleri bağıntıda yerine yazalım: 45 · x = 15 · 360 Buradan x ’i yalnız bırakalım: x = 15 · 360 45 Sadeleştirip sonucu bulalım: x = 120 Sonuç: Diğer sayı C şıkkıdır.

  1. Çözüm: EBOB ve EKOK verilen iki doğal sayı için çarpım bağıntısını kullanırız: a · b = EBOB · EKOK Sayıların biri verildiğine göre diğerine x diyelim ve değerleri bağıntıda yerine yazalım: 45 · x = 15 · 360 Buradan x ’i yalnız bırakalım: x = 15 · 360 45 Sadeleştirip sonucu bulalım: x = 120 Sonuç: Diğer sayı C şıkkıdır.

EBOB ve EKOK verilen iki doğal sayı için çarpım bağıntısını kullanırız:

a·b=EBOB·EKOK

Sayıların biri verildiğine göre diğerine x diyelim ve değerleri bağıntıda yerine yazalım:

45·x=15·360

Buradan x’i yalnız bırakalım:

x=15·36045

Sadeleştirip sonucu bulalım:

x=120

Sonuç: Diğer sayı C şıkkıdır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Pozitif n tam sayısı hem 24 hem 30 ile tam bölünüyor.

Ayrıca n ile 45'in EKOK'u 360'dır.

Buna göre n'nin alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce tam bölünme koşulunu kullanırız. Pozitif sayı hem aşağıdaki iki sayıya tam bölündüğüne göre, bu iki sayının EKOK’una da tam bölünmelidir. n: 24 = 0, n: 30 = 0 Bu yüzden önce EKOK ( 24, 30 ) bulalım. Bunun için asal çarpanlarına ayıralım: 24 = 2 3 ⋅ 3 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 EKOK alınırken her asalın en büyük üssü seçilir: EKOK ( 24, 30 ) = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 = 120 Dolayısıyla n bu sayının katıdır: n = 120 ⋅ k k ∈ Z + Şimdi ikinci koşulu kullanalım. n ile 45 ’in EKOK’u 360 verilmiş: EKOK ( n, 45 ) = 360 Asal çarpanlarına ayıralım: 45 = 3 2 ⋅ 5 360 = 2 3 ⋅ 3 2 ⋅ 5 EKOK ( n, 45 ) tam olarak 360 olduğuna göre: • 360 ’ta olan asal çarpanların dışına çıkamayız (yoksa EKOK büyür). • 45 ’te 2 çarpanı olmadığı için, EKOK’ta görülen 2 kuvveti tamamen n ’den gelmelidir. n = 2 3 ⋅ 3 a ⋅ 5 b 0 ≤ a ≤ 2, 0 ≤ b ≤ 1 Bir de n ’nin 120 ’nin katı olduğunu bulmuştuk. Bu da n ’nin içinde en az şu çarpanların bulunması demektir: 120 = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 Buradan: • 3 en az bir tane olmalı, yani a en az 1. • 5 kesin olmalı, yani b 1 olmalı. a ≥ 1, b = 1 En küçük n için a ’yı en küçük seçeriz: a = 1, b = 1 n = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 = 120 Kontrol edelim: EKOK ( 120, 45 ) = 2 3 ⋅ 3 2 ⋅ 5 = 360 Sonuç: Doğru cevap A ’dır. n = 120

  1. Çözüm: Önce tam bölünme koşulunu kullanırız. Pozitif sayı hem aşağıdaki iki sayıya tam bölündüğüne göre, bu iki sayının EKOK’una da tam bölünmelidir. n: 24 = 0, n: 30 = 0 Bu yüzden önce EKOK ( 24, 30 ) bulalım. Bunun için asal çarpanlarına ayıralım: 24 = 2 3 ⋅ 3 30 = 2 ⋅ 3 ⋅ 5 EKOK alınırken her asalın en büyük üssü seçilir: EKOK ( 24, 30 ) = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 = 120 Dolayısıyla n bu sayının katıdır: n = 120 ⋅ k k ∈ Z + Şimdi ikinci koşulu kullanalım. n ile 45 ’in EKOK’u 360 verilmiş: EKOK ( n, 45 ) = 360 Asal çarpanlarına ayıralım: 45 = 3 2 ⋅ 5 360 = 2 3 ⋅ 3 2 ⋅ 5 EKOK ( n, 45 ) tam olarak 360 olduğuna göre: • 360 ’ta olan asal çarpanların dışına çıkamayız (yoksa EKOK büyür). • 45 ’te 2 çarpanı olmadığı için, EKOK’ta görülen 2 kuvveti tamamen n ’den gelmelidir. n = 2 3 ⋅ 3 a ⋅ 5 b 0 ≤ a ≤ 2, 0 ≤ b ≤ 1 Bir de n ’nin 120 ’nin katı olduğunu bulmuştuk. Bu da n ’nin içinde en az şu çarpanların bulunması demektir: 120 = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 Buradan: • 3 en az bir tane olmalı, yani a en az 1. • 5 kesin olmalı, yani b 1 olmalı. a ≥ 1, b = 1 En küçük n için a ’yı en küçük seçeriz: a = 1, b = 1 n = 2 3 ⋅ 3 ⋅ 5 = 120 Kontrol edelim: EKOK ( 120, 45 ) = 2 3 ⋅ 3 2 ⋅ 5 = 360 Sonuç: Doğru cevap A ’dır. n = 120

Önce tam bölünme koşulunu kullanırız. Pozitif sayı hemaşağıdaki iki sayıya tam bölündüğüne göre, bu iki sayının EKOK’una da tam bölünmelidir.

n:24=0,n:30=0

Bu yüzdenönceEKOK(24,30)bulalım. Bunun için asal çarpanlarına ayıralım:

24=23330=235

EKOK alınırken her asalın en büyük üssü seçilir:

EKOK(24,30)=2335=120

Dolayısıyla n bu sayının katıdır:

n=120kkZ+

Şimdi ikinci koşulu kullanalım. n ile 45’in EKOK’u 360 verilmiş:

EKOK(n,45)=360

Asal çarpanlarına ayıralım:

45=325360=23325

EKOK(n,45)tam olarak360 olduğuna göre:

360’ta olan asal çarpanların dışına çıkamayız (yoksa EKOK büyür).

45’te 2 çarpanı olmadığı için, EKOK’ta görülen 2 kuvveti tamamen n’den gelmelidir.

n=233a5b0a2,0b1

Bir de n’nin 120’nin katı olduğunu bulmuştuk. Bu da n’nin içinde en az şu çarpanların bulunması demektir:

120=2335

Buradan:

3 en az bir tane olmalı, yani a en az 1.

5 kesin olmalı, yani b1 olmalı.

a1,b=1

En küçük n için a’yı en küçük seçeriz:

a=1,b=1n=2335=120

Kontrol edelim:

EKOK(120,45)=23325=360

Sonuç: Doğru cevapA’dır.

n=120
10. SoruÇoktan Seçmeli

EBOB'u 18 ve EKOK'u 1260 olan iki doğal sayının en küçük olası toplamı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilenler: EBOB = 18 EKOK = 1260 İki doğal sayıyı, EBOB ortak çarpanı olacak şekilde yazalım: a = 18 · x b = 18 · y Bu durumda ortak bölenin tam olarak on sekiz olabilmesi için: EBOB ( x, y ) = 1 EKOK bağıntısını kullanalım: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) 18 · x · 18 · y = 18 · 1260 Her iki tarafı on sekiz ile sadeleştirince: 18 · x · y = 1260 x · y = 1260 18 x · y = 70 Ayrıca x ve y aralarında asal olmalı. Çarpımları yetmiş olan aralarında asal ikilileri bulalım: 70 = 2 · 5 · 7 Aralarında asal çarpan çiftleri (ortak asal çarpan paylaşmayacak şekilde): ( x, y ) ∈ { ( 1, 70 ), ( 2, 35 ), ( 5, 14 ), ( 7, 10 ) } Toplam en küçük olsun diye x+y en küçük olmalı. Her ikili için toplamı hesaplayalım: 1 + 70 = 71 2 + 35 = 37 5 + 14 = 19 7 + 10 = 17 En küçük toplam on yedi olduğundan: a + b = 18 · ( x + y ) a + b = 18 · 17 a + b = 306 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilenler: EBOB = 18 EKOK = 1260 İki doğal sayıyı, EBOB ortak çarpanı olacak şekilde yazalım: a = 18 · x b = 18 · y Bu durumda ortak bölenin tam olarak on sekiz olabilmesi için: EBOB ( x, y ) = 1 EKOK bağıntısını kullanalım: a · b = EBOB ( a, b ) · EKOK ( a, b ) 18 · x · 18 · y = 18 · 1260 Her iki tarafı on sekiz ile sadeleştirince: 18 · x · y = 1260 x · y = 1260 18 x · y = 70 Ayrıca x ve y aralarında asal olmalı. Çarpımları yetmiş olan aralarında asal ikilileri bulalım: 70 = 2 · 5 · 7 Aralarında asal çarpan çiftleri (ortak asal çarpan paylaşmayacak şekilde): ( x, y ) ∈ { ( 1, 70 ), ( 2, 35 ), ( 5, 14 ), ( 7, 10 ) } Toplam en küçük olsun diye x+y en küçük olmalı. Her ikili için toplamı hesaplayalım: 1 + 70 = 71 2 + 35 = 37 5 + 14 = 19 7 + 10 = 17 En küçük toplam on yedi olduğundan: a + b = 18 · ( x + y ) a + b = 18 · 17 a + b = 306 Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.

Verilenler:

EBOB=18EKOK=1260

İki doğal sayıyı, EBOB ortak çarpanı olacak şekilde yazalım:

a=18·xb=18·y

Bu durumda ortak bölenin tam olarak on sekiz olabilmesi için:

EBOB(x,y)=1

EKOK bağıntısını kullanalım:

a·b=EBOB(a,b)·EKOK(a,b)18·x·18·y=18·1260

Her iki tarafı on sekiz ile sadeleştirince:

18·x·y=1260x·y=126018x·y=70

Ayrıca x ve y aralarında asal olmalı. Çarpımları yetmiş olan aralarında asal ikilileri bulalım:

70=2·5·7

Aralarında asal çarpan çiftleri (ortak asal çarpan paylaşmayacak şekilde):

(x,y){(1,70),(2,35),(5,14),(7,10)}

Toplam en küçük olsun diye x+y en küçük olmalı. Her ikili için toplamı hesaplayalım:

1+70=712+35=375+14=197+10=17

En küçük toplam on yedi olduğundan:

a+b=18·(x+y)a+b=18·17a+b=306

Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.

Çarpanlar ve Katlar Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

EBOB hangi problemlerde kullanılır?

Sayıları eşit ve en büyük parçalara ayırma veya ortak ölçü bulma problemlerinde EBOB kullanılır.

EKOK hangi problemlerde kullanılır?

Farklı aralıklarla tekrarlanan olayların aynı anda gerçekleşeceği zamanı bulma problemlerinde EKOK kullanılır.

Bir sayının pozitif bölenleri nasıl bulunur?

Sayı asal çarpanlarına ayrılır ve çarpanların uygun üsleri kullanılarak pozitif bölenler belirlenir.