Bowman kapsülü hidrostatik basıncının artması net filtrasyon basıncını düşürür ve GFR azalır. Efferent daralma genellikle glomerül basıncını artırarak GFR’yi artırma eğilimindedir. Plazma onkotik basıncının azalması ise filtrasyonu artırır.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, glomerülden süzülen bir maddenin proksimal tübülde geri emiliminin doyuma ulaşması durumunda idrarda görülmesini en iyi açıklar?
A
Kreatininin proksimal tübülde aktif salgılanması
B
Glikozun taşıyıcı proteinlerle geri emiliminin maksimum kapasiteye ulaşması
C
Ürenin Henle kulpunda pasif difüzyonla geri emiliminin artması
D
Sodyumun distal tübülde aldosteronla geri emiliminin artması
Çözüm
Glikoz geri emilimi taşıyıcılarla olduğundan taşıyıcılar doyarsa (Tm aşılır) glikoz idrarda görülür. Kreatinin esasen geri emilmez; salgılanması idrarda bulunmasını doyumla açıklamaz. Üre ve sodyum seçenekleri doyuma bağlı “idrarda belirme” mekanizmasını karşılamaz.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
ADH düzeyi artmış, aldosteron düzeyi normal olan bir bireyde aşağıdaki değişimlerden hangisi beklenir?
A
Toplayıcı kanallarda su geçirgenliği azalır, idrar yoğunluğu azalır.
B
Toplayıcı kanallarda su geri emilimi artar, idrar hacmi azalır.
C
Distal tübülde Na+ geri emilimi belirgin azalır, idrar hacmi artar.
D
Proksimal tübülde glikoz geri emilimi azalır, idrarda glikoz artar.
Çözüm
ADH, toplayıcı kanallarda aquaporin sayısını artırarak su geri emilimini artırır ve idrar hacmini azaltır. Aldosteron normal olduğundan Na+ geri emiliminde belirgin hormon kaynaklı artış/azalış beklenmez. Glikoz geri emilimi ADH ile düzenlenmez.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Henle kulpunun inen kolu ve çıkan kolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
İnen kol suya geçirimsiz, NaCl’ye geçirgendir; bu yüzden tübül sıvısı seyrelir.
B
Çıkan kalın kol suya geçirimsizdir ve NaCl’yi aktif taşır; bu, medullada ozmotik gradyan oluşturur.
C
İnen kol NaCl’yi aktif taşır; bu, kortekste ozmotik gradyanı artırır.
D
Çıkan kol suya geçirgendir; bu yüzden tübül sıvısı yoğunlaşır.
Çözüm
Çıkan kalın kol suya geçirimsizdir ve NaCl’yi aktif taşıyarak medullada hiperosmotik ortamın oluşmasına katkı verir. İnen kol suya geçirgendir ve tübül sıvısı burada yoğunlaşır. Bu nedenle diğer seçeneklerdeki geçirgenlik/sonuç ilişkileri yanlıştır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Bir hastada idrarda protein (proteinüri) ve ödem görülüyor. Aşağıdaki durumlardan hangisi bu tabloyu en doğrudan mekanizma ile açıklar?
ADH azalmasıyla su geri emiliminin azalması ve plazma hacminin artması
C
Aldosteron azalmasıyla Na+ geri emiliminin artması ve doku sıvısının azalması
D
Proksimal tübülde amino asit geri emiliminin artmasıyla plazma onkotik basıncının düşmesi
Çözüm
Glomerül bariyeri hasarında proteinler süzülür, kanda albumin azalır ve plazma onkotik basıncı düşer; bu da ödemi artırır. ADH azalması plazma hacmini artırmaz, genelde azaltır. Aldosteron azalması Na+ geri emilimini artırmaz; amino asit geri emilimi ise proteinüriyi açıklamaz.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
Henle kulpunun inen kolu suya geçirgen, NaCl’ye büyük ölçüde geçirimsiz; çıkan kalın kolu ise suya geçirimsiz, NaCl’ye geçirgen kabul edilsin. Bu durumda böbrek öz bölgesinde (medulla) hipertonikliğin oluşmasına en doğrudan katkıyı sağlayan olay aşağıdakilerden hangisidir?
A
İnen koldan suyun ozmozla interstisyuma geçmesi
B
Çıkan kalın koldan NaCl’nin interstisyuma aktif taşınması
C
Toplayıcı kanalda ADH etkisiyle aquaporin sayısının artması
D
Glomerülde kan basıncıyla filtrasyonun gerçekleşmesi
Çözüm
Medullanın hipertonikliğini oluşturan temel adım, çıkan kalın kolda NaCl’nin interstisyuma taşınmasıdır. Bu, suyun takip edemediği bir tuz birikimi oluşturarak karşı akım çoğaltıcıyı kurar.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
İnsanda proksimal tüpte glikoz geri emilimi için taşıyıcılar doygunluğa ulaştığında (Tm aşımı) aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
İdrarda glikoz görülür ve idrarın osmotik basıncı artarak su geri emilimi azalır.
B
İdrarda glikoz görülür ve aldosteron salınımı artarak glikoz geri emilimi hızlanır.
C
Glikoz idrarda görülmez; çünkü glomerülden süzülmez ve sadece tübüllerden salgılanır.
D
Glikoz idrarda görülür ve ADH artışıyla glikozun tamamı toplayıcı kanalda geri emilir.
Çözüm
Glikoz normalde proksimal tüpte kotransportla geri emilir; taşıyıcılar doygunlaşınca glikoz tüpte kalır ve idrarda görülür. Tüpte kalan glikoz osmotik etkiyle suyun geri emilimini azaltır (osmotik diürez).
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi böbrek yapısı ile temel işlevi açısından yanlıştır?
A
Glomerulus — kan basıncıyla süzülme (ultrafiltrasyon)
B
Bowman kapsülü — süzüntünün ilk toplandığı yer
C
Distal tüp — seçici geri emilim ve salgılama ile iyon dengesine katkı
D
Henle kulpu çıkan kol — suyun yoğun geri emilimi
Çözüm
Henle kulpunun çıkan kolu suya geçirgen değildir; burada esas olarak NaCl geri emilir ve filtrat seyrelir. Suyun yoğun geri emilimi inen kol ve ADH etkisiyle toplayıcı kanalda belirgindir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Glomerüler filtrasyon hızının (GFR) azalmasına doğrudan yol açması en olası durum aşağıdakilerden hangisidir?
A
Afferent arteriyolün daralması
B
Efferent arteriyolün hafif daralması
C
Kan plazması proteinlerinin azalması
D
Bowman kapsülü basıncının azalması
Çözüm
Afferent arteriyol daralınca glomerulusa gelen kan akımı ve glomerüler kapiller hidrostatik basınç düşer, GFR azalır. Efferent arteriyolün hafif daralması ise glomerüler basıncı artırarak GFR’yi genellikle yükseltir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Bir öğrencinin böbrek atardamarı, böbrek toplardamarı ve üreterinden alınan kan/idrara ait ölçümler aşağıdaki gibidir:
- Böbrek atardamarı: Üre 30 mg/dL, Glikoz 90 mg/dL, Kreatinin 1.0 mg/dL
- Böbrek toplardamarı: Üre 20 mg/dL, Glikoz 90 mg/dL, Kreatinin 0.9 mg/dL
- Üreter (idrar): Üre yüksek, Glikoz 0, Kreatinin yüksek
Bu verilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?
A
Glikozun tamamı glomerülde süzülmemiştir.
B
Üre, nefronda hem süzülmüş hem de bir kısmı geri emilmiştir.
C
Kreatininin tamamı tüplerde geri emilmiştir.
D
Böbrek toplardamarındaki üre azalması yalnızca aktif salgılama ile açıklanır.
Çözüm
Üre hem süzülür hem de tüplerde kısmen geri emilebilir; toplardamarda azalması bunu destekler. Glikozun idrarda olmaması, süzülmediğini değil geri emildiğini gösterir. Kreatinin geri emilmez; idrarda yüksek olması bununla uyumludur.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Sağlıklı bir bireyde antidiüretik hormon (ADH) düzeyinin artmasıyla nefronda gerçekleşen değişimlerden hangisi doğrudur?
A
Toplama kanalında aquaporin sayısı azalır, idrar hacmi artar.
B
Henle kulpunun inen kolunda su geçirgenliği azalır, idrar yoğunluğu düşer.
C
Toplama kanalında su geri emilimi artar, idrar hacmi azalır ve yoğunluğu artar.
D
Proksimal tüpte glikoz geri emilimi azalır, idrarda glikoz görülür.
Çözüm
ADH, toplama kanalında aquaporinleri artırarak su geri emilimini yükseltir. Böylece idrar miktarı azalır ve daha yoğun hale gelir. Glikoz geri emilimi ADH ile doğrudan düzenlenmez.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Glomerüler filtrasyon hızı (GFR) normal olan bir kişide, sadece proksimal tüp hücrelerinin Na+/K+ ATPaz pompalarının belirgin şekilde inhibe edilmesi beklenirse aşağıdakilerden hangisi en olası sonuçtur?
A
Süzüntüdeki su miktarı azalır, idrar hacmi azalır.
B
Na+ geri emilimi azalacağı için su geri emilimi de azalır, idrar hacmi artar.
C
Glikoz geri emilimi artar, idrarda glikoz görülmez.
D
Üre geri emilimi artar, kan üre düzeyi düşer.
Çözüm
Proksimal tüpte Na+ geri emilimi Na+/K+ ATPaz ile sürdürülür; inhibisyon Na+ geri emilimini azaltır. Su, ozmotik olarak Na+’u takip ettiğinden su geri emilimi de azalır ve idrar hacmi artar. Glikoz kotransportu da Na+ gradyentine bağlı olduğundan artmaz.
Blog
Üriner Sistem (Boşaltım Sistemi) için blog rehberleri
