Bekçi hücrelerinde suyun osmozla dışarı çıkması ve turgorun artması
C
Bekçi hücrelerinin hücre duvarının tamamen kalınlaşması
D
Bekçi hücrelerinde mitoz hızının artması
Çözüm
Bekçi hücrelerinde çözünen madde miktarı artınca su osmozla hücreye girer ve turgor artar, stoma açılır. Nişastanın glikoza dönüşmesi ozmotik basıncı artıran mekanizmalardan biridir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
C4 fotosentezi yapan bir bitkide, mezofil hücreleri ile demet kını hücreleri arasındaki iş bölümü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Mezofilde Rubisco ile CO2 bağlanır, demet kınında PEP karboksilaz ile Calvin döngüsü yürür.
B
Mezofilde PEP karboksilaz ile HCO3− bağlanarak OAA/malat oluşur; demet kınında CO2 serbestleşir ve Calvin döngüsü Rubisco ile gerçekleşir.
C
Mezofilde ışık reaksiyonları gerçekleşmez; ATP ve NADPH demet kınına taşınır.
D
Demet kınında CO2 ilk kez PEP karboksilaz ile bağlanır; mezofilde malat parçalanarak CO2 açığa çıkar.
Çözüm
C4 bitkilerde CO2 önce mezofilde PEP karboksilaz ile 4C’lu bileşiklere bağlanır. Bu bileşikler demet kınına taşınır, burada CO2 serbestleşir ve Rubisco ile Calvin döngüsüne girer. Bu mekanizma fotorespirasyonu azaltır.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: C
Bitkilerde ksilemde suyun kökten yaprağa taşınmasında en kritik itici güç aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kök basıncıyla oluşan pozitif basınç
B
Ksilem parankimasının aktif iyon pompalaması
C
Terleme ile yaprakta oluşan negatif basınç (kohezyon-gerilim mekanizması)
D
Floemdeki basınç-akışının ksilemi sürüklemesi
Çözüm
Uzun mesafeli su taşınmasının temel itici gücü terleme çekimiyle oluşan negatif basınçtır. Su moleküllerinin kohezyonu ve ksilem çeperine adezyonu su sütununun kopmadan iletilmesini sağlar. Kök basıncı genellikle sınırlı ve kısa mesafede etkilidir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Kısa gün (uzun gece) bitkisinde çiçeklenme fotoperiyodizmi ile ilgili aşağıdaki uygulamalardan hangisi çiçeklenmeyi engeller?
A
Uzun gecenin ortasında kısa süreli kırmızı ışık uygulanması
B
Gündüz süresinin kısaltılması ve gecenin uzatılması
C
Gece boyunca tam karanlık sağlanması
D
Kırmızı ışık darbesinden hemen sonra uzak-kırmızı ışık uygulanması
Çözüm
Kısa gün bitkilerinde kritik olan uzun ve kesintisiz gecedir; gece ortasında kırmızı ışık geceyi “böler” ve çiçeklenmeyi engeller. Uzak-kırmızı ışık, kırmızının etkisini geri çevirebilir. Bu süreç fitokrom dönüşümleriyle ilişkilidir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Floemde asimilasyon ürünlerinin taşınmasına ilişkin basınç-akış (Münch) hipotezine göre, kaynak dokudan (source) kalbura yükleme ve hedef dokuya (sink) boşaltma sırasında aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
Kaynakta floem ozmotik basıncı azalır, ksilemden floeme su geçişi azalır.
B
Kaynakta sakkaroz yüklemesi floem turgorunu artırır; sinkte boşaltma turgoru düşürür ve su ksileme dönebilir.
C
Taşınma, floemde aktif pompalama ile her hücrede ayrı ayrı gerçekleşir; kütlesel akış yoktur.
D
Sink dokuda sakkaroz yüklemesi artar, bu nedenle floemden sinke su geçişi olur.
Çözüm
Kaynakta sakkaroz yüklemesi floemde suyun osmozla girmesine ve turgor basıncının artmasına yol açar. Sinkte boşaltma ozmotik basıncı düşürür, su ksileme geri dönebilir. Basınç farkı kütlesel akışı sağlar.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Kısa gün (uzun gece) bitkilerinde çiçeklenmenin fotoperiyodik kontrolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Gece süresinin ortasında verilen kısa kırmızı (R) ışık, çiçeklenmeyi genellikle engeller; bunu izleyen uzak-kırmızı (FR) ışık bu etkiyi geri çevirebilir.
B
Gece süresinin ortasında verilen kısa kırmızı ışık, çiçeklenmeyi her zaman artırır ve FR ile geri çevrilemez.
C
Gündüz süresinin uzatılması çiçeklenmeyi artırır; çünkü kısa gün bitkileri uzun gün koşullarında uyarılır.
D
Fotoperiyodik algı yalnızca kökte gerçekleşir; yaprakların rolü yoktur.
Çözüm
Kısa gün bitkilerinde kritik olan uzun ve kesintisiz gecedir. Gece ortasında R ışık gecenin bölünmesi gibi etki ederek çiçeklenmeyi baskılar; FR ışık fitokrom durumunu tersleyerek etkiyi geri çevirebilir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Ksilemde suyun yükselmesini açıklayan kohezyon-gerilim (transpirasyon çekimi) kuramına göre aşağıdakilerden hangisi zorunlu bir koşuldur?
A
Ksilem özsuyunun yüksek şeker derişimine sahip olması ve osmotik basıncın artması
B
Ksilem elemanlarında su sütununun kohezyonla kopmadan devam edebilmesi ve yapraktan terleme ile negatif basınç oluşması
C
Süzgeç borularında aktif yükleme ile turgor basıncının artması
D
Kök tüylerinde endositozla su alımının gerçekleşmesi
Çözüm
Terleme yaprakta su potansiyelini düşürerek ksilemde gerilim (negatif basınç) oluşturur. Su molekülleri arasındaki kohezyon ve ksilem duvarına adezyon su sütununun sürekliliğini sağlar.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde floem taşınmasına ilişkin basınç-akış (Münch) hipotezinin öngördüğü bir sonuçtur?
A
Kaynak dokuda sakkaroz yüklenmesi ksilemde turgoru artırarak suyun floeme geçişini engeller.
B
Kaynak bölgede floemin su potansiyeli düşer, ksilemden floeme su geçer ve turgor basıncı artar; havuz bölgede bunun tersi olur.
C
Floemde madde taşınması yalnızca difüzyonla olur; basınç farkı gerekmez.
D
Floem akışı, her zaman kökten yaprağa doğru tek yönlüdür.
Çözüm
Kaynakta şeker yüklenmesi floemin su potansiyelini düşürür ve ksilemden su girişiyle turgor artar. Havuzda şeker boşaltımı su potansiyelini yükseltir, su ksileme döner ve basınç düşer; akış basınç farkıyla gerçekleşir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi ksilemde suyun kökten yaprağa taşınmasında en temel itici güç olan transpirasyon çekiminin oluşması için zorunlu olan koşuldur?
Yaprak mezofil hücrelerinin hücre duvarı yüzeyinden suyun buharlaşması ve stomalardan dışarı difüzyonu
C
Kök endodermisindeki Kaspari şeridinin apoplastik akışı tamamen durdurması
D
Floemde basınç-akış mekanizmasıyla kaynak-doku arasında ozmotik basınç farkı oluşması
Çözüm
Transpirasyon çekimi, yaprakta suyun buharlaşmasıyla ksilemde negatif basınç oluşturur. Bu negatif basınç kohezyon-adezyon sayesinde su sütununu yukarı çeker. Lignin destek sağlar ama çekimi başlatan temel olay buharlaşmadır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
C4 bitkilerinde fotorespirasyonun azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Rubisco enziminin O2’ye afinitesinin C3 bitkilerine göre daha düşük olması
B
CO2’nin mezofil hücrelerinde PEP karboksilaz ile bağlanıp demet kını hücrelerinde Rubisco çevresinde yoğunlaştırılması
C
Stomaların gündüz kapalı, gece açık olması ve CO2’nin malat olarak depolanması
D
Işık reaksiyonlarının yalnızca demet kını kloroplastlarında gerçekleşmesi
Çözüm
C4 yolunda PEP karboksilaz CO2’yi mezofilde bağlar ve demet kını hücrelerinde CO2 serbestleştirilerek Rubisco çevresinde artırılır. Böylece Rubisco’nun oksijenaz aktivitesi baskılanır ve fotorespirasyon azalır. C seçeneği CAM bitkilerine aittir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Uzun gün bitkisi olan bir türde çiçeklenmeyi başlatan fotoperiyodik sinyal ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Çiçeklenme, yalnızca ışık süresinin uzunluğuna bağlıdır; karanlık süresinin uzunluğu önemsizdir.
B
Yaprakta algılanan fotoperiyot, floemle taşınan florijen (FT proteini) aracılığıyla sürgün apikal meristemine iletilir.
C
Fotoperiyot algısı kök ucunda gerçekleşir ve ksilemle meristeme iletilir.
D
Florijen, yalnızca ksilemde taşınan bir fitohormondur ve yaprakta sentezlenmez.
Çözüm
Fotoperiyot yaprakta algılanır ve FT (florijen) floemle sürgün apikal meristemine taşınarak çiçeklenmeyi başlatır. Kritik olan çoğu türde karanlık süresidir; bu nedenle A yanlıştır. Florijen ksilemle değil floemle taşınır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Bir bitkide kök hücrelerine IAA (auksin) uygulanması sonrası kök uzamasının baskılanması gözleniyor. Bu sonucun en olası açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
A
Auksin kökte hücre bölünmesini tamamen durdurur; bu nedenle kök meristemi inaktive olur.
B
Kök dokuları auksine gövdeye göre daha duyarlıdır; düşük-orta düzey auksin bile uzamayı baskılayabilir.
C
Auksin yalnızca ksilem farklılaşmasını artırır, uzama büyümesini etkilemez.
D
Auksin kökte etilen sentezini azaltarak hücre uzamasını engeller.
Çözüm
Kök dokuları auksine gövde dokularından daha duyarlıdır; belirli bir eşik üzerinde auksin kök uzamasını baskılar. Bu etki çoğu durumda etilen aracılığıyla güçlenebilir. D seçeneği ters yöndedir; auksin genellikle etilen sentezini artırabilir.
