AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 1 - 1
Doğru cevap: C
Oksijenli solunumda ATP’nin büyük kısmının üretildiği basamak aşağıdakilerden hangisidir?
A
Glikoliz
B
Krebs döngüsü
C
Elektron taşıma sistemi ve oksidatif fosforilasyon
D
Fermantasyon
Çözüm
ATP’nin en büyük kısmı iç zar üzerindeki elektron taşıma sistemi boyunca proton gradyenti oluşturulmasıyla üretilir. ATP sentaz bu gradyenti kullanarak oksidatif fosforilasyonla ATP sentezler.
2. soru
AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 3 - 5
Doğru cevap: A
Oksijenli solunumda ETS (elektron taşıma sistemi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
NADH ve FADH2’den gelen elektronlar enzim kompleksleri boyunca taşınırken H+ zarlar arası boşluğa pompalanır.
B
ETS sitoplazmada gerçekleşir ve ATP doğrudan substrat düzeyinde fosforilasyonla üretilir.
C
ETS’de son elektron alıcısı karbondioksittir ve su açığa çıkar.
ETS iç zar üzerindeki komplekslerde elektron aktarımı sırasında H+ zarlar arası boşluğa pompalanır. Oluşan proton gradyanı ATP sentazla ATP üretimini sağlar. Son elektron alıcısı O2’dir.
3. soru
AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 4 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi fotosentez ve oksijenli solunum arasındaki ilişkiyi doğru açıklar?
A
Fotosentezde üretilen O2, oksijenli solunumda son elektron alıcısı olarak kullanılabilir.
B
Oksijenli solunumda üretilen CO2, ışığa bağımlı reaksiyonlarda doğrudan kullanılır.
C
Fotosentezde üretilen ATP, mitokondriye taşınarak solunumda kullanılır.
D
Oksijenli solunumda açığa çıkan enerji, kloroplastta doğrudan ışık enerjisine çevrilir.
Çözüm
Fotosentezde açığa çıkan O2, oksijenli solunumda ETS’nin son elektron alıcısıdır. Solunumda oluşan CO2 ise Calvin döngüsünde kullanılır. ATP hücre içinde genellikle üretildiği organelde tüketilir, taşınması temel mekanizma değildir.
4. soru
AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 6 - 5
Doğru cevap: B
Oksijenli solunumda elektron taşıma zincirinin (ETZ) temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Glikozu pirüvata parçalayarak ATP üretmek
B
NADH ve FADH2’den gelen elektron enerjisiyle proton gradyanı oluşturmak
ETZ’de elektronlar taşınırken açığa çıkan enerji, H+ iyonlarının zarlar arası boşluğa pompalanmasını sağlar. Böylece kemiozmoz için gerekli proton gradyanı oluşur ve ATP sentaz ATP üretir.
5. soru
AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 7 - 5
Doğru cevap: A
Oksijenli solunumda ETS (elektron taşıma sistemi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
NADH ve FADH2’den gelen elektronlar, iç mitokondri zarındaki taşıyıcılar üzerinden aktarılır ve proton gradyenti oluşturulur.
B
ETS tepkimeleri mitokondri matriksinde gerçekleşir ve ATP doğrudan substrat düzeyinde fosforilasyonla üretilir.
C
Elektronların son alıcısı CO2’dir ve bu sırada su açığa çıkar.
D
ETS yalnızca bitki hücrelerinde bulunur, hayvan hücrelerinde gerçekleşmez.
Çözüm
ETS iç mitokondri zarında gerçekleşir ve NADH/FADH2 elektronlarını taşıyıcılara verir. Elektron akışı protonların zarlar arası boşluğa pompalanmasını sağlar. Oluşan proton gradyenti ATP sentazla ATP üretiminde kullanılır.
6. soru
AYT - Canlılarda Enerji Dönüşümleri - Orta Test - Canlılarda Enerji Dönüşümleri 8 - 4
Doğru cevap: A
Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Klorofil ışığı soğurur, su fotoliziyle O2 açığa çıkar ve ATP ile NADPH üretilir.
B
Bu reaksiyonlar stromada gerçekleşir ve CO2 doğrudan indirgenerek glikoz oluşturulur.
C
Işık reaksiyonlarında NADPH tüketilir, ATP harcanır.
D
O2, CO2’nin parçalanması sonucu oluşur.
Çözüm
Işık reaksiyonları tilakoit zarında gerçekleşir; suyun fotoliziyle O2 açığa çıkar. Elektron taşınması ATP sentezine, elektronların NADP+’a aktarılması ise NADPH üretimine yol açar.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Mitokondri iç zarında elektron taşıma zincirinin (ETZ) çalışması sırasında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Kompleks I, III ve IV protonları matriksten zarlar arası boşluğa pompalar; ATP sentaz protonların geri akışıyla ATP üretir.
B
Kompleks II proton pompalar ve bu yüzden FADH2, NADH ile aynı miktarda ATP üretir.
C
Oksijen, elektronları Kompleks I’den doğrudan alarak suya indirgenir.
D
ATP sentaz, protonları zarlar arası boşluktan matrikse pompalar; bu pompalama ATP hidroliziyle sağlanır.
Çözüm
ETZ’de proton pompalayan kompleksler I, III ve IV’tür. Proton gradyanı zarlar arası boşlukta birikir ve ATP sentaz protonların matrikse dönüşünü ATP sentezine bağlar. Kompleks II proton pompalamaz.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Bir hücrede mitokondri iç zarına özgü bir taşıyıcı proteinin (ADP/ATP translokaz) geri dönüşümsüz inhibe edilmesi durumunda aşağıdakilerden hangisi en doğrudan beklenir?
A
Sitoplazmada ATP artar, mitokondri matriksinde ADP artar.
B
Mitokondride ATP sentezi azalır ve ETZ’nin oksijen tüketimi zamanla düşer.
C
Krebs döngüsü hızlanır, çünkü NADH mitokondri dışına taşınamaz.
D
Zarlar arası boşlukta proton birikimi azalır, çünkü proton pompaları durur.
Çözüm
ADP/ATP translokaz çalışmazsa ADP matrikse yeterince giremez ve ATP dışarı taşınamaz; oksidatif fosforilasyon yavaşlar. ATP sentazın yavaşlaması proton gradyanını artırır, bu da ETZ’yi geri basınçla yavaşlatıp O2 tüketimini düşürür.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Bitki kloroplastında ışığa bağımlı reaksiyonlarda aşağıdaki olaylardan hangisi yalnızca döngüsel fotofosforilasyonda gerçekleşir?
A
Suyun fotoliziyle O2 çıkışı
B
NADP+’nin indirgenerek NADPH oluşturması
C
Elektronların PSI’dan kopup tekrar elektron taşıma zinciri üzerinden PSI’a dönmesi
D
Tilakoit lümeninde proton birikimiyle ATP sentezlenmesi
Çözüm
Döngüsel fotofosforilasyonda elektronlar PSI’dan ayrılıp taşıma zinciri üzerinden tekrar PSI’a döner. Bu süreçte NADPH ve O2 oluşmaz. ATP üretimi ise her iki fotofosforilasyon tipinde de proton gradyanıyla gerçekleşebilir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi fermantasyon ile ilgili doğru bir çıkarımdır?
A
Laktik asit fermantasyonunda pirüvat, asetil-KoA’ya dönüştürülerek NAD+ yenilenir.
B
Alkol fermantasyonunda CO2 çıkışı, pirüvatın asetaldehite dönüşümü sırasında gerçekleşir.
C
Her iki fermantasyon tipinde de net ATP üretimi oksidatif fosforilasyonla sağlanır.
D
Fermantasyonda NADH, ETZ’ye elektron vererek NAD+’a oksitlenir.
Çözüm
Alkol fermantasyonunda pirüvat önce dekarboksile olur ve asetaldehit oluşurken CO2 çıkar. Ardından asetaldehit NADH kullanılarak etanole indirgenir ve NAD+ yenilenir. Fermantasyonda ETZ kullanılmaz.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Bir ökaryot hücrede oksijen varlığında glikoliz normal hızda sürerken, pirüvat dehidrogenaz kompleksinin (PDH) tamamen inaktive olduğu bir durumda aşağıdakilerden hangisi en olası sonuçtur?
A
Krebs döngüsü asetil-KoA ile beslendiği için hızlanır ve NADH üretimi artar.
B
Pirüvat mitokondriye giremez; bu nedenle glikoliz tamamen durur.
C
Asetil-KoA üretimi azaldığı için Krebs döngüsü belirgin yavaşlar; hücre NAD+ yenilemek için laktat fermantasyonuna yönelebilir.
D
ETZ doğrudan pirüvatı oksitleyerek ATP üretimini sürdürür.
Çözüm
PDH, pirüvatı asetil-KoA’ya çevirerek Krebs döngüsüne giriş basamağını sağlar. PDH inaktif olursa asetil-KoA azalır ve Krebs döngüsü/oksidatif fosforilasyon sınırlanır. NAD+ yenilenmesi için hücre laktat fermantasyonunu artırabilir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Mitokondride oksidatif fosforilasyon sırasında iç zarın protonlara geçirimsiz olması bozulursa (H+ sızıntısı artarsa) aşağıdakilerden hangisi kesin olarak beklenir?
A
ATP sentez hızı artar, O2 tüketimi azalır
B
ATP sentez hızı azalır, O2 tüketimi artar
C
ATP sentez hızı artar, NADH oksidasyonu durur
D
ATP sentez hızı değişmez, yalnızca CO2 üretimi artar
Çözüm
Proton sızıntısı proton itici kuvveti düşürerek ATP sentazın verimini azaltır. Elektron taşıma zinciri gradyanı yeniden kurmak için hızlanır ve O2 tüketimi artar. Enerji daha çok ısı olarak açığa çıkar.
Blog
Canlılarda Enerji Dönüşümleri için blog rehberleri
