Bir nöronda eşik değeri sabitken, Ranvier boğumlarında voltaj kapılı Na+ kanallarının sayısı azalırsa aşağıdakilerden hangisi en olası sonuçtur?
A
Aksiyon potansiyelinin genliği artar, iletim hızı değişmez
B
Eşik değeri düşer, her uyarıda impuls oluşur
C
Tuzlu (saltatorik) iletim zayıflar; iletim hızı düşebilir ve iletim bloklanabilir
D
Refrakter dönem kısalır, impuls frekansı artar
Çözüm
Ranvier boğumlarında Na+ kanalları aksiyon potansiyelinin yenilenmesi için kritiktir. Kanal sayısı azalınca depolarizasyon boğumlarda yeterince oluşamayabilir. Bu durum saltatorik iletimi yavaşlatır veya iletimi durdurabilir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki olaylardan hangisi, kimyasal sinapsta iletimin tek yönlü olmasının temel nedenidir?
A
Akson tepeciğinde yalnızca K+ sızıntı kanallarının bulunması
B
Presinaptik uçta nörotransmitter salgı vezikülleri ve Ca2+ kanalları, postsinaptikte ise reseptörlerin bulunması
C
Miyelin kılıfın yalnızca dendritte bulunması
D
Ranvier boğumlarının yalnızca duyu nöronlarında bulunması
Çözüm
Kimyasal sinapsta nörotransmitter presinaptikten salınır ve postsinaptikteki reseptörlere bağlanır. Bu yapısal asimetri iletimi tek yönlü kılar. Postsinaptik hücre aynı şekilde geri salım yapacak donanıma sahip değildir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
Bir nöronda voltaj kapılı K+ kanallarının açılması gecikmeli olduğunda (normalden daha geç açılıyorsa) aksiyon potansiyelinin hangi özelliği en doğrudan etkilenir?
A
Depolarizasyonun başlaması gecikir
B
Repolarizasyon yavaşlar ve aksiyon potansiyeli süresi uzar
C
Eşik değeri düşer ve genlik artar
D
Sinaptik vezikül sayısı artar
Çözüm
Repolarizasyonun temelinde voltaj kapılı K+ kanallarından K+ çıkışı vardır. Bu kanallar geç açılırsa membranın eski değerine dönmesi gecikir. Böylece aksiyon potansiyelinin süresi uzar.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi miyelinli bir aksonda aksiyon potansiyelinin iletim hızını artıran temel mekanizmayı en doğru açıklar?
A
Ranvier boğumlarında voltaj kapılı Na+ kanallarının yoğun olması nedeniyle depolarizasyonun boğumdan boğuma sıçrayarak ilerlemesi
B
Miyelin kılıfın Na+ sızıntısını artırarak membran potansiyelini daha hızlı eşik değere ulaştırması
C
Miyelinli aksonlarda aksiyon potansiyelinin genliğinin artması ve bu nedenle daha hızlı ilerlemesi
D
Miyelin kılıfın K+ kanallarını aktive ederek repolarizasyonu hızlandırması ve böylece iletimi artırması
Çözüm
Miyelin internod bölgede iyon akımını azaltır, voltaj kapılı Na+ kanalları Ranvier boğumlarında yoğunlaşır. Depolarizasyon boğumdan boğuma sıçrayarak (saltatorik iletim) daha hızlı ilerler.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Bir nöronda voltaj kapılı Na+ kanalları inaktive olduktan hemen sonra uygulanan ikinci bir uyarının aksiyon potansiyeli oluşturamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Mutlak refrakter dönemde Na+ kanallarının inaktivasyon kapaklarının yeniden açılmamış olması
B
Göreceli refrakter dönemde K+ kanallarının tamamen kapanmış olması
C
Sinaptik aralıkta nörotransmitterin parçalanması nedeniyle postsinaptik membranın uyarılamaması
D
Na+/K+ pompasının geçici olarak durması nedeniyle iyon gradyanının tamamen kaybolması
Çözüm
Mutlak refrakter dönemde voltaj kapılı Na+ kanalları inaktive durumdadır ve yeniden açılıp aktive olamaz. Bu yüzden uyarı ne kadar güçlü olursa olsun yeni aksiyon potansiyeli başlatılamaz.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Kimyasal sinapsta tek bir presinaptik nörondan art arda yüksek frekansta uyarı geldiğinde postsinaptik nöronda eşik değere ulaşılmasını kolaylaştıran olay aşağıdakilerden hangisidir?
A
Zamansal (temporal) toplam: Ardışık EPSP'lerin üst üste binerek daha büyük depolarizasyon oluşturması
B
Mekânsal (spatial) toplam: Farklı presinaptik nöronlardan gelen EPSP'lerin aynı anda toplanması
C
Repolarizasyon: K+ çıkışının artmasıyla membranın daha kolay depolarize olması
Tek bir sinapstan kısa aralıklarla gelen EPSP'ler sönümlenmeden birikir ve zamansal toplam oluşturur. Bu birikim membranı eşiğe yaklaştırarak aksiyon potansiyeli olasılığını artırır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi nöroglia hücresi ve temel görevi bakımından doğrudur?
A
Oligodendrosit — MSS'de birden fazla akson segmentini miyelinleyebilir
Oligodendrositler merkezi sinir sisteminde miyelin kılıf oluşturur ve bir hücre birden fazla aksonu miyelinleyebilir. Schwann hücreleri PSS'de miyelin yapar; astrosit destek/BBB, mikroglia fagositozdur.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdaki durumlardan hangisi, akson zarında eşik üstü uyarıdan sonra aksiyon potansiyelinin tek yönde ilerlemesini en iyi açıklar?
A
Depolarizasyon sırasında Na+ kanallarının hızlı açılıp kapanması ve K+ kanallarının hiç açılmaması
B
Repolarizasyon/hiperpolarizasyon döneminde voltaj kapılı Na+ kanallarının inaktive olması (mutlak refrakter dönem)
Miyelin kılıfın dendritlerde bulunması ve uyarıyı soma yönüne taşıması
Çözüm
Aksiyon potansiyeli geçiren bölgede voltaj kapılı Na+ kanalları kısa süre inaktive olur ve yeniden açılamaz. Bu mutlak refrakter dönem, geriye doğru yeni bir aksiyon potansiyeli oluşmasını engeller. Böylece iletim tek yönde ilerler.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Bir nöronda miyelin kılıfın artması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Ranvier boğum sayısı azalır ve iletim hızı düşer
B
İyon kanalları tüm akson boyunca eşit dağılır ve iletim sürekli (kontinü) olur
C
Boğumlar arasında zar geçirgenliği azalır, aksiyon potansiyeli boğumdan boğuma sıçrayarak daha hızlı iletilir
D
Aksiyon potansiyelinin genliği artar; bu artış iletim hızını belirleyen temel etkendir
Çözüm
Miyelin, boğumlar arasında iyon sızıntısını azaltır ve uyarı Ranvier boğumlarında yenilenerek sıçrayıcı iletim yapar. Bu, aynı akson çapında iletim hızını artırır. Aksiyon potansiyeli genliği “ya hep ya hiç”tir, hızın temel belirleyicisi değildir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Kimyasal sinapsta aşağıdakilerden hangisi sinaptik gecikmenin (iletimdeki kısa süreli gecikme) temel nedenidir?
A
Nörotransmitterin akson boyunca elektriksel olarak iletilmesi
B
Presinaptik uçta Ca2+ girişine bağlı vezikül füzyonu ve nörotransmitter salınımı gibi basamakların zaman alması
C
Postsinaptik zarın her zaman aksiyon potansiyeli oluşturması
D
Miyelin kılıfın sinaps aralığını yalıtması
Çözüm
Kimyasal sinapsta iletim, Ca2+ girişine bağlı vezikül kaynaşması ve nörotransmitterin salınıp reseptöre bağlanması gibi basamaklar içerir. Bu süreçler zaman aldığı için sinaptik gecikme oluşur. Elektriksel sinapsta bu gecikme çok daha azdır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Bir nöronda voltaj kapılı Na+ kanallarını bloke eden bir toksin uygulanırsa aşağıdakilerden hangisi kesin olarak beklenir?
A
Eşik değeri değişmeden aksiyon potansiyeli oluşur, sadece iletim hızı azalır
B
Depolarizasyon gerçekleşemeyeceği için aksiyon potansiyeli başlatılamaz
C
K+ kanalları da bloke olacağı için membran potansiyeli sıfırlanır
D
Nörotransmitter salınımı artar çünkü Ca2+ kanalları daha kolay açılır
Çözüm
Aksiyon potansiyelinin yükselen fazı voltaj kapılı Na+ kanallarından Na+ girişine bağlıdır. Na+ kanalları bloke edilirse eşik aşılsa bile depolarizasyon yeterli olmaz ve aksiyon potansiyeli başlatılamaz. Bu durum iletimi durdurur.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Bir omurilik refleksinde (ör. patellar refleks) uyarıdan yanıtın oluşmasına kadar gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Afferent nöronun gövdesi omuriliğin ön boynuzundadır ve impuls buradan çıkar.
B
Afferent nöron omuriliğe arka kökten girer; motor nöron omurilikten ön kökten çıkar.
C
Refleks yanıtının oluşması için impulsun önce talamusa, sonra motor kortekse ulaşması zorunludur.
D
Refleks arkında sinapslar yalnızca akson-akson arasında kurulur.
Çözüm
Duyu (afferent) nöronu omuriliğe arka (dorsal) kökten girer; motor (efferent) nöron omurilikten ön (ventral) kökten çıkar. Refleks yanıt için beyin korteksine çıkış zorunlu değildir.
