AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 1 - 5
Doğru cevap: B
İnce bağırsakta yağların sindirimi ve emilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Safra tuzları yağları kimyasal olarak parçalayarak monogliserit oluşturur.
B
Pankreas lipazı trigliseritleri yağ asidi ve monogliseritlere parçalar; safra yağları emülsifiye eder.
C
Yağların emilimi doğrudan kan kılcallarına glikoz gibi gerçekleşir.
D
Yağların sindirimi yalnızca midede pepsin ile tamamlanır.
Çözüm
Safra yağları emülsifiye ederek yüzey alanını artırır, kimyasal sindirim yapmaz. Pankreas lipazı trigliseritleri yağ asidi ve monogliseritlere parçalar. Emilimde yağlar çoğunlukla lenf kılcallarına (laktal) geçer.
2. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 3 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi pankreasın sindirim sistemindeki görevleriyle ilgili doğru bir eşleştirmedir?
A
Tripsin: karbonhidrat sindirimi
B
Amilaz: protein sindirimi
C
Bikarbonat: mide asidini nötralize ederek ince bağırsak pH'ını yükseltme
D
Pepsin: yağ sindirimi
Çözüm
Pankreas bikarbonatı duodenuma vererek mide asidini nötralize eder ve enzimler için uygun pH sağlar. Tripsin protein, amilaz karbonhidrat sindiriminde görev yapar; pepsin mide enzimidir.
3. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 3 - 5
Doğru cevap: B
İnce bağırsakta yağların sindirimi ve emilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Safra lipaz enzimi içerdiği için trigliseritleri monogliserit ve yağ asitlerine parçalar.
B
Safra tuzları yağları emülsifiye ederek lipazın etkisini artırır.
C
Yağ asitleri doğrudan kapı toplardamarına geçerek karaciğere taşınır.
D
Pankreas özsuyundaki amilaz yağların sindiriminde görev alır.
Çözüm
Safra tuzları yağları küçük damlacıklara ayırarak (emülsifikasyon) yüzey alanını artırır ve lipazın etkisini kolaylaştırır. Safra enzim içermez; yağların taşınmasında lenf yolu önemlidir.
4. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 4 - 3
Doğru cevap: A
Pankreas özsuyunun onikiparmak bağırsağına ulaşamaması durumunda aşağıdaki sindirim olaylarından hangisi en belirgin şekilde azalır?
A
Proteinlerin amino asitlere kadar sindirimi
B
Nişastanın ağızda sindirimi
C
Safranın karaciğerde üretilmesi
D
Suyun kalın bağırsakta geri emilimi
Çözüm
Pankreas özsuyunda proteazlar (tripsin vb.), lipaz ve amilaz bulunur; özellikle proteinlerin ince bağırsakta tamamlanması pankreas enzimlerine bağlıdır. Ağızdaki nişasta sindirimi ve kalın bağırsakta su emilimi pankreastan bağımsızdır.
5. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 7 - 4
Doğru cevap: B
Pankreas kanalının tıkanması durumunda aşağıdaki sindirim olaylarından hangisi en belirgin şekilde azalır?
A
Midedeki protein sindiriminin başlaması
B
İnce bağırsakta yağların kimyasal sindirimi
C
Ağızda nişastanın sindiriminin başlaması
D
Kalın bağırsakta su emilimi
Çözüm
Pankreas özsuyu lipaz gibi enzimleri ince bağırsağa taşır; kanal tıkanınca özellikle yağların kimyasal sindirimi azalır. Diğer süreçler pankreas enzimlerine doğrudan bağlı değildir.
6. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 8 - 2
Doğru cevap: D
Aşağıdaki yapılardan hangisi, sindirim kanalında besinlerin emilimini artıran yüzey genişletici adaptasyonlardan biri değildir?
A
İnce bağırsakta villusların bulunması
B
Villus epitelinde mikrovilusların bulunması
C
İnce bağırsağın uzun olması
D
Midenin kaslı yapıda olması
Çözüm
Midenin kaslı yapısı karıştırma ve mekanik sindirime katkı sağlar, emilim yüzeyini artırmaz. Villus, mikrovilus ve uzunluk emilim yüzeyini büyütür. Emilimin büyük kısmı ince bağırsakta gerçekleşir.
7. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 8 - 3
Doğru cevap: A
Pankreas kanalının tıkanması durumunda aşağıdakilerden hangisi en belirgin şekilde azalır?
A
İnce bağırsakta yağların kimyasal sindirimi
B
Midede protein sindirimi
C
Ağızda nişasta sindirimi
D
Kalın bağırsakta su emilimi
Çözüm
Pankreas, ince bağırsağa lipaz dahil birçok sindirim enzimi gönderir; tıkanma enzimlerin bağırsağa ulaşmasını engeller. Yağların kimyasal sindirimi özellikle lipaza bağımlıdır. Mide ve ağızdaki süreçler doğrudan etkilenmez.
8. soru
AYT - Sindirim Sistemi - Orta Test - Sindirim Sistemi 8 - 4
Doğru cevap: B
İnce bağırsakta emilen yağ asitleri ve gliserolün hücre içinde tekrar trigliserite dönüştürülüp şilomikron hâlinde taşınmasında öncelikle hangi damar sistemi görev alır?
A
Kapı toplardamarı (hepatik portal ven)
B
Lenf kılcalları (laktaller)
C
Akciğer atardamarı
D
Böbrek toplardamarı
Çözüm
Yağların sindirim ürünleri enterositlerde yeniden trigliseritlenip şilomikron olarak lenf kılcallarına verilir. Kapı toplardamarı daha çok glikoz ve amino asitleri taşır. Lenf sistemi yağ taşınmasında önceliklidir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Aşağıdaki olaylardan hangisi, insanda ince bağırsakta gerçekleşen kimyasal sindirim ürünlerinin doğrudan kana değil de öncelikle lenfe verilmesinin temel nedenini en doğru açıklar?
A
Yağ asidi ve monogliseritlerin suda çözünürlüğünün düşük olması ve şilomikronlar hâlinde lakteallere taşınması
B
Amino asitlerin önce deaminasyona uğrayıp karaciğere gitmesinin zorunlu olması
C
Glikozun yalnızca kolaylaştırılmış difüzyonla emilebilmesi ve bu nedenle lenf yolunu kullanması
D
Safra tuzlarının kana karışmasının toksik olması ve bu yüzden yağların lenfe yönlendirilmesi
Çözüm
Yağların sindirim ürünleri enterositlerde yeniden trigliserite çevrilip şilomikron oluşturur. Şilomikronlar büyük ve hidrofobik yapıda olduğundan kılcal kana değil lakteallere (lenf) geçer. Bu nedenle yağlar önce lenf yoluyla dolaşıma katılır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
İnce bağırsakta karbonhidrat sindirimi ve emilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Sükraz ve laktaz pankreas kaynaklı enzimlerdir; eksikliklerinde nişasta sindirimi aksar
B
Maltaz fırçamsı kenarda bulunur; maltaz eksikliğinde glikoz emilimi doğrudan durur
C
Nişasta sindirimi pankreatik amilazla sürer; ancak emilebilen son ürünler monosakkaritlerdir
D
Selüloz, ince bağırsakta selülazla glikoza parçalanır ve SGLT1 ile emilir
Çözüm
Pankreatik amilaz nişastayı disakkarit/oligosakkaritlere kadar parçalar. Fırçamsı kenar enzimleri (maltaz, sükraz, laktaz) bunları monosakkaritlere çevirir. Emilim monosakkaritler (glikoz, fruktoz, galaktoz) düzeyinde olur.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Mide asidinin (HCl) azalmasına bağlı olarak aşağıdaki sonuçlardan hangisinin görülmesi en olasıdır?
A
Pepsinojenin pepsine dönüşümünün ve protein sindiriminin başlangıcının aksaması
B
Safra salgısının artması ve yağ sindiriminin hızlanması
C
Pankreasın bikarbonat salgısının tamamen durması
D
İnce bağırsakta tripsinojenin doğrudan aktifleşmesi
Çözüm
HCl, pepsinojeni aktif pepsine dönüştürmek ve pepsinin çalışacağı düşük pH’ı sağlamak için gereklidir. Asit azalınca pepsin aktivitesi düşer ve mide protein sindirimi zayıflar. Diğer seçenekler HCl’nin doğrudan sonucu değildir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Safra tuzlarının ince bağırsakta yağların sindirimine katkısı için aşağıdakilerden hangisi en doğru ifadedir?
A
Trigliseritleri kimyasal olarak hidrolizleyerek gliserol ve yağ asidine parçalar
B
Yağ damlacıklarını emülsifiye ederek yüzey alanını artırır ve lipaz etkinliğini yükseltir
C
Pepsini aktive ederek protein sindirimini hızlandırır
D
Nişastayı maltoza çeviren amilazın kofaktörüdür
Çözüm
Safra tuzları enzim değildir; yağları kimyasal olarak parçalamaz. Emülsifikasyon yaparak yağın yüzey alanını artırır ve pankreatik lipazın erişimini kolaylaştırır. Böylece yağ sindirimi hızlanır.
