AYT - Duyu Organları - Orta Test - Duyu Organları 1 - 4
Doğru cevap: B
Koku alma ile ilgili aşağıdaki olaylardan hangisi doğrudan kemoreseptörlerin uyarılmasıyla gerçekleşir?
A
Koku moleküllerinin burun boşluğunda mukusta çözünmesi
B
Koku reseptör hücrelerinde impuls oluşması
C
Burun kıllarının büyük parçacıkları tutması
D
Soluk borusuna havanın iletilmesi
Çözüm
Mukusta çözünen koku molekülleri koku reseptörlerini uyarır ve reseptör hücrelerinde impuls oluşur. Burun kılları ve hava iletimi ise reseptör uyarılmasından bağımsız mekanik süreçlerdir.
2. soru
AYT - Duyu Organları - Orta Test - Duyu Organları 2 - 1
Doğru cevap: B
İşitme duyusunda ses dalgalarının mekanik titreşimlerinin sinir impulsuna dönüştürüldüğü yapı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yarım daire kanalları
B
Koklea (salyangoz) içindeki Korti organı
C
Östaki borusu
D
Kulak kepçesi
Çözüm
Korti organındaki tüylü duyu hücreleri, baziler zarın titreşimlerini elektriksel sinyale çevirir. Yarım daire kanalları dengeyle, Östaki borusu basınç dengelemesiyle, kulak kepçesi ise sesi toplamaya yardım eder.
3. soru
AYT - Duyu Organları - Orta Test - Duyu Organları 2 - 5
Doğru cevap: B
Deride sıcak-soğuk, dokunma ve basınç gibi uyarıların algılanmasında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Tüm uyarıları yalnızca serbest sinir uçları algılar.
B
Dokunma, basınç ve sıcaklık uyarıları farklı reseptörlerle algılanır.
C
Derideki reseptörler yalnızca ağrı uyarısına özelleşmiştir.
D
Basınç reseptörleri epidermiste yoğunlaşmıştır.
Çözüm
Deride farklı uyarılar farklı reseptör tipleriyle algılanır (ör. dokunma ve basınç için farklı mekanoreseptörler, sıcak-soğuk için termoreseptörler). Basınç reseptörleri genellikle dermisin daha derin kısımlarında bulunur.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Karanlık ortamdan parlak ortama aniden çıkan bir kişide pupillanın küçülmesi refleksinde aşağıdaki yapıların hangisinde nöronlar arasında sinaptik aktarım gerçekleşmesi beklenir?
Retina → optik sinir → pretektal alan → Edinger–Westphal çekirdeği
C
Kornea → trigeminal sinir → talamus → görme korteksi
D
Sarı benek → optik sinir → hipotalamus → somatik motor nöron
Çözüm
Işık refleksinde afferent yol retina ve optik sinirle orta beyindeki pretektal alana gelir. Buradan Edinger–Westphal çekirdeğine sinaptik bağlantı kurularak parasempatik çıkış başlatılır. Lateral genikulat cisim ve görme korteksi bilinçli görme içindir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Bir öğrencinin, özellikle loş ışıkta görme keskinliğinin belirgin azalması ve renk ayırt etmede sorun yaşamaması; ayrıca göz dibinde fotoreseptörlerin büyük kısmının sağlam olduğunun görülmesi durumunda en olası bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?
A
Konilerin yoğun olduğu sarı benek bölgesinde hasar
B
Rod hücrelerinde rodopsin yenilenmesini bozan A vitamini eksikliği
C
Optik sinirde iletimi artıran miyelin kılıfın aşırı artması
D
İris düz kaslarında parasempatik uyarının artması
Çözüm
Loş ışıkta görme rod hücrelerine ve rodopsine bağlıdır. A vitamini eksikliğinde rodopsin yenilenmesi aksar ve gece körlüğü benzeri tablo oluşur. Renk görme çoğunlukla konilerle ilişkili olduğundan korunabilir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
Kulakta sesin sinirsel uyarıya dönüştürülmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Oval pencere titreşimleri, kokleadaki perilenfi hareketlendirir; bu hareket doğrudan tectorial zarı titreştirerek impuls oluşturur.
Ses, baziler zarın titreşimiyle tüylü hücre stereosilyalarının bükülmesine yol açar. Bu bükülme mekanik kapılı kanalları açarak reseptör potansiyeli oluşturur. Yarım daire kanalları dengeyle, Eustachi borusu ise basınç dengelemesiyle ilişkilidir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Denge ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi doğrudan yarım daire kanallarındaki krista ampullarisin uyarılmasıyla ilişkilidir?
A
Asansörde yukarı çıkarken hissedilen dikey ivmelenme
B
Başın sağa-sola çevrilmesi sırasında açısal ivmelenmenin algılanması
C
Yerçekimine bağlı baş eğiminin algılanması
D
Düz çizgide sabit hızla giderken hızın algılanması
Çözüm
Yarım daire kanalları açısal ivmelenmeyi algılar ve krista ampullaris burada bulunur. Dikey ivmelenme ve yerçekimine bağlı konum algısı daha çok utrikül-sakkül (otolit organları) ile ilişkilidir. Sabit hızda (ivme yokken) reseptör uyarımı belirgin değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Burun tıkanıklığı olan bir kişinin, yediği yemeğin tadını belirgin az algılaması aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?
A
Tat tomurcuklarının yalnızca acı tadı algılaması ve bunun burunla ilişkili olması
B
Koku reseptörlerinden gelen uyarıların tat algısına katkı sağlaması ve retronazal koku yolunun azalması
C
Tükürük salgısının artmasıyla tat moleküllerinin reseptörlere bağlanamaması
D
Dil üzerindeki papillaların tamamının mekanik reseptör olması
Çözüm
Lezzet algısı tat + koku bütünleşmesine dayanır. Burun tıkanınca retronazal yolla koku molekülleri olfaktör bölgeye daha az ulaşır ve tat algısı zayıflar. Tat tomurcukları kimyasal reseptördür ve tükürük tat moleküllerini çözerek algıyı kolaylaştırır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: D
Göz kusurlarından miyopluk ve hipermetropluk için aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A
Miyop: görüntü retinanın arkasına düşer, ince kenarlı mercekle düzeltilir.
B
Hipermetrop: görüntü retinanın önüne düşer, kalın kenarlı mercekle düzeltilir.
C
Miyop: görüntü retinanın önüne düşer, kalın kenarlı (ıraksak) mercekle düzeltilir.
D
Hipermetrop: görüntü retinanın arkasına düşer, ince kenarlı (yakınsak) mercekle düzeltilir.
Çözüm
Hipermetropta görüntü retinanın arkasına düşer ve yakınsak (ince kenarlı) mercekle retina üzerine çekilir. Miyopta görüntü retinanın önüne düşer ve ıraksak (kalın kenarlı) mercekle düzeltilir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
Tat ve koku duyularının algılanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A
Koku reseptörleri uyarılmak için maddelerin tükürükte çözünmesini gerektirir
B
Tat tomurcukları yalnızca dilin arka kısmında bulunur; diğer bölgeler tat alamaz
C
Koku alma, uçucu maddelerin mukusta çözünerek koku reseptörlerini uyarmasıyla gerçekleşir
D
Tat reseptörleri sinaps kurmadan doğrudan beyin kabuğuna impuls iletir
Çözüm
Koku duyusunda uçucu maddeler burun mukusunda çözünür ve koku reseptörlerini uyarır. Tat için ise maddelerin tükürükte çözünmesi gerekir; tat tomurcukları dilin farklı bölgelerinde bulunur.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Karanlık bir ortamdan aydınlık ortama geçildiğinde gözde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
İrisin radyal kasları kasılır, pupil küçülür; retinaya düşen ışık azaltılır.
B
İrisin dairesel kasları kasılır, pupil büyür; retinaya düşen ışık artırılır.
Aydınlıkta pupilin küçülmesi için iris dairesel kasları kasılır, radyal kaslar gevşer. Böylece retinaya gelen ışık miktarı azaltılır. Diğer seçeneklerde kas-işlev eşleştirmeleri yanlıştır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdaki yapılardan hangisinin hasarı, özellikle loş ışıkta görme keskinliğinin belirgin azalmasına ve çevresel (yan) görmenin zayıflamasına en çok neden olur?
A
Sarı benek (fovea centralis)
B
Çubuk hücreleri
C
Koni hücreleri
D
Kör nokta (optik disk)
Çözüm
Çubuk hücreleri düşük ışıkta görmeden ve çevresel görmeden daha çok sorumludur. Koni hücreleri ise renkli ve keskin görmede etkilidir. Kör nokta zaten fotoreseptör içermez ve sınırlı bir alanı etkiler.
