Sinir sistemi; vücudun bilgi toplama, işleme ve yanıt üretme merkezidir. Duyulardan gelen verileri yorumlar, kaslara ve bezlere komut gönderir, iç dengeyi (homeostazi) korur.

Özet: Uyarı → İletim → Değerlendirme → Tepki

• Merkezi Sinir Sistemi (MSS): Beyin + Omurilik
• Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS): MSS dışındaki sinirler ve ganglionlar
• Somatik: İstemli hareketler ve dış çevre duyuları
• Otonom: İç organların istemsiz düzenlenmesi (sempatik/parasempatik)

Sınavlarda en çok karıştırılan nokta: ÇSS somatik ve otonom olarak ikiye ayrılır.

Bir refleks ya da bilinçli hareketin en genel şeması şöyledir:

Reseptör (uyarıyı algılar) → Duyu nöronu → MSS (ara nöronlarla işler) → Motor nöron → Efektör (kas/bez)

Bu akış, sonraki sayfalarda nöron yapısı ve sinaps mantığıyla detaylanacak.

• Dendrit: Uyarıyı alır (giriş)
• Hücre gövdesi (soma): Protein sentezi ve entegrasyon
• Akson: Uyarıyı iletir (çıkış)
• Akson ucu: Nörotransmitter salımı

Kritik: Dendrit sayısı genelde fazladır; akson çoğu nöronda tektir.

Miyelin, aksonu saran yağlı bir yalıtkandır. Uyarı iletimini hızlandırır ve enerji tasarrufu sağlar.

• Ranvier boğumu: Miyelinin kesintiye uğradığı bölgeler
• Sıçrayıcı iletim: Uyarı boğumdan boğuma “atlar”

Sınavlarda üç temel sınıflama beklenir:

• Duyu (afferent) nöron: Reseptörden MSS’ye
• Ara nöron: MSS’de bağlantı ve değerlendirme
• Motor (efferent) nöron: MSS’den efektöre