Konu Haritası

• Duyu: Çevreden (dış) veya vücuttan (iç) gelen uyarıların algılanması ve beyinde anlamlandırılması.
• Duyu organları: Göz, kulak, burun, dil, deri; ayrıca denge ve propriosepsiyon gibi özel duyular.
• Temel akış: Uyarı → reseptör → sinir impulsu → sinir yolu → beyin merkezleri → algı/tepki.

Duyu Reseptörleri: 5 Temel Tip

• Fotoreseptör (ışık): Retina.
• Kemoreseptör (kimyasal): Tat tomurcukları, koku epiteli.
• Mekanoreseptör (basınç/titreşim/gerilme): Deri, iç kulak.
• Termoreseptör (sıcak/soğuk): Deri.
• Nosiseptör (ağrı): Doku hasarı/zararlı uyarılar.

Genel Duyu Yolu

• 1. nöron: Reseptörden gelen duyu nöronu.
• 2. nöron: Omurilik/beyin sapında ara istasyon.
• 3. nöron: Talamus üzerinden kortekse aktarım (koku istisna).
• Somatotopi: Vücudun farklı bölgeleri beyinde farklı alanlarda temsil edilir.

Adaptasyon

• Sürekli uyarıda reseptör cevabı azalabilir (ör. kokuya alışmak).
• Hızlı adapte olan reseptörler değişimi iyi yakalar; yavaş adapte olanlar sürekliliği izler.

Gözün 3 Tabakası

• Sert tabaka: Sklera + kornea.
• Damar tabaka: Koroid + iris + kirpiksi cisim.
• Ağ tabaka: Retina (çubuk/koni).

Göz İçi Sıvılar

• Akvöz hümör: ön-arka kamarada, basınca katkı.
• Vitreus hümör: jel kıvam, gözün şeklini destekler.

Çubuk ve Koni

• Çubuk: az ışık, siyah-beyaz, çevresel görüş.
• Koni: renkli ve keskin görme, aydınlıkta iyi.

Kör Nokta

• Görme sinirinin çıktığı yer; reseptör yoktur.
• Beyin iki göz bilgisini birleştirerek kör noktayı genelde fark ettirmez.

Görüntü Oluşumu

• Işık kornea ve mercekten kırılıp retinaya düşer.
• Retinadaki görüntü ters ve küçüktür; beyin düz algı üretir.

Kırma Kusurları

• Miyop: görüntü retinanın önüne → ıraksak mercek.
• Hipermetrop: görüntü retinanın arkasına → yakınsak mercek.
• Astigmat: eğrilik düzensizliği.