Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsiye bağlı bir tamlama (fiilimsi grubu) vardır?
A
Yağmur yağınca yollar ıslandı.
B
Söylediklerini dikkatle dinledim.
C
Kitap okuyarak zaman geçiriyor.
D
Gelecek hafta tatile çıkacağız.
Çözüm
“Söylediklerini” sıfat-fiil ekli yapı, iyelik eki alarak fiilimsi grubunu oluşturur ve nesne görevindedir. Diğer seçeneklerde fiilimsi vardır ancak fiilimsiye bağlı böyle bir grup/tamlama yoktur.
2. soru
TYT - Fiilimsi - Orta Test - Fiilimsi 7 - 7
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil, bir tamlamanın tamlananı görevindedir?
A
Yürümek sağlığa çok faydalıdır.
B
Seni beklemekten yoruldum.
C
Onun gelmesi bizi sevindirdi.
D
Kitap okumayı seviyorum.
Çözüm
"Onun gelmesi" ifadesinde "gelmesi" isim-fiildir ve "onun" zamiriyle belirtili isim tamlaması kurarak tamlanan olmuştur. Diğerlerinde isim-fiiller tamlama kurmadan farklı görevlerde kullanılmıştır.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, ek-fiil alarak yüklem görevinde kullanılmıştır?
A
Okunacak kitapları masanın üzerine dizdi.
B
Bu işi yapmanın en kolay yolu planlı olmaktır.
C
Sınavı kazanmak, onun için artık bir zorunluluktu.
D
Koşarak gelen çocuk, kapının önünde durdu.
Çözüm
C’de “kazanmak” isim-fiildir ve “zorunluluktu” yapısı içinde özne olup ek-fiilli yüklemle birlikte yargı kurar. Diğerlerinde fiilimsi sıfat/zarflık ya da isim görevinde olup yüklemleşmez.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla fiilimsi vardır ve bunlardan en az biri bir isim tamlamasının içinde yer alır?
A
Gülerek anlattığı olay, dinleyenleri şaşırttı.
B
Okumak için aldığım dergileri masaya bıraktım.
C
Söylenecek söz bulamayıp susmayı seçti.
D
Gelecek hafta yapılacak toplantıya katılacağım.
Çözüm
B’de “okumak için” (isim-fiil) ve “aldığım” (sıfat-fiil) olmak üzere iki fiilimsi vardır. Ayrıca “okumak için aldığım dergiler” ifadesinde fiilimsi, isim tamlaması/isim öbeği içinde yer alır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, kendisinden sonra gelen sözcükle birlikte bir isim tamlaması oluşturmuştur?
A
Sınava hazırlanmak için her gün düzenli çalışıyordu.
B
Onun bitmeyen konuşmaları herkesi yormuştu.
C
Bu kadar koşunca nefesim kesildi.
D
Okuduklarını not ederek daha iyi öğreniyordu.
Çözüm
B'de "bitmeyen" sıfat-fiildir ve "konuşmaları" ile birlikte "bitmeyen konuşmaları" biçiminde isim tamlaması kurar. Diğerlerinde fiilimsi tamlama değil, zarf/isim görevinde kullanılmıştır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla fiilimsi vardır ve bunlar farklı türdedir?
A
Gidilecek yerleri önceden belirleyip yola çıktık.
B
Koşarak gelen çocuk, kapıyı açtı.
C
Anlatılanları dinlemek istemediğini söyledi.
D
Yazdıklarını okuyup düzeltmek için masaya oturdu.
Çözüm
D’de “yazdıklarını” sıfat-fiil (-dık) ve “okuyup” zarf-fiil (-ıp) ile “düzeltmek” isim-fiil (-mek) birlikte kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde fiilimsi sayısı ve/veya tür çeşitliliği bu düzeyde değildir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, aldığı ekle birlikte adlaşmış (isimleşmiş) olarak kullanılmıştır?
A
Söylediklerini duyunca içimde bir huzursuzluk belirdi.
B
Gelenleri kapıda karşılayıp içeri aldık.
C
Bu kadar konuşman gereksizdi, biraz sus.
D
Okumak, insanın ufkunu genişleten bir alışkanlıktır.
Çözüm
C'de "konuşman" sözcüğü fiilden türemiş olup iyelik eki (-ın) alarak adlaşmıştır. Artık eylem değil, isim görevindedir. Diğerlerinde fiilimsi adlaşmış değildir ya da zaten isim-fiil olarak genel anlamda kullanılmıştır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla fiilimsi vardır ve bunlardan en az biri zarf-fiildir?
A
Sınavdan çıkınca arkadaşlarını arayıp durumu anlattı.
B
Okunacak kitapları masanın üstüne bırakmış.
C
Gülümseyen çocuk, herkese umut veriyordu.
D
Yapılacak işler, haftaya kadar ertelendi.
Çözüm
A'da "çıkınca" zarf-fiil, "arayıp" da zarf-fiil (bağ-fiil) görevindedir. Böylece birden fazla fiilimsi vardır ve en az biri zarf-fiildir. Diğer seçeneklerde en fazla bir fiilimsi bulunur.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiilimsi değildir?
A) Bu konuyu anlatmadan geçmeyelim.
B) Onun gülüşü herkesi etkiledi.
C) Koşarak yanımıza geldi.
D) Yazdıklarını bir kez daha kontrol etti.
A
anlatmadan
B
gülüşü
C
koşarak
D
yazdıklarını
Çözüm
B'deki "gülüş" kalıplaşmış isimdir; fiilimsi olarak kullanılmamıştır. A'da "anlatmadan" zarf-fiil, C'de "koşarak" zarf-fiil, D'de "yazdıklarını" sıfat-fiil grubudur. Bu nedenle doğru cevap B'dir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, kendisinden sonra gelen isimle birlikte sıfat-fiil grubu oluşturmuştur?
A
Düşünmeden konuşmak çoğu zaman sorun çıkarır.
B
Söylenecek sözler, bazen en ağır yük olur.
C
Görüşmek üzere seni yarın arayacağım.
D
Anlatılanları dikkatle dinledi.
Çözüm
B'de "Söylenecek sözler" ifadesinde "söylenecek" sıfat-fiil, "sözler" ismini niteleyerek sıfat-fiil grubu oluşturur. A'da isim-fiil, C'de zarf-fiil ifadesi, D'de ise nesne görevli bir sıfat-fiil grubu vardır ancak isimle bitişik niteleme yapısı B kadar açık değildir. Doğru cevap B'dir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, cümlede dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) görevindedir?
A
Onu görünce içimden bir şeyler koptu.
B
Anlatacaklarını bize önceden söylemeliydin.
C
Yapılanlara sessiz kalmak istemedi.
D
Koşmaya sabahları parkta başlar.
Çözüm
D'de "koşmaya" isim-fiil olup yönelme hâli eki (-a) alarak dolaylı tümleç görevindedir. A'da zarf-fiil zaman anlamı katar, B'de sıfat-fiil nesne içinde yer alır, C'de "kalmak" isim-fiildir ancak dolaylı tümleç değil nesne/özne niteliğindedir. Bu nedenle doğru cevap D'dir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsiye getirilen ek, fiilimsi türünü değiştirmeden yapıyı adlaştırmıştır?
A
Geleceğini sanmak, onu rahatlatmıştı.
B
Gelenlerin çoğu salona sığmadı.
C
Söylediklerini unutmadım.
D
Koşarak yanımıza geldi.
Çözüm
"Söylediklerini" yapısında "söyle-dik" sıfat-fiil eki almış, ardından iyelik ve belirtme hâli ekleriyle adlaşmıştır. Fiilimsi türü sıfat-fiil olarak kalır; yalnızca ad görevinde kullanılır.
