TYT - Deyim ve Atasözü - Orta Test - Deyim ve Atasözü 3 - 7
Doğru cevap: C
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi "Bir işin olumsuz sonuçlarını önceden düşünerek tedbir almak gerekir." anlamına gelir?
A
Sakla samanı, gelir zamanı.
B
Ayağını yorganına göre uzat.
C
Dereyi görmeden paçayı sıvama.
D
Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
Çözüm
"Dereyi görmeden paçayı sıvama" sonucu belli olmayan işe erken sevinmemek/tedbirsiz davranmamak gerektiğini anlatır. Diğer atasözleri tasarruf, bütçeye göre yaşama ve dayanışma ile ilgilidir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: A
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi, "bir kişinin veya şeyin değeri, benzerleriyle karşılaştırıldığında daha iyi anlaşılır" anlamına en uygundur?
A) El elden üstündür.
B) İt iti ısırmaz.
C) Ak akçe kara gün içindir.
D) Üzüm üzüme baka baka kararır.
A
El elden üstündür.
B
İt iti ısırmaz.
C
Ak akçe kara gün içindir.
D
Üzüm üzüme baka baka kararır.
Çözüm
"El elden üstündür" her zaman daha üstün, daha iyi birinin bulunabileceğini; dolayısıyla değerin karşılaştırmayla anlaşılacağını vurgular. Diğerleri dayanışma, birikim ve etkilenme anlamındadır.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde atasözü, "bir işin iyi olması için emek ve zaman gerektiği" düşüncesini vurgular?
A
Ayağını yorganına göre uzat, yoksa sıkıntı çekersin.
B
Emeksiz yemek olmaz, çalışmadan sonuç bekleme.
C
Damlaya damlaya göl olur, küçük birikimler büyür.
D
Sakla samanı, gelir zamanı.
Çözüm
"Emeksiz yemek olmaz" çalışmadan başarı ve kazanç elde edilemeyeceğini anlatır. Diğerleri sırasıyla bütçeye göre davranma, birikimin gücü ve ileride lazım olabilecek şeyi saklama anlamındadır.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılan deyim, "gizli bir gerçeğin ortaya çıkması" anlamına gelir?
A
Toplantıda herkesin içinde ağzından baklayı çıkardı.
B
Sorunları halının altına süpürmeye çalıştı.
C
İşin ucunu kaçırınca geri dönmek zorlaştı.
D
Bu işte onun parmağı varmış.
Çözüm
"Ağzından baklayı çıkarmak" saklanan bir şeyi sonunda söyleyip açığa vurmak demektir. Diğer seçenekler sırasıyla sorunları gizlemek, kontrolü kaybetmek ve bir işte etkisi/katkısı olmak anlamındadır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde atasözü, "insanların kişiliğinin ve değerinin zor zamanlarda belli olduğu" anlamını taşır?
A
Dost kara günde belli olur; sıkıntıda yanında duran anlaşılır.
B
Ne ekersen onu biçersin; yaptığının karşılığını görürsün.
C
Acele işe şeytan karışır; hızlı davranmak hata getirir.
D
Görünen köy kılavuz istemez; apaçık olan bellidir.
Çözüm
"Dost kara günde belli olur" zor zamanda gerçek dostun ortaya çıktığını anlatır. Diğer atasözleri sırasıyla karşılık görme, aceleciliğin zararı ve apaçık olanın kanıta ihtiyaç duymaması anlamındadır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili deyim “bir işi en ince ayrıntısına kadar araştırmak, didik didik etmek” anlamında kullanılmıştır?
A) Bu meselede herkesin *kılı kırk yarması* gerektiğini söyledi.
B) Toplantıda yöneticiyi görünce *dili tutuldu*.
C) Hatasını anlayınca *başını önüne eğdi*.
D) Son anda yetişince *derin bir oh çekti*.
A
kılı kırk yarması
B
dili tutuldu
C
başını önüne eğdi
D
derin bir oh çekti
Çözüm
“Kılı kırk yarmak” bir işi aşırı titizlikle, en ince ayrıntısına kadar incelemek demektir. Diğerleri sırasıyla şaşırıp konuşamamak, utanmak/mahcup olmak ve rahatlamak anlamındadır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili atasözü “kişi, karşısındakini kendi ölçütlerine göre değerlendirmeye eğilimlidir” anlamını taşır?
A) *Kişi kendinden bilir işi*, bu yüzden herkesi aynı sanıyor.
B) *Ne ekersen onu biçersin*, sonuçlarına katlanırsın.
C) *Gülü seven dikenine katlanır*, zorluğu göze alır.
D) *Sakla samanı gelir zamanı*, ileride işe yarar.
A
Kişi kendinden bilir işi
B
Ne ekersen onu biçersin
C
Gülü seven dikenine katlanır
D
Sakla samanı gelir zamanı
Çözüm
“Kişi kendinden bilir işi” insanın başkalarını kendi karakteri ve niyetiyle ölçtüğünü anlatır. Diğerleri sırasıyla yapılanın karşılığını görmek, sevdiği şey için zorluğa katlanmak ve ilerisi için biriktirmek anlamındadır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili deyim, cümlenin anlamına uygun kullanılmamıştır?
A) Bu işin sonunda zarar edeceğimizi anlayınca _ayağımızı yorgana göre uzattık_.
B) Toplantıda herkes susunca müdür _ipleri eline aldı_.
C) Onca uyarıya rağmen yine aynı hatayı yapınca hepimiz _canımıza tak etti_.
D) Yıllardır görmediği arkadaşını karşısında görünce _gözlerine inanamadı_.
A
Bu işin sonunda zarar edeceğimizi anlayınca ayağımızı yorgana göre uzattık.
B
Toplantıda herkes susunca müdür ipleri eline aldı.
C
Onca uyarıya rağmen yine aynı hatayı yapınca hepimiz canımıza tak etti.
D
Yıllardır görmediği arkadaşını karşısında görünce gözlerine inanamadı.
Çözüm
"Canına tak etmek" bir kişinin sabrının tükenmesi anlamındadır; "hepimiz canımıza tak etti" ifadesi özne-uyum açısından doğru kullanım değildir. Doğru kullanım "canımız tak etti" ya da "canımıza tak etti" (özne tekil) şeklinde olmalıydı.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, mecaz anlamının dışına çıkarılarak gerçek anlamıyla kullanılmıştır?
A
Sınav sonucu açıklanınca, beklediğinden düşük not aldığı için _dili tutuldu_.
B
Bütün gün konuşmaktan yorulmuştu; akşam eve gelince gerçekten _dili tutuldu_.
C
Bu kadar ayrıntı arasında kaybolunca _işin içinden çıkamadı_.
D
Eleştirileri duyunca _kulaklarını tıkadı_.
Çözüm
"Dili tutulmak" deyimi genellikle şaşkınlık/heyecandan konuşamaz hâle gelmek anlamında mecazdır. B’de ise konuşmaktan yorulup fiziksel olarak konuşamaz duruma gelme gerçek anlamda kullanılmıştır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdaki deyimlerden hangisi "Bir işi yapıyormuş gibi görünmek; gerçekte yapmamak" anlamına gelir?
A
Göz boyamak
B
Kulağına kar suyu kaçırmak
C
Elini taşın altına koymak
D
Burnunun dikine gitmek
Çözüm
"Göz boyamak" bir işi/başarıyı varmış gibi göstererek aldatmak, göstermelik yapmak anlamındadır. Diğer seçenekler sırasıyla kuşkulandırmak, sorumluluk almak ve inatla kendi bildiğini yapmak demektir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi, "İnsan, kendi çıkarına uygun olanı savunur." anlamını taşır?
A
Aç ayı oynamaz.
B
Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı derler.
C
Her koyun kendi bacağından asılır.
D
Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş.
Çözüm
"Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı derler" kişi çıkarı gerektiriyorsa hoş görünür, işi bitince tavrını değiştirir anlamındadır. Diğer atasözleri sırasıyla emek-karşılık, bireysel sorumluluk ve özgürlük özlemiyle ilgilidir.
