Spor yapmanın insan sağlığına birçok faydası vardır.
B
Öğrencilerin sınav sonuçları dün açıklandı.
C
Arkadaşımın annesi ve babası şehir dışına çıktı.
D
Öğretmenin kitabı ve defteri masanın üstündeydi.
Çözüm
D seçeneğinde "öğretmenin" tamlayanı hem "kitabı" hem "defteri" için mi kullanılıyor, belirsizdir. "Öğretmenin kitabı ve öğretmenin defteri" ya da "Öğretmenin kitabı ile defteri" şeklinde netleştirilmelidir.
2. soru
TYT - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 5 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Kitaplar raflara yerleştirildi ve düzenlendi.
B
Sorular dikkatlice okundu ve cevaplandı.
C
Rapor yazıldı ve müdüre teslim etti.
D
Salon temizlendi ve havalandırıldı.
Çözüm
İlk yüklem "yazıldı" edilgendir, ikinci yüklem "teslim etti" etkendir. Aynı özne yapısı içinde çatıların karışması anlatım bozukluğu oluşturur. "...teslim edildi" biçiminde düzeltilmelidir.
3. soru
TYT - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 5 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık (anlam) bakımından anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu konuda senden daha deneyimli birine danışmalıyız.
B
Tüm misafirler gelince toplantı başladı.
C
Bu ilaç, her türlü hastalığı kesin olarak iyileştirir.
D
Sözlerini dikkatle dinleyip not aldım.
Çözüm
"Her türlü hastalığı kesin olarak iyileştirir" ifadesi gerçekçi değildir ve abartı nedeniyle anlamca tutarsızlık oluşturur. Cümle mantık bakımından hatalıdır. Daha sınırlayıcı ve ölçülü bir ifade kullanılmalıdır.
4. soru
TYT - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 8 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık (anlam) hatasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu kadar kısa sürede bu işi bitirmesi beni şaşırttı.
B
Sınavda başarılı olmak için düzenli çalışmak gerekir.
C
Onu görünce sevinçten ağladı ve kahkahalar attı.
D
Yeni aldığı telefonu bir süre kullanıp sonra sattı.
Çözüm
"Sevinçten ağlamak" mümkün olsa da aynı anda "kahkaha atmak" ifadesiyle birlikte kullanımı mantıksal tutarsızlık oluşturur. Duygu ifadesi tek yönde netleştirilmelidir. Örneğin "sevinçten ağladı" ya da "kahkahalar attı" denebilir.
5. soru
TYT - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 10 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu konuda kesinlikle belki de yanılıyor olabilirim.
B
Sorunun çözümü için farklı yollar denedik.
C
Ders çalışırken telefonunu kapatmayı unutma.
D
Yeni açılan sergiyi gezmek için zaman ayırdık.
Çözüm
"Kesinlikle" kesinlik bildirirken "belki" olasılık bildirir; aynı yargıda çelişir. Cümle bu yüzden anlatım bozukluğu taşır. "Belki yanılıyor olabilirim" ya da "Kesinlikle yanılıyor olabilirim" (uygun değil) şeklinde düzeltilmelidir.
6. soru
TYT - Anlatım Bozuklukları - Orta Test - Anlatım Bozuklukları 10 - 2
Doğru cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlış bağlaç kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Hem çalıştı hem de sınavdan yüksek not aldı.
B
Ne aradı ne de mesaj attı.
C
Ya sinemaya gidelim ya da evde film izleyelim.
D
Gerek kitap okur gerek müzik dinler.
Çözüm
"Gerek... gerek..." bağlacı paralel yapıda kullanılmalıdır. D seçeneğinde ikinci kısımda "gerek" eksik olduğu için yapı bozulmuştur. Doğru: "Gerek kitap okur gerek müzik dinler." yerine "Gerek kitap okur gerekse müzik dinler."
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı/özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu tür hatalar, dikkatli okunursa kolayca fark edilir.
B
Sokaklar sabaha kadar süpürüldü ve çöpler toplandı.
C
Yeni yönetmelik dün yayımlandı ve yürürlüğe girdi.
D
Bu rapor incelendi ve sonuçları tartıştık.
Çözüm
İlk yargı edilgen (“rapor incelendi”), ikinci yargı etken ve öznesi “biz” olan bir yapıya dönüyor (“tartıştık”). Çatı ve özne uyumsuzluğu nedeniyle cümle bozulmuştur; “sonuçları tartışıldı” denmelidir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu konuyu hem öğretmenle hem de arkadaşlarımla konuştum.
B
Öğrenciler, kütüphaneye gidip kaynak taradı ve notlar çıkardı.
C
Şirket, hem maliyetleri düşürmeyi hem de kaliteyi artırmayı hedefliyor.
D
Sergide, farklı dönemlere ait tablolar ve heykeller yer alıyordu.
Çözüm
B seçeneğinde ikinci yüklemle uyumlu nesne eksiktir. Doğru kullanım "kaynak taradı ve notlar çıkardı" değil, "kaynak taradı ve (kaynaklardan) notlar çıkardı" biçiminde tamamlanmalıdır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A
Bu şehirde yaşadığım yıllar, bana sabretmeyi öğretti.
B
Konuyu anlaşılır kılmak için örnekler vererek açıkladı.
C
Bu ilacın yan etkileri arasında uykusuzluk ve bazen de ölüm görülebilir.
D
Gelecek hafta yapılacak sınav için şimdiden plan yapmaya başladı.
Çözüm
C seçeneğinde "bazen de ölüm" ifadesi yan etki sıralaması içinde mantıksal olarak uygunsuzdur. Ölüm, "bazen görülebilen yan etki" gibi sunulamayacak kadar kesin ve farklı bir sonuçtur.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu, yanlış sözcük kullanımından kaynaklanmıştır?
A
Bu olayın sorumluluğunu üstlenmek yerine suçu başkasına attı.
B
Yeni açılan sergide, ressamın en son eserleri yer alıyor.
C
Beni bu konuda ikna edebilmen için somut deliller getirmen gerekiyor.
D
Bu sorunu kısa zamanda çözeceğini umuyorum.
Çözüm
“En son eserleri” ifadesi “son eserleri” anlamını zaten verir; “en” üstünlük bildirir ve burada yanlış kullanılmıştır. Doğru kullanım “ressamın son eserleri” ya da “ressamın en yeni eserleri” olmalıdır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu, mantık (anlam) çelişkisinden kaynaklanmıştır?
A
Bu işi bitirmemiz için en az iki gün daha zamana ihtiyacımız var.
B
Her gün düzenli olarak spor yaparsa kısa sürede form tutar.
C
Bu konuda kesin bir şey söylemek şimdilik imkânsız değil.
D
Sorunu çözmek için önce nedenlerini doğru belirlemeliyiz.
Çözüm
“İmkânsız değil” ifadesi “mümkün” anlamına gelir; “kesin bir şey söylemek” ile “şimdilik” birlikte kullanıldığında anlam bulanıklaşıp çelişkiye yol açar. Cümle “şimdilik imkânsız” ya da “şimdilik mümkün” biçiminde netleştirilmelidir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayan eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A
Öğrencilerin başarıları kadar davranışları da değerlendiriliyor.
B
Sanatçının yaşamı ve eserleri üzerine kapsamlı bir çalışma yapıldı.
C
Bu projenin planı ve bütçesi yeniden gözden geçirildi.
D
Takımın antrenman programı ve beslenme düzeni değiştirildi.
Çözüm
“Sanatçının yaşamı” doğru; ancak “eserleri” için de “sanatçının” tamlayanı gerekir. Doğru kullanım “Sanatçının yaşamı ve (sanatçının) eserleri...” olmalıdır. Tamlayan eksikliği vardır.
