Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük “alışılmışın dışında, şaşırtıcı” anlamındadır?
A) Bu kadar *tuhaf* bir öneriyi ilk kez duyuyorum.
B) Akşamüstü *tuhaf* bir baş ağrısı başladı.
C) Bu kumaşın dokusu *tuhaf* ve sert.
D) Olayın ayrıntıları *tuhaf* biçimde eksikti.
A
tuhaf
B
tuhaf
C
tuhaf
D
tuhaf
Çözüm
A’da “tuhaf” doğrudan “alışılmadık/şaşırtıcı” anlamıyla kullanılmıştır. B ve C’de daha çok “garip, rahatsız edici/alışılmadık his” çağrışımı; D’de ise “anlaşılması güç biçimde” vurgusu öne çıkar.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük “yakın anlamlılık” ilişkisi kuracak biçimde kullanılmamıştır?
A) Bu işin *özünü* kavramadan ayrıntıya takılma.
B) Onunla aramızdaki *bağ* yıllar geçtikçe güçlendi.
C) Konuşmasında *sert* bir üslup vardı.
D) Bu şehirdeki anılarım *taze* kaldı.
A
esas
B
ilişki
C
katı
D
yeni
Çözüm
A’da “öz” = “esas”, B’de “bağ” = “ilişki”, D’de “taze” = “yeni (eskimemiş)” yakın anlamlıdır. C’de “sert üslup” ifadesinde “sert”, “katı”dan çok “kırıcı, haşin” anlamına yaklaşır; verilen karşılık anlamı tam karşılamaz.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, “somut bir varlıktan soyut bir duruma aktarılarak” (anlam aktarımı) kullanılmıştır?
A) Bu olay, aramızda *derin* bir kırgınlık bıraktı.
B) Kapının önünde *derin* bir çukur vardı.
C) Gölün en *derin* yerinde yüzdük.
D) Kuyunun *derin*liği ölçüldü.
A
Soyut: kırgınlığın şiddeti
B
Somut: çukurun ölçüsü
C
Somut: suyun ölçüsü
D
Somut: uzunluk/mesafe
Çözüm
A’da “derin” sözcüğü somut bir ölçü bildirmekten çıkarılıp “kırgınlığın yoğunluğu” gibi soyut bir duruma aktarılmıştır. B, C ve D’de ise sözcük gerçek (somut) anlamıyla kullanılmıştır.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bağlam içinde "görünüşte var olup gerçekte olmayan" anlamında kullanılmıştır?
A) Bu işin kolay olduğunu söylemesi tam bir *göz boyamaydı*.
B) Toplantıda *sözde* herkes uzlaşmış gibi göründü.
C) Onun *sözde* başarısı, yılların emeğinin sonucuydu.
D) *Sözde* yardım etmek için geldi ama ortadan kayboldu.
A
Bu işin kolay olduğunu söylemesi tam bir göz boyamaydı.
B
Toplantıda sözde herkes uzlaşmış gibi göründü.
C
Onun sözde başarısı, yılların emeğinin sonucuydu.
D
Sözde yardım etmek için geldi ama ortadan kayboldu.
Çözüm
"Sözde" B'de "görünüşte/yalnızca iddia olarak" anlamındadır. C'de bağlam gerçek başarıyı desteklediği için "sözde" ile çelişir ve anlam bozulur. D'de ise daha çok "mış gibi" tavrını eleştirir, ancak B'deki kadar doğrudan "görünüşte" vurgusu yoktur.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "bir durumun kötüleşmesini engellemek için geçici ve sınırlı bir çözüm uygulamak" anlamında kullanılmıştır?
A) Sorunu kökten çözmek yerine şimdilik *idare etti*.
B) Tüm verileri yeniden *derledi*.
C) Kararını herkesin önünde *savundu*.
D) Bu başarıyı tamamen şansa *bağladı*.
A
Sorunu kökten çözmek yerine şimdilik idare etti.
B
Tüm verileri yeniden derledi.
C
Kararını herkesin önünde savundu.
D
Bu başarıyı tamamen şansa bağladı.
Çözüm
"İdare etmek" bağlama göre geçici olarak yürütmek, durumu götürmek anlamındadır. Diğer seçeneklerde toplama, savunma ve neden gösterme anlamları bulunur. Bu nedenle doğru cevap A'dır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük “yakıştırma” (benzetmeye dayalı ad aktarması) yoluyla anlam kazanmıştır?
A) Bu konudaki *ağırlığını* hissettirdi.
B) Şirketin *beyni* sayılan mühendis bugün yok.
C) Yılların emeği bir anda *boşa* gitti.
D) Bu habere herkes çok *şaşırdı*.
A
Bu konudaki *ağırlığını* hissettirdi.
B
Şirketin *beyni* sayılan mühendis bugün yok.
C
Yılların emeği bir anda *boşa* gitti.
D
Bu habere herkes çok *şaşırdı*.
Çözüm
B’de “beyin” sözcüğü, “en önemli yönetici/akıl” anlamında benzetmeye dayalı olarak kullanılmıştır (yakıştırma). Diğerlerinde ya soyut anlam genişlemesi vardır ya da düz anlam kullanımı söz konusudur.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "bir düşünceyi/iddiasını kanıtlarla desteklemek" anlamında kullanılmıştır?
A) Tezini örneklerle _dayandırdı_.
B) Merdiveni duvara _dayandırdı_.
C) Başarısını şansa _dayandırdı_.
D) Yaşlı adam bastonuna _dayandı_.
A
Tezini örneklerle dayandırdı.
B
Merdiveni duvara dayandırdı.
C
Başarısını şansa dayandırdı.
D
Yaşlı adam bastonuna dayandı.
Çözüm
A'da "dayandırmak", bir görüşü gerekçelerle temellendirmek anlamındadır. B ve D'de fiziksel yaslanma; C'de bir sonucu bir nedene bağlama (temellendirme değil, atfetme) anlamı öne çıkar.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "bir işin gerektirdiği gücü ve çabayı aşan" anlamında kullanılmıştır?
A) Bu konuyu bir daha açma; mesele iyice *çetrefilleşti*.
B) Bu kadar *ağır* bir yükü tek başına taşıması beklenemez.
C) Onunla konuşmak *zor*; çünkü hep ters cevap verir.
D) Bu sorunun çözümü *zor* değil, dikkat istiyor.
A
çetrefilleşti
B
ağır
C
zor
D
zor
Çözüm
B’de “ağır”, fiziksel olarak taşınması güç olan yük anlamındadır. C’de “zor” huysuz/uyumsuz, D’de ise “kolay değil” anlamına yakın olsa da “gücü aşan” vurgusu yoktur. A’da “çetrefilleşmek” karmaşıklaşmak demektir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "abartılı, gerçeği yansıtmayan" anlamında kullanılmıştır?
A) Bu kadar *uçuk* bir bütçeyle projeyi bitirmemiz mümkün değil.
B) Kuşun *uçuk* tüyleri güneşte parlıyordu.
C) Dişinin *uçuk* tarafına basınca acıdı.
D) Çocuğun alnında küçük bir *uçuk* çıktı.
A
uçuk
B
uçuk
C
uçuk
D
uçuk
Çözüm
A’da “uçuk”, gerçekçi olmayan/abartılı anlamındadır. B’de renk tonunu, C’de “kırık/çatlak”a yakın bir durumu, D’de ise dudak çevresinde çıkan yarayı karşılar. Bu yüzden doğru seçenek A’dır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "bir durumu geçici olarak durdurmak, askıya almak" anlamında kullanılmıştır?
A) Yağmur başlayınca yürüyüşü *kestik*.
B) Kasap, eti ince ince *kesti*.
C) Konuşurken sözünü aniden *kesti*.
D) Elektrikler gidince ses bir anda *kesildi*.
A
kestik
B
kesti
C
kesti
D
kesildi
Çözüm
A’da “kesmek”, etkinliği sürdürmeyi bırakmak/ara vermek anlamındadır. B fiziksel olarak bölmek, C sözünü yarıda bırakmak, D ise akışın kendiliğinden durmasıdır. “Askıya alma” anlamı en net A’dadır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "üstü kapalı biçimde eleştirmek, dokundurma yapmak" anlamında kullanılmıştır?
A) Toplantıda yönetime *taş* atınca ortam gerildi.
B) Çocuk, göle küçük bir *taş* attı.
C) Duvarın köşesi *taş* gibi sertti.
D) Bu evin temeli *taş* ile örülmüş.
A
taş
B
taş
C
taş
D
taş
Çözüm
A’da “taş atmak” deyimleşmiş biçimde iğnelemek/üstü kapalı eleştirmek anlamındadır. B’de gerçek anlamıyla nesne atma, C’de benzetme, D’de ise yapı malzemesi anlamı vardır. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, "bir durumu olduğundan daha ağır/olumsuz göstermek" anlamında kullanılmıştır?
A) Küçük bir aksaklığı bile büyütüp günlerce anlattı.
B) Çocuklar merdivenleri büyüteçle inceleyip çizikleri aradı.
C) Şirket, büyüyen pazarda payını artırmayı hedefliyor.
D) Bahçedeki fidanlar bu yıl beklenenden hızlı büyüdü.
A
Küçük bir aksaklığı bile büyütüp günlerce anlattı.
B
Çocuklar merdivenleri büyüteçle inceleyip çizikleri aradı.
Bahçedeki fidanlar bu yıl beklenenden hızlı büyüdü.
Çözüm
A’da “büyütmek” mecaz olarak abartmak, meseleyi olduğundan büyük göstermek demektir. C ve D’de gelişme/artan ölçü, B’de ise araç adı (büyüteç) vardır. Dolayısıyla doğru seçenek A’dır.
