9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Denklemler Testleri

Denklemler konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Denklemler Testleri

Denklemler testleri; birinci dereceden denklemleri, parantezli ifadeleri, kesirli denklemleri ve denklem kurma problemlerini pekiştirir. Sorularda eşitliğin iki tarafına yapılan işlemlerin dengeli olması gerekir.

Denklem Çözme

Denklem çözerken önce parantezler açılır, benzer terimler birleştirilir ve bilinmeyen yalnız bırakılır. Kesirli denklemlerde paydaları yok etmek için ortak kat kullanılabilir.

Denklem Problemleri

Sayı, yaş, işçi, hareket ve karışım problemlerinde verilenler değişkenle ifade edilerek eşitlik kurulur. Değişkenin neyi temsil ettiği net belirlenmelidir.

11. Test

9. Sınıf Matematik Denklemler Testleri

Denklemler konusu 11. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin gerçek çözümlerinin çarpımı nedir?

x-2x+1+x+1x-2=52

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce tanım kümesini belirleyelim: x + 1 ≠ 0 ⇒ x ≠ - 1 x - 2 ≠ 0 ⇒ x ≠ 2 Denklemi yazalım: x - 2 x + 1 + x + 1 x - 2 = 5 2 Her iki tarafı (x+1)(x-2) ile çarpalım: ( x - 2 ) ( x - 2 ) + ( x + 1 ) ( x + 1 ) = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Sol tarafı açalım: ( x 2 - 4 x + 4 ) + ( x 2 + 2 x + 1 ) = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Toparlayalım: 2 x 2 - 2 x + 5 = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Sağ tarafta çarpımı açalım: ( x + 1 ) ( x - 2 ) = x 2 - x - 2 Yerine yazalım: 2 x 2 - 2 x + 5 = 5 2 ( x 2 - x - 2 ) Paydadan kurtulmak için 2 ile çarpalım: 4 x 2 - 4 x + 10 = 5 x 2 - 5 x - 10 Tüm terimleri bir tarafa toplayalım: 0 = x 2 - x - 20 İkinci dereceden denklemi çarpanlara ayıralım: x 2 - x - 20 = ( x - 5 ) ( x + 4 ) Kökleri bulalım: ( x - 5 ) = 0 ⇒ x = 5 ( x + 4 ) = 0 ⇒ x = - 4 Tanım kümesi kontrolü: x ≠ -1 ve x ≠ 2 olduğundan her iki kök de geçerlidir. Gerçek çözümlerin çarpımı: 5 ⋅ ( - 4 ) = - 20 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır. - 20

  1. Çözüm: Önce tanım kümesini belirleyelim: x + 1 ≠ 0 ⇒ x ≠ - 1 x - 2 ≠ 0 ⇒ x ≠ 2 Denklemi yazalım: x - 2 x + 1 + x + 1 x - 2 = 5 2 Her iki tarafı (x+1)(x-2) ile çarpalım: ( x - 2 ) ( x - 2 ) + ( x + 1 ) ( x + 1 ) = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Sol tarafı açalım: ( x 2 - 4 x + 4 ) + ( x 2 + 2 x + 1 ) = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Toparlayalım: 2 x 2 - 2 x + 5 = 5 2 ( x + 1 ) ( x - 2 ) Sağ tarafta çarpımı açalım: ( x + 1 ) ( x - 2 ) = x 2 - x - 2 Yerine yazalım: 2 x 2 - 2 x + 5 = 5 2 ( x 2 - x - 2 ) Paydadan kurtulmak için 2 ile çarpalım: 4 x 2 - 4 x + 10 = 5 x 2 - 5 x - 10 Tüm terimleri bir tarafa toplayalım: 0 = x 2 - x - 20 İkinci dereceden denklemi çarpanlara ayıralım: x 2 - x - 20 = ( x - 5 ) ( x + 4 ) Kökleri bulalım: ( x - 5 ) = 0 ⇒ x = 5 ( x + 4 ) = 0 ⇒ x = - 4 Tanım kümesi kontrolü: x ≠ -1 ve x ≠ 2 olduğundan her iki kök de geçerlidir. Gerçek çözümlerin çarpımı: 5 ⋅ ( - 4 ) = - 20 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır. - 20

Önce tanım kümesini belirleyelim:

x+10x-1x-20x2

Denklemi yazalım:

x-2x+1+x+1x-2=52

Her iki tarafı (x+1)(x-2) ile çarpalım:

(x-2)(x-2)+(x+1)(x+1)=52(x+1)(x-2)

Sol tarafı açalım:

(x2-4x+4)+(x2+2x+1)=52(x+1)(x-2)

Toparlayalım:

2x2-2x+5=52(x+1)(x-2)

Sağ tarafta çarpımı açalım:

(x+1)(x-2)=x2-x-2

Yerine yazalım:

2x2-2x+5=52(x2-x-2)

Paydadan kurtulmak için 2 ile çarpalım:

4x2-4x+10=5x2-5x-10

Tüm terimleri bir tarafa toplayalım:

0=x2-x-20

İkinci dereceden denklemi çarpanlara ayıralım:

x2-x-20=(x-5)(x+4)

Kökleri bulalım:

(x-5)=0x=5(x+4)=0x=-4

Tanım kümesi kontrolü: x ≠ -1 ve x ≠ 2 olduğundan her iki kök de geçerlidir.

Gerçek çözümlerin çarpımı:

5(-4)=-20

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

-20
2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemi sağlayan kök kaçtır?

x+3=x-1

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen denklem: x + 3 = x - 1 1) Tanım koşulu (karekök içi) ve sağ tarafın negatif olmaması: x + 3 ≥ 0 x ≥ − 3 x − 1 ≥ 0 x ≥ 1 2) Her iki tarafın karesini alalım: x + 3 = x − 1 x + 3 2 = x − 1 2 3) Düzenleyelim: x + 3 = x − 1 2 x + 3 = x 2 − 2 x + 1 0 = x 2 − 3 x − 2 4) İkinci derece denklemi çözelim: x 2 − 3 x − 2 = 0 x = 3 + 3 2 − 4 · 1 · − 2 2 x = 3 + 9 + 8 2 x = 3 + 17 2 Diğer kök: x = 3 − 17 2 5) Köklü denklemde kontrol (tanım koşulu): Bulduğumuz köklerin denklemde geçerli olabilmesi için şu koşul gerekliydi: x ≥ 1 Bu nedenle 3 − 17 2 < 1 olduğundan bu kök elenir. Geçerli tek kök: x = 3 + 17 2 Sonuç: Doğru cevap B747 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Verilen denklem: x + 3 = x - 1 1) Tanım koşulu (karekök içi) ve sağ tarafın negatif olmaması: x + 3 ≥ 0 x ≥ − 3 x − 1 ≥ 0 x ≥ 1 2) Her iki tarafın karesini alalım: x + 3 = x − 1 x + 3 2 = x − 1 2 3) Düzenleyelim: x + 3 = x − 1 2 x + 3 = x 2 − 2 x + 1 0 = x 2 − 3 x − 2 4) İkinci derece denklemi çözelim: x 2 − 3 x − 2 = 0 x = 3 + 3 2 − 4 · 1 · − 2 2 x = 3 + 9 + 8 2 x = 3 + 17 2 Diğer kök: x = 3 − 17 2 5) Köklü denklemde kontrol (tanım koşulu): Bulduğumuz köklerin denklemde geçerli olabilmesi için şu koşul gerekliydi: x ≥ 1 Bu nedenle 3 − 17 2 < 1 olduğundan bu kök elenir. Geçerli tek kök: x = 3 + 17 2 Sonuç: Doğru cevap B747 şıkkıdır.

Verilen denklem:

x+3=x-1

1) Tanım koşulu (karekök içi) ve sağ tarafın negatif olmaması:

x+30

x3

x10

x1

2) Her iki tarafın karesini alalım:

x+3=x1

x+32=x12

3) Düzenleyelim:

x+3=x12

x+3=x22x+1

0=x23x2

4) İkinci derece denklemi çözelim:

x23x2=0

x=3+324·1·22

x=3+9+82

x=3+172

Diğer kök:

x=3172

5) Köklü denklemde kontrol (tanım koşulu):

Bulduğumuz köklerin denklemde geçerli olabilmesi için şu koşul gerekliydi:

x1

Bu nedenle

3172<1

olduğundan bu kök elenir. Geçerli tek kök:

x=3+172

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemi sağlayan x değerini bulunuz.

2x+3+x-1=5

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Soru: Verilen denklem 2 x + 3 + x - 1 = 5 denklemini sağlayan değeri bulacağız ve şıklardan kontrol edeceğiz. Kök içlerinin tanımlı olması için: x - 1 ≥ 0 x ≥ 1 Substitüsyon yapalım: a = x - 1 Buradan x = a 2 + 1 olur. Diğer kökü de bu cinsinden yazalım: 2 x + 3 = 2 ( a 2 + 1 ) + 3 = 2 a 2 + 5 Denklem şu hale gelir: 2 a 2 + 5 + a = 5 Karekökü yalnız bırakalım: 2 a 2 + 5 = 5 - a Sol taraf kök olduğu için sağ taraf negatif olamaz: 5 - a ≥ 0 a ≤ 5 Şimdi iki tarafın karesini alalım: 2 a 2 + 5 = 5 - a 2 2 a 2 + 5 = 25 - 10 a + a 2 Düzenleyelim: a 2 + 10 a - 20 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: a = - 10 ± 10 2 - 4 · 1 · ( - 20 ) 2 a = - 10 ± 100 + 80 2 a = - 10 ± 180 2 a = - 10 ± 6 5 2 = - 5 ± 3 5 Burada a = x - 1 ≥ 0 olduğundan negatif çıkan kök kabul edilemez. Bu yüzden: a = - 5 + 3 5 Ayrıca bir önceki koşulla uyumlu olduğunu da görüyoruz: - 5 + 3 5 ≤ 5 Şimdi x - 1 = a 2 olduğundan: x = ( - 5 + 3 5 ) 2 + 1 x = ( 25 - 30 5 + 45 ) + 1 x = 70 - 30 5 + 1 x = 71 - 30 5 Kontrol (kısa): x - 1 = - 5 + 3 5 2 x + 3 = 5 - ( - 5 + 3 5 ) = 10 - 3 5 10 - 3 5 + ( - 5 + 3 5 ) = 5 Denklem sağlanır. Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer x = 71 - 30 5 olduğundan doğru cevap C1232 şıkkıdır.

  1. Çözüm: Soru: Verilen denklem 2 x + 3 + x - 1 = 5 denklemini sağlayan değeri bulacağız ve şıklardan kontrol edeceğiz. Kök içlerinin tanımlı olması için: x - 1 ≥ 0 x ≥ 1 Substitüsyon yapalım: a = x - 1 Buradan x = a 2 + 1 olur. Diğer kökü de bu cinsinden yazalım: 2 x + 3 = 2 ( a 2 + 1 ) + 3 = 2 a 2 + 5 Denklem şu hale gelir: 2 a 2 + 5 + a = 5 Karekökü yalnız bırakalım: 2 a 2 + 5 = 5 - a Sol taraf kök olduğu için sağ taraf negatif olamaz: 5 - a ≥ 0 a ≤ 5 Şimdi iki tarafın karesini alalım: 2 a 2 + 5 = 5 - a 2 2 a 2 + 5 = 25 - 10 a + a 2 Düzenleyelim: a 2 + 10 a - 20 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: a = - 10 ± 10 2 - 4 · 1 · ( - 20 ) 2 a = - 10 ± 100 + 80 2 a = - 10 ± 180 2 a = - 10 ± 6 5 2 = - 5 ± 3 5 Burada a = x - 1 ≥ 0 olduğundan negatif çıkan kök kabul edilemez. Bu yüzden: a = - 5 + 3 5 Ayrıca bir önceki koşulla uyumlu olduğunu da görüyoruz: - 5 + 3 5 ≤ 5 Şimdi x - 1 = a 2 olduğundan: x = ( - 5 + 3 5 ) 2 + 1 x = ( 25 - 30 5 + 45 ) + 1 x = 70 - 30 5 + 1 x = 71 - 30 5 Kontrol (kısa): x - 1 = - 5 + 3 5 2 x + 3 = 5 - ( - 5 + 3 5 ) = 10 - 3 5 10 - 3 5 + ( - 5 + 3 5 ) = 5 Denklem sağlanır. Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer x = 71 - 30 5 olduğundan doğru cevap C1232 şıkkıdır.

Soru: Verilen denklem

2x+3+x-1=5

denklemini sağlayan değeri bulacağız ve şıklardan kontrol edeceğiz.

Kök içlerinin tanımlı olması için:

x-10x1

Substitüsyon yapalım:

a=x-1

Buradan

x=a2+1

olur.

Diğer kökü de bu cinsinden yazalım:

2x+3=2(a2+1)+3=2a2+5

Denklem şu hale gelir:

2a2+5+a=5

Karekökü yalnız bırakalım:

2a2+5=5-a

Sol taraf kök olduğu için sağ taraf negatif olamaz:

5-a0a5

Şimdi iki tarafın karesini alalım:

2a2+5=5-a22a2+5=25-10a+a2

Düzenleyelim:

a2+10a-20=0

İkinci dereceden denklemi çözelim:

a=-10±102-4·1·(-20)2a=-10±100+802a=-10±1802a=-10±652=-5±35

Burada

a=x-10

olduğundan negatif çıkan kök kabul edilemez. Bu yüzden:

a=-5+35

Ayrıca bir önceki koşulla uyumlu olduğunu da görüyoruz:

-5+355

Şimdi

x-1=a2

olduğundan:

x=(-5+35)2+1x=(25-305+45)+1x=70-305+1x=71-305

Kontrol (kısa):

x-1=-5+352x+3=5-(-5+35)=10-3510-35+(-5+35)=5

Denklem sağlanır.

Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer

x=71-305

olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin bilinmeyenini bulun.

2x+3=x-1

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

1) Denklem: 2 x + 3 = x - 1 2) Karekök tanımı gereği, sağ taraf negatif olamaz: x - 1 ≥ 0 x ≥ 1 3) Her iki tarafın karesini alalım: 2 x + 3 = x - 1 2 x + 3 = ( x - 1 ) 2 4) Sağ tarafı açıp düzenleyelim: 2 x + 3 = x 2 - 2 x + 1 0 = x 2 - 4 x - 2 5) İkinci dereceden denklemi çözelim: x 2 - 4 x - 2 = 0 x = 4 ± ( - 4 ) 2 - 4 ⋅ 1 ⋅ ( - 2 ) 2 x = 4 ± 16 + 8 2 x = 4 ± 24 2 x = 4 ± 2 6 2 x = 2 ± 6 6) Kökleri koşulla kontrol edelim: x ≥ 1 x = 2 - 6 Bu değer koşulu sağlamaz, elenir. x = 2 + 6 Bu değer koşulu sağlar ve denklemi sağlar. 7) Sonuç: Doğru seçenek D611’dır. x = 2 + 6

  1. Çözüm: 1) Denklem: 2 x + 3 = x - 1 2) Karekök tanımı gereği, sağ taraf negatif olamaz: x - 1 ≥ 0 x ≥ 1 3) Her iki tarafın karesini alalım: 2 x + 3 = x - 1 2 x + 3 = ( x - 1 ) 2 4) Sağ tarafı açıp düzenleyelim: 2 x + 3 = x 2 - 2 x + 1 0 = x 2 - 4 x - 2 5) İkinci dereceden denklemi çözelim: x 2 - 4 x - 2 = 0 x = 4 ± ( - 4 ) 2 - 4 ⋅ 1 ⋅ ( - 2 ) 2 x = 4 ± 16 + 8 2 x = 4 ± 24 2 x = 4 ± 2 6 2 x = 2 ± 6 6) Kökleri koşulla kontrol edelim: x ≥ 1 x = 2 - 6 Bu değer koşulu sağlamaz, elenir. x = 2 + 6 Bu değer koşulu sağlar ve denklemi sağlar. 7) Sonuç: Doğru seçenek D611’dır. x = 2 + 6

1) Denklem:

2x+3=x-1

2) Karekök tanımı gereği, sağ taraf negatif olamaz:

x-10x1

3) Her iki tarafın karesini alalım:

2x+3=x-12x+3=(x-1)2

4) Sağ tarafı açıp düzenleyelim:

2x+3=x2-2x+10=x2-4x-2

5) İkinci dereceden denklemi çözelim:

x2-4x-2=0x=4±(-4)2-41(-2)2x=4±16+82x=4±242x=4±262x=2±6

6) Kökleri koşulla kontrol edelim:

x1x=2-6

Bu değer koşulu sağlamaz, elenir.

x=2+6

Bu değer koşulu sağlar ve denklemi sağlar.

7) Sonuç: Doğru seçenek D3094’dır.

x=2+6
5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin çözümü kaçtır?

2x+3+3x2=5

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Doğru seçenek kontrolü: Çözüm kümesinden gelen geçerli kök, şıklardaki seçeneğiA71yle aynıdır. Verilen denklem: 2 x + 3 + 3 x − 2 = 5 Kareköklerin tanımlı olması için koşul: 2 x + 3 ≥ 0 3 x − 2 ≥ 0 Buradan: x ≥ 2 3 Kolaylık için: a = 2 x + 3 b = 3 x − 2 O halde: a + b = 5 Her iki tarafın karesini alalım: ( a + b ) 2 = 5 2 Açalım: a 2 + b 2 + 2 a b = 25 Yerine yazalım: a 2 = 2 x + 3 b 2 = 3 x − 2 Toplayınca: a 2 + b 2 = 2 x + 3 + 3 x − 2 = 5 x + 1 Bu durumda: 5 x + 1 + 2 a b = 25 Buradan: 2 a b = 24 − 5 x a b = 12 − 5 2 x Diğer yandan çarpım: a b = 2 x + 3 3 x − 2 Eşitleyelim ve tekrar kare alalım: 2 x + 3 3 x − 2 = 12 − 5 2 x 2 x + 3 3 x − 2 = 12 − 5 2 x 2 Sol tarafı açalım: 2 x + 3 3 x − 2 = 6 x 2 + 5 x − 6 Sağ tarafı düzenleyelim (paydadan kurtarmak için karesini açmadan önce uygun çarpma yapacağız): 12 − 5 2 x 2 = 144 − 60 x + 25 4 x 2 Eşitliği kurup her iki tarafı uygun biçimde düzenleyelim: 6 x 2 + 5 x − 6 = 144 − 60 x + 25 4 x 2 Paydaları kaldırmak için: 4 ⁢ ( 6 x 2 + 5 x − 6 ) = 4 ⁢ ( 144 − 60 x + 25 4 x 2 ) Çarpınca: 24 x 2 + 20 x − 24 = 576 − 240 x + 25 x 2 Tüm terimleri bir tarafa alalım: 0 = x 2 − 260 x + 600 İkinci derece denklemi çözelim. Diskriminant: Δ = ( 260 ) 2 − 4 ⁢ 1 ⁢ 600 Δ = 67600 − 2400 = 65200 = 400 ⁢ 163 Karekök: Δ = 400 ⁢ 163 = 20 163 Kökler: x = 260 ± 20 163 2 x = 130 ± 10 163 Ancak kare alma yaptığımız için, bulunan değerlerin denklemi gerçekten sağlaması gerekir. Burada kritik nokta: a b = 12 − 5 2 x Sol taraf bir karekök çarpımı olduğu için negatif olamaz, yani: 12 − 5 2 x ≥ 0 Buradan: x ≤ 24 5 Bulduğumuz köklerden hangisi bu koşulu sağlar? x = 130 + 10 163 Bu değer, x ≤ 24 5 koşulunu sağlayamaz (çok büyüktür), dolayısıyla elenir. Geriye kalan geçerli çözüm: x = 130 − 10 163 Bu değer şıklardan seçeneğiA2067dir.

  1. Çözüm: Doğru seçenek kontrolü: Çözüm kümesinden gelen geçerli kök, şıklardaki seçeneğiA71yle aynıdır. Verilen denklem: 2 x + 3 + 3 x − 2 = 5 Kareköklerin tanımlı olması için koşul: 2 x + 3 ≥ 0 3 x − 2 ≥ 0 Buradan: x ≥ 2 3 Kolaylık için: a = 2 x + 3 b = 3 x − 2 O halde: a + b = 5 Her iki tarafın karesini alalım: ( a + b ) 2 = 5 2 Açalım: a 2 + b 2 + 2 a b = 25 Yerine yazalım: a 2 = 2 x + 3 b 2 = 3 x − 2 Toplayınca: a 2 + b 2 = 2 x + 3 + 3 x − 2 = 5 x + 1 Bu durumda: 5 x + 1 + 2 a b = 25 Buradan: 2 a b = 24 − 5 x a b = 12 − 5 2 x Diğer yandan çarpım: a b = 2 x + 3 3 x − 2 Eşitleyelim ve tekrar kare alalım: 2 x + 3 3 x − 2 = 12 − 5 2 x 2 x + 3 3 x − 2 = 12 − 5 2 x 2 Sol tarafı açalım: 2 x + 3 3 x − 2 = 6 x 2 + 5 x − 6 Sağ tarafı düzenleyelim (paydadan kurtarmak için karesini açmadan önce uygun çarpma yapacağız): 12 − 5 2 x 2 = 144 − 60 x + 25 4 x 2 Eşitliği kurup her iki tarafı uygun biçimde düzenleyelim: 6 x 2 + 5 x − 6 = 144 − 60 x + 25 4 x 2 Paydaları kaldırmak için: 4 ⁢ ( 6 x 2 + 5 x − 6 ) = 4 ⁢ ( 144 − 60 x + 25 4 x 2 ) Çarpınca: 24 x 2 + 20 x − 24 = 576 − 240 x + 25 x 2 Tüm terimleri bir tarafa alalım: 0 = x 2 − 260 x + 600 İkinci derece denklemi çözelim. Diskriminant: Δ = ( 260 ) 2 − 4 ⁢ 1 ⁢ 600 Δ = 67600 − 2400 = 65200 = 400 ⁢ 163 Karekök: Δ = 400 ⁢ 163 = 20 163 Kökler: x = 260 ± 20 163 2 x = 130 ± 10 163 Ancak kare alma yaptığımız için, bulunan değerlerin denklemi gerçekten sağlaması gerekir. Burada kritik nokta: a b = 12 − 5 2 x Sol taraf bir karekök çarpımı olduğu için negatif olamaz, yani: 12 − 5 2 x ≥ 0 Buradan: x ≤ 24 5 Bulduğumuz köklerden hangisi bu koşulu sağlar? x = 130 + 10 163 Bu değer, x ≤ 24 5 koşulunu sağlayamaz (çok büyüktür), dolayısıyla elenir. Geriye kalan geçerli çözüm: x = 130 − 10 163 Bu değer şıklardan seçeneğiA2067dir.

Doğru seçenek kontrolü: Çözüm kümesinden gelen geçerli kök, şıklardaki C seçeneğiyle aynıdır.

Verilen denklem:

2x+3+3x2=5

Kareköklerin tanımlı olması için koşul:

2x+303x20

Buradan:

x23

Kolaylık için:

a=2x+3b=3x2

O halde:

a+b=5

Her iki tarafın karesini alalım:

(a+b)2=52

Açalım:

a2+b2+2ab=25

Yerine yazalım:

a2=2x+3b2=3x2

Toplayınca:

a2+b2=2x+3+3x2=5x+1

Bu durumda:

5x+1+2ab=25

Buradan:

2ab=245xab=1252x

Diğer yandan çarpım:

ab=2x+33x2

Eşitleyelim ve tekrar kare alalım:

2x+33x2=1252x2x+33x2=1252x2

Sol tarafı açalım:

2x+33x2=6x2+5x6

Sağ tarafı düzenleyelim (paydadan kurtarmak için karesini açmadan önce uygun çarpma yapacağız):

1252x2=14460x+254x2

Eşitliği kurup her iki tarafı uygun biçimde düzenleyelim:

6x2+5x6=14460x+254x2

Paydaları kaldırmak için:

4(6x2+5x6)=4(14460x+254x2)

Çarpınca:

24x2+20x24=576240x+25x2

Tüm terimleri bir tarafa alalım:

0=x2260x+600

İkinci derece denklemi çözelim. Diskriminant:

Δ=(260)241600Δ=676002400=65200=400163

Karekök:

Δ=400163=20163

Kökler:

x=260±201632x=130±10163

Ancak kare alma yaptığımız için, bulunan değerlerin denklemi gerçekten sağlaması gerekir. Burada kritik nokta:

ab=1252x

Sol taraf bir karekök çarpımı olduğu için negatif olamaz, yani:

1252x0

Buradan:

x245

Bulduğumuz köklerden hangisi bu koşulu sağlar?

x=130+10163

Bu değer,

x245

koşulunu sağlayamaz (çok büyüktür), dolayısıyla elenir.

Geriye kalan geçerli çözüm:

x=13010163

Bu değer şıklardan C seçeneğidir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin çözüm kümesini bulunuz.

x1x+2+x+2x1=5

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce tanım kümesi kısıtlarını yazalım: x ≠ − 2 ∧ x ≠ 1 Paydaları eşitlemek için her iki tarafı ortak payda ile çarpalım: x − 1 x + 2 + x + 2 x − 1 = 5 ⇒ ( x − 1 ) ( x − 1 ) + ( x + 2 ) ( x + 2 ) = 5 ( x + 2 ) ( x − 1 ) Kareleri ve çarpımı açalım: ( x − 1 ) 2 + ( x + 2 ) 2 = 5 ( x + 2 ) ( x − 1 ) ( x 2 − 2 x + 1 ) + ( x 2 + 4 x + 4 ) = 5 ( x 2 + x − 2 ) Benzer terimleri toplayıp denklemi sıfıra eşitleyelim: 2 x 2 + 2 x + 5 = 5 x 2 + 5 x − 10 ⇒ 0 = 3 x 2 + 3 x − 15 ⇒ x 2 + x − 5 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: x = − 1 ± 21 2 Bulunan kökler tanım kümesi kısıtlarını sağlamaktadır: − 1 + 21 2 ≠ − 2, 1 − 1 − 21 2 ≠ − 2, 1 Çözüm kümesi: { − 1 + 21 2, − 1 − 21 2 } Bu sonuç şıklarla karşılaştırılırsa doğru cevap: B925

  1. Çözüm: Önce tanım kümesi kısıtlarını yazalım: x ≠ − 2 ∧ x ≠ 1 Paydaları eşitlemek için her iki tarafı ortak payda ile çarpalım: x − 1 x + 2 + x + 2 x − 1 = 5 ⇒ ( x − 1 ) ( x − 1 ) + ( x + 2 ) ( x + 2 ) = 5 ( x + 2 ) ( x − 1 ) Kareleri ve çarpımı açalım: ( x − 1 ) 2 + ( x + 2 ) 2 = 5 ( x + 2 ) ( x − 1 ) ( x 2 − 2 x + 1 ) + ( x 2 + 4 x + 4 ) = 5 ( x 2 + x − 2 ) Benzer terimleri toplayıp denklemi sıfıra eşitleyelim: 2 x 2 + 2 x + 5 = 5 x 2 + 5 x − 10 ⇒ 0 = 3 x 2 + 3 x − 15 ⇒ x 2 + x − 5 = 0 İkinci dereceden denklemi çözelim: x = − 1 ± 21 2 Bulunan kökler tanım kümesi kısıtlarını sağlamaktadır: − 1 + 21 2 ≠ − 2, 1 − 1 − 21 2 ≠ − 2, 1 Çözüm kümesi: { − 1 + 21 2, − 1 − 21 2 } Bu sonuç şıklarla karşılaştırılırsa doğru cevap: B925

Önce tanım kümesi kısıtlarını yazalım:

x2x1

Paydaları eşitlemek için her iki tarafı ortak payda ile çarpalım:

x1x+2+x+2x1=5(x1)(x1)+(x+2)(x+2)=5(x+2)(x1)

Kareleri ve çarpımı açalım:

(x1)2+(x+2)2=5(x+2)(x1)(x22x+1)+(x2+4x+4)=5(x2+x2)

Benzer terimleri toplayıp denklemi sıfıra eşitleyelim:

2x2+2x+5=5x2+5x100=3x2+3x15x2+x5=0

İkinci dereceden denklemi çözelim:

x=1±212

Bulunan kökler tanım kümesi kısıtlarını sağlamaktadır:

1+2122,112122,1

Çözüm kümesi:

{1+212,1212}

Bu sonuç şıklarla karşılaştırılırsa doğru cevap:

A
7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin gerçek köklerinin çarpımı kaçtır?

x-1x+1+x+1x-1=4

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen denklem: x - 1 x + 1 + x + 1 x - 1 = 4 Tanım koşulu (payda sıfır olamaz): x ≠ 1, x ≠ - 1 Sol tarafı ortak paydada toplayalım: ( x - 1 ) 2 + ( x + 1 ) 2 ( x + 1 ) ( x - 1 ) = 4 Üst ve alt kısmı sadeleştirelim: ( x 2 - 2 x + 1 ) + ( x 2 + 2 x + 1 ) x 2 - 1 = 4 2 ( x 2 + 1 ) x 2 - 1 = 4 Her iki tarafı sadeleştirip çözelim: x 2 + 1 x 2 - 1 = 2 x 2 + 1 = 2 x 2 - 2 x 2 = 3 Gerçek kökler: x = ± 3 Bu değerler tanım koşulunu sağlar. Köklerin çarpımı: ( 3 ) ( - 3 ) = - 3 Dolayısıyla verilen ifadenin doğru cevabı şıkkıC537dır.

  1. Çözüm: Verilen denklem: x - 1 x + 1 + x + 1 x - 1 = 4 Tanım koşulu (payda sıfır olamaz): x ≠ 1, x ≠ - 1 Sol tarafı ortak paydada toplayalım: ( x - 1 ) 2 + ( x + 1 ) 2 ( x + 1 ) ( x - 1 ) = 4 Üst ve alt kısmı sadeleştirelim: ( x 2 - 2 x + 1 ) + ( x 2 + 2 x + 1 ) x 2 - 1 = 4 2 ( x 2 + 1 ) x 2 - 1 = 4 Her iki tarafı sadeleştirip çözelim: x 2 + 1 x 2 - 1 = 2 x 2 + 1 = 2 x 2 - 2 x 2 = 3 Gerçek kökler: x = ± 3 Bu değerler tanım koşulunu sağlar. Köklerin çarpımı: ( 3 ) ( - 3 ) = - 3 Dolayısıyla verilen ifadenin doğru cevabı şıkkıC537dır.

Verilen denklem:

x-1x+1+x+1x-1=4

Tanım koşulu (payda sıfır olamaz):

x1,x-1

Sol tarafı ortak paydada toplayalım:

(x-1)2+(x+1)2(x+1)(x-1)=4

Üst ve alt kısmı sadeleştirelim:

(x2-2x+1)+(x2+2x+1)x2-1=42(x2+1)x2-1=4

Her iki tarafı sadeleştirip çözelim:

x2+1x2-1=2x2+1=2x2-2x2=3

Gerçek kökler:

x=±3

Bu değerler tanım koşulunu sağlar.

Köklerin çarpımı:

(3)(-3)=-3

Dolayısıyla verilen ifadenin doğru cevabı B şıkkıdır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin gerçek sayı çözümler kümesi nedir?
x2-5x+6x-2+x2-4x+2=2x

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İşleme başlamadan önce tanım kümesini belirleyelim: x ≠ 2 ∧ x ≠ - 2 Birinci kesri sadeleştirelim (payı çarpanlara ayıralım): x 2 - 5 x + 6 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) x 2 - 5 x + 6 x - 2 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) x - 2 = x - 3 İkinci kesri sadeleştirelim: x 2 - 4 = ( x - 2 ) ( x + 2 ) x 2 - 4 x + 2 = ( x - 2 ) ( x + 2 ) x + 2 = x - 2 Böylece denklem şu hale gelir: ( x - 3 ) + ( x - 2 ) = 2 x Sol tarafı toplayalım: 2 x - 5 = 2 x Her iki taraftan da aynı ifadeyi çıkaralım: ( 2 x - 5 ) - 2 x = 2 x - 2 x - 5 = 0 Bu bir çelişkidir; dolayısıyla denklemin gerçek sayılarda çözümü yoktur. Ç ö z ü m   k ü m e s i = ∅ Sonuç: Doğru seçenek D647’dır.

  1. Çözüm: İşleme başlamadan önce tanım kümesini belirleyelim: x ≠ 2 ∧ x ≠ - 2 Birinci kesri sadeleştirelim (payı çarpanlara ayıralım): x 2 - 5 x + 6 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) x 2 - 5 x + 6 x - 2 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) x - 2 = x - 3 İkinci kesri sadeleştirelim: x 2 - 4 = ( x - 2 ) ( x + 2 ) x 2 - 4 x + 2 = ( x - 2 ) ( x + 2 ) x + 2 = x - 2 Böylece denklem şu hale gelir: ( x - 3 ) + ( x - 2 ) = 2 x Sol tarafı toplayalım: 2 x - 5 = 2 x Her iki taraftan da aynı ifadeyi çıkaralım: ( 2 x - 5 ) - 2 x = 2 x - 2 x - 5 = 0 Bu bir çelişkidir; dolayısıyla denklemin gerçek sayılarda çözümü yoktur. Ç ö z ü m   k ü m e s i = ∅ Sonuç: Doğru seçenek D647’dır.
İşleme başlamadan önce tanım kümesini belirleyelim:
x2x-2
Birinci kesri sadeleştirelim (payı çarpanlara ayıralım):
x2-5x+6=(x-2)(x-3)
x2-5x+6x-2=(x-2)(x-3)x-2=x-3
İkinci kesri sadeleştirelim:
x2-4=(x-2)(x+2)
x2-4x+2=(x-2)(x+2)x+2=x-2
Böylece denklem şu hale gelir:
(x-3)+(x-2)=2x
Sol tarafı toplayalım:
2x-5=2x
Her iki taraftan da aynı ifadeyi çıkaralım:
(2x-5)-2x=2x-2x
-5=0
Bu bir çelişkidir; dolayısıyla denklemin gerçek sayılarda çözümü yoktur.
Çözüm kümesi=
Sonuç: Doğru seçenek D3488’dır.
9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin çözüm kümesini bulunuz.

2x-3+x+1=7

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Doğru cevap A seçeneğidir. Verilen denklem: 2 x - 3 + x + 1 = 7 Mutlak değerlerin işaret değiştirdiği kritik noktalar: 2 x - 3 = 0 ⇒ x = 3 2 x + 1 = 0 ⇒ x = - 1 Bu nedenle çözümü 3 aralıkta inceleyelim. 1) x ≥ 3 2 Bu aralıkta: 2 x - 3 = 2 x - 3 x + 1 = x + 1 Denkleme yazalım: ( 2 x - 3 ) + ( x + 1 ) = 7 3 x - 2 = 7 3 x = 9 ⇒ x = 3 Bulunan değer aralığa uygundur. 2) - 1 ≤ x < 3 2 Bu aralıkta: 2 x - 3 = - ( 2 x - 3 ) = 3 - 2 x x + 1 = x + 1 Denkleme yazalım: ( 3 - 2 x ) + ( x + 1 ) = 7 4 - x = 7 - x = 3 ⇒ x = - 3 Bulunan değer bu aralıkta olmadığı için geçersiz. 3) x < - 1 Bu aralıkta: 2 x - 3 = - ( 2 x - 3 ) = 3 - 2 x x + 1 = - ( x + 1 ) = - x - 1 Denkleme yazalım: ( 3 - 2 x ) + ( - x - 1 ) = 7 2 - 3 x = 7 - 3 x = 5 ⇒ x = - 5 3 Bulunan değer aralığa uygundur. Çözüm kümesi: { - 5 3, 3 }

  1. Çözüm: Doğru cevap A seçeneğidir. Verilen denklem: 2 x - 3 + x + 1 = 7 Mutlak değerlerin işaret değiştirdiği kritik noktalar: 2 x - 3 = 0 ⇒ x = 3 2 x + 1 = 0 ⇒ x = - 1 Bu nedenle çözümü 3 aralıkta inceleyelim. 1) x ≥ 3 2 Bu aralıkta: 2 x - 3 = 2 x - 3 x + 1 = x + 1 Denkleme yazalım: ( 2 x - 3 ) + ( x + 1 ) = 7 3 x - 2 = 7 3 x = 9 ⇒ x = 3 Bulunan değer aralığa uygundur. 2) - 1 ≤ x < 3 2 Bu aralıkta: 2 x - 3 = - ( 2 x - 3 ) = 3 - 2 x x + 1 = x + 1 Denkleme yazalım: ( 3 - 2 x ) + ( x + 1 ) = 7 4 - x = 7 - x = 3 ⇒ x = - 3 Bulunan değer bu aralıkta olmadığı için geçersiz. 3) x < - 1 Bu aralıkta: 2 x - 3 = - ( 2 x - 3 ) = 3 - 2 x x + 1 = - ( x + 1 ) = - x - 1 Denkleme yazalım: ( 3 - 2 x ) + ( - x - 1 ) = 7 2 - 3 x = 7 - 3 x = 5 ⇒ x = - 5 3 Bulunan değer aralığa uygundur. Çözüm kümesi: { - 5 3, 3 }

Doğru cevap A seçeneğidir.

Verilen denklem:

2x-3+x+1=7

Mutlak değerlerin işaret değiştirdiği kritik noktalar:

2x-3=0x=32x+1=0x=-1

Bu nedenle çözümü 3 aralıkta inceleyelim.

1)

x32

Bu aralıkta:

2x-3=2x-3x+1=x+1

Denkleme yazalım:

(2x-3)+(x+1)=73x-2=73x=9x=3

Bulunan değer aralığa uygundur.

2)

-1x<32

Bu aralıkta:

2x-3=-(2x-3)=3-2xx+1=x+1

Denkleme yazalım:

(3-2x)+(x+1)=74-x=7-x=3x=-3

Bulunan değer bu aralıkta olmadığı için geçersiz.

3)

x<-1

Bu aralıkta:

2x-3=-(2x-3)=3-2xx+1=-(x+1)=-x-1

Denkleme yazalım:

(3-2x)+(-x-1)=72-3x=7-3x=5x=-53

Bulunan değer aralığa uygundur.

Çözüm kümesi:

{-53,3}
10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki denklemin çözüm kümesindeki elemanların çarpımı kaçtır?

x2-5x+6=x-2

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Denklem: x 2 - 5 x + 6 = x - 2 Mutlak değer her zaman negatif olamayacağı için sağ tarafın da negatif olmaması gerekir: x - 2 ≥ 0 x ≥ 2 Mutlak değer içini çarpanlarına ayıralım: x 2 - 5 x + 6 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) Bu durumda denklem: ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 1. Durum: İçerisi sıfır ya da pozitifken: ( x - 2 ) ( x - 3 ) ≥ 0 Bu durumda mutlak değer kalkar: ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 Düzenleyelim: ( x - 2 ) ( x - 3 ) - ( x - 2 ) = 0 ( x - 2 ) ( x - 3 ) - 1 = 0 ( x - 2 ) ( x - 4 ) = 0 Buradan: x = 2 veya x = 4 Kontrol (koşullar): x = 2 → x ≥ 2 sağlar x = 4 → x ≥ 2 sağlar 2. Durum: İçerisi negatifken: ( x - 2 ) ( x - 3 ) < 0 Bu durumda mutlak değer eksi ile çıkar: - ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 Düzenleyelim: - ( x - 2 ) ( x - 3 ) - ( x - 2 ) = 0 ( x - 2 ) - ( x - 3 ) - 1 = 0 ( x - 2 ) ( - x + 2 ) = 0 - ( x - 2 ) 2 = 0 x = 2 Fakat bu kök, bu durumda gerekli olan negatiflik şartını sağlamaz: x = 2 → ( x - 2 ) ( x - 3 ) = 0 ¬< 0 O halde çözüm kümesi: 2, 4 Çözüm kümesindeki elemanların çarpımı: 2 × 4 = 8 Doğru seçenek: B1071

  1. Çözüm: Denklem: x 2 - 5 x + 6 = x - 2 Mutlak değer her zaman negatif olamayacağı için sağ tarafın da negatif olmaması gerekir: x - 2 ≥ 0 x ≥ 2 Mutlak değer içini çarpanlarına ayıralım: x 2 - 5 x + 6 = ( x - 2 ) ( x - 3 ) Bu durumda denklem: ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 1. Durum: İçerisi sıfır ya da pozitifken: ( x - 2 ) ( x - 3 ) ≥ 0 Bu durumda mutlak değer kalkar: ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 Düzenleyelim: ( x - 2 ) ( x - 3 ) - ( x - 2 ) = 0 ( x - 2 ) ( x - 3 ) - 1 = 0 ( x - 2 ) ( x - 4 ) = 0 Buradan: x = 2 veya x = 4 Kontrol (koşullar): x = 2 → x ≥ 2 sağlar x = 4 → x ≥ 2 sağlar 2. Durum: İçerisi negatifken: ( x - 2 ) ( x - 3 ) < 0 Bu durumda mutlak değer eksi ile çıkar: - ( x - 2 ) ( x - 3 ) = x - 2 Düzenleyelim: - ( x - 2 ) ( x - 3 ) - ( x - 2 ) = 0 ( x - 2 ) - ( x - 3 ) - 1 = 0 ( x - 2 ) ( - x + 2 ) = 0 - ( x - 2 ) 2 = 0 x = 2 Fakat bu kök, bu durumda gerekli olan negatiflik şartını sağlamaz: x = 2 → ( x - 2 ) ( x - 3 ) = 0 ¬< 0 O halde çözüm kümesi: 2, 4 Çözüm kümesindeki elemanların çarpımı: 2 × 4 = 8 Doğru seçenek: B1071

Denklem:

x2-5x+6=x-2

Mutlak değer her zaman negatif olamayacağı için sağ tarafın da negatif olmaması gerekir:

x-20
x2

Mutlak değer içini çarpanlarına ayıralım:

x2-5x+6=(x-2)(x-3)

Bu durumda denklem:

(x-2)(x-3)=x-2

1. Durum: İçerisi sıfır ya da pozitifken:

(x-2)(x-3)0

Bu durumda mutlak değer kalkar:

(x-2)(x-3)=x-2

Düzenleyelim:

(x-2)(x-3)-(x-2)=0
(x-2)(x-3)-1=0
(x-2)(x-4)=0

Buradan:

x=2  veya  x=4

Kontrol (koşullar):

x=2x2 sağlar
x=4x2 sağlar

2. Durum: İçerisi negatifken:

(x-2)(x-3)<0

Bu durumda mutlak değer eksi ile çıkar:

-(x-2)(x-3)=x-2

Düzenleyelim:

-(x-2)(x-3)-(x-2)=0
(x-2)-(x-3)-1=0
(x-2)(-x+2)=0
-(x-2)2=0
x=2

Fakat bu kök, bu durumda gerekli olan negatiflik şartını sağlamaz:

x=2(x-2)(x-3)=0¬<0

O halde çözüm kümesi:

2,4

Çözüm kümesindeki elemanların çarpımı:

2×4=8

Doğru seçenek:

A

Denklemler Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

Denklem çözerken temel ilke nedir?

Eşitliğin iki tarafına aynı işlem uygulanarak eşitlik korunur.

Kesirli denklem nasıl çözülür?

Paydaların ortak katı kullanılarak paydalar yok edilebilir ve denklem sadeleşir.

Denklem problemlerinde ilk adım nedir?

Bilinmeyen seçilir ve verilen bilgiler bu bilinmeyenle ifade edilir.