9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

7. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 7. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

x bir rakam olmak üzere, N=400+10x+7 sayısının 9 ile tam bölünebilmesi için x kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen sayı: N = 400 + 10 x + 7 Önce sadeleştirelim: N = 407 + 10 x Dokuz ile bölünebilme için modüler aritmetik kullanalım. Her iki tarafın dokuz ile kalanına bakalım: N ≡ 407 + 10 x ( m o d 9 ) Şimdi terimleri ayrı ayrı dokuz ile sadeleştirelim: 407 ≡ 2 ( m o d 9 ) 10 x ≡ x ( m o d 9 ) Bunları birleştirelim: N ≡ 2 + x ( m o d 9 ) Dokuz ile tam bölünebilmesi için kalan sıfır olmalı: 2 + x ≡ 0 ( m o d 9 ) Buradan: x ≡ 7 ( m o d 9 ) Ayrıca x bir rakam olduğundan uygun tek değer: x = 7 Sonuç olarak doğru seçenek C545 ’dir: B: 7

  1. Çözüm: Verilen sayı: N = 400 + 10 x + 7 Önce sadeleştirelim: N = 407 + 10 x Dokuz ile bölünebilme için modüler aritmetik kullanalım. Her iki tarafın dokuz ile kalanına bakalım: N ≡ 407 + 10 x ( m o d 9 ) Şimdi terimleri ayrı ayrı dokuz ile sadeleştirelim: 407 ≡ 2 ( m o d 9 ) 10 x ≡ x ( m o d 9 ) Bunları birleştirelim: N ≡ 2 + x ( m o d 9 ) Dokuz ile tam bölünebilmesi için kalan sıfır olmalı: 2 + x ≡ 0 ( m o d 9 ) Buradan: x ≡ 7 ( m o d 9 ) Ayrıca x bir rakam olduğundan uygun tek değer: x = 7 Sonuç olarak doğru seçenek C545 ’dir: B: 7

Verilen sayı:

N=400+10x+7

Önce sadeleştirelim:

N=407+10x

Dokuz ile bölünebilme için modüler aritmetik kullanalım. Her iki tarafın dokuz ile kalanına bakalım:

N407+10x(mod9)

Şimdi terimleri ayrı ayrı dokuz ile sadeleştirelim:

4072(mod9)10xx(mod9)

Bunları birleştirelim:

N2+x(mod9)

Dokuz ile tam bölünebilmesi için kalan sıfır olmalı:

2+x0(mod9)

Buradan:

x7(mod9)

Ayrıca x bir rakam olduğundan uygun tek değer:

x=7

Sonuç olarak doğru seçenek B’dir:

B:7
2. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısı için:

  • n sayısı 6 ile tam bölünüyor,
  • n+5 ifadesi 7 ile tam bölünüyor,
  • n+8 ifadesi 11 ile tam bölünüyor.

Buna göre n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Koşulları eşdeğer kalan (kongruens) biçiminde yazalım: n ≡ 0 ( mod 6 ) n + 5 ≡ 0 ( mod 7 ) n + 8 ≡ 0 ( mod 11 ) İkinci ve üçüncü koşulu sadece n üzerinden yazalım: n ≡ - 5 ( mod 7 ) ⇒ n ≡ 2 ( mod 7 ) n ≡ - 8 ( mod 11 ) ⇒ n ≡ 3 ( mod 11 ) Birinci koşuldan sayı 6’nın katı olsun: n = 6 k Bunu n ≡ 2 (mod 7) koşulunda kullanalım: 6 k ≡ 2 ( mod 7 ) 6 ≡ - 1 ( mod 7 ) ⇒ - k ≡ 2 ( mod 7 ) ⇒ k ≡ - 2 ( mod 7 ) ⇒ k ≡ 5 ( mod 7 ) O hâlde: k = 7 t + 5 Buradan n ifadesini yazalım: n = 6 ( 7 t + 5 ) = 42 t + 30 Şimdi n ≡ 3 (mod 11) koşulunu uygulayalım: 42 t + 30 ≡ 3 ( mod 11 ) 42 ≡ 9 ( mod 11 ), 30 ≡ 8 ( mod 11 ) 9 t + 8 ≡ 3 ( mod 11 ) ⇒ 9 t ≡ - 5 ( mod 11 ) ⇒ 9 t ≡ 6 ( mod 11 ) 11’e göre 9’un tersini bulalım: 9 · 5 = 45 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı 5 ile çarpalım: t ≡ 6 · 5 ( mod 11 ) ⇒ t ≡ 30 ( mod 11 ) ⇒ t ≡ 8 ( mod 11 ) Dolayısıyla: t = 11 s + 8 Son olarak yerine yazalım: n = 42 ( 11 s + 8 ) + 30 = 462 s + 336 + 30 = 462 s + 366 En küçük pozitif değer için: s = 0 ⇒ n = 366 Bu değer şıklardan B ile aynıdır.

  1. Çözüm: Koşulları eşdeğer kalan (kongruens) biçiminde yazalım: n ≡ 0 ( mod 6 ) n + 5 ≡ 0 ( mod 7 ) n + 8 ≡ 0 ( mod 11 ) İkinci ve üçüncü koşulu sadece n üzerinden yazalım: n ≡ - 5 ( mod 7 ) ⇒ n ≡ 2 ( mod 7 ) n ≡ - 8 ( mod 11 ) ⇒ n ≡ 3 ( mod 11 ) Birinci koşuldan sayı 6’nın katı olsun: n = 6 k Bunu n ≡ 2 (mod 7) koşulunda kullanalım: 6 k ≡ 2 ( mod 7 ) 6 ≡ - 1 ( mod 7 ) ⇒ - k ≡ 2 ( mod 7 ) ⇒ k ≡ - 2 ( mod 7 ) ⇒ k ≡ 5 ( mod 7 ) O hâlde: k = 7 t + 5 Buradan n ifadesini yazalım: n = 6 ( 7 t + 5 ) = 42 t + 30 Şimdi n ≡ 3 (mod 11) koşulunu uygulayalım: 42 t + 30 ≡ 3 ( mod 11 ) 42 ≡ 9 ( mod 11 ), 30 ≡ 8 ( mod 11 ) 9 t + 8 ≡ 3 ( mod 11 ) ⇒ 9 t ≡ - 5 ( mod 11 ) ⇒ 9 t ≡ 6 ( mod 11 ) 11’e göre 9’un tersini bulalım: 9 · 5 = 45 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı 5 ile çarpalım: t ≡ 6 · 5 ( mod 11 ) ⇒ t ≡ 30 ( mod 11 ) ⇒ t ≡ 8 ( mod 11 ) Dolayısıyla: t = 11 s + 8 Son olarak yerine yazalım: n = 42 ( 11 s + 8 ) + 30 = 462 s + 336 + 30 = 462 s + 366 En küçük pozitif değer için: s = 0 ⇒ n = 366 Bu değer şıklardan B ile aynıdır.

Koşulları eşdeğer kalan (kongruens) biçiminde yazalım:

n0(mod6)n+50(mod7)n+80(mod11)

İkinci ve üçüncü koşulu sadece n üzerinden yazalım:

n-5(mod7)n2(mod7)n-8(mod11)n3(mod11)

Birinci koşuldan sayı 6’nın katı olsun:

n=6k

Bunu n ≡ 2 (mod 7) koşulunda kullanalım:

6k2(mod7)6-1(mod7)-k2(mod7)k-2(mod7)k5(mod7)

O hâlde:

k=7t+5

Buradan n ifadesini yazalım:

n=6(7t+5)=42t+30

Şimdi n ≡ 3 (mod 11) koşulunu uygulayalım:

42t+303(mod11)429(mod11),308(mod11)9t+83(mod11)9t-5(mod11)9t6(mod11)

11’e göre 9’un tersini bulalım:

9·5=451(mod11)

Her iki tarafı 5 ile çarpalım:

t6·5(mod11)t30(mod11)t8(mod11)

Dolayısıyla:

t=11s+8

Son olarak yerine yazalım:

n=42(11s+8)+30=462s+336+30=462s+366

En küçük pozitif değer için:

s=0n=366

Bu değer şıklardan B ile aynıdır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayının 9 ile tam bölünebilmesi için x kaç olmalıdır?

4x26

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen sayı: 4 x 2 6 9 ile bölünebilme kuralı: Rakamlar toplamı 9 'un katı olmalıdır. Rakamlar toplamını yazalım: 4 + x + 2 + 6 = 12 + x Bu toplam 9 'un katı olmalı: 12 + x ≡ 0 ( mod   9 ) 12 'yi 9 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 12 ≡ 3 ( mod   9 ) Yerine yazalım: 3 + x ≡ 0 ( mod   9 ) Buradan: x ≡ 6 ( mod   9 ) x bir rakam olduğuna göre uygun değer: x = 6 Sonuç: Doğru seçenek A422 'dir.

  1. Çözüm: Verilen sayı: 4 x 2 6 9 ile bölünebilme kuralı: Rakamlar toplamı 9 'un katı olmalıdır. Rakamlar toplamını yazalım: 4 + x + 2 + 6 = 12 + x Bu toplam 9 'un katı olmalı: 12 + x ≡ 0 ( mod   9 ) 12 'yi 9 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 12 ≡ 3 ( mod   9 ) Yerine yazalım: 3 + x ≡ 0 ( mod   9 ) Buradan: x ≡ 6 ( mod   9 ) x bir rakam olduğuna göre uygun değer: x = 6 Sonuç: Doğru seçenek A422 'dir.

Verilen sayı:

4x26

9 ile bölünebilme kuralı: Rakamlar toplamı 9'un katı olmalıdır.

Rakamlar toplamını yazalım:

4+x+2+6=12+x

Bu toplam 9'un katı olmalı:

12+x0(mod 9)

12'yi 9 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim:

123(mod 9)

Yerine yazalım:

3+x0(mod 9)

Buradan:

x6(mod 9)

x bir rakam olduğuna göre uygun değer:

x=6

Sonuç: Doğru seçenek B'dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

2n1 sayısının 105 ile tam bölünebilmesi için n en küçük kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İstenen koşul: 2 n − 1 sayısı 105 ile tam bölünecek. Önce 105 sayısını asal çarpanlarına ayıralım: 105 = 3 · 5 · 7 Bu durumda aynı anda şu üç koşul sağlanmalıdır: 2 n ≡ 1 mod 3 2 n ≡ 1 mod 5 2 n ≡ 1 mod 7 Mod 3 için: 2 ≡ − 1 mod 3 2 n ≡ − 1 n mod 3 Buradan − 1 n ≡ 1 olması için n çift olmalıdır. Mod 5 için 2 4 = 16 ≡ 1 mod 5 olduğundan n ≡ 0 mod 4 yani n, 4 ün katı olmalıdır. Mod 7 için 2 3 = 8 ≡ 1 mod 7 olduğundan n ≡ 0 mod 3 yani n, 3 ün katı olmalıdır. Özetle n, 2, 4 ve 3 ün ortak katı olmalı yani en küçük değer n = EKOK ( 2, 4, 3 ) olur: EKOK ( 2, 4, 3 ) = 12 Sonuç: n = 12 Bu nedenle doğru seçenek B ( 12 ) olur; yani B şıkkı doğrudur

  1. Çözüm: İstenen koşul: 2 n − 1 sayısı 105 ile tam bölünecek. Önce 105 sayısını asal çarpanlarına ayıralım: 105 = 3 · 5 · 7 Bu durumda aynı anda şu üç koşul sağlanmalıdır: 2 n ≡ 1 mod 3 2 n ≡ 1 mod 5 2 n ≡ 1 mod 7 Mod 3 için: 2 ≡ − 1 mod 3 2 n ≡ − 1 n mod 3 Buradan − 1 n ≡ 1 olması için n çift olmalıdır. Mod 5 için 2 4 = 16 ≡ 1 mod 5 olduğundan n ≡ 0 mod 4 yani n, 4 ün katı olmalıdır. Mod 7 için 2 3 = 8 ≡ 1 mod 7 olduğundan n ≡ 0 mod 3 yani n, 3 ün katı olmalıdır. Özetle n, 2, 4 ve 3 ün ortak katı olmalı yani en küçük değer n = EKOK ( 2, 4, 3 ) olur: EKOK ( 2, 4, 3 ) = 12 Sonuç: n = 12 Bu nedenle doğru seçenek B ( 12 ) olur; yani B şıkkı doğrudur

İstenen koşul:

2n1

sayısı

105

ile tam bölünecek.

Önce

105

sayısını asal çarpanlarına ayıralım:

105=3·5·7

Bu durumda aynı anda şu üç koşul sağlanmalıdır:

2n1mod32n1mod52n1mod7

Mod

3

için:

21mod32n1nmod3

Buradan

1n1

olması için

nçift

olmalıdır.

Mod

5

için

24=161mod5

olduğundan

n0mod4

yani

n,4ün katı

olmalıdır.

Mod

7

için

23=81mod7

olduğundan

n0mod3

yani

n,3ün katı

olmalıdır.

Özetle

n,2,4ve3ün ortak katı olmalı

yani en küçük değer

n=EKOK(2,4,3)

olur:

EKOK(2,4,3)=12

Sonuç:

n=12

Bu nedenle doğru seçenek

B(12)

olur; yani

B şıkkı doğrudur
5. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı 4 ile bölündüğünde kalan 3, 6 ile bölündüğünde kalan 5 oluyor. Bu sayı 12 ile bölündüğünde kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen koşulları eşitlik (mod) şeklinde yazalım: n ≡ 3 ( mod 4 ) n ≡ 5 ( mod 6 ) İlk koşula göre sayıyı parametreleyelim: n = 4 k + 3 Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 4 k + 3 ≡ 5 ( mod 6 ) Her iki taraftan aynı ifadeyi çıkaralım: 4 k ≡ 2 ( mod 6 ) Ortak böleni sadeleştirelim (çünkü gcd ( 4, 6 ) = 2 ve sağ taraf da 2 ile bölünebiliyor): 2 k ≡ 1 ( mod 3 ) 3 modunda 2 ’nin tersi yine 2 olduğu için her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 2 ( mod 3 ) Buna göre: k = 3 t + 2 Bunu n = 4 k + 3 ifadesinde yerine yazalım: n = 4 ( 3 t + 2 ) + 3 n = 12 t + 11 Buradan n sayısının 12 ile bölümünden kalan: 11 olur. Dolayısıyla doğru seçenek C618 ’dir.

  1. Çözüm: Verilen koşulları eşitlik (mod) şeklinde yazalım: n ≡ 3 ( mod 4 ) n ≡ 5 ( mod 6 ) İlk koşula göre sayıyı parametreleyelim: n = 4 k + 3 Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 4 k + 3 ≡ 5 ( mod 6 ) Her iki taraftan aynı ifadeyi çıkaralım: 4 k ≡ 2 ( mod 6 ) Ortak böleni sadeleştirelim (çünkü gcd ( 4, 6 ) = 2 ve sağ taraf da 2 ile bölünebiliyor): 2 k ≡ 1 ( mod 3 ) 3 modunda 2 ’nin tersi yine 2 olduğu için her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 2 ( mod 3 ) Buna göre: k = 3 t + 2 Bunu n = 4 k + 3 ifadesinde yerine yazalım: n = 4 ( 3 t + 2 ) + 3 n = 12 t + 11 Buradan n sayısının 12 ile bölümünden kalan: 11 olur. Dolayısıyla doğru seçenek C618 ’dir.

Verilen koşulları eşitlik (mod) şeklinde yazalım:

n3(mod4)n5(mod6)

İlk koşula göre sayıyı parametreleyelim:

n=4k+3

Bunu ikinci koşulda yerine yazalım:

4k+35(mod6)

Her iki taraftan aynı ifadeyi çıkaralım:

4k2(mod6)

Ortak böleni sadeleştirelim (çünkü gcd(4,6)=2 ve sağ taraf da 2 ile bölünebiliyor):

2k1(mod3)

3 modunda 2’nin tersi yine 2 olduğu için her iki tarafı 2 ile çarpalım:

k2(mod3)

Buna göre:

k=3t+2

Bunu n=4k+3 ifadesinde yerine yazalım:

n=4(3t+2)+3n=12t+11

Buradan n sayısının 12 ile bölümünden kalan:

11

olur. Dolayısıyla doğru seçenek D’dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

S=k=0202510k sayısının 37 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Önce toplamı geometrik seri olarak yazalım. S = ∑ k = 0 2025 10 k Geometrik seri formülü: S = 10 2026 − 1 9 Kalanı bulmak için mod alacağız; üsleri küçültmekte Fermat kullanılabilir (otuz yedi asal). 10 36 ≡ 1 ( mod 37 ) Bu yüzden üssü otuz altıya göre sadeleştiririz. 2026 ≡ 10 ( mod 36 ) 10 2026 ≡ 10 10 ( mod 37 ) Şimdi kuvvetleri mod otuz yedide hesaplayalım. 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 4 ≡ 26 2 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 8 ≡ 10 2 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 10 ≡ 10 8 ⋅ 10 2 ≡ 26 ⋅ 26 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) Bunu seri formülüne yerleştirelim. 10 2026 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 2026 − 1 ≡ 9 ( mod 37 ) Bölme yerine modda tersini kullanırız. Dokuzun mod otuz yedide tersi: 9 ⋅ 33 = 297 ≡ 1 ( mod 37 ) O hâlde: S ≡ 9 9 ≡ 9 ⋅ 33 ≡ 1 ( mod 37 ) Kalan bir olduğu için doğru seçenek D920 ’dir.

  1. Çözüm: Önce toplamı geometrik seri olarak yazalım. S = ∑ k = 0 2025 10 k Geometrik seri formülü: S = 10 2026 − 1 9 Kalanı bulmak için mod alacağız; üsleri küçültmekte Fermat kullanılabilir (otuz yedi asal). 10 36 ≡ 1 ( mod 37 ) Bu yüzden üssü otuz altıya göre sadeleştiririz. 2026 ≡ 10 ( mod 36 ) 10 2026 ≡ 10 10 ( mod 37 ) Şimdi kuvvetleri mod otuz yedide hesaplayalım. 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 4 ≡ 26 2 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 8 ≡ 10 2 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 10 ≡ 10 8 ⋅ 10 2 ≡ 26 ⋅ 26 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) Bunu seri formülüne yerleştirelim. 10 2026 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 2026 − 1 ≡ 9 ( mod 37 ) Bölme yerine modda tersini kullanırız. Dokuzun mod otuz yedide tersi: 9 ⋅ 33 = 297 ≡ 1 ( mod 37 ) O hâlde: S ≡ 9 9 ≡ 9 ⋅ 33 ≡ 1 ( mod 37 ) Kalan bir olduğu için doğru seçenek D920 ’dir.

Önce toplamı geometrik seri olarak yazalım.

S=k=0202510k

Geometrik seri formülü:

S=10202619

Kalanı bulmak için mod alacağız; üsleri küçültmekte Fermat kullanılabilir (otuz yedi asal).

10361(mod37)

Bu yüzden üssü otuz altıya göre sadeleştiririz.

202610(mod36)1020261010(mod37)

Şimdi kuvvetleri mod otuz yedide hesaplayalım.

102=10026(mod37)104262=67610(mod37)10810226(mod37)10101081022626=67610(mod37)

Bunu seri formülüne yerleştirelim.

10202610(mod37)10202619(mod37)

Bölme yerine modda tersini kullanırız. Dokuzun mod otuz yedide tersi:

933=2971(mod37)

O hâlde:

S999331(mod37)

Kalan bir olduğu için doğru seçenek B’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

3a24 sayısının 72 ile tam bölünebilmesi için a kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Soru: 3a24 sayısının 72 ile tam bölünebilmesi isteniyor. Şık A’nın (a=0) doğru olup olmadığını kontrol edeceğiz. Önce 72’nin çarpanlarına ayıralım: 72 = 8 ⋅ 9 Dolayısıyla sayı hem 8’e hem 9’a tam bölünmelidir. 1) 9’a bölünebilme şartı: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 3 + a + 2 + 4 = a + 9 Bu toplam 9’un katı olmalı: a + 9 ≡ 0 ( mod 9 ) Buradan: a ≡ 0 ( mod 9 ) a bir rakam olduğuna göre: a ∈ { 0, 9 } 2) 8’e bölünebilme şartı: Son üç basamak 8’e tam bölünmeli. Son üç basamak a24 olur. a 2 4 ‾ = 100 a + 24 8’e göre kalanını inceleyelim: 100 a + 24 ≡ 0 ( mod 8 ) Çünkü: 100 ≡ 4 ( mod 8 ) 24 ≡ 0 ( mod 8 ) Bu durumda: 100 a + 24 ≡ 4 a ( mod 8 ) 8’e tam bölünme için 4a 8’in katı olmalı: 4 a ≡ 0 ( mod 8 ) Bu da a ’nın çift olmasını gerektirir. 9’a bölünebilmeden gelen adaylarımız: a ∈ { 0, 9 } 8’e bölünebilme şartı ise a çift olmalı dediği için bu kümeden sadece: a = 0 sağlar. Sonuç: a=0 olur. Bu nedenle doğru seçenek A ’dır; yani “cevap A mı?” kontrolü evet, A doğrudur.

  1. Çözüm: Soru: 3a24 sayısının 72 ile tam bölünebilmesi isteniyor. Şık A’nın (a=0) doğru olup olmadığını kontrol edeceğiz. Önce 72’nin çarpanlarına ayıralım: 72 = 8 ⋅ 9 Dolayısıyla sayı hem 8’e hem 9’a tam bölünmelidir. 1) 9’a bölünebilme şartı: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 3 + a + 2 + 4 = a + 9 Bu toplam 9’un katı olmalı: a + 9 ≡ 0 ( mod 9 ) Buradan: a ≡ 0 ( mod 9 ) a bir rakam olduğuna göre: a ∈ { 0, 9 } 2) 8’e bölünebilme şartı: Son üç basamak 8’e tam bölünmeli. Son üç basamak a24 olur. a 2 4 ‾ = 100 a + 24 8’e göre kalanını inceleyelim: 100 a + 24 ≡ 0 ( mod 8 ) Çünkü: 100 ≡ 4 ( mod 8 ) 24 ≡ 0 ( mod 8 ) Bu durumda: 100 a + 24 ≡ 4 a ( mod 8 ) 8’e tam bölünme için 4a 8’in katı olmalı: 4 a ≡ 0 ( mod 8 ) Bu da a ’nın çift olmasını gerektirir. 9’a bölünebilmeden gelen adaylarımız: a ∈ { 0, 9 } 8’e bölünebilme şartı ise a çift olmalı dediği için bu kümeden sadece: a = 0 sağlar. Sonuç: a=0 olur. Bu nedenle doğru seçenek A ’dır; yani “cevap A mı?” kontrolü evet, A doğrudur.

Soru: 3a24 sayısının 72 ile tam bölünebilmesi isteniyor. Şık A’nın (a=0) doğru olup olmadığını kontrol edeceğiz.

Önce 72’nin çarpanlarına ayıralım:

72=89

Dolayısıyla sayı hem 8’e hem 9’a tam bölünmelidir.

1) 9’a bölünebilme şartı: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı.

3+a+2+4=a+9

Bu toplam 9’un katı olmalı:

a+90(mod9)

Buradan:

a0(mod9)

a bir rakam olduğuna göre:

a{0,9}

2) 8’e bölünebilme şartı: Son üç basamak 8’e tam bölünmeli. Son üç basamak a24 olur.

a24=100a+24

8’e göre kalanını inceleyelim:

100a+240(mod8)

Çünkü:

1004(mod8)240(mod8)

Bu durumda:

100a+244a(mod8)

8’e tam bölünme için 4a 8’in katı olmalı:

4a0(mod8)

Bu da a’nın çift olmasını gerektirir.

9’a bölünebilmeden gelen adaylarımız:

a{0,9}

8’e bölünebilme şartı ise a çift olmalı dediği için bu kümeden sadece:

a=0

sağlar.

Sonuç:a=0 olur. Bu nedenle doğru seçenek A’dır; yani “cevap A mı?” kontrolü evet, A doğrudur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

4a8a6 biçimindeki 5 basamaklı sayının 396 ile tam bölündüğü biliniyor. a rakamı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce doğru şıkkı kontrol edelim: Verilen sayının 396 ile tam bölünmesi isteniyor. Verilen sayı: N = 4 ⋅ 10 4 + a ⋅ 10 3 + 8 ⋅ 10 2 + a ⋅ 10 + 6 N = 40806 + 1010 a 396 sayısını çarpanlarına ayıralım: 396 = 4 ⋅ 9 ⋅ 11 Bu çarpanlar aralarında asaldır, dolayısıyla sayı aynı anda 4, 9 ve 11 ile bölünebilmelidir. 4 ile bölünebilme: Son iki basamak a 6 olduğundan koşul: 10 a + 6 ≡ 0 ( mod 4 ) 2 a + 2 ≡ 0 ( mod 4 ) a + 1 ≡ 0 ( mod 2 ) Yani a tek olmalıdır. 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı: 4 + a + 8 + a + 6 = 18 + 2 a Bu toplam 9 ile bölünmeli: 18 + 2 a ≡ 0 ( mod 9 ) 2 a ≡ 0 ( mod 9 ) a ≡ 0 ( mod 9 ) Rakam olduğuna göre: a ∈ { 0, 9 } Ayrıca a tek olmalıydı, bu yüzden: a = 9 Son olarak 11 ile bölünebilirliği hızlıca doğrulayalım (tek-çift basamaklar toplamı farkı): ( 4 + 8 + 6 ) - ( 9 + 9 ) = 0 Fark 11 ile bölündüğü için koşul sağlanır. Sonuç: a = 9 Doğru cevap B856 ’dir.

  1. Çözüm: Önce doğru şıkkı kontrol edelim: Verilen sayının 396 ile tam bölünmesi isteniyor. Verilen sayı: N = 4 ⋅ 10 4 + a ⋅ 10 3 + 8 ⋅ 10 2 + a ⋅ 10 + 6 N = 40806 + 1010 a 396 sayısını çarpanlarına ayıralım: 396 = 4 ⋅ 9 ⋅ 11 Bu çarpanlar aralarında asaldır, dolayısıyla sayı aynı anda 4, 9 ve 11 ile bölünebilmelidir. 4 ile bölünebilme: Son iki basamak a 6 olduğundan koşul: 10 a + 6 ≡ 0 ( mod 4 ) 2 a + 2 ≡ 0 ( mod 4 ) a + 1 ≡ 0 ( mod 2 ) Yani a tek olmalıdır. 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı: 4 + a + 8 + a + 6 = 18 + 2 a Bu toplam 9 ile bölünmeli: 18 + 2 a ≡ 0 ( mod 9 ) 2 a ≡ 0 ( mod 9 ) a ≡ 0 ( mod 9 ) Rakam olduğuna göre: a ∈ { 0, 9 } Ayrıca a tek olmalıydı, bu yüzden: a = 9 Son olarak 11 ile bölünebilirliği hızlıca doğrulayalım (tek-çift basamaklar toplamı farkı): ( 4 + 8 + 6 ) - ( 9 + 9 ) = 0 Fark 11 ile bölündüğü için koşul sağlanır. Sonuç: a = 9 Doğru cevap B856 ’dir.

Önce doğru şıkkı kontrol edelim: Verilen sayının 396 ile tam bölünmesi isteniyor.

Verilen sayı:

N=4104+a103+8102+a10+6N=40806+1010a

396 sayısını çarpanlarına ayıralım:

396=4911

Bu çarpanlar aralarında asaldır, dolayısıyla sayı aynı anda 4, 9 ve 11 ile bölünebilmelidir.

4 ile bölünebilme:

Son iki basamak a6 olduğundan koşul:

10a+60(mod4)2a+20(mod4)a+10(mod2)

Yani a tek olmalıdır.

9 ile bölünebilme:

Rakamlar toplamı:

4+a+8+a+6=18+2a

Bu toplam 9 ile bölünmeli:

18+2a0(mod9)2a0(mod9)a0(mod9)

Rakam olduğuna göre:

a{0,9}

Ayrıca a tek olmalıydı, bu yüzden:

a=9

Son olarak 11 ile bölünebilirliği hızlıca doğrulayalım (tek-çift basamaklar toplamı farkı):

(4+8+6)-(9+9)=0

Fark 11 ile bölündüğü için koşul sağlanır.

Sonuç:

a=9

Doğru cevap D’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayıda x bir rakamdır:

4x6

Bu sayı 9 ile tam bölünebilmesi için x kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen sayı, yüzler basamağı 4, onlar basamağı x, birler basamağı 6 olan üç basamaklı sayıdır. 4 x 6 Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı 9 'un katı olmalıdır. 4 + x + 6 Rakamlar toplamını sadeleştirelim: 4 + 6 + x = 10 + x Bu toplamın 9 'un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan: 10 + x = 18 Buradan x 'i bulalım: x = 8 Sonuç: x = 8. Bu da şık olarak C ’dir. Yani verilen “doğru cevap C” bilgisi doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen sayı, yüzler basamağı 4, onlar basamağı x, birler basamağı 6 olan üç basamaklı sayıdır. 4 x 6 Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı 9 'un katı olmalıdır. 4 + x + 6 Rakamlar toplamını sadeleştirelim: 4 + 6 + x = 10 + x Bu toplamın 9 'un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan: 10 + x = 18 Buradan x 'i bulalım: x = 8 Sonuç: x = 8. Bu da şık olarak C ’dir. Yani verilen “doğru cevap C” bilgisi doğrudur.

Verilen sayı, yüzler basamağı 4, onlar basamağı x, birler basamağı 6 olan üç basamaklı sayıdır.

4x6

Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı 9'un katı olmalıdır.

4+x+6

Rakamlar toplamını sadeleştirelim:

4+6+x=10+x

Bu toplamın 9'un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan:

10+x=18

Buradan x'i bulalım:

x=8

Sonuç: x = 8. Bu da şık olarak C’dir. Yani verilen “doğru cevap C” bilgisi doğrudur.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Pozitif tam sayı a için 7a+5 sayısı 9 ile ve 5a+7 sayısı 11 ile tam bölünebilmektedir.

Buna göre a için en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Bölünebilme koşullarını denklem olarak yazalım: 9 | 7 a + 5 11 | 5 a + 7 Bunları kongruens (mod) biçimine çevirelim: 7 a + 5 ≡ 0 (mod 9) 5 a + 7 ≡ 0 (mod 11) Birinci koşulu çözelim: 7 a ≡ - 5 ≡ 4 (mod 9) Burada 7 · 4 ≡ 28 ≡ 1 (mod 9) olduğundan, 7 sayısının mod 9 tersine 4 diyebiliriz. Her iki tarafı 4 ile çarpalım: a ≡ 4 · 4 ≡ 16 ≡ 7 (mod 9) Yani: a = 9 k + 7 İkinci koşulu çözelim: 5 a ≡ - 7 ≡ 4 (mod 11) Burada 5 · 9 ≡ 45 ≡ 1 (mod 11) olduğundan, her iki tarafı 9 ile çarpalım: a ≡ 4 · 9 ≡ 36 ≡ 3 (mod 11) Şimdi a = 9 k + 7 ifadesini ikinci koşula uyduralım: 9 k + 7 ≡ 3 (mod 11) 9 k ≡ - 4 ≡ 7 (mod 11) Burada 9 · 5 ≡ 45 ≡ 1 (mod 11) olduğundan (yani 9 un tersi 5 ), her iki tarafı 5 ile çarpalım: k ≡ 7 · 5 ≡ 35 ≡ 2 (mod 11) Yani: k = 11 t + 2 Bunu a = 9 k + 7 içinde yerine yazalım: a = 9 ( 11 t + 2 ) + 7 = 99 t + 25 Pozitif en küçük değer için t = 0 alınır: a = 25 Sonuç: Doğru cevap 25 olup şık A doğrudur.

  1. Çözüm: Bölünebilme koşullarını denklem olarak yazalım: 9 | 7 a + 5 11 | 5 a + 7 Bunları kongruens (mod) biçimine çevirelim: 7 a + 5 ≡ 0 (mod 9) 5 a + 7 ≡ 0 (mod 11) Birinci koşulu çözelim: 7 a ≡ - 5 ≡ 4 (mod 9) Burada 7 · 4 ≡ 28 ≡ 1 (mod 9) olduğundan, 7 sayısının mod 9 tersine 4 diyebiliriz. Her iki tarafı 4 ile çarpalım: a ≡ 4 · 4 ≡ 16 ≡ 7 (mod 9) Yani: a = 9 k + 7 İkinci koşulu çözelim: 5 a ≡ - 7 ≡ 4 (mod 11) Burada 5 · 9 ≡ 45 ≡ 1 (mod 11) olduğundan, her iki tarafı 9 ile çarpalım: a ≡ 4 · 9 ≡ 36 ≡ 3 (mod 11) Şimdi a = 9 k + 7 ifadesini ikinci koşula uyduralım: 9 k + 7 ≡ 3 (mod 11) 9 k ≡ - 4 ≡ 7 (mod 11) Burada 9 · 5 ≡ 45 ≡ 1 (mod 11) olduğundan (yani 9 un tersi 5 ), her iki tarafı 5 ile çarpalım: k ≡ 7 · 5 ≡ 35 ≡ 2 (mod 11) Yani: k = 11 t + 2 Bunu a = 9 k + 7 içinde yerine yazalım: a = 9 ( 11 t + 2 ) + 7 = 99 t + 25 Pozitif en küçük değer için t = 0 alınır: a = 25 Sonuç: Doğru cevap 25 olup şık A doğrudur.

Bölünebilme koşullarını denklem olarak yazalım:

9|7a+511|5a+7

Bunları kongruens (mod) biçimine çevirelim:

7a+50 (mod 9)5a+70 (mod 11)

Birinci koşulu çözelim:

7a-54 (mod 9)

Burada 7·4281 (mod 9) olduğundan, 7 sayısının mod 9 tersine 4 diyebiliriz. Her iki tarafı 4 ile çarpalım:

a4·4167 (mod 9)

Yani:

a=9k+7

İkinci koşulu çözelim:

5a-74 (mod 11)

Burada 5·9451 (mod 11) olduğundan, her iki tarafı 9 ile çarpalım:

a4·9363 (mod 11)

Şimdi a=9k+7 ifadesini ikinci koşula uyduralım:

9k+73 (mod 11)9k-47 (mod 11)

Burada 9·5451 (mod 11) olduğundan (yani 9 un tersi 5), her iki tarafı 5 ile çarpalım:

k7·5352 (mod 11)

Yani:

k=11t+2

Bunu a=9k+7 içinde yerine yazalım:

a=9(11t+2)+7=99t+25

Pozitif en küçük değer için t=0 alınır:

a=25

Sonuç: Doğru cevap 25 olup şık A doğrudur.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.