9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

12. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 12. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

7a3b sayısı 36 ile tam bölünebiliyorsa, (a,b) ikilisi kaç farklı değer alır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Verilen sayı bir basamak değeri gösterimiyle şu şekilde yazılabilir: N = 7000 + 100 a + 30 + b Bölünebilme şartını çarpanlara ayıralım: 36 = 4 ⋅ 9 Dolayısıyla sayı hem bölünebilmek için aşağıdaki iki koşulu aynı anda sağlamalıdır: 4 | N   ve   9 | N Önce son iki basamak ile 4 ’e bölünebilme kuralını kullanalım. Son iki basamak: 3 b Bu iki basamaklı sayı: 30 + b Şartımız: 30 + b ≡ 0   ( mod   4 ) Buradan b ’nin alabileceği basamak değerleri: b ∈ { 2, 6 } Şimdi 9 ’a bölünebilme için rakamlar toplamını kullanalım: 7 + a + 3 + b = 10 + a + b Koşul: 10 + a + b ≡ 0   ( mod   9 ) Bu da şu eşdeğer koşulu verir: a + b ≡ 8   ( mod   9 ) Şimdi b değerlerini tek tek deneyelim. Eğer: b = 2 ise: a + 2 ≡ 8   ( mod   9 ) Buradan: a ≡ 6   ( mod   9 ) Basamak olduğu için: a = 6 Eğer: b = 6 ise: a + 6 ≡ 8   ( mod   9 ) Buradan: a ≡ 2   ( mod   9 ) Basamak olduğu için: a = 2 Bulunan ikililer: ( a, b ) ∈ { ( 6, 2 ), ( 2, 6 ) } Dolayısıyla (a,b) ikilisi iki farklı değer alır ve doğru seçenek D1142 ’dir. 2

  1. Çözüm: Verilen sayı bir basamak değeri gösterimiyle şu şekilde yazılabilir: N = 7000 + 100 a + 30 + b Bölünebilme şartını çarpanlara ayıralım: 36 = 4 ⋅ 9 Dolayısıyla sayı hem bölünebilmek için aşağıdaki iki koşulu aynı anda sağlamalıdır: 4 | N   ve   9 | N Önce son iki basamak ile 4 ’e bölünebilme kuralını kullanalım. Son iki basamak: 3 b Bu iki basamaklı sayı: 30 + b Şartımız: 30 + b ≡ 0   ( mod   4 ) Buradan b ’nin alabileceği basamak değerleri: b ∈ { 2, 6 } Şimdi 9 ’a bölünebilme için rakamlar toplamını kullanalım: 7 + a + 3 + b = 10 + a + b Koşul: 10 + a + b ≡ 0   ( mod   9 ) Bu da şu eşdeğer koşulu verir: a + b ≡ 8   ( mod   9 ) Şimdi b değerlerini tek tek deneyelim. Eğer: b = 2 ise: a + 2 ≡ 8   ( mod   9 ) Buradan: a ≡ 6   ( mod   9 ) Basamak olduğu için: a = 6 Eğer: b = 6 ise: a + 6 ≡ 8   ( mod   9 ) Buradan: a ≡ 2   ( mod   9 ) Basamak olduğu için: a = 2 Bulunan ikililer: ( a, b ) ∈ { ( 6, 2 ), ( 2, 6 ) } Dolayısıyla (a,b) ikilisi iki farklı değer alır ve doğru seçenek D1142 ’dir. 2

Verilen sayı bir basamak değeri gösterimiyle şu şekilde yazılabilir:

N=7000+100a+30+b

Bölünebilme şartını çarpanlara ayıralım:

36=49

Dolayısıyla sayı hem bölünebilmek için aşağıdaki iki koşulu aynı anda sağlamalıdır:

4|N ve 9|N

Önce son iki basamak ile 4’e bölünebilme kuralını kullanalım. Son iki basamak:

3b

Bu iki basamaklı sayı:

30+b

Şartımız:

30+b0 (mod 4)

Buradan b’nin alabileceği basamak değerleri:

b{2,6}

Şimdi 9’a bölünebilme için rakamlar toplamını kullanalım:

7+a+3+b=10+a+b

Koşul:

10+a+b0 (mod 9)

Bu da şu eşdeğer koşulu verir:

a+b8 (mod 9)

Şimdi b değerlerini tek tek deneyelim.

Eğer:

b=2

ise:

a+28 (mod 9)

Buradan:

a6 (mod 9)

Basamak olduğu için:

a=6

Eğer:

b=6

ise:

a+68 (mod 9)

Buradan:

a2 (mod 9)

Basamak olduğu için:

a=2

Bulunan ikililer:

(a,b){(6,2),(2,6)}

Dolayısıyla (a,b) ikilisi iki farklı değer alır ve doğru seçenek B’dir.

2
2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı n için;

  • 3n+4 sayısı 7 ile bölündüğünde kalan 2,
  • 5n-1 sayısı 9 ile bölündüğünde kalan 6 olmaktadır.

Buna göre n sayısının 63 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

1) Verilen koşulları eşitlik-kalan biçiminden kongruans biçimine çevirelim. 3 n + 4 ≡ 2 ( mod 7 ) 5 n - 1 ≡ 6 ( mod 9 ) 2) Birinci kongruansı çözelim. 3 n + 4 ≡ 2 ( mod 7 ) 3 n ≡ 2 - 4 ≡ - 2 ≡ 5 ( mod 7 ) Bu adımda, katsayının tersi ile çarpacağız. 3 ⋅ 5 ≡ 15 ≡ 1 ( mod 7 ) n ≡ 5 ⋅ 5 ≡ 25 ≡ 4 ( mod 7 ) 3) İkinci kongruansı çözelim. 5 n - 1 ≡ 6 ( mod 9 ) 5 n ≡ 6 + 1 ≡ 7 ( mod 9 ) Katsayının tersini bulalım. 5 ⋅ 2 ≡ 10 ≡ 1 ( mod 9 ) n ≡ 7 ⋅ 2 ≡ 14 ≡ 5 ( mod 9 ) 4) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan değeri (Çin Kalan Teoremi mantığıyla) bulalım. n ≡ 4 ( mod 7 ) n ≡ 5 ( mod 9 ) İlkinden parametreleyelim. n = 4 + 7 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım. 4 + 7 k ≡ 5 ( mod 9 ) 7 k ≡ 1 ( mod 9 ) Burada da katsayının tersini kullanalım. 7 ⋅ 4 ≡ 28 ≡ 1 ( mod 9 ) k ≡ 4 ( mod 9 ) Dolayısıyla en küçük uygun değer için seçebiliriz. k = 4 n = 4 + 7 ⋅ 4 = 32 5) Bulduğumuz değer, her iki modülün çarpımıyla periyodiktir. n ≡ 32 ( mod 63 ) Sonuç olarak, şıkkıA1178 doğru mu kontrolü: kalan değeri aşağıdaki gibidir. 32

  1. Çözüm: 1) Verilen koşulları eşitlik-kalan biçiminden kongruans biçimine çevirelim. 3 n + 4 ≡ 2 ( mod 7 ) 5 n - 1 ≡ 6 ( mod 9 ) 2) Birinci kongruansı çözelim. 3 n + 4 ≡ 2 ( mod 7 ) 3 n ≡ 2 - 4 ≡ - 2 ≡ 5 ( mod 7 ) Bu adımda, katsayının tersi ile çarpacağız. 3 ⋅ 5 ≡ 15 ≡ 1 ( mod 7 ) n ≡ 5 ⋅ 5 ≡ 25 ≡ 4 ( mod 7 ) 3) İkinci kongruansı çözelim. 5 n - 1 ≡ 6 ( mod 9 ) 5 n ≡ 6 + 1 ≡ 7 ( mod 9 ) Katsayının tersini bulalım. 5 ⋅ 2 ≡ 10 ≡ 1 ( mod 9 ) n ≡ 7 ⋅ 2 ≡ 14 ≡ 5 ( mod 9 ) 4) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan değeri (Çin Kalan Teoremi mantığıyla) bulalım. n ≡ 4 ( mod 7 ) n ≡ 5 ( mod 9 ) İlkinden parametreleyelim. n = 4 + 7 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım. 4 + 7 k ≡ 5 ( mod 9 ) 7 k ≡ 1 ( mod 9 ) Burada da katsayının tersini kullanalım. 7 ⋅ 4 ≡ 28 ≡ 1 ( mod 9 ) k ≡ 4 ( mod 9 ) Dolayısıyla en küçük uygun değer için seçebiliriz. k = 4 n = 4 + 7 ⋅ 4 = 32 5) Bulduğumuz değer, her iki modülün çarpımıyla periyodiktir. n ≡ 32 ( mod 63 ) Sonuç olarak, şıkkıA1178 doğru mu kontrolü: kalan değeri aşağıdaki gibidir. 32

1) Verilen koşulları eşitlik-kalan biçiminden kongruans biçimine çevirelim.

3n+42(mod7)5n-16(mod9)

2) Birinci kongruansı çözelim.

3n+42(mod7)3n2-4-25(mod7)

Bu adımda, katsayının tersi ile çarpacağız.

35151(mod7)n55254(mod7)

3) İkinci kongruansı çözelim.

5n-16(mod9)5n6+17(mod9)

Katsayının tersini bulalım.

52101(mod9)n72145(mod9)

4) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan değeri (Çin Kalan Teoremi mantığıyla) bulalım.

n4(mod7)n5(mod9)

İlkinden parametreleyelim.

n=4+7k

Bunu ikinci koşulda yerine yazalım.

4+7k5(mod9)7k1(mod9)

Burada da katsayının tersini kullanalım.

74281(mod9)k4(mod9)

Dolayısıyla en küçük uygun değer için seçebiliriz.

k=4n=4+74=32

5) Bulduğumuz değer, her iki modülün çarpımıyla periyodiktir.

n32(mod63)

Sonuç olarak, şıkkıA5115 doğru mu kontrolü: kalan değeri aşağıdaki gibidir.

32
3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayının 7 ile bölümünden kalan kaçtır?

20262026+20252025

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İstenen: aşağıdaki ifadenin bölümünden kalanını bulmak ve şık A mı kontrol etmek. 2026 2026 + 2025 2025 Bölen: 7 Önce tabanları mod indirgeriz: 2026 ≡ 3  (mod  7 ) 2025 ≡ 2  (mod  7 ) Bu yüzden ifade şu hale gelir: 2026 2026 + 2025 2025 ≡ 3 2026 + 2 2025  (mod  7 ) Modül asal olduğundan (ve tabanlar 7 ile aralarında asal olduğundan) üsleri 6 ile sadeleştiririz: 2026 ≡ 4  (mod  6 ) 2025 ≡ 3  (mod  6 ) Şimdi tek tek hesaplayalım: 3 2026 ≡ 3 4 = 81 ≡ 4  (mod  7 ) 2 2025 ≡ 2 3 = 8 ≡ 1  (mod  7 ) Toplayalım: 2026 2026 + 2025 2025 ≡ 4 + 1 = 5  (mod  7 ) Sonuç: kalan 5 Dolayısıyla doğru seçenek B763 ’dır.

  1. Çözüm: İstenen: aşağıdaki ifadenin bölümünden kalanını bulmak ve şık A mı kontrol etmek. 2026 2026 + 2025 2025 Bölen: 7 Önce tabanları mod indirgeriz: 2026 ≡ 3  (mod  7 ) 2025 ≡ 2  (mod  7 ) Bu yüzden ifade şu hale gelir: 2026 2026 + 2025 2025 ≡ 3 2026 + 2 2025  (mod  7 ) Modül asal olduğundan (ve tabanlar 7 ile aralarında asal olduğundan) üsleri 6 ile sadeleştiririz: 2026 ≡ 4  (mod  6 ) 2025 ≡ 3  (mod  6 ) Şimdi tek tek hesaplayalım: 3 2026 ≡ 3 4 = 81 ≡ 4  (mod  7 ) 2 2025 ≡ 2 3 = 8 ≡ 1  (mod  7 ) Toplayalım: 2026 2026 + 2025 2025 ≡ 4 + 1 = 5  (mod  7 ) Sonuç: kalan 5 Dolayısıyla doğru seçenek B763 ’dır.

İstenen: aşağıdaki ifadenin bölümünden kalanını bulmak ve şık A mı kontrol etmek.

20262026+20252025

Bölen:

7

Önce tabanları mod indirgeriz:

20263 (mod 7)20252 (mod 7)

Bu yüzden ifade şu hale gelir:

20262026+2025202532026+22025 (mod 7)

Modül asal olduğundan (ve tabanlar 7 ile aralarında asal olduğundan) üsleri 6 ile sadeleştiririz:

20264 (mod 6)20253 (mod 6)

Şimdi tek tek hesaplayalım:

3202634=814 (mod 7)2202523=81 (mod 7)

Toplayalım:

20262026+202520254+1=5 (mod 7)

Sonuç: kalan

5

Dolayısıyla doğru seçenek A’dır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayının 37 ile bölümünden kalan kaçtır?

N=k=0202510k

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1) Verilen sayı N = ∑ k = 0 2025 10 k 2) Bu bir geometrik seridir: N = 10 2026 − 1 9 3) Mod 37 altında 10 ’un kuvvetlerini sadeleştirelim: 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 3 = 10 ⋅ 10 2 ≡ 10 ⋅ 26 = 260 ≡ 1 ( mod 37 ) 4) Buradan 10 3 ≡ 1 olduğu için 2026. kuvveti 3’e göre ayıralım: 2026 = 3 ⋅ 675 + 1 10 2026 = 10 3 675 ⋅ 10 ≡ 1 ⋅ 10 ≡ 10 ( mod 37 ) 5) Payı mod 37’de bulalım: 10 2026 − 1 ≡ 10 − 1 = 9 ( mod 37 ) 6) Bölme yerine 9’un tersini kullanalım. 9 ile 37 aralarında asal olduğundan ters vardır: 9 ⋅ 33 = 297 ≡ 1 ( mod 37 ) 7) O hâlde: N ≡ 10 2026 − 1 9 ≡ ( 10 2026 − 1 ) ⋅ 33 ≡ 9 ⋅ 33 ≡ 1 ( mod 37 ) Sonuç: 37 ile bölümden kalan 1 ’dir. Doğru seçenek C817 ’dir.

  1. Çözüm: 1) Verilen sayı N = ∑ k = 0 2025 10 k 2) Bu bir geometrik seridir: N = 10 2026 − 1 9 3) Mod 37 altında 10 ’un kuvvetlerini sadeleştirelim: 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 3 = 10 ⋅ 10 2 ≡ 10 ⋅ 26 = 260 ≡ 1 ( mod 37 ) 4) Buradan 10 3 ≡ 1 olduğu için 2026. kuvveti 3’e göre ayıralım: 2026 = 3 ⋅ 675 + 1 10 2026 = 10 3 675 ⋅ 10 ≡ 1 ⋅ 10 ≡ 10 ( mod 37 ) 5) Payı mod 37’de bulalım: 10 2026 − 1 ≡ 10 − 1 = 9 ( mod 37 ) 6) Bölme yerine 9’un tersini kullanalım. 9 ile 37 aralarında asal olduğundan ters vardır: 9 ⋅ 33 = 297 ≡ 1 ( mod 37 ) 7) O hâlde: N ≡ 10 2026 − 1 9 ≡ ( 10 2026 − 1 ) ⋅ 33 ≡ 9 ⋅ 33 ≡ 1 ( mod 37 ) Sonuç: 37 ile bölümden kalan 1 ’dir. Doğru seçenek C817 ’dir.

1) Verilen sayı

N=k=0202510k

2) Bu bir geometrik seridir:

N=10202619

3) Mod 37 altında 10’un kuvvetlerini sadeleştirelim:

102=10026(mod37)
103=101021026=2601(mod37)

4) Buradan 103 ≡ 1 olduğu için 2026. kuvveti 3’e göre ayıralım:

2026=3675+1
102026=1036751011010(mod37)

5) Payı mod 37’de bulalım:

1020261101=9(mod37)

6) Bölme yerine 9’un tersini kullanalım. 9 ile 37 aralarında asal olduğundan ters vardır:

933=2971(mod37)

7) O hâlde:

N10202619(1020261)339331(mod37)

Sonuç: 37 ile bölümden kalan 1’dir. Doğru seçenek B’dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Dört basamaklı 3a6b sayısı 72 ile tam bölünebiliyor. a ve b birer rakamdır.
Bu koşulu sağlayan tüm sayıların toplamı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Kontrol edilecek sayı: 3 a 6 b Bölünebilme koşulu: 72 = 8 ⋅ 9 Bu nedenle sayı hem sekize hem dokuza tam bölünmelidir. Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamı dokuza bölünür: 3 + a + 6 + b = a + b + 9 Buradan: a + b ≡ 0   ( mod   9 ) Rakam oldukları için: a + b ∈ { 0, 9, 18 } Sekize bölünebilme için son üç basamak sekize bölünür: a 6 b ⏞ = 100 a + 60 + b Mod sekiz ile sadeleştirelim: 100 a + 60 + b ≡ 4 a + 4 + b   ( mod   8 ) Dolayısıyla koşul: 4 a + 4 + b ≡ 0   ( mod   8 ) Şimdi dokuza bölünebilme durumlarını tek tek inceleyelim. Durum: a + b = 0 Bu ancak şu iken olur: a = 0,   b = 0 Sekiz koşulunu kontrol: 4 a + 4 + b = 4 ≢ 0   ( mod   8 ) Uygun değil. Durum: a + b = 9 Buradan: b = 9 − a Sekiz koşuluna yazalım: 4 a + 4 + ( 9 − a ) = 3 a + 13 Mod sekiz: 3 a + 13 ≡ 0   ( mod   8 ) 3 a + 5 ≡ 0   ( mod   8 ) 3 a ≡ 3   ( mod   8 ) Mod sekizde üç tersinir olduğundan: a ≡ 1   ( mod   8 ) Rakam olduğuna göre: a ∈ { 1, 9 } Buna karşılık gelen b değerleri: a = 1 ⇒ b = 8    a = 9 ⇒ b = 0 Uygun sayılar: 3168,   3960 Durum: a + b = 18 Bu ancak şu iken olur: a = 9,   b = 9 Sekiz koşulunu kontrol: 4 a + 4 + b = 4 ⋅ 9 + 4 + 9 = 49 ≢ 0   ( mod   8 ) Uygun değil. Koşulu sağlayan tüm sayıların toplamı: 3168 + 3960 = 7128 Sonuç: Doğru cevap D1518 şıkkıdır. 7128

  1. Çözüm: Kontrol edilecek sayı: 3 a 6 b Bölünebilme koşulu: 72 = 8 ⋅ 9 Bu nedenle sayı hem sekize hem dokuza tam bölünmelidir. Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamı dokuza bölünür: 3 + a + 6 + b = a + b + 9 Buradan: a + b ≡ 0   ( mod   9 ) Rakam oldukları için: a + b ∈ { 0, 9, 18 } Sekize bölünebilme için son üç basamak sekize bölünür: a 6 b ⏞ = 100 a + 60 + b Mod sekiz ile sadeleştirelim: 100 a + 60 + b ≡ 4 a + 4 + b   ( mod   8 ) Dolayısıyla koşul: 4 a + 4 + b ≡ 0   ( mod   8 ) Şimdi dokuza bölünebilme durumlarını tek tek inceleyelim. Durum: a + b = 0 Bu ancak şu iken olur: a = 0,   b = 0 Sekiz koşulunu kontrol: 4 a + 4 + b = 4 ≢ 0   ( mod   8 ) Uygun değil. Durum: a + b = 9 Buradan: b = 9 − a Sekiz koşuluna yazalım: 4 a + 4 + ( 9 − a ) = 3 a + 13 Mod sekiz: 3 a + 13 ≡ 0   ( mod   8 ) 3 a + 5 ≡ 0   ( mod   8 ) 3 a ≡ 3   ( mod   8 ) Mod sekizde üç tersinir olduğundan: a ≡ 1   ( mod   8 ) Rakam olduğuna göre: a ∈ { 1, 9 } Buna karşılık gelen b değerleri: a = 1 ⇒ b = 8    a = 9 ⇒ b = 0 Uygun sayılar: 3168,   3960 Durum: a + b = 18 Bu ancak şu iken olur: a = 9,   b = 9 Sekiz koşulunu kontrol: 4 a + 4 + b = 4 ⋅ 9 + 4 + 9 = 49 ≢ 0   ( mod   8 ) Uygun değil. Koşulu sağlayan tüm sayıların toplamı: 3168 + 3960 = 7128 Sonuç: Doğru cevap D1518 şıkkıdır. 7128
Kontrol edilecek sayı:
3a6b
Bölünebilme koşulu:
72=89
Bu nedenle sayı hem sekize hem dokuza tam bölünmelidir.
Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamı dokuza bölünür:
3+a+6+b=a+b+9
Buradan:
a+b0 (mod 9)
Rakam oldukları için:
a+b{0,9,18}
Sekize bölünebilme için son üç basamak sekize bölünür:
a6b=100a+60+b
Mod sekiz ile sadeleştirelim:
100a+60+b4a+4+b (mod 8)
Dolayısıyla koşul:
4a+4+b0 (mod 8)
Şimdi dokuza bölünebilme durumlarını tek tek inceleyelim.
Durum:
a+b=0
Bu ancak şu iken olur:
a=0, b=0
Sekiz koşulunu kontrol:
4a+4+b=40 (mod 8)
Uygun değil.
Durum:
a+b=9
Buradan:
b=9a
Sekiz koşuluna yazalım:
4a+4+(9a)=3a+13
Mod sekiz:
3a+130 (mod 8)3a+50 (mod 8)3a3 (mod 8)
Mod sekizde üç tersinir olduğundan:
a1 (mod 8)
Rakam olduğuna göre:
a{1,9}
Buna karşılık gelen b değerleri:
a=1b=8  a=9b=0
Uygun sayılar:
3168, 3960
Durum:
a+b=18
Bu ancak şu iken olur:
a=9, b=9
Sekiz koşulunu kontrol:
4a+4+b=49+4+9=490 (mod 8)
Uygun değil.
Koşulu sağlayan tüm sayıların toplamı:
3168+3960=7128
Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.
7128
6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki 22025 sayısının 63 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce modülü çarpanlarına ayıralım: 63 = 9 ⋅ 7 ve   gcd ( 9, 7 ) = 1 Şimdi sayıyı ayrı ayrı mod 7 ve mod 9 için inceleyelim. Önce mod 7: 2 3 = 8 ≡ 1   (mod   7 ) 2 2025 = 2 3 675 ≡ 1 675 = 1   (mod   7 ) Şimdi mod 9. Euler totient değeri: φ ( 9 ) = 6 Dolayısıyla: 2 6 ≡ 1   (mod   9 ) Üssü mod 6 ile sadeleştirelim: 2025 = 6 ⋅ 337 + 3   ⇒   2025 ≡ 3   (mod   6 ) O halde: 2 2025 ≡ 2 3 = 8   (mod   9 ) Şimdi Çin Kalan Teoremi ile şu sistemi çözelim: x ≡ 1   (mod   7 ) x ≡ 8   (mod   9 ) İkinci koşul mod 9 için kalanın zaten 8 olduğunu söylüyor. Bunun mod 7 koşulunu sağlayıp sağlamadığını kontrol edelim: 8 ≡ 1   (mod   7 ) Sağlıyor; dolayısıyla mod 63 için kalan 8 ’dir. Sonuç: 2 2025 ≡ 8   (mod   63 ) Doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Önce modülü çarpanlarına ayıralım: 63 = 9 ⋅ 7 ve   gcd ( 9, 7 ) = 1 Şimdi sayıyı ayrı ayrı mod 7 ve mod 9 için inceleyelim. Önce mod 7: 2 3 = 8 ≡ 1   (mod   7 ) 2 2025 = 2 3 675 ≡ 1 675 = 1   (mod   7 ) Şimdi mod 9. Euler totient değeri: φ ( 9 ) = 6 Dolayısıyla: 2 6 ≡ 1   (mod   9 ) Üssü mod 6 ile sadeleştirelim: 2025 = 6 ⋅ 337 + 3   ⇒   2025 ≡ 3   (mod   6 ) O halde: 2 2025 ≡ 2 3 = 8   (mod   9 ) Şimdi Çin Kalan Teoremi ile şu sistemi çözelim: x ≡ 1   (mod   7 ) x ≡ 8   (mod   9 ) İkinci koşul mod 9 için kalanın zaten 8 olduğunu söylüyor. Bunun mod 7 koşulunu sağlayıp sağlamadığını kontrol edelim: 8 ≡ 1   (mod   7 ) Sağlıyor; dolayısıyla mod 63 için kalan 8 ’dir. Sonuç: 2 2025 ≡ 8   (mod   63 ) Doğru cevap A şıkkıdır.

Önce modülü çarpanlarına ayıralım:

63=97ve gcd(9,7)=1

Şimdi sayıyı ayrı ayrı mod7 ve mod9 için inceleyelim. Önce mod7:

23=81 (mod 7)22025=236751675=1 (mod 7)

Şimdi mod9. Euler totient değeri:

φ(9)=6

Dolayısıyla:

261 (mod 9)

Üssü mod6 ile sadeleştirelim:

2025=6337+3  20253 (mod 6)

O halde:

2202523=8 (mod 9)

Şimdi Çin Kalan Teoremi ile şu sistemi çözelim:

x1 (mod 7)x8 (mod 9)

İkinci koşul mod9 için kalanın zaten 8 olduğunu söylüyor. Bunun mod7 koşulunu sağlayıp sağlamadığını kontrol edelim:

81 (mod 7)

Sağlıyor; dolayısıyla mod63 için kalan 8’dir.

Sonuç:

220258 (mod 63)

Doğru cevap A şıkkıdır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

n pozitif tamsayısı 12 ile bölündüğünde kalan 5, 18 ile bölündüğünde kalan 11 oluyor. En küçük n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen kalan bilgilerini denkliğe çeviriyoruz: n ≡ 5 ( mod 12 ) n ≡ 11 ( mod 18 ) İlk koşula göre sayı, bir tam sayı yardımıyla şöyle yazılır: n = 12 k + 5 Bu ifadeyi ikinci koşulda kullanıyoruz: 12 k + 5 ≡ 11 ( mod 18 ) Her iki taraftan aynı sayı çıkararak sadeleştiriyoruz: 12 k ≡ 6 ( mod 18 ) Ortak bölen ile sadeleştiriyoruz: gcd ( 12, 18 ) = 6 2 k ≡ 1 ( mod 3 ) Bu denkliği sağlayan en küçük sınıfı buluyoruz: k ≡ 2 ( mod 3 ) Buna göre: k = 3 t + 2 Yerine yazıp genel çözümü elde ediyoruz: n = 12 ( 3 t + 2 ) + 5 n = 36 t + 29 En küçük pozitif değer için: t = 0 n = 29 Bu değer şıklarda seçeneğiB635dir; dolayısıyla doğru cevap B662’dır.

  1. Çözüm: Verilen kalan bilgilerini denkliğe çeviriyoruz: n ≡ 5 ( mod 12 ) n ≡ 11 ( mod 18 ) İlk koşula göre sayı, bir tam sayı yardımıyla şöyle yazılır: n = 12 k + 5 Bu ifadeyi ikinci koşulda kullanıyoruz: 12 k + 5 ≡ 11 ( mod 18 ) Her iki taraftan aynı sayı çıkararak sadeleştiriyoruz: 12 k ≡ 6 ( mod 18 ) Ortak bölen ile sadeleştiriyoruz: gcd ( 12, 18 ) = 6 2 k ≡ 1 ( mod 3 ) Bu denkliği sağlayan en küçük sınıfı buluyoruz: k ≡ 2 ( mod 3 ) Buna göre: k = 3 t + 2 Yerine yazıp genel çözümü elde ediyoruz: n = 12 ( 3 t + 2 ) + 5 n = 36 t + 29 En küçük pozitif değer için: t = 0 n = 29 Bu değer şıklarda seçeneğiB635dir; dolayısıyla doğru cevap B662’dır.

Verilen kalan bilgilerini denkliğe çeviriyoruz:

n5(mod12)n11(mod18)

İlk koşula göre sayı, bir tam sayı yardımıyla şöyle yazılır:

n=12k+5

Bu ifadeyi ikinci koşulda kullanıyoruz:

12k+511(mod18)

Her iki taraftan aynı sayı çıkararak sadeleştiriyoruz:

12k6(mod18)

Ortak bölen ile sadeleştiriyoruz:

gcd(12,18)=62k1(mod3)

Bu denkliği sağlayan en küçük sınıfı buluyoruz:

k2(mod3)

Buna göre:

k=3t+2

Yerine yazıp genel çözümü elde ediyoruz:

n=12(3t+2)+5n=36t+29

En küçük pozitif değer için:

t=0n=29

Bu değer şıklarda seçeneğiB2513dir; dolayısıyla doğru cevap B2540’dır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

2n1(mod105) koşulunu sağlayan en küçük pozitif n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen koşul: 2 n ≡ 1 ( mod 105 ) Modülü asal çarpanlarına ayıralım: 105 = 3 · 5 · 7 Koşulun sağlanması için aynı anda şu üç kongruens sağlanmalıdır: 2 n ≡ 1 ( mod 3 ) 2 n ≡ 1 ( mod 5 ) 2 n ≡ 1 ( mod 7 ) Önce ( mod 3 ) inceleyelim: 2 ≡ - 1 ( mod 3 ) Bu yüzden: 2 2 ≡ 1 ( mod 3 ) Buradan en küçük periyot: ord ( 2; 3 ) = 2 Şimdi ( mod 5 ) için kuvvetleri kontrol edelim: 2 1 ≡ 2 ( mod 5 ) 2 2 ≡ 4 ( mod 5 ) 2 3 ≡ 8 ≡ 3 ( mod 5 ) 2 4 ≡ 16 ≡ 1 ( mod 5 ) Dolayısıyla en küçük periyot: ord ( 2; 5 ) = 4 Şimdi ( mod 7 ) için: 2 1 ≡ 2 ( mod 7 ) 2 2 ≡ 4 ( mod 7 ) 2 3 ≡ 8 ≡ 1 ( mod 7 ) Dolayısıyla en küçük periyot: ord ( 2; 7 ) = 3 O halde 2 n ≡ 1 ( mod 105 ) olması için n değeri şu sayıların ortak katı olmalıdır: 2, 4, 3 En küçük ortak kat: EKOK ( 2, 4, 3 ) = 12 Bu değerin gerçekten en küçük olduğunu kontrol için daha küçük bölenleri deneyelim: 12 ’s bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6 Örneğin 2 6 = 64 ve 64 ≡ 64 ( mod 105 ) ≠ 1 Dolayısıyla daha küçük bir değer sağlamaz; en küçük değer 12 olur. Sonuç: Doğru cevap 12 yani şıkkıC1020dır.

  1. Çözüm: Verilen koşul: 2 n ≡ 1 ( mod 105 ) Modülü asal çarpanlarına ayıralım: 105 = 3 · 5 · 7 Koşulun sağlanması için aynı anda şu üç kongruens sağlanmalıdır: 2 n ≡ 1 ( mod 3 ) 2 n ≡ 1 ( mod 5 ) 2 n ≡ 1 ( mod 7 ) Önce ( mod 3 ) inceleyelim: 2 ≡ - 1 ( mod 3 ) Bu yüzden: 2 2 ≡ 1 ( mod 3 ) Buradan en küçük periyot: ord ( 2; 3 ) = 2 Şimdi ( mod 5 ) için kuvvetleri kontrol edelim: 2 1 ≡ 2 ( mod 5 ) 2 2 ≡ 4 ( mod 5 ) 2 3 ≡ 8 ≡ 3 ( mod 5 ) 2 4 ≡ 16 ≡ 1 ( mod 5 ) Dolayısıyla en küçük periyot: ord ( 2; 5 ) = 4 Şimdi ( mod 7 ) için: 2 1 ≡ 2 ( mod 7 ) 2 2 ≡ 4 ( mod 7 ) 2 3 ≡ 8 ≡ 1 ( mod 7 ) Dolayısıyla en küçük periyot: ord ( 2; 7 ) = 3 O halde 2 n ≡ 1 ( mod 105 ) olması için n değeri şu sayıların ortak katı olmalıdır: 2, 4, 3 En küçük ortak kat: EKOK ( 2, 4, 3 ) = 12 Bu değerin gerçekten en küçük olduğunu kontrol için daha küçük bölenleri deneyelim: 12 ’s bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6 Örneğin 2 6 = 64 ve 64 ≡ 64 ( mod 105 ) ≠ 1 Dolayısıyla daha küçük bir değer sağlamaz; en küçük değer 12 olur. Sonuç: Doğru cevap 12 yani şıkkıC1020dır.

Verilen koşul:

2n1(mod105)

Modülü asal çarpanlarına ayıralım:

105=3·5·7

Koşulun sağlanması için aynı anda şu üç kongruens sağlanmalıdır:

2n1(mod3)2n1(mod5)2n1(mod7)

Önce

(mod3)

inceleyelim:

2-1(mod3)

Bu yüzden:

221(mod3)

Buradan en küçük periyot:

ord(2;3)=2

Şimdi

(mod5)

için kuvvetleri kontrol edelim:

212(mod5)224(mod5)2383(mod5)24161(mod5)

Dolayısıyla en küçük periyot:

ord(2;5)=4

Şimdi

(mod7)

için:

212(mod7)224(mod7)2381(mod7)

Dolayısıyla en küçük periyot:

ord(2;7)=3

O halde

2n1(mod105)

olması için

n

değeri şu sayıların ortak katı olmalıdır:

2,4,3

En küçük ortak kat:

EKOK(2,4,3)=12

Bu değerin gerçekten en küçük olduğunu kontrol için daha küçük bölenleri deneyelim:

12’sbölenleri:1,2,3,4,6

Örneğin

26=64

ve

6464(mod105)1

Dolayısıyla daha küçük bir değer sağlamaz; en küçük değer

12

olur.

Sonuç: Doğru cevap

12

yani

şıkkıC5421dır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayının 9 ile bölünmesinden kalan kaçtır?

22025+52025

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Soruda istenen değer, aşağıdaki ifadenin mod değeridir: 2 2025 + 5 2025 Mod hesabında üslü ifadeler için periyot bulmak amacıyla, 9 ile aralarında asal olan tabanlarda Euler teoremini kullanabiliriz. Önce: φ ( 9 ) = 6 Üsleri 6 ile sadeleştirelim: 2025 = 6 · 337 + 3 2025 ≡ 3  (mod  6 ) Şimdi ayrı ayrı kalanları bulalım. Birinci terim: 2 2025 ≡ 2 3  (mod  9 ) 2 3 = 8 2 2025 ≡ 8  (mod  9 ) İkinci terim: 5 2025 ≡ 5 3  (mod  9 ) 5 3 = 125 125 ≡ 8  (mod  9 ) 5 2025 ≡ 8  (mod  9 ) Toplayıp son kalanı bulalım: 2 2025 + 5 2025 ≡ 8 + 8  (mod  9 ) 16 ≡ 7  (mod  9 ) Kalan 7 çıkar. Bu nedenle doğru seçenek D667 ’dir. 7

  1. Çözüm: Soruda istenen değer, aşağıdaki ifadenin mod değeridir: 2 2025 + 5 2025 Mod hesabında üslü ifadeler için periyot bulmak amacıyla, 9 ile aralarında asal olan tabanlarda Euler teoremini kullanabiliriz. Önce: φ ( 9 ) = 6 Üsleri 6 ile sadeleştirelim: 2025 = 6 · 337 + 3 2025 ≡ 3  (mod  6 ) Şimdi ayrı ayrı kalanları bulalım. Birinci terim: 2 2025 ≡ 2 3  (mod  9 ) 2 3 = 8 2 2025 ≡ 8  (mod  9 ) İkinci terim: 5 2025 ≡ 5 3  (mod  9 ) 5 3 = 125 125 ≡ 8  (mod  9 ) 5 2025 ≡ 8  (mod  9 ) Toplayıp son kalanı bulalım: 2 2025 + 5 2025 ≡ 8 + 8  (mod  9 ) 16 ≡ 7  (mod  9 ) Kalan 7 çıkar. Bu nedenle doğru seçenek D667 ’dir. 7

Soruda istenen değer, aşağıdaki ifadenin mod değeridir:

22025+52025

Mod hesabında üslü ifadeler için periyot bulmak amacıyla, 9 ile aralarında asal olan tabanlarda Euler teoremini kullanabiliriz. Önce:

φ(9)=6

Üsleri 6 ile sadeleştirelim:

2025=6·337+320253 (mod 6)

Şimdi ayrı ayrı kalanları bulalım.

Birinci terim:

2202523 (mod 9)23=8220258 (mod 9)

İkinci terim:

5202553 (mod 9)53=1251258 (mod 9)520258 (mod 9)

Toplayıp son kalanı bulalım:

22025+520258+8 (mod 9)167 (mod 9)

Kalan 7 çıkar. Bu nedenle doğru seçenek C’dir.

7
10. SoruÇoktan Seçmeli

Altı basamaklı 2a4b2c sayısı hem 9 hem 11 ile tam bölünüyorsa, a,b,c rakamları kaç farklı üçlü olabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Şıklardaki seçeneğiA11, 45 olduğundan, bulacağımız üçlü sayısı 45 çıkarsa doğru cevap A73 olur. Sayıyı 2 a 4 b 2 c şeklinde düşünelim ve S = a + b + c tanımlayalım. 1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 2 + a + 4 + b + 2 + c = S + 8 Bu nedenle S + 8 ≡ 0   (mod   9 ) yani S ≡ 1   (mod   9 ) 2) 11 ile bölünebilme: (tek sıradakilerin toplamı) − (çift sıradakilerin toplamı) 11’in katı olmalı. ( 2 + 4 + 2 ) - ( a + b + c ) ≡ 0   (mod   11 ) Buradan 8 - S ≡ 0   (mod   11 ) yani S ≡ 8   (mod   11 ) 3) İki koşulu birlikte sağlama: Ayrıca 0 ≤ a, b, c ≤ 9 olduğundan 0 ≤ S ≤ 27 olur. Şimdi S ≡ 8   (mod   11 ) eşitliğine göre bu aralıkta olası değerler: S = 8, 19 Bunlardan 8 ≢ 1   (mod   9 ) ama 19 ≡ 1   (mod   9 ) olduğundan tek mümkün toplam S = 19 yani a + b + c = 19 4) Üçlü sayısını sayma: Şimdi a + b + c = 19 denkleminin, 0 ≤ a, b, c ≤ 9 koşuluyla kaç çözümü olduğunu bulalım. Önce üst sınır yokmuş gibi (sadece a, b, c ≥ 0 iken) çözüm sayısı: ( 21 2 ) = 210 Şimdi a, b, c ≤ 9 koşulunu sağlayamayanları çıkaralım. Örneğin a ≥ 10 olsun. O zaman a = a ′ + 10 yazıp yerine koyarsak: a ′ + b + c = 9 Bunun çözüm sayısı: ( 11 2 ) = 55 Aynı sayı b ≥ 10 ve c ≥ 10 için de geçerli olduğundan toplam çıkarılacak sayı: 3 ⋅ 55 = 165 İki basamağın birden ≥ 10 olması mümkün değildir; çünkü o zaman toplam en az 20 olur ve üçüncüsü de en az 0 olduğu için toplam a + b + c = 19 olamaz. Bu yüzden kesişim düzeltmesi yok. Sonuç: 210 - 165 = 45 Demek ki ( a, b, c ) üçlülerinin sayısı 45 olur; doğru cevap A1771 ’dir.

  1. Çözüm: Şıklardaki seçeneğiA11, 45 olduğundan, bulacağımız üçlü sayısı 45 çıkarsa doğru cevap A73 olur. Sayıyı 2 a 4 b 2 c şeklinde düşünelim ve S = a + b + c tanımlayalım. 1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 2 + a + 4 + b + 2 + c = S + 8 Bu nedenle S + 8 ≡ 0   (mod   9 ) yani S ≡ 1   (mod   9 ) 2) 11 ile bölünebilme: (tek sıradakilerin toplamı) − (çift sıradakilerin toplamı) 11’in katı olmalı. ( 2 + 4 + 2 ) - ( a + b + c ) ≡ 0   (mod   11 ) Buradan 8 - S ≡ 0   (mod   11 ) yani S ≡ 8   (mod   11 ) 3) İki koşulu birlikte sağlama: Ayrıca 0 ≤ a, b, c ≤ 9 olduğundan 0 ≤ S ≤ 27 olur. Şimdi S ≡ 8   (mod   11 ) eşitliğine göre bu aralıkta olası değerler: S = 8, 19 Bunlardan 8 ≢ 1   (mod   9 ) ama 19 ≡ 1   (mod   9 ) olduğundan tek mümkün toplam S = 19 yani a + b + c = 19 4) Üçlü sayısını sayma: Şimdi a + b + c = 19 denkleminin, 0 ≤ a, b, c ≤ 9 koşuluyla kaç çözümü olduğunu bulalım. Önce üst sınır yokmuş gibi (sadece a, b, c ≥ 0 iken) çözüm sayısı: ( 21 2 ) = 210 Şimdi a, b, c ≤ 9 koşulunu sağlayamayanları çıkaralım. Örneğin a ≥ 10 olsun. O zaman a = a ′ + 10 yazıp yerine koyarsak: a ′ + b + c = 9 Bunun çözüm sayısı: ( 11 2 ) = 55 Aynı sayı b ≥ 10 ve c ≥ 10 için de geçerli olduğundan toplam çıkarılacak sayı: 3 ⋅ 55 = 165 İki basamağın birden ≥ 10 olması mümkün değildir; çünkü o zaman toplam en az 20 olur ve üçüncüsü de en az 0 olduğu için toplam a + b + c = 19 olamaz. Bu yüzden kesişim düzeltmesi yok. Sonuç: 210 - 165 = 45 Demek ki ( a, b, c ) üçlülerinin sayısı 45 olur; doğru cevap A1771 ’dir.

Şıklardaki B seçeneği,

45

olduğundan, bulacağımız üçlü sayısı 45 çıkarsa doğru cevap B olur.

Sayıyı

2a4b2c

şeklinde düşünelim ve

S=a+b+c

tanımlayalım.

1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı.

2+a+4+b+2+c=S+8

Bu nedenle

S+80 (mod 9)

yani

S1 (mod 9)

2) 11 ile bölünebilme: (tek sıradakilerin toplamı) − (çift sıradakilerin toplamı) 11’in katı olmalı.

(2+4+2)-(a+b+c)0 (mod 11)

Buradan

8-S0 (mod 11)

yani

S8 (mod 11)

3) İki koşulu birlikte sağlama: Ayrıca

0a,b,c9

olduğundan

0S27

olur. Şimdi

S8 (mod 11)

eşitliğine göre bu aralıkta olası değerler:

S=8,19

Bunlardan

81 (mod 9)

ama

191 (mod 9)

olduğundan tek mümkün toplam

S=19

yani

a+b+c=19

4) Üçlü sayısını sayma: Şimdi

a+b+c=19

denkleminin,

0a,b,c9

koşuluyla kaç çözümü olduğunu bulalım.

Önce üst sınır yokmuş gibi (sadece

a,b,c0

iken) çözüm sayısı:

(212)=210

Şimdi

a,b,c9

koşulunu sağlayamayanları çıkaralım. Örneğin

a10

olsun. O zaman

a=a+10

yazıp yerine koyarsak:

a+b+c=9

Bunun çözüm sayısı:

(112)=55

Aynı sayı

b10

ve

c10

için de geçerli olduğundan toplam çıkarılacak sayı:

355=165

İki basamağın birden

10

olması mümkün değildir; çünkü o zaman toplam en az

20

olur ve üçüncüsü de en az

0

olduğu için toplam

a+b+c=19

olamaz. Bu yüzden kesişim düzeltmesi yok.

Sonuç:

210-165=45

Demek ki

(a,b,c)

üçlülerinin sayısı

45

olur; doğru cevap B’dir.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.