9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

5. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 5. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif tam sayı n aşağıdaki koşulları sağlıyor:

12(7n+5)

9(5n+1)

n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Şık kontrolü B şıkkındaki değeri test edeceğiz: B = 25. 2) 1. koşul: 12 | (7n + 5) 12 ∣ ( 7 n + 5 ) 7 n + 5 ≡ 0 ( mod 12 ) 7 n ≡ - 5 ≡ 7 ( mod 12 ) 3) 7'nin 12'ye göre tersi ile çözme 7 · 7 = 49 ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 7 · 7 ≡ 49 ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 1 ( mod 12 ) 4) 2. koşul: 9 | (5n + 1) 9 ∣ ( 5 n + 1 ) 5 n + 1 ≡ 0 ( mod 9 ) 5 n ≡ - 1 ≡ 8 ( mod 9 ) 5) 5'in 9'a göre tersi ile çözme 5 · 2 = 10 ≡ 1 ( mod 9 ) n ≡ 2 · 8 = 16 ≡ 7 ( mod 9 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) 6) İki koşulu birlikte çözme n ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) İlkinden: n = 1 + 12 k Bunu ikinciye yazalım: 1 + 12 k ≡ 7 ( mod 9 ) 12 k ≡ 6 ( mod 9 ) 7) Sadeleştirme 12 k ≡ 6 ( mod 9 ) 3 k ≡ 6 ( mod 9 ) k ≡ 2 ( mod 3 ) k = 2 + 3 t 8) n'i bulma ve en küçük pozitif değeri seçme n = 1 + 12 ( 2 + 3 t ) n = 25 + 36 t En küçük pozitif değer için: t = 0 ⇒ n = 25 9) B şıkkını doğrulama 7 · 25 + 5 = 180, 12 ∣ 180 5 · 25 + 1 = 126, 9 ∣ 126 Dolayısıyla doğru cevap B.

  1. Çözüm: 1) Şık kontrolü B şıkkındaki değeri test edeceğiz: B = 25. 2) 1. koşul: 12 | (7n + 5) 12 ∣ ( 7 n + 5 ) 7 n + 5 ≡ 0 ( mod 12 ) 7 n ≡ - 5 ≡ 7 ( mod 12 ) 3) 7'nin 12'ye göre tersi ile çözme 7 · 7 = 49 ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 7 · 7 ≡ 49 ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 1 ( mod 12 ) 4) 2. koşul: 9 | (5n + 1) 9 ∣ ( 5 n + 1 ) 5 n + 1 ≡ 0 ( mod 9 ) 5 n ≡ - 1 ≡ 8 ( mod 9 ) 5) 5'in 9'a göre tersi ile çözme 5 · 2 = 10 ≡ 1 ( mod 9 ) n ≡ 2 · 8 = 16 ≡ 7 ( mod 9 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) 6) İki koşulu birlikte çözme n ≡ 1 ( mod 12 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) İlkinden: n = 1 + 12 k Bunu ikinciye yazalım: 1 + 12 k ≡ 7 ( mod 9 ) 12 k ≡ 6 ( mod 9 ) 7) Sadeleştirme 12 k ≡ 6 ( mod 9 ) 3 k ≡ 6 ( mod 9 ) k ≡ 2 ( mod 3 ) k = 2 + 3 t 8) n'i bulma ve en küçük pozitif değeri seçme n = 1 + 12 ( 2 + 3 t ) n = 25 + 36 t En küçük pozitif değer için: t = 0 ⇒ n = 25 9) B şıkkını doğrulama 7 · 25 + 5 = 180, 12 ∣ 180 5 · 25 + 1 = 126, 9 ∣ 126 Dolayısıyla doğru cevap B.
1) Şık kontrolü
B şıkkındaki değeri test edeceğiz: B = 25.
2) 1. koşul: 12 | (7n + 5)12(7n+5)7n+50(mod12)7n-57(mod12)
3) 7'nin 12'ye göre tersi ile çözme7·7=491(mod12)n7·7491(mod12)n1(mod12)
4) 2. koşul: 9 | (5n + 1)9(5n+1)5n+10(mod9)5n-18(mod9)
5) 5'in 9'a göre tersi ile çözme5·2=101(mod9)n2·8=167(mod9)n7(mod9)
6) İki koşulu birlikte çözmen1(mod12)n7(mod9) İlkinden: n=1+12k Bunu ikinciye yazalım: 1+12k7(mod9)12k6(mod9)
7) Sadeleştirme12k6(mod9)3k6(mod9)k2(mod3)k=2+3t
8) n'i bulma ve en küçük pozitif değeri seçmen=1+12(2+3t)n=25+36t En küçük pozitif değer için: t=0n=25
9) B şıkkını doğrulama7·25+5=180,121805·25+1=126,9126 Dolayısıyla doğru cevap B.
2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı 8 ile bölündüğünde kalan 3 oluyor ve bu sayı 5 ile tam bölünüyor. Buna göre en küçük sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Doğru şık kontrolü: B: 35 Aşağıdaki adımlarda en küçük sayının 35 olduğu bulunacaktır; dolayısıyla doğru cevap B olur. Kalan bilgisine göre sayı şu biçimde yazılır: n = 8 k + 3 Burada k bir doğal sayıdır. Sayı 5 ile tam bölündüğü için: n ≡ 0 ( mod 5 ) Yerine yazalım: 8 k + 3 ≡ 0 ( mod 5 ) 8 sayısının 5 ile bölümünden kalan: 8 ≡ 3 ( mod 5 ) Bu yüzden denklem: 3 k + 3 ≡ 0 ( mod 5 ) Her iki taraftan 3 çıkaralım: 3 k ≡ 2 ( mod 5 ) Her iki tarafı 3 ’ün 5 ’e göre ters elemanı ile çarpalım. Çünkü: 3 · 2 = 6 ≡ 1 ( mod 5 ) Bu nedenle: k ≡ 2 · 2 ( mod 5 ) k ≡ 4 ( mod 5 ) En küçük uygun k değeri: k = 4 Bunu n = 8 k + 3 ifadesinde yerine koyarsak: n = 8 · 4 + 3 = 35 Sonuç: n = 35 Doğru cevap: B

  1. Çözüm: Doğru şık kontrolü: B: 35 Aşağıdaki adımlarda en küçük sayının 35 olduğu bulunacaktır; dolayısıyla doğru cevap B olur. Kalan bilgisine göre sayı şu biçimde yazılır: n = 8 k + 3 Burada k bir doğal sayıdır. Sayı 5 ile tam bölündüğü için: n ≡ 0 ( mod 5 ) Yerine yazalım: 8 k + 3 ≡ 0 ( mod 5 ) 8 sayısının 5 ile bölümünden kalan: 8 ≡ 3 ( mod 5 ) Bu yüzden denklem: 3 k + 3 ≡ 0 ( mod 5 ) Her iki taraftan 3 çıkaralım: 3 k ≡ 2 ( mod 5 ) Her iki tarafı 3 ’ün 5 ’e göre ters elemanı ile çarpalım. Çünkü: 3 · 2 = 6 ≡ 1 ( mod 5 ) Bu nedenle: k ≡ 2 · 2 ( mod 5 ) k ≡ 4 ( mod 5 ) En küçük uygun k değeri: k = 4 Bunu n = 8 k + 3 ifadesinde yerine koyarsak: n = 8 · 4 + 3 = 35 Sonuç: n = 35 Doğru cevap: B

Doğru şık kontrolü:

B:35

Aşağıdaki adımlarda en küçük sayının 35 olduğu bulunacaktır; dolayısıyla doğru cevap B olur.

Kalan bilgisine göre sayı şu biçimde yazılır:

n=8k+3

Burada k bir doğal sayıdır.

Sayı 5 ile tam bölündüğü için:

n0(mod5)

Yerine yazalım:

8k+30(mod5)

8 sayısının 5 ile bölümünden kalan:

83(mod5)

Bu yüzden denklem:

3k+30(mod5)

Her iki taraftan 3 çıkaralım:

3k2(mod5)

Her iki tarafı 3’ün 5’e göre ters elemanı ile çarpalım. Çünkü:

3·2=61(mod5)

Bu nedenle:

k2·2(mod5)k4(mod5)

En küçük uygun k değeri:

k=4

Bunu n=8k+3 ifadesinde yerine koyarsak:

n=8·4+3=35

Sonuç:

n=35

Doğru cevap:

B
3. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif tam sayı k kaçtır ki 2026k+2025 sayısı 11 ile tam bölünsün?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Bölünebilme koşulunu sağlamak için ifadeyi modüler aritmetikte inceleyelim. Önce katsayıları mod alalım: 2026 ≡ 2 ( mod 11 ) 2025 ≡ 1 ( mod 11 ) Buna göre ifade: 2026 k + 2025 ≡ 2 k + 1 ( mod 11 ) Tam bölünme için kalan sıfır olmalıdır: 2 k + 1 ≡ 0 ( mod 11 ) 2 k ≡ 10 ( mod 11 ) Modüler ters kullanarak çözelim. Aşağıdaki çarpımda kalan: 2 ⋅ 6 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı bu tersle çarpalım: k ≡ 10 ⋅ 6 = 60 ≡ 5 ( mod 11 ) En küçük pozitif çözüm: k = 5 Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Bölünebilme koşulunu sağlamak için ifadeyi modüler aritmetikte inceleyelim. Önce katsayıları mod alalım: 2026 ≡ 2 ( mod 11 ) 2025 ≡ 1 ( mod 11 ) Buna göre ifade: 2026 k + 2025 ≡ 2 k + 1 ( mod 11 ) Tam bölünme için kalan sıfır olmalıdır: 2 k + 1 ≡ 0 ( mod 11 ) 2 k ≡ 10 ( mod 11 ) Modüler ters kullanarak çözelim. Aşağıdaki çarpımda kalan: 2 ⋅ 6 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı bu tersle çarpalım: k ≡ 10 ⋅ 6 = 60 ≡ 5 ( mod 11 ) En küçük pozitif çözüm: k = 5 Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.

Bölünebilme koşulunu sağlamak için ifadeyi modüler aritmetikte inceleyelim.

Önce katsayıları mod alalım:

20262(mod11)20251(mod11)

Buna göre ifade:

2026k+20252k+1(mod11)

Tam bölünme için kalan sıfır olmalıdır:

2k+10(mod11)2k10(mod11)

Modüler ters kullanarak çözelim. Aşağıdaki çarpımda kalan:

26=121(mod11)

Her iki tarafı bu tersle çarpalım:

k106=605(mod11)

En küçük pozitif çözüm:

k=5

Dolayısıyla doğru cevap A şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

n1 mod 6, n2 mod 7 ve n3 mod 8 koşullarını sağlayan en küçük pozitif n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Koşulları birlikte çözelim: 1) İlk koşulu parametreleyelim. n ≡ 1 mod 6 n = 1 + 6 k 2) Bunu ikinci koşulda kullanalım. n ≡ 2 mod 7 1 + 6 k ≡ 2 mod 7 6 k ≡ 1 mod 7 3) Burada mod 7’de 6 sayısı, −1’e denktir. 6 ≡ − 1 mod 7 − k ≡ 1 mod 7 k ≡ − 1 ≡ 6 mod 7 k = 6 + 7 t 4) k’yı n ifadesine geri yazalım. n = 1 + 6 ( 6 + 7 t ) n = 37 + 42 t 5) Üçüncü koşulu kullanalım. n ≡ 3 mod 8 37 + 42 t ≡ 3 mod 8 6) Mod 8’e göre sadeleştirelim. 37 ≡ 5 mod 8 42 ≡ 2 mod 8 5 + 2 t ≡ 3 mod 8 2 t ≡ − 2 ≡ 6 mod 8 7) Her iki tarafı 2’ye bölelim (bu durumda çözümler mod 4’e iner). t ≡ 3 mod 4 t = 3 + 4 s 8) n’i bulalım. n = 37 + 42 ( 3 + 4 s ) n = 163 + 168 s En küçük pozitif değer için s yerine en küçük uygun tam sayı alınır: s = 0 ⇒ n = 163 9) Şık kontrolü: B şıkkı 163 olduğundan doğru cevap B’dir.

  1. Çözüm: Koşulları birlikte çözelim: 1) İlk koşulu parametreleyelim. n ≡ 1 mod 6 n = 1 + 6 k 2) Bunu ikinci koşulda kullanalım. n ≡ 2 mod 7 1 + 6 k ≡ 2 mod 7 6 k ≡ 1 mod 7 3) Burada mod 7’de 6 sayısı, −1’e denktir. 6 ≡ − 1 mod 7 − k ≡ 1 mod 7 k ≡ − 1 ≡ 6 mod 7 k = 6 + 7 t 4) k’yı n ifadesine geri yazalım. n = 1 + 6 ( 6 + 7 t ) n = 37 + 42 t 5) Üçüncü koşulu kullanalım. n ≡ 3 mod 8 37 + 42 t ≡ 3 mod 8 6) Mod 8’e göre sadeleştirelim. 37 ≡ 5 mod 8 42 ≡ 2 mod 8 5 + 2 t ≡ 3 mod 8 2 t ≡ − 2 ≡ 6 mod 8 7) Her iki tarafı 2’ye bölelim (bu durumda çözümler mod 4’e iner). t ≡ 3 mod 4 t = 3 + 4 s 8) n’i bulalım. n = 37 + 42 ( 3 + 4 s ) n = 163 + 168 s En küçük pozitif değer için s yerine en küçük uygun tam sayı alınır: s = 0 ⇒ n = 163 9) Şık kontrolü: B şıkkı 163 olduğundan doğru cevap B’dir.

Koşulları birlikte çözelim:

1) İlk koşulu parametreleyelim.

n1mod6

n=1+6k

2) Bunu ikinci koşulda kullanalım.

n2mod7

1+6k2mod7

6k1mod7

3) Burada mod 7’de 6 sayısı, −1’e denktir.

61mod7

k1mod7

k16mod7

k=6+7t

4) k’yı n ifadesine geri yazalım.

n=1+6(6+7t)

n=37+42t

5) Üçüncü koşulu kullanalım.

n3mod8

37+42t3mod8

6) Mod 8’e göre sadeleştirelim.

375mod8

422mod8

5+2t3mod8

2t26mod8

7) Her iki tarafı 2’ye bölelim (bu durumda çözümler mod 4’e iner).

t3mod4

t=3+4s

8) n’i bulalım.

n=37+42(3+4s)

n=163+168s

En küçük pozitif değer için s yerine en küçük uygun tam sayı alınır:

s=0n=163

9) Şık kontrolü: B şıkkı 163 olduğundan doğru cevap B’dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

37x5 sayısı 9 ile tam bölünebilmektedir. x kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen sayı, rakamları sırasıyla şu şekilde olan bir sayıdır: 3 7 x 5 Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamının 9 ile tam bölünebilmesi gerekir. Rakamlar toplamını yazalım: 3 + 7 + x + 5 Önce sabit rakamları toplayalım: 3 + 7 + 5 = 15 O hâlde rakamlar toplamı: 15 + x Bu toplam 9 ile tam bölünmeli, yani 9 'un katı olmalıdır. Modüler olarak yazalım: 15 + x ≡ 0   ( mod   9 ) Şimdi 15 'in 9 'a göre kalanını bulalım: 15 ≡ 6   ( mod   9 ) Yerine yazalım: 6 + x ≡ 0   ( mod   9 ) Buradan: x ≡ 3   ( mod   9 ) Ancak x bir rakam olduğuna göre 0 ile 9 arasındadır; bu koşulu sağlayan tek rakam: x = 3 Sonuç: Doğru seçenek B 'dir.

  1. Çözüm: Verilen sayı, rakamları sırasıyla şu şekilde olan bir sayıdır: 3 7 x 5 Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamının 9 ile tam bölünebilmesi gerekir. Rakamlar toplamını yazalım: 3 + 7 + x + 5 Önce sabit rakamları toplayalım: 3 + 7 + 5 = 15 O hâlde rakamlar toplamı: 15 + x Bu toplam 9 ile tam bölünmeli, yani 9 'un katı olmalıdır. Modüler olarak yazalım: 15 + x ≡ 0   ( mod   9 ) Şimdi 15 'in 9 'a göre kalanını bulalım: 15 ≡ 6   ( mod   9 ) Yerine yazalım: 6 + x ≡ 0   ( mod   9 ) Buradan: x ≡ 3   ( mod   9 ) Ancak x bir rakam olduğuna göre 0 ile 9 arasındadır; bu koşulu sağlayan tek rakam: x = 3 Sonuç: Doğru seçenek B 'dir.

Verilen sayı, rakamları sırasıyla şu şekilde olan bir sayıdır:

37x5

Bir sayının 9 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamının 9 ile tam bölünebilmesi gerekir. Rakamlar toplamını yazalım:

3+7+x+5

Önce sabit rakamları toplayalım:

3+7+5=15

O hâlde rakamlar toplamı:

15+x

Bu toplam 9 ile tam bölünmeli, yani 9'un katı olmalıdır. Modüler olarak yazalım:

15+x0 (mod 9)

Şimdi 15'in 9'a göre kalanını bulalım:

156 (mod 9)

Yerine yazalım:

6+x0 (mod 9)

Buradan:

x3 (mod 9)

Ancak x bir rakam olduğuna göre 0 ile 9 arasındadır; bu koşulu sağlayan tek rakam:

x=3

Sonuç: Doğru seçenek B'dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif x tam sayısı için 12x sayısı 45 ile tam bölünmektedir. x kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Koşulu bölünebilme şeklinde yazalım: 45 | 12 x Bu, bir tam sayı k olmak üzere şu anlama gelir: 12 x = 45 k Ortak böleni bulalım: EBOB ( 12, 45 ) = 3 Denklemi her iki taraftan bu ortak bölece bölelim: 4 x = 15 k Şimdi bu iki sayının aralarında asal olduğunu görelim: EBOB ( 4, 15 ) = 1 Aralarında asal oldukları için 4 sayısı sağ tarafı bölemeyeceğinden, x mutlaka 15 'in katı olmalıdır. En küçük pozitif değer: x = 15 Sonuç: Doğru seçenek C ’dir.

  1. Çözüm: Koşulu bölünebilme şeklinde yazalım: 45 | 12 x Bu, bir tam sayı k olmak üzere şu anlama gelir: 12 x = 45 k Ortak böleni bulalım: EBOB ( 12, 45 ) = 3 Denklemi her iki taraftan bu ortak bölece bölelim: 4 x = 15 k Şimdi bu iki sayının aralarında asal olduğunu görelim: EBOB ( 4, 15 ) = 1 Aralarında asal oldukları için 4 sayısı sağ tarafı bölemeyeceğinden, x mutlaka 15 'in katı olmalıdır. En küçük pozitif değer: x = 15 Sonuç: Doğru seçenek C ’dir.

Koşulu bölünebilme şeklinde yazalım:

45|12x

Bu, bir tam sayı k olmak üzere şu anlama gelir:

12x=45k

Ortak böleni bulalım:

EBOB(12,45)=3

Denklemi her iki taraftan bu ortak bölece bölelim:

4x=15k

Şimdi bu iki sayının aralarında asal olduğunu görelim:

EBOB(4,15)=1

Aralarında asal oldukları için 4 sayısı sağ tarafı bölemeyeceğinden, x mutlaka 15'in katı olmalıdır. En küçük pozitif değer:

x=15

Sonuç: Doğru seçenek C’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısı için aşağıdakiler sağlanıyor:

  • n4(mod9)
  • n5(mod8)
  • n3(mod7)

n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Şıkları kontrol etmek için verilen üç koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım. 1) İkinci koşuldan başlayalım: n ≡ 5 ( mod 8 ) Buna göre: n = 5 + 8 k 2) Bunu birinci koşulda kullanalım: n ≡ 4 ( mod 9 ) Yerine yazalım: 5 + 8 k ≡ 4 ( mod 9 ) Buradan: 8 k ≡ − 1 ( mod 9 ) Mod 9'da 8 ≡ − 1 ( mod 9 ) olduğundan denklem: − k ≡ − 1 ( mod 9 ) olur, yani: k ≡ 1 ( mod 9 ) Dolayısıyla: k = 1 + 9 t 3) Şimdi n = 5 + 8 k ifadesinde k = 1 + 9 t yerine yazalım: n = 5 + 8 ( 1 + 9 t ) Sadeleştirelim: n = 13 + 72 t 4) Üçüncü koşulu uygulayalım: n ≡ 3 ( mod 7 ) n = 13 + 72 t olduğundan: 13 + 72 t ≡ 3 ( mod 7 ) Mod 7'de sadeleştirelim: 13 ≡ 6 ( mod 7 ) 72 ≡ 2 ( mod 7 ) Böylece: 6 + 2 t ≡ 3 ( mod 7 ) Buradan: 2 t ≡ − 3 ( mod 7 ) Mod 7'de − 3 ≡ 4 ( mod 7 ) olduğundan: 2 t ≡ 4 ( mod 7 ) Mod 7'de 2'nin tersi 4'tür (çünkü 2 ⋅ 4 ≡ 1 ( mod 7 ) ), iki tarafı 4 ile çarpalım: t ≡ 16 ( mod 7 ) Yani: t ≡ 2 ( mod 7 ) Dolayısıyla: t = 2 + 7 s 5) Son olarak n = 13 + 72 t içinde yerine yazalım: n = 13 + 72 ( 2 + 7 s ) Sadeleştirelim: n = 157 + 504 s En küçük pozitif değer için s = 0 alınır: n = 157 6) Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer n = 157 olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Şıkları kontrol etmek için verilen üç koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım. 1) İkinci koşuldan başlayalım: n ≡ 5 ( mod 8 ) Buna göre: n = 5 + 8 k 2) Bunu birinci koşulda kullanalım: n ≡ 4 ( mod 9 ) Yerine yazalım: 5 + 8 k ≡ 4 ( mod 9 ) Buradan: 8 k ≡ − 1 ( mod 9 ) Mod 9'da 8 ≡ − 1 ( mod 9 ) olduğundan denklem: − k ≡ − 1 ( mod 9 ) olur, yani: k ≡ 1 ( mod 9 ) Dolayısıyla: k = 1 + 9 t 3) Şimdi n = 5 + 8 k ifadesinde k = 1 + 9 t yerine yazalım: n = 5 + 8 ( 1 + 9 t ) Sadeleştirelim: n = 13 + 72 t 4) Üçüncü koşulu uygulayalım: n ≡ 3 ( mod 7 ) n = 13 + 72 t olduğundan: 13 + 72 t ≡ 3 ( mod 7 ) Mod 7'de sadeleştirelim: 13 ≡ 6 ( mod 7 ) 72 ≡ 2 ( mod 7 ) Böylece: 6 + 2 t ≡ 3 ( mod 7 ) Buradan: 2 t ≡ − 3 ( mod 7 ) Mod 7'de − 3 ≡ 4 ( mod 7 ) olduğundan: 2 t ≡ 4 ( mod 7 ) Mod 7'de 2'nin tersi 4'tür (çünkü 2 ⋅ 4 ≡ 1 ( mod 7 ) ), iki tarafı 4 ile çarpalım: t ≡ 16 ( mod 7 ) Yani: t ≡ 2 ( mod 7 ) Dolayısıyla: t = 2 + 7 s 5) Son olarak n = 13 + 72 t içinde yerine yazalım: n = 13 + 72 ( 2 + 7 s ) Sadeleştirelim: n = 157 + 504 s En küçük pozitif değer için s = 0 alınır: n = 157 6) Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer n = 157 olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

Şıkları kontrol etmek için verilen üç koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım.

1) İkinci koşuldan başlayalım:

n5(mod8)

Buna göre:

n=5+8k

2) Bunu birinci koşulda kullanalım:

n4(mod9)

Yerine yazalım:

5+8k4(mod9)

Buradan:

8k1(mod9)

Mod 9'da 81(mod9) olduğundan denklem:

k1(mod9)

olur, yani:

k1(mod9)

Dolayısıyla:

k=1+9t

3) Şimdi n=5+8k ifadesinde k=1+9t yerine yazalım:

n=5+8(1+9t)

Sadeleştirelim:

n=13+72t

4) Üçüncü koşulu uygulayalım:

n3(mod7)

n=13+72t olduğundan:

13+72t3(mod7)

Mod 7'de sadeleştirelim:

136(mod7)722(mod7)

Böylece:

6+2t3(mod7)

Buradan:

2t3(mod7)

Mod 7'de 34(mod7) olduğundan:

2t4(mod7)

Mod 7'de 2'nin tersi 4'tür (çünkü 241(mod7)), iki tarafı 4 ile çarpalım:

t16(mod7)

Yani:

t2(mod7)

Dolayısıyla:

t=2+7s

5) Son olarak n=13+72t içinde yerine yazalım:

n=13+72(2+7s)

Sadeleştirelim:

n=157+504s

En küçük pozitif değer için s=0 alınır:

n=157

6) Sonuç ve şık kontrolü: Bulduğumuz değer n=157 olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Üç basamaklı48asayısı9ile tam bölünebiliyorsaakaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Seçenek B kontrolü: B şıkkındaki a değeri doğru. Dokuz ile bölünebilme kuralına göre, bir sayının rakamları toplamı 9 ile tam bölünüyorsa sayı da 9 ile tam bölünür. Verilen üç basamaklı sayının rakamları toplamını yazalım: 4 + 8 + a Toplayalım: 4 + 8 + a = 12 + a Bu toplamın 9 ile tam bölünebilmesi gerekir: 12 + a ≡ 0 ( 9 ) Rakam olduğu için a değerleri 0 ile 9 arasındadır. Bu aralıkta 12 ile toplanınca 9 ’un katı yapan değerleri kontrol edelim: 12 + a = 18 Buradan a bulunur: a = 6 Sonuç: a değeri B şıkkıdır.

  1. Çözüm: Seçenek B kontrolü: B şıkkındaki a değeri doğru. Dokuz ile bölünebilme kuralına göre, bir sayının rakamları toplamı 9 ile tam bölünüyorsa sayı da 9 ile tam bölünür. Verilen üç basamaklı sayının rakamları toplamını yazalım: 4 + 8 + a Toplayalım: 4 + 8 + a = 12 + a Bu toplamın 9 ile tam bölünebilmesi gerekir: 12 + a ≡ 0 ( 9 ) Rakam olduğu için a değerleri 0 ile 9 arasındadır. Bu aralıkta 12 ile toplanınca 9 ’un katı yapan değerleri kontrol edelim: 12 + a = 18 Buradan a bulunur: a = 6 Sonuç: a değeri B şıkkıdır.

Seçenek B kontrolü: B şıkkındaki a değeri doğru.

Dokuz ile bölünebilme kuralına göre, bir sayının rakamları toplamı 9 ile tam bölünüyorsa sayı da 9 ile tam bölünür.

Verilen üç basamaklı sayının rakamları toplamını yazalım:

4+8+a

Toplayalım:

4+8+a=12+a

Bu toplamın 9 ile tam bölünebilmesi gerekir:

12+a0(9)

Rakam olduğu için a değerleri 0 ile 9 arasındadır. Bu aralıkta 12 ile toplanınca 9’un katı yapan değerleri kontrol edelim:

12+a=18

Buradan a bulunur:

a=6

Sonuç: a değeri B şıkkıdır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

N altı basamaklı sayısı 4a8b6c biçimindedir (a, b, c birer rakam). N sayısı 72 ile tam bölünebiliyorsa N kaç farklı değer alabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Şık kontrolü: Doğru cevap B değildir. Doğru sonuç 17 çıkıyor. Verilen sayı: N = 400000 + a ⋅ 10000 + 8000 + b ⋅ 100 + 60 + c 2) 72 ile bölünebilme koşulu (asal çarpanlara ayırma): 72 = 8 ⋅ 9 Dolayısıyla aynı anda 8’e ve 9’a bölünebilmelidir. 3) 9’a bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 4 + a + 8 + b + 6 + c = 18 + a + b + c 18 ≡ 0  (mod 9) N  9’a bölünür ⇔ a + b + c ≡ 0  (mod 9) 4) 8’e bölünebilme: Son 3 basamak 8’in katı olmalı. Son üç basamak: 100 b + 60 + c Mod 8 inceleyelim: 100 ≡ 4  (mod 8) 60 ≡ 4  (mod 8) 100 b + 60 + c ≡ 4 b + 4 + c  (mod 8) N  8’e bölünür ⇔ 4 b + 4 + c ≡ 0  (mod 8) Burada b’nin tek-çift olmasına göre: • b çift ise: 4 b ≡ 0  (mod 8) 4 + c ≡ 0  (mod 8) c ≡ 4  (mod 8) Rakam olduğundan: c = 4 • b tek ise: 4 b ≡ 4  (mod 8) 4 + 4 + c ≡ 0  (mod 8) c ≡ 0  (mod 8) Rakam olduğundan: c ∈ { 0, 8 } Buna göre uygun (b,c) ikilileri sayısı: • b çift: 5 seçenek ( 0,2,4,6,8 ) ve her biri için c=4 → 5 ikili • b tek: 5 seçenek ( 1,3,5,7,9 ) ve her biri için 2 seçenek ( c=0 veya c=8 ) → 10 ikili Toplam (b,c) ikilisi = 5 + 10 = 15 5) Şimdi her uygun (b,c) için a sayısını bulalım: a + b + c ≡ 0  (mod 9) Bu kongruans a ’yı mod 9’a göre tek bir değere zorlar; ancak 0 kalanı gerekiyorsa a için iki rakam olabilir: a ≡ 0  (mod 9) ⇒ a ∈ { 0, 9 } 6) Durumlara ayıralım: Durum 1: b çift ve c=4. Bu durumda b+c değerleri 4,6,8,10,12 olur ve hiçbiri 9’un katı değildir, dolayısıyla her birinde a tek seçilir: Bu durumdan gelen sayı = 5 Durum 2: b tek ve c=0. Burada b+c=b olur. Sadece b=9 iken 9’un katıdır, o zaman a iki değer alır. (b,c)=(9,0) ⇒ a ∈ { 0, 9 } Bu durumdan gelen sayı = 4 ⋅ 1 + 1 ⋅ 2 = 6 Durum 3: b tek ve c=8. Burada b+c sadece b=1 iken 9’un katı olur ( 1+8=9 ), o zaman a iki değer alır. (b,c)=(1,8) ⇒ a ∈ { 0, 9 } Bu durumdan gelen sayı = 4 ⋅ 1 + 1 ⋅ 2 = 6 7) Toplam: 5 + 6 + 6 = 17 Sonuç: N sayısı 17 farklı değer alabilir. Bu nedenle B şıkkı ( 15 ) yanlıştır.

  1. Çözüm: 1) Şık kontrolü: Doğru cevap B değildir. Doğru sonuç 17 çıkıyor. Verilen sayı: N = 400000 + a ⋅ 10000 + 8000 + b ⋅ 100 + 60 + c 2) 72 ile bölünebilme koşulu (asal çarpanlara ayırma): 72 = 8 ⋅ 9 Dolayısıyla aynı anda 8’e ve 9’a bölünebilmelidir. 3) 9’a bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı. 4 + a + 8 + b + 6 + c = 18 + a + b + c 18 ≡ 0  (mod 9) N  9’a bölünür ⇔ a + b + c ≡ 0  (mod 9) 4) 8’e bölünebilme: Son 3 basamak 8’in katı olmalı. Son üç basamak: 100 b + 60 + c Mod 8 inceleyelim: 100 ≡ 4  (mod 8) 60 ≡ 4  (mod 8) 100 b + 60 + c ≡ 4 b + 4 + c  (mod 8) N  8’e bölünür ⇔ 4 b + 4 + c ≡ 0  (mod 8) Burada b’nin tek-çift olmasına göre: • b çift ise: 4 b ≡ 0  (mod 8) 4 + c ≡ 0  (mod 8) c ≡ 4  (mod 8) Rakam olduğundan: c = 4 • b tek ise: 4 b ≡ 4  (mod 8) 4 + 4 + c ≡ 0  (mod 8) c ≡ 0  (mod 8) Rakam olduğundan: c ∈ { 0, 8 } Buna göre uygun (b,c) ikilileri sayısı: • b çift: 5 seçenek ( 0,2,4,6,8 ) ve her biri için c=4 → 5 ikili • b tek: 5 seçenek ( 1,3,5,7,9 ) ve her biri için 2 seçenek ( c=0 veya c=8 ) → 10 ikili Toplam (b,c) ikilisi = 5 + 10 = 15 5) Şimdi her uygun (b,c) için a sayısını bulalım: a + b + c ≡ 0  (mod 9) Bu kongruans a ’yı mod 9’a göre tek bir değere zorlar; ancak 0 kalanı gerekiyorsa a için iki rakam olabilir: a ≡ 0  (mod 9) ⇒ a ∈ { 0, 9 } 6) Durumlara ayıralım: Durum 1: b çift ve c=4. Bu durumda b+c değerleri 4,6,8,10,12 olur ve hiçbiri 9’un katı değildir, dolayısıyla her birinde a tek seçilir: Bu durumdan gelen sayı = 5 Durum 2: b tek ve c=0. Burada b+c=b olur. Sadece b=9 iken 9’un katıdır, o zaman a iki değer alır. (b,c)=(9,0) ⇒ a ∈ { 0, 9 } Bu durumdan gelen sayı = 4 ⋅ 1 + 1 ⋅ 2 = 6 Durum 3: b tek ve c=8. Burada b+c sadece b=1 iken 9’un katı olur ( 1+8=9 ), o zaman a iki değer alır. (b,c)=(1,8) ⇒ a ∈ { 0, 9 } Bu durumdan gelen sayı = 4 ⋅ 1 + 1 ⋅ 2 = 6 7) Toplam: 5 + 6 + 6 = 17 Sonuç: N sayısı 17 farklı değer alabilir. Bu nedenle B şıkkı ( 15 ) yanlıştır.

1) Şık kontrolü: Doğru cevap B değildir. Doğru sonuç 17 çıkıyor.

Verilen sayı:

N=400000+a10000+8000+b100+60+c

2) 72 ile bölünebilme koşulu (asal çarpanlara ayırma):

72=89

Dolayısıyla aynı anda 8’e ve 9’a bölünebilmelidir.

3) 9’a bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalı.

4+a+8+b+6+c=18+a+b+c180 (mod 9)N 9’a bölünüra+b+c0 (mod 9)

4) 8’e bölünebilme: Son 3 basamak 8’in katı olmalı. Son üç basamak:

100b+60+c

Mod 8 inceleyelim:

1004 (mod 8)604 (mod 8)100b+60+c4b+4+c (mod 8)N 8’e bölünür4b+4+c0 (mod 8)

Burada b’nin tek-çift olmasına göre:

b çift ise:

4b0 (mod 8)4+c0 (mod 8)c4 (mod 8)

Rakam olduğundan:

c=4

b tek ise:

4b4 (mod 8)4+4+c0 (mod 8)c0 (mod 8)

Rakam olduğundan:

c{0,8}

Buna göre uygun (b,c) ikilileri sayısı:

b çift: 5 seçenek (0,2,4,6,8) ve her biri için c=45 ikili

b tek: 5 seçenek (1,3,5,7,9) ve her biri için 2 seçenek (c=0 veya c=8) → 10 ikili

Toplam (b,c) ikilisi=5+10=15

5) Şimdi her uygun (b,c) için a sayısını bulalım:

a+b+c0 (mod 9)

Bu kongruans a’yı mod 9’a göre tek bir değere zorlar; ancak 0 kalanı gerekiyorsa a için iki rakam olabilir:

a0 (mod 9)a{0,9}

6) Durumlara ayıralım:

Durum 1:b çift ve c=4. Bu durumda b+c değerleri 4,6,8,10,12 olur ve hiçbiri 9’un katı değildir, dolayısıyla her birinde a tek seçilir:

Bu durumdan gelen sayı=5

Durum 2:b tek ve c=0. Burada b+c=b olur. Sadece b=9 iken 9’un katıdır, o zaman a iki değer alır.

(b,c)=(9,0)a{0,9}Bu durumdan gelen sayı=41+12=6

Durum 3:b tek ve c=8. Burada b+c sadece b=1 iken 9’un katı olur (1+8=9), o zaman a iki değer alır.

(b,c)=(1,8)a{0,9}Bu durumdan gelen sayı=41+12=6

7) Toplam:

5+6+6=17

Sonuç:N sayısı 17 farklı değer alabilir. Bu nedenle B şıkkı (15) yanlıştır.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki üç basamaklı sayıda x yerine hangi rakam yazılırsa sayı 9 ile tam bölünür?

4x7

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Önce verilen sayıyı yazalım: 4 x 7 Bir sayının dokuz ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı dokuzun katı olmalıdır. 4 + x + 7 Toplamı sadeleştirelim: 11 + x Bu toplam dokuzun bir katı olmalı. Üç basamaklı sayı olduğundan uygun katı kontrol edelim: 11 + x = 18 Buradan x 'i bulalım: x = 7 Sonuç: Doğru seçenek C 'dir.

  1. Çözüm: Önce verilen sayıyı yazalım: 4 x 7 Bir sayının dokuz ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı dokuzun katı olmalıdır. 4 + x + 7 Toplamı sadeleştirelim: 11 + x Bu toplam dokuzun bir katı olmalı. Üç basamaklı sayı olduğundan uygun katı kontrol edelim: 11 + x = 18 Buradan x 'i bulalım: x = 7 Sonuç: Doğru seçenek C 'dir.

Önce verilen sayıyı yazalım:

4x7

Bir sayının dokuz ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamı dokuzun katı olmalıdır.

4+x+7

Toplamı sadeleştirelim:

11+x

Bu toplam dokuzun bir katı olmalı. Üç basamaklı sayı olduğundan uygun katı kontrol edelim:

11+x=18

Buradan x'i bulalım:

x=7

Sonuç: Doğru seçenek C'dir.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.