9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

10. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 10. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısı için aşağıdaki koşullar sağlanıyor:

  • n+1 sayısı 4 ile tam bölünebiliyor.
  • n+2 sayısı 5 ile tam bölünebiliyor.
  • n+3 sayısı 6 ile tam bölünebiliyor.
  • n+4 sayısı 7 ile tam bölünebiliyor.
  • n+5 sayısı 11 ile tam bölünebiliyor.

Buna göre n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Koşulları kalan (mod) şeklinde yazalım. n + 1 ≡ 0 ( mod 4 ) n + 2 ≡ 0 ( mod 5 ) n + 3 ≡ 0 ( mod 6 ) n + 4 ≡ 0 ( mod 7 ) n + 5 ≡ 0 ( mod 11 ) İlk dört koşuldan, her birinde kalan aynı olduğundan n aynı anda hepsine göre aynı kalanı verir: n ≡ 3 ( mod 4 ) n ≡ 3 ( mod 5 ) n ≡ 3 ( mod 6 ) n ≡ 3 ( mod 7 ) Bu durumda n, bu sayıların EKOK’una göre de aynı kalanı vermelidir. EKOK ( 4, 5, 6, 7 ) = 2 2 · 3 · 5 · 7 = 420 Dolayısıyla: n ≡ 3 ( mod 420 ) n = 420 k + 3 Şimdi son koşulu kullanalım: n + 5 ≡ 0 ( mod 11 ) n ≡ − 5 ( mod 11 ) ≡ 6 ( mod 11 ) n = 420k + 3 ifadesini bu koşula yerleştirelim: 420 k + 3 ≡ 6 ( mod 11 ) 420 k ≡ 3 ( mod 11 ) Önce 420 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 420 ≡ 2 ( mod 11 ) 2 k ≡ 3 ( mod 11 ) Şimdi 2 ’nin mod 11 ’de tersini bulalım: 2 · 6 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı 6 ile çarpalım: k ≡ 6 · 3 ( mod 11 ) ≡ 18 ( mod 11 ) ≡ 7 ( mod 11 ) En küçük pozitif çözüm için en küçük uygun k değerini seçelim: k = 7 n = 420 · 7 + 3 = 2943 Sonuç: Doğru cevap şık D’dir. n = 2943

  1. Çözüm: Koşulları kalan (mod) şeklinde yazalım. n + 1 ≡ 0 ( mod 4 ) n + 2 ≡ 0 ( mod 5 ) n + 3 ≡ 0 ( mod 6 ) n + 4 ≡ 0 ( mod 7 ) n + 5 ≡ 0 ( mod 11 ) İlk dört koşuldan, her birinde kalan aynı olduğundan n aynı anda hepsine göre aynı kalanı verir: n ≡ 3 ( mod 4 ) n ≡ 3 ( mod 5 ) n ≡ 3 ( mod 6 ) n ≡ 3 ( mod 7 ) Bu durumda n, bu sayıların EKOK’una göre de aynı kalanı vermelidir. EKOK ( 4, 5, 6, 7 ) = 2 2 · 3 · 5 · 7 = 420 Dolayısıyla: n ≡ 3 ( mod 420 ) n = 420 k + 3 Şimdi son koşulu kullanalım: n + 5 ≡ 0 ( mod 11 ) n ≡ − 5 ( mod 11 ) ≡ 6 ( mod 11 ) n = 420k + 3 ifadesini bu koşula yerleştirelim: 420 k + 3 ≡ 6 ( mod 11 ) 420 k ≡ 3 ( mod 11 ) Önce 420 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 420 ≡ 2 ( mod 11 ) 2 k ≡ 3 ( mod 11 ) Şimdi 2 ’nin mod 11 ’de tersini bulalım: 2 · 6 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Her iki tarafı 6 ile çarpalım: k ≡ 6 · 3 ( mod 11 ) ≡ 18 ( mod 11 ) ≡ 7 ( mod 11 ) En küçük pozitif çözüm için en küçük uygun k değerini seçelim: k = 7 n = 420 · 7 + 3 = 2943 Sonuç: Doğru cevap şık D’dir. n = 2943

Koşulları kalan (mod) şeklinde yazalım.

n+10(mod4)n+20(mod5)n+30(mod6)n+40(mod7)n+50(mod11)

İlk dört koşuldan, her birinde kalan aynı olduğundan n aynı anda hepsine göre aynı kalanı verir:

n3(mod4)n3(mod5)n3(mod6)n3(mod7)

Bu durumda n, bu sayıların EKOK’una göre de aynı kalanı vermelidir.

EKOK(4,5,6,7)=22·3·5·7=420

Dolayısıyla:

n3(mod420)n=420k+3

Şimdi son koşulu kullanalım:

n+50(mod11)n5(mod11)6(mod11)

n = 420k + 3 ifadesini bu koşula yerleştirelim:

420k+36(mod11)420k3(mod11)

Önce 420 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim:

4202(mod11)2k3(mod11)

Şimdi 2’nin mod 11’de tersini bulalım:

2·6=121(mod11)

Her iki tarafı 6 ile çarpalım:

k6·3(mod11)18(mod11)7(mod11)

En küçük pozitif çözüm için en küçük uygun k değerini seçelim:

k=7n=420·7+3=2943

Sonuç: Doğru cevap şık D’dir.

n=2943
2. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı N'nin 72 ile bölümünden kalan 18'dir ve N sayısı 45 ile tam bölünmektedir. N'nin 360 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilenler: N ≡ 18 ( mod 72 ) N ≡ 0 ( mod 45 ) Birinci koşulu eşitlik şeklinde yazalım: N = 72 k + 18 Bu ifadeyi ikinci koşula (kırk beşe tam bölünme) uyduralım: 72 k + 18 ≡ 0 ( mod 45 ) 72 k ≡ - 18 ( mod 45 ) 72 k ≡ 27 ( mod 45 ) Her iki tarafı da ortak bölenle sadeleştirelim. Burada: gcd ( 72, 45 ) = 9 Denklemi dokuz ile bölelim: 8 k ≡ 3 ( mod 5 ) Mod beşte sekiz, üç ile aynıdır: 8 ≡ 3 ( mod 5 ) Dolayısıyla: 3 k ≡ 3 ( mod 5 ) Her iki tarafı üçe bölebiliriz (çünkü mod beşte üçün tersi vardır): k ≡ 1 ( mod 5 ) O hâlde: k = 5 t + 1 Bunu N = 72k + 18 içine yazalım: N = 72 ( 5 t + 1 ) + 18 N = 360 t + 72 + 18 N = 360 t + 90 Bu ifade, N sayısının üç yüz altmış ile bölümünden kalanı doğrudan verir: N ≡ 90 ( mod 360 ) Sonuç: Kalan 90 olur. Bu da A şıkkıdır; yani verilen doğru cevap A dır.

  1. Çözüm: Verilenler: N ≡ 18 ( mod 72 ) N ≡ 0 ( mod 45 ) Birinci koşulu eşitlik şeklinde yazalım: N = 72 k + 18 Bu ifadeyi ikinci koşula (kırk beşe tam bölünme) uyduralım: 72 k + 18 ≡ 0 ( mod 45 ) 72 k ≡ - 18 ( mod 45 ) 72 k ≡ 27 ( mod 45 ) Her iki tarafı da ortak bölenle sadeleştirelim. Burada: gcd ( 72, 45 ) = 9 Denklemi dokuz ile bölelim: 8 k ≡ 3 ( mod 5 ) Mod beşte sekiz, üç ile aynıdır: 8 ≡ 3 ( mod 5 ) Dolayısıyla: 3 k ≡ 3 ( mod 5 ) Her iki tarafı üçe bölebiliriz (çünkü mod beşte üçün tersi vardır): k ≡ 1 ( mod 5 ) O hâlde: k = 5 t + 1 Bunu N = 72k + 18 içine yazalım: N = 72 ( 5 t + 1 ) + 18 N = 360 t + 72 + 18 N = 360 t + 90 Bu ifade, N sayısının üç yüz altmış ile bölümünden kalanı doğrudan verir: N ≡ 90 ( mod 360 ) Sonuç: Kalan 90 olur. Bu da A şıkkıdır; yani verilen doğru cevap A dır.

Verilenler:

N18(mod72)N0(mod45)

Birinci koşulu eşitlik şeklinde yazalım:

N=72k+18

Bu ifadeyi ikinci koşula (kırk beşe tam bölünme) uyduralım:

72k+180(mod45)72k-18(mod45)72k27(mod45)

Her iki tarafı da ortak bölenle sadeleştirelim. Burada:

gcd(72,45)=9

Denklemi dokuz ile bölelim:

8k3(mod5)

Mod beşte sekiz, üç ile aynıdır:

83(mod5)

Dolayısıyla:

3k3(mod5)

Her iki tarafı üçe bölebiliriz (çünkü mod beşte üçün tersi vardır):

k1(mod5)

O hâlde:

k=5t+1

Bunu N = 72k + 18 içine yazalım:

N=72(5t+1)+18N=360t+72+18N=360t+90

Bu ifade, N sayısının üç yüz altmış ile bölümünden kalanı doğrudan verir:

N90(mod360)

Sonuç: Kalan 90 olur. Bu da A şıkkıdır; yani verilen doğru cevap Adır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük pozitif n kaçtır?

n0(mod18)

n+10(mod25)

n+20(mod32)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce B şıkkını kontrol etmek için tüm koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım. Koşulları birlikte yazalım: n ≡ 0 ( mod 18 ) n ≡ 24 ( mod 25 ) n ≡ 30 ( mod 32 ) Birinci koşuldan: n = 18 k Bunu üçüncü koşulda yerine yazalım: 18 k ≡ 30 ( mod 32 ) Bu doğrusal kongruansı sadeleştirelim. Ortak bölen: gcd ( 18, 32 ) = 2 Her tarafı ikiye bölelim: 9 k ≡ 15 ( mod 16 ) Burada ters eleman kullanalım. Önce: 9 ⋅ 9 = 81 ≡ 1 ( mod 16 ) Yani ters: 9 - 1 ≡ 9 ( mod 16 ) Her iki tarafı dokuz ile çarpalım: k ≡ 15 ⋅ 9 ( mod 16 ) k ≡ 135 ≡ 7 ( mod 16 ) Buradan: k = 16 t + 7 Dolayısıyla: n = 18 ( 16 t + 7 ) n = 288 t + 126 Yani ilk ve üçüncü koşul birlikte: n ≡ 126 ( mod 288 ) Şimdi ikinci koşulu da ekleyelim: 126 + 288 t ≡ 24 ( mod 25 ) Mod yirmi beş altında sadeleştirelim: 126 ≡ 1 ( mod 25 ) 288 ≡ 13 ( mod 25 ) Böylece: 1 + 13 t ≡ 24 ( mod 25 ) 13 t ≡ 23 ( mod 25 ) On üçünün mod yirmi beş tersini bulalım: 13 ⋅ 2 = 26 ≡ 1 ( mod 25 ) Her iki tarafı iki ile çarpalım: t ≡ 23 ⋅ 2 ( mod 25 ) t ≡ 46 ≡ 21 ( mod 25 ) O hâlde: t = 25 s + 21 ve: n = 288 ( 25 s + 21 ) + 126 n = 7200 s + 6174 En küçük pozitif değer için: s = 0 n = 6174 Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir; yani doğru cevap B’dir.

  1. Çözüm: Önce B şıkkını kontrol etmek için tüm koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım. Koşulları birlikte yazalım: n ≡ 0 ( mod 18 ) n ≡ 24 ( mod 25 ) n ≡ 30 ( mod 32 ) Birinci koşuldan: n = 18 k Bunu üçüncü koşulda yerine yazalım: 18 k ≡ 30 ( mod 32 ) Bu doğrusal kongruansı sadeleştirelim. Ortak bölen: gcd ( 18, 32 ) = 2 Her tarafı ikiye bölelim: 9 k ≡ 15 ( mod 16 ) Burada ters eleman kullanalım. Önce: 9 ⋅ 9 = 81 ≡ 1 ( mod 16 ) Yani ters: 9 - 1 ≡ 9 ( mod 16 ) Her iki tarafı dokuz ile çarpalım: k ≡ 15 ⋅ 9 ( mod 16 ) k ≡ 135 ≡ 7 ( mod 16 ) Buradan: k = 16 t + 7 Dolayısıyla: n = 18 ( 16 t + 7 ) n = 288 t + 126 Yani ilk ve üçüncü koşul birlikte: n ≡ 126 ( mod 288 ) Şimdi ikinci koşulu da ekleyelim: 126 + 288 t ≡ 24 ( mod 25 ) Mod yirmi beş altında sadeleştirelim: 126 ≡ 1 ( mod 25 ) 288 ≡ 13 ( mod 25 ) Böylece: 1 + 13 t ≡ 24 ( mod 25 ) 13 t ≡ 23 ( mod 25 ) On üçünün mod yirmi beş tersini bulalım: 13 ⋅ 2 = 26 ≡ 1 ( mod 25 ) Her iki tarafı iki ile çarpalım: t ≡ 23 ⋅ 2 ( mod 25 ) t ≡ 46 ≡ 21 ( mod 25 ) O hâlde: t = 25 s + 21 ve: n = 288 ( 25 s + 21 ) + 126 n = 7200 s + 6174 En küçük pozitif değer için: s = 0 n = 6174 Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir; yani doğru cevap B’dir.

Önce B şıkkını kontrol etmek için tüm koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım.

Koşulları birlikte yazalım:

n0(mod18)n24(mod25)n30(mod32)

Birinci koşuldan:

n=18k

Bunu üçüncü koşulda yerine yazalım:

18k30(mod32)

Bu doğrusal kongruansı sadeleştirelim. Ortak bölen:

gcd(18,32)=2

Her tarafı ikiye bölelim:

9k15(mod16)

Burada ters eleman kullanalım. Önce:

99=811(mod16)

Yani ters:

9-19(mod16)

Her iki tarafı dokuz ile çarpalım:

k159(mod16)k1357(mod16)

Buradan:

k=16t+7

Dolayısıyla:

n=18(16t+7)n=288t+126

Yani ilk ve üçüncü koşul birlikte:

n126(mod288)

Şimdi ikinci koşulu da ekleyelim:

126+288t24(mod25)

Mod yirmi beş altında sadeleştirelim:

1261(mod25)28813(mod25)

Böylece:

1+13t24(mod25)13t23(mod25)

On üçünün mod yirmi beş tersini bulalım:

132=261(mod25)

Her iki tarafı iki ile çarpalım:

t232(mod25)t4621(mod25)

O hâlde:

t=25s+21

ve:

n=288(25s+21)+126n=7200s+6174

En küçük pozitif değer için:

s=0n=6174

Bulunan değer şıklarda B seçeneğidir; yani doğru cevap B’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

7a2b dört basamaklı sayısı 72 ile tam bölünebiliyor ve a>b koşulunu sağlıyor.

Buna göre ab kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Bölünebilme koşulu: 72 = 8 ⋅ 9 Sekiz ve dokuz aralarında asal olduğundan sayı, yetmiş iki ile tam bölünebilmek için hem sekiz hem dokuz ile tam bölünmelidir. Sayının basamak değeri ile yazılışı: N = 7000 + 100 a + 20 + b Dokuz ile bölünebilme: 7 + a + 2 + b = 9 + a + b 9 + a + b ≡ 0 ( mod 9 ) a + b ≡ 0 ( mod 9 ) Rakam oldukları için toplamın alabileceği uygun değerleri kontrol edersek: a + b = 0, 9, 18 Koşul: a > b Bu koşulla birlikte yalnızca şu durum kalır: a + b = 9 Sekiz ile bölünebilme (son üç basamak): 100 a + 20 + b ≡ 0 ( mod 8 ) Burada b = 9 - a yazıp yerine koyalım: 100 a + 20 + 9 - a = 99 a + 29 Şimdi a + b = 9 ve a > b koşullarından olası çiftler: ( a, b ) = ( 9, 0 ), ( 8, 1 ), ( 7, 2 ), ( 6, 3 ), ( 5, 4 ) Sekiz ile bölünebilme için son üç basamağı kontrol edelim: 920 ÷ 8 = 115 Bu çift sağlıyor. Diğer çiftlerde son üç basamak sekize tam bölünmez, dolayısıyla tek çözüm: a = 9, b = 0 İstenen çarpım: a ⋅ b = 0 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Bölünebilme koşulu: 72 = 8 ⋅ 9 Sekiz ve dokuz aralarında asal olduğundan sayı, yetmiş iki ile tam bölünebilmek için hem sekiz hem dokuz ile tam bölünmelidir. Sayının basamak değeri ile yazılışı: N = 7000 + 100 a + 20 + b Dokuz ile bölünebilme: 7 + a + 2 + b = 9 + a + b 9 + a + b ≡ 0 ( mod 9 ) a + b ≡ 0 ( mod 9 ) Rakam oldukları için toplamın alabileceği uygun değerleri kontrol edersek: a + b = 0, 9, 18 Koşul: a > b Bu koşulla birlikte yalnızca şu durum kalır: a + b = 9 Sekiz ile bölünebilme (son üç basamak): 100 a + 20 + b ≡ 0 ( mod 8 ) Burada b = 9 - a yazıp yerine koyalım: 100 a + 20 + 9 - a = 99 a + 29 Şimdi a + b = 9 ve a > b koşullarından olası çiftler: ( a, b ) = ( 9, 0 ), ( 8, 1 ), ( 7, 2 ), ( 6, 3 ), ( 5, 4 ) Sekiz ile bölünebilme için son üç basamağı kontrol edelim: 920 ÷ 8 = 115 Bu çift sağlıyor. Diğer çiftlerde son üç basamak sekize tam bölünmez, dolayısıyla tek çözüm: a = 9, b = 0 İstenen çarpım: a ⋅ b = 0 Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

Bölünebilme koşulu:

72=89

Sekiz ve dokuz aralarında asal olduğundan sayı, yetmiş iki ile tam bölünebilmek için hem sekiz hem dokuz ile tam bölünmelidir.

Sayının basamak değeri ile yazılışı:

N=7000+100a+20+b

Dokuz ile bölünebilme:

7+a+2+b=9+a+b

9+a+b0(mod9)

a+b0(mod9)

Rakam oldukları için toplamın alabileceği uygun değerleri kontrol edersek:

a+b=0,9,18

Koşul:

a>b

Bu koşulla birlikte yalnızca şu durum kalır:

a+b=9

Sekiz ile bölünebilme (son üç basamak):

100a+20+b0(mod8)

Burada

b=9-a

yazıp yerine koyalım:

100a+20+9-a=99a+29

Şimdi

a+b=9

ve

a>b

koşullarından olası çiftler:

(a,b)=(9,0),(8,1),(7,2),(6,3),(5,4)

Sekiz ile bölünebilme için son üç basamağı kontrol edelim:

920÷8=115

Bu çift sağlıyor. Diğer çiftlerde son üç basamak sekize tam bölünmez, dolayısıyla tek çözüm:

a=9,b=0

İstenen çarpım:

ab=0

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Soru:n pozitif tam sayısı 72 ile tam bölünüyor ve 11 ile bölündüğünde kalan 5 oluyor. Buna göre n’nin alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilenler: 1) n sayısı 72 ile tam bölünüyor. 2) n sayısı 11 ile bölününce kalan 5 oluyor. Önce n için kat yazalım: n = 72 k Bu ifadeyi ikinci koşula (modüler aritmetik) göre yazalım: 72 k ≡ 5   ( mod   11 ) Şimdi 72 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 72 ≡ 6   ( mod   11 ) Bunu yerine yazarsak: 6 k ≡ 5   ( mod   11 ) Burada 6 ’nın 11 modundaki tersini bulalım. Ters, 6 x ≡ 1   ( mod   11 ) denklemini sağlayan sayıdır. Kontrol edelim: 6 × 2 = 12 ≡ 1   ( mod   11 ) Demek ki ters: 6 − 1 ≡ 2   ( mod   11 ) Her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 5 × 2 ≡ 10   ( mod   11 ) Bu durumda k şu biçimdedir: k = 10 + 11 t En küçük pozitif k değeri için t = 0 alınır: k = 10 Dolayısıyla en küçük n: n = 72 × 10 = 720 Sonuç: Doğru seçenek C ve en küçük değer: 720

  1. Çözüm: Verilenler: 1) n sayısı 72 ile tam bölünüyor. 2) n sayısı 11 ile bölününce kalan 5 oluyor. Önce n için kat yazalım: n = 72 k Bu ifadeyi ikinci koşula (modüler aritmetik) göre yazalım: 72 k ≡ 5   ( mod   11 ) Şimdi 72 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim: 72 ≡ 6   ( mod   11 ) Bunu yerine yazarsak: 6 k ≡ 5   ( mod   11 ) Burada 6 ’nın 11 modundaki tersini bulalım. Ters, 6 x ≡ 1   ( mod   11 ) denklemini sağlayan sayıdır. Kontrol edelim: 6 × 2 = 12 ≡ 1   ( mod   11 ) Demek ki ters: 6 − 1 ≡ 2   ( mod   11 ) Her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 5 × 2 ≡ 10   ( mod   11 ) Bu durumda k şu biçimdedir: k = 10 + 11 t En küçük pozitif k değeri için t = 0 alınır: k = 10 Dolayısıyla en küçük n: n = 72 × 10 = 720 Sonuç: Doğru seçenek C ve en küçük değer: 720

Verilenler:
1) n sayısı 72 ile tam bölünüyor.
2) n sayısı 11 ile bölününce kalan 5 oluyor.

Önce n için kat yazalım:

n=72k

Bu ifadeyi ikinci koşula (modüler aritmetik) göre yazalım:

72k5 (mod 11)

Şimdi 72 sayısını 11 ile bölümünden kalanla sadeleştirelim:

726 (mod 11)

Bunu yerine yazarsak:

6k5 (mod 11)

Burada 6’nın 11 modundaki tersini bulalım.
Ters, 6x1 (mod 11) denklemini sağlayan sayıdır.

Kontrol edelim:

6×2=121 (mod 11)

Demek ki ters:

612 (mod 11)

Her iki tarafı 2 ile çarpalım:

k5×210 (mod 11)

Bu durumda k şu biçimdedir:

k=10+11t

En küçük pozitif k değeri için t=0 alınır:

k=10

Dolayısıyla en küçük n:

n=72×10=720

Sonuç: Doğru seçenek C ve en küçük değer:

720
6. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısını bulunuz.

3n+2 sayısı 7 ile, 5n-1 sayısı 9 ile tam bölünebiliyor.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

1) Şık 11 (A) doğru mu kontrol edeceğiz. 2) İlk bölünebilme koşulunu kalan (mod) ile yazalım: 3 n + 2 ≡ 0 (mod 7 ) 3) Bu eşdeğerliği düzenleyelim: 3 n ≡ − 2 (mod 7 ) 3 n ≡ 5 (mod 7 ) 4) 3 sayısının 7 ile tersini bulalım: 3 · 5 = 15 ≡ 1 (mod 7 ) 5) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım: n ≡ 5 · 5 (mod 7 ) n ≡ 25 ≡ 4 (mod 7 ) 6) İkinci bölünebilme koşulunu yazalım: 5 n − 1 ≡ 0 (mod 9 ) 5 n ≡ 1 (mod 9 ) 7) 5 sayısının 9 ile tersini bulalım: 5 · 2 = 10 ≡ 1 (mod 9 ) 8) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım: n ≡ 2 (mod 9 ) 9) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım: n ≡ 4 (mod 7 ) n ≡ 2 (mod 9 ) 10) İkinci koşula göre adayları yazıp birinci koşulu kontrol edelim: n = 2, 11, 20, 29, 38, … 2 ≡ 2 (mod 7 ) 11 ≡ 4 (mod 7 ) 11) İlk uygun değer bulundu: n = 11 12) Sonuç: Doğru cevap 11 olduğundan A şıkkı doğrudur.

  1. Çözüm: 1) Şık 11 (A) doğru mu kontrol edeceğiz. 2) İlk bölünebilme koşulunu kalan (mod) ile yazalım: 3 n + 2 ≡ 0 (mod 7 ) 3) Bu eşdeğerliği düzenleyelim: 3 n ≡ − 2 (mod 7 ) 3 n ≡ 5 (mod 7 ) 4) 3 sayısının 7 ile tersini bulalım: 3 · 5 = 15 ≡ 1 (mod 7 ) 5) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım: n ≡ 5 · 5 (mod 7 ) n ≡ 25 ≡ 4 (mod 7 ) 6) İkinci bölünebilme koşulunu yazalım: 5 n − 1 ≡ 0 (mod 9 ) 5 n ≡ 1 (mod 9 ) 7) 5 sayısının 9 ile tersini bulalım: 5 · 2 = 10 ≡ 1 (mod 9 ) 8) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım: n ≡ 2 (mod 9 ) 9) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım: n ≡ 4 (mod 7 ) n ≡ 2 (mod 9 ) 10) İkinci koşula göre adayları yazıp birinci koşulu kontrol edelim: n = 2, 11, 20, 29, 38, … 2 ≡ 2 (mod 7 ) 11 ≡ 4 (mod 7 ) 11) İlk uygun değer bulundu: n = 11 12) Sonuç: Doğru cevap 11 olduğundan A şıkkı doğrudur.

1) Şık 11 (A) doğru mu kontrol edeceğiz.

2) İlk bölünebilme koşulunu kalan (mod) ile yazalım:

3n+20 (mod 7)

3) Bu eşdeğerliği düzenleyelim:

3n2 (mod 7)3n5 (mod 7)

4) 3 sayısının 7 ile tersini bulalım:

3·5=151 (mod 7)

5) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım:

n5·5 (mod 7)n254 (mod 7)

6) İkinci bölünebilme koşulunu yazalım:

5n10 (mod 9)5n1 (mod 9)

7) 5 sayısının 9 ile tersini bulalım:

5·2=101 (mod 9)

8) Her iki tarafı bu ters ile çarpalım:

n2 (mod 9)

9) Şimdi iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif değeri bulalım:

n4 (mod 7)n2 (mod 9)

10) İkinci koşula göre adayları yazıp birinci koşulu kontrol edelim:

n=2,11,20,29,38,22 (mod 7)114 (mod 7)

11) İlk uygun değer bulundu:

n=11

12) Sonuç: Doğru cevap 11 olduğundan A şıkkı doğrudur.

7. SoruÇoktan Seçmeli

9 ile bölündüğünde kalan 4, 8 ile bölündüğünde kalan 5 olan pozitif tam sayı n için, n sayısı 72 ile bölündüğünde kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşulları modüler denklem olarak yazalım: n ≡ 4 (mod 9 ) n ≡ 5 (mod 8 ) İlk denkleme göre n sayısını parametreleyelim: n = 4 + 9 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 4 + 9 k ≡ 5 (mod 8 ) Her iki taraftan 4 çıkaralım: 9 k ≡ 1 (mod 8 ) Mod 8 'de 9 ≡ 1 olduğundan: k ≡ 1 (mod 8 ) Buradan k için genel çözüm: k = 1 + 8 t Bunu n = 4 + 9k ifadesinde yerine koyalım: n = 4 + 9 ( 1 + 8 t ) n = 4 + 9 + 72 t n = 13 + 72 t Dolayısıyla n sayısının 72 ile bölümünden kalan: n ≡ 13 (mod 72 ) Sonuç: Kalan 13 olur. Bu nedenle doğru seçenek B 'dir.

  1. Çözüm: Verilen koşulları modüler denklem olarak yazalım: n ≡ 4 (mod 9 ) n ≡ 5 (mod 8 ) İlk denkleme göre n sayısını parametreleyelim: n = 4 + 9 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 4 + 9 k ≡ 5 (mod 8 ) Her iki taraftan 4 çıkaralım: 9 k ≡ 1 (mod 8 ) Mod 8 'de 9 ≡ 1 olduğundan: k ≡ 1 (mod 8 ) Buradan k için genel çözüm: k = 1 + 8 t Bunu n = 4 + 9k ifadesinde yerine koyalım: n = 4 + 9 ( 1 + 8 t ) n = 4 + 9 + 72 t n = 13 + 72 t Dolayısıyla n sayısının 72 ile bölümünden kalan: n ≡ 13 (mod 72 ) Sonuç: Kalan 13 olur. Bu nedenle doğru seçenek B 'dir.

Verilen koşulları modüler denklem olarak yazalım:

n4(mod9)
n5(mod8)

İlk denkleme göre n sayısını parametreleyelim:

n=4+9k

Bunu ikinci koşulda yerine yazalım:

4+9k5(mod8)

Her iki taraftan 4 çıkaralım:

9k1(mod8)

Mod 8'de 9 ≡ 1 olduğundan:

k1(mod8)

Buradan k için genel çözüm:

k=1+8t

Bunu n = 4 + 9k ifadesinde yerine koyalım:

n=4+9(1+8t)
n=4+9+72t
n=13+72t

Dolayısıyla n sayısının 72 ile bölümünden kalan:

n13(mod72)

Sonuç: Kalan 13 olur. Bu nedenle doğru seçenek B'dir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

4a7b2 sayısı 264 ile tam bölünebiliyor. a+b kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çözüm üretilemedi

  1. Çözüm: Çözüm üretilemedi

Çözüm üretilemedi

9. SoruÇoktan Seçmeli

Bir doğal sayı N, 72 ile bölündüğünde kalan 35, 45 ile bölündüğünde kalan 8 olduğuna göre N sayısının 360 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Verilen koşulları eşitlik (modüler) biçimde yazalım: N ≡ 35  mod  72 N ≡ 8  mod  45 Birinci koşuldan tam sayı olacak şekilde yazalım: N = 72 k + 35 Bunu ikinci koşulda yerine koyup mod alalım: 72 k + 35 ≡ 8  mod  45 Taraflardan 35 çıkaralım: 72 k ≡ 8 − 35  mod  45 72 k ≡ − 27  mod  45 Negatif kalanı pozitif kalana çevirelim: − 27 ≡ 18  mod  45 72 k ≡ 18  mod  45 Sadeleştirmek için ortak böleni kullanalım: gcd ( 72, 45 ) = 9 Her tarafı 9 ile bölelim: 8 k ≡ 2  mod  5 Burada 8 sayısını mod 5 içinde sadeleştirelim: 8 ≡ 3  mod  5 3 k ≡ 2  mod  5 3 ’ün mod 5 ’te tersi 2 ’dir, çünkü: 3 · 2 = 6 ≡ 1  mod  5 Her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 4  mod  5 Yani: k = 5 t + 4 Bunu N ifadesinde yerine yazalım: N = 72 ( 5 t + 4 ) + 35 N = 360 t + 288 + 35 N = 360 t + 323 Dolayısıyla N sayısının 360 ile bölümünden kalan: N ≡ 323  mod  360 Şıklardan bu değer C seçeneğidir; yani C doğru mu kontrolü: 323 Sonuç: C doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen koşulları eşitlik (modüler) biçimde yazalım: N ≡ 35  mod  72 N ≡ 8  mod  45 Birinci koşuldan tam sayı olacak şekilde yazalım: N = 72 k + 35 Bunu ikinci koşulda yerine koyup mod alalım: 72 k + 35 ≡ 8  mod  45 Taraflardan 35 çıkaralım: 72 k ≡ 8 − 35  mod  45 72 k ≡ − 27  mod  45 Negatif kalanı pozitif kalana çevirelim: − 27 ≡ 18  mod  45 72 k ≡ 18  mod  45 Sadeleştirmek için ortak böleni kullanalım: gcd ( 72, 45 ) = 9 Her tarafı 9 ile bölelim: 8 k ≡ 2  mod  5 Burada 8 sayısını mod 5 içinde sadeleştirelim: 8 ≡ 3  mod  5 3 k ≡ 2  mod  5 3 ’ün mod 5 ’te tersi 2 ’dir, çünkü: 3 · 2 = 6 ≡ 1  mod  5 Her iki tarafı 2 ile çarpalım: k ≡ 4  mod  5 Yani: k = 5 t + 4 Bunu N ifadesinde yerine yazalım: N = 72 ( 5 t + 4 ) + 35 N = 360 t + 288 + 35 N = 360 t + 323 Dolayısıyla N sayısının 360 ile bölümünden kalan: N ≡ 323  mod  360 Şıklardan bu değer C seçeneğidir; yani C doğru mu kontrolü: 323 Sonuç: C doğrudur.
Verilen koşulları eşitlik (modüler) biçimde yazalım:
N35 mod 72N8 mod 45
Birinci koşuldan tam sayı olacak şekilde yazalım:
N=72k+35
Bunu ikinci koşulda yerine koyup mod alalım:
72k+358 mod 45
Taraflardan 35 çıkaralım:
72k835 mod 4572k27 mod 45
Negatif kalanı pozitif kalana çevirelim:
2718 mod 4572k18 mod 45
Sadeleştirmek için ortak böleni kullanalım:
gcd(72,45)=9
Her tarafı 9 ile bölelim:
8k2 mod 5
Burada 8 sayısını mod 5 içinde sadeleştirelim:
83 mod 53k2 mod 5
3’ün mod 5’te tersi 2’dir, çünkü:
3·2=61 mod 5
Her iki tarafı 2 ile çarpalım:
k4 mod 5
Yani:
k=5t+4
Bunu N ifadesinde yerine yazalım:
N=72(5t+4)+35N=360t+288+35N=360t+323
Dolayısıyla N sayısının 360 ile bölümünden kalan:
N323 mod 360
Şıklardan bu değer C seçeneğidir; yani C doğru mu kontrolü:
323
Sonuç: C doğrudur.
10. SoruÇoktan Seçmeli

Bir tam sayı n için 2n+1 sayısı 9 ile, 3n+1 sayısı 7 ile tam bölünebiliyor. Buna göre n sayısının 63 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen bölünebilme koşullarını eşdeğer kongruans (kalan) biçiminde yazalım: 2 n + 1 ≡ 0 ( mod   9 ) 3 n + 1 ≡ 0 ( mod   7 ) Birinci koşuldan: 2 n ≡ − 1 ≡ 8 ( mod   9 ) Burada iki sayısının dokuz ile çarpma tersi beş tir; çünkü: 2 · 5 = 10 ≡ 1 ( mod   9 ) Dolayısıyla her iki tarafı beş ile çarparsak: n ≡ 8 · 5 ≡ 40 ≡ 4 ( mod   9 ) İkinci koşuldan: 3 n ≡ − 1 ≡ 6 ( mod   7 ) Burada üç sayısının yedi ile çarpma tersi beş tir; çünkü: 3 · 5 = 15 ≡ 1 ( mod   7 ) Her iki tarafı beş ile çarpalım: n ≡ 6 · 5 ≡ 30 ≡ 2 ( mod   7 ) Şimdi sistemi birlikte çözelim. İlk kongruanstan: n = 9 t + 4 Bunu ikinci kongruansa yerleştirelim: 9 t + 4 ≡ 2 ( mod   7 ) 9 t ≡ − 2 ≡ 5 ( mod   7 ) Ayrıca: 9 ≡ 2 ( mod   7 ) Dolayısıyla: 2 t ≡ 5 ( mod   7 ) Burada iki sayısının yedi ile çarpma tersi dört tür; çünkü: 2 · 4 = 8 ≡ 1 ( mod   7 ) Her iki tarafı dört ile çarpalım: t ≡ 5 · 4 ≡ 20 ≡ 6 ( mod   7 ) O hâlde: t = 7 s + 6 Bunu n ifadesinde kullanalım: n = 9 ( 7 s + 6 ) + 4 = 63 s + 58 Buna göre n sayısının altmış üç ile bölümünden kalan: 58 Sonuç: Doğru seçenek B ’dir.

  1. Çözüm: Verilen bölünebilme koşullarını eşdeğer kongruans (kalan) biçiminde yazalım: 2 n + 1 ≡ 0 ( mod   9 ) 3 n + 1 ≡ 0 ( mod   7 ) Birinci koşuldan: 2 n ≡ − 1 ≡ 8 ( mod   9 ) Burada iki sayısının dokuz ile çarpma tersi beş tir; çünkü: 2 · 5 = 10 ≡ 1 ( mod   9 ) Dolayısıyla her iki tarafı beş ile çarparsak: n ≡ 8 · 5 ≡ 40 ≡ 4 ( mod   9 ) İkinci koşuldan: 3 n ≡ − 1 ≡ 6 ( mod   7 ) Burada üç sayısının yedi ile çarpma tersi beş tir; çünkü: 3 · 5 = 15 ≡ 1 ( mod   7 ) Her iki tarafı beş ile çarpalım: n ≡ 6 · 5 ≡ 30 ≡ 2 ( mod   7 ) Şimdi sistemi birlikte çözelim. İlk kongruanstan: n = 9 t + 4 Bunu ikinci kongruansa yerleştirelim: 9 t + 4 ≡ 2 ( mod   7 ) 9 t ≡ − 2 ≡ 5 ( mod   7 ) Ayrıca: 9 ≡ 2 ( mod   7 ) Dolayısıyla: 2 t ≡ 5 ( mod   7 ) Burada iki sayısının yedi ile çarpma tersi dört tür; çünkü: 2 · 4 = 8 ≡ 1 ( mod   7 ) Her iki tarafı dört ile çarpalım: t ≡ 5 · 4 ≡ 20 ≡ 6 ( mod   7 ) O hâlde: t = 7 s + 6 Bunu n ifadesinde kullanalım: n = 9 ( 7 s + 6 ) + 4 = 63 s + 58 Buna göre n sayısının altmış üç ile bölümünden kalan: 58 Sonuç: Doğru seçenek B ’dir.

Verilen bölünebilme koşullarını eşdeğer kongruans (kalan) biçiminde yazalım:

2n+10(mod 9)3n+10(mod 7)

Birinci koşuldan:

2n18(mod 9)

Burada iki sayısının dokuz ile çarpma tersi beştir; çünkü:

2·5=101(mod 9)

Dolayısıyla her iki tarafı beş ile çarparsak:

n8·5404(mod 9)

İkinci koşuldan:

3n16(mod 7)

Burada üç sayısının yedi ile çarpma tersi beştir; çünkü:

3·5=151(mod 7)

Her iki tarafı beş ile çarpalım:

n6·5302(mod 7)

Şimdi sistemi birlikte çözelim. İlk kongruanstan:

n=9t+4

Bunu ikinci kongruansa yerleştirelim:

9t+42(mod 7)9t25(mod 7)

Ayrıca:

92(mod 7)

Dolayısıyla:

2t5(mod 7)

Burada iki sayısının yedi ile çarpma tersi dörttür; çünkü:

2·4=81(mod 7)

Her iki tarafı dört ile çarpalım:

t5·4206(mod 7)

O hâlde:

t=7s+6

Bunu n ifadesinde kullanalım:

n=9(7s+6)+4=63s+58

Buna göre n sayısının altmış üç ile bölümünden kalan:

58

Sonuç: Doğru seçenek B’dir.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.