9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

13. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 13. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük pozitif n tam sayısı kaçtır?

  • 6n+1 ifadesi 7 ile tam bölünüyor.
  • 5n+2 ifadesi 9 ile tam bölünüyor.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Koşulları kongruans (modüler denklem) olarak yazalım: 6 n + 1 ≡ 0 ( mod 7 ) 5 n + 2 ≡ 0 ( mod 9 ) Birinci koşulu çözelim: 6 n + 1 ≡ 0 ( mod 7 ) ⇒ 6 n ≡ −1 ( mod 7 ) −1 ≡ 6 ( mod 7 ) ⇒ 6 n ≡ 6 ( mod 7 ) Burada 6 ’nın yediye göre tersi yine 6 ’dır; çünkü: 6 ⋅ 6 = 36 ≡ 1 ( mod 7 ) Her iki tarafı 6 ile çarpalım: n ≡ 6 ⋅ 6 = 36 ≡ 1 ( mod 7 ) İkinci koşulu çözelim: 5 n + 2 ≡ 0 ( mod 9 ) ⇒ 5 n ≡ −2 ( mod 9 ) −2 ≡ 7 ( mod 9 ) ⇒ 5 n ≡ 7 ( mod 9 ) Dokuz’a göre 5 ’in tersi 2 ’dir; çünkü: 5 ⋅ 2 = 10 ≡ 1 ( mod 9 ) Her iki tarafı 2 ile çarpalım: n ≡ 2 ⋅ 7 = 14 ≡ 5 ( mod 9 ) Şimdi iki sonucu birleştirelim: n ≡ 1 ( mod 7 ) ve n ≡ 5 ( mod 9 ) Birinci koşula göre n sayıları şu biçimdedir (yedişer artar): 1, 8, 15, 22, 29, 36, 43, 50, 57, 64, 71, … Bu listedeki sayılardan dokuz ile bölümünden kalan 5 olan (yani ikinci koşulu sağlayan) en küçük değer: n = 50 Sonuç: Doğru seçenek A858 ’dir.

  1. Çözüm: Koşulları kongruans (modüler denklem) olarak yazalım: 6 n + 1 ≡ 0 ( mod 7 ) 5 n + 2 ≡ 0 ( mod 9 ) Birinci koşulu çözelim: 6 n + 1 ≡ 0 ( mod 7 ) ⇒ 6 n ≡ −1 ( mod 7 ) −1 ≡ 6 ( mod 7 ) ⇒ 6 n ≡ 6 ( mod 7 ) Burada 6 ’nın yediye göre tersi yine 6 ’dır; çünkü: 6 ⋅ 6 = 36 ≡ 1 ( mod 7 ) Her iki tarafı 6 ile çarpalım: n ≡ 6 ⋅ 6 = 36 ≡ 1 ( mod 7 ) İkinci koşulu çözelim: 5 n + 2 ≡ 0 ( mod 9 ) ⇒ 5 n ≡ −2 ( mod 9 ) −2 ≡ 7 ( mod 9 ) ⇒ 5 n ≡ 7 ( mod 9 ) Dokuz’a göre 5 ’in tersi 2 ’dir; çünkü: 5 ⋅ 2 = 10 ≡ 1 ( mod 9 ) Her iki tarafı 2 ile çarpalım: n ≡ 2 ⋅ 7 = 14 ≡ 5 ( mod 9 ) Şimdi iki sonucu birleştirelim: n ≡ 1 ( mod 7 ) ve n ≡ 5 ( mod 9 ) Birinci koşula göre n sayıları şu biçimdedir (yedişer artar): 1, 8, 15, 22, 29, 36, 43, 50, 57, 64, 71, … Bu listedeki sayılardan dokuz ile bölümünden kalan 5 olan (yani ikinci koşulu sağlayan) en küçük değer: n = 50 Sonuç: Doğru seçenek A858 ’dir.

Koşulları kongruans (modüler denklem) olarak yazalım:

6n+10(mod7)5n+20(mod9)

Birinci koşulu çözelim:

6n+10(mod7)6n−1(mod7)−16(mod7)6n6(mod7)

Burada 6’nın yediye göre tersi yine 6’dır; çünkü:

66=361(mod7)

Her iki tarafı 6 ile çarpalım:

n66=361(mod7)

İkinci koşulu çözelim:

5n+20(mod9)5n−2(mod9)−27(mod9)5n7(mod9)

Dokuz’a göre 5’in tersi 2’dir; çünkü:

52=101(mod9)

Her iki tarafı 2 ile çarpalım:

n27=145(mod9)

Şimdi iki sonucu birleştirelim:

n1(mod7)ven5(mod9)

Birinci koşula göre n sayıları şu biçimdedir (yedişer artar):

1,8,15,22,29,36,43,50,57,64,71,

Bu listedeki sayılardan dokuz ile bölümünden kalan 5 olan (yani ikinci koşulu sağlayan) en küçük değer:

n=50

Sonuç: Doğru seçenek B’dir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıda tanımlanan sayının

N=32026+42026

11 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen sayı: N = 3 2026 + 4 2026 İstenen: N sayısının 11 ile bölümünden kalan Modüler aritmetik ile çalışalım. N ≡ 3 2026 + 4 2026 (mod 11 ) 11 asal olduğundan Fermat Küçük Teoremi’ne göre (11 ile aralarında asal olan sayılar için): a 10 ≡ 1 (mod 11 ) Buradan üsleri 10’a göre sadeleştiririz: 2026 ≡ 6 (mod 10 ) Dolayısıyla: 3 2026 ≡ 3 6 (mod 11 ) 4 2026 ≡ 4 6 (mod 11 ) Şimdi mod 11’de kuvvetleri hesaplayalım: Önce 3 2 = 9 3 4 = 3 2 ⋅ 3 2 = 9 ⋅ 9 = 81 ≡ 4 (mod 11 ) 3 6 = 3 4 ⋅ 3 2 ≡ 4 ⋅ 9 = 36 ≡ 3 (mod 11 ) Şimdi 4 2 = 16 ≡ 5 (mod 11 ) 4 4 = 4 2 ⋅ 4 2 ≡ 5 ⋅ 5 = 25 ≡ 3 (mod 11 ) 4 6 = 4 4 ⋅ 4 2 ≡ 3 ⋅ 5 = 15 ≡ 4 (mod 11 ) Toplayalım: N ≡ 3 6 + 4 6 ≡ 3 + 4 = 7 (mod 11 ) Sonuç: 11 ile bölümünden kalan 7 Dolayısıyla doğru seçenek B ’dir.

  1. Çözüm: Verilen sayı: N = 3 2026 + 4 2026 İstenen: N sayısının 11 ile bölümünden kalan Modüler aritmetik ile çalışalım. N ≡ 3 2026 + 4 2026 (mod 11 ) 11 asal olduğundan Fermat Küçük Teoremi’ne göre (11 ile aralarında asal olan sayılar için): a 10 ≡ 1 (mod 11 ) Buradan üsleri 10’a göre sadeleştiririz: 2026 ≡ 6 (mod 10 ) Dolayısıyla: 3 2026 ≡ 3 6 (mod 11 ) 4 2026 ≡ 4 6 (mod 11 ) Şimdi mod 11’de kuvvetleri hesaplayalım: Önce 3 2 = 9 3 4 = 3 2 ⋅ 3 2 = 9 ⋅ 9 = 81 ≡ 4 (mod 11 ) 3 6 = 3 4 ⋅ 3 2 ≡ 4 ⋅ 9 = 36 ≡ 3 (mod 11 ) Şimdi 4 2 = 16 ≡ 5 (mod 11 ) 4 4 = 4 2 ⋅ 4 2 ≡ 5 ⋅ 5 = 25 ≡ 3 (mod 11 ) 4 6 = 4 4 ⋅ 4 2 ≡ 3 ⋅ 5 = 15 ≡ 4 (mod 11 ) Toplayalım: N ≡ 3 6 + 4 6 ≡ 3 + 4 = 7 (mod 11 ) Sonuç: 11 ile bölümünden kalan 7 Dolayısıyla doğru seçenek B ’dir.

Verilen sayı:

N=32026+42026

İstenen:

N sayısının 11 ile bölümünden kalan

Modüler aritmetik ile çalışalım.

N32026+42026 (mod 11)

11 asal olduğundan Fermat Küçük Teoremi’ne göre (11 ile aralarında asal olan sayılar için):

a101 (mod 11)

Buradan üsleri 10’a göre sadeleştiririz:

20266 (mod 10)

Dolayısıyla:

3202636 (mod 11)
4202646 (mod 11)

Şimdi mod 11’de kuvvetleri hesaplayalım:

Önce

32=9
34=3232=99=814 (mod 11)
36=343249=363 (mod 11)

Şimdi

42=165 (mod 11)
44=424255=253 (mod 11)
46=444235=154 (mod 11)

Toplayalım:

N36+463+4=7 (mod 11)

Sonuç: 11 ile bölümünden kalan

7

Dolayısıyla doğru seçenek B’dir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Rakamları a ve b olan iki basamaklı 10a+b sayısı yan yana iki kez yazılarak dört basamaklı 101×(10a+b) sayısı elde ediliyor. Bu sayı 18 ile bölünebildiğine göre kaç farklı 10a+b vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

İki basamaklı sayı: x = 10 a + b Yan yana iki kez yazılınca oluşan dört basamaklı sayı: N = 101 × ( 10 a + b ) = 101 × x Verilen koşul: 18 ∣ N Bunun için sayı hem 2 hem de 9 ile bölünebilmelidir. 1) 2 ile bölünebilme: 2 ∣ N = 101 × x Çünkü 101 ≡ 1 ( mod 2 ) bu çarpımın 2 ile bölünebilmesi için x çift olmalıdır. 2 ∣ x 2) 9 ile bölünebilme: 9 ∣ N = 101 × x Önce 101 ≡ 2 ( mod 9 ) Dolayısıyla N ≡ 2 x ( mod 9 ) Şart 9 ∣ N olduğundan 2 x ≡ 0 ( mod 9 ) ve gcd ( 2, 9 ) = 1 olduğu için buradan x ≡ 0 ( mod 9 ) yani 9 ∣ x Özetle: 2 ∣ x ve 9 ∣ x Bu da 18 ∣ x demektir. Yani aranan iki basamaklı sayılar, iki basamaklı 18 katlarıdır. İki basamaklı 18 katları: { 18, 36, 54, 72, 90 } Adet: 5 Sonuç: Doğru cevap seçeneği C ’dir.

  1. Çözüm: İki basamaklı sayı: x = 10 a + b Yan yana iki kez yazılınca oluşan dört basamaklı sayı: N = 101 × ( 10 a + b ) = 101 × x Verilen koşul: 18 ∣ N Bunun için sayı hem 2 hem de 9 ile bölünebilmelidir. 1) 2 ile bölünebilme: 2 ∣ N = 101 × x Çünkü 101 ≡ 1 ( mod 2 ) bu çarpımın 2 ile bölünebilmesi için x çift olmalıdır. 2 ∣ x 2) 9 ile bölünebilme: 9 ∣ N = 101 × x Önce 101 ≡ 2 ( mod 9 ) Dolayısıyla N ≡ 2 x ( mod 9 ) Şart 9 ∣ N olduğundan 2 x ≡ 0 ( mod 9 ) ve gcd ( 2, 9 ) = 1 olduğu için buradan x ≡ 0 ( mod 9 ) yani 9 ∣ x Özetle: 2 ∣ x ve 9 ∣ x Bu da 18 ∣ x demektir. Yani aranan iki basamaklı sayılar, iki basamaklı 18 katlarıdır. İki basamaklı 18 katları: { 18, 36, 54, 72, 90 } Adet: 5 Sonuç: Doğru cevap seçeneği C ’dir.

İki basamaklı sayı:

x=10a+b

Yan yana iki kez yazılınca oluşan dört basamaklı sayı:

N=101×(10a+b)=101×x

Verilen koşul:

18N

Bunun için sayı hem 2 hem de 9 ile bölünebilmelidir.

1) 2 ile bölünebilme:

2N=101×x

Çünkü

1011(mod2)

bu çarpımın 2 ile bölünebilmesi için x çift olmalıdır.

2x

2) 9 ile bölünebilme:

9N=101×x

Önce

1012(mod9)

Dolayısıyla

N2x(mod9)

Şart

9N

olduğundan

2x0(mod9)

ve

gcd(2,9)=1

olduğu için buradan

x0(mod9)

yani

9x

Özetle:

2xve9x

Bu da

18x

demektir. Yani aranan iki basamaklı sayılar, iki basamaklı 18 katlarıdır.

İki basamaklı 18 katları:

{18,36,54,72,90}

Adet:

5

Sonuç: Doğru cevap seçeneği B’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

4a2b6 sayısı 72 ile tam bölünebiliyorsa, bu koşulu sağlayan en küçük sayı kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Sayıyı şöyle tanımlayalım: N = 4 a 2 b 6 Tam bölünme koşulu: 72 = 8 × 9 Buradan şu sonuca gideriz: 72 ∣ N ⇔ 8 ∣ N ∧ 9 ∣ N Sekize bölünebilme için son üç basamağa bakarız: N ≡ 2 b 6   (son üç basamak) Bu üç basamağı cebirsel yazalım: 2 b 6 = 200 + 10 b + 6 = 206 + 10 b Mod sekiz inceleyelim: 206 ≡ 6 10 b ≡ 2 b ( mod 8 ) Bölünebilme için kalan sıfır olmalı: 6 + 2 b ≡ 0   ( mod 8 ) Buradan: 2 b ≡ 2   ( mod 8 ) ⇔ b ≡ 1   ( mod 4 ) Yani b için olası rakamlar: b ∈ { 1, 5, 9 } Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamını kullanırız: S = 4 + a + 2 + b + 6 = 12 + a + b Koşul: S ≡ 0   ( mod 9 ) Yerine koyarsak: 12 + a + b ≡ 0   ( mod 9 ) ⇔ a + b ≡ 6   ( mod 9 ) En küçük sayıyı bulmak için önce a rakamını en küçük seçeriz. Olası b değerleri: b ∈ { 1, 5, 9 } a için sırayla deneyelim. Birinci deneme: a = 0 ⇒ b ≡ 6   ( mod 9 ) ⇒ b = 6 Bu değer, b ∈ { 1, 5, 9 } kümesinde olmadığı için olmaz. İkinci deneme: a = 1 ⇒ b ≡ 5   ( mod 9 ) ⇒ b = 5 Bu değer uygundur ve sayıyı oluşturur: N = 41256 Şimdi bu sayının gerçekten yetmiş iki ile bölündüğünü kontrol edelim. Sekize bölünebilme kontrolü: 256 ÷ 8 = 32 Dokuza bölünebilme kontrolü (rakamlar toplamı): 4 + 1 + 2 + 5 + 6 = 18 18 ÷ 9 = 2 İkisi de sağlandığı için: 72 ∣ 41256 Sonuç olarak doğru seçenek D1524 ve koşulu sağlayan en küçük sayı: 41256

  1. Çözüm: Sayıyı şöyle tanımlayalım: N = 4 a 2 b 6 Tam bölünme koşulu: 72 = 8 × 9 Buradan şu sonuca gideriz: 72 ∣ N ⇔ 8 ∣ N ∧ 9 ∣ N Sekize bölünebilme için son üç basamağa bakarız: N ≡ 2 b 6   (son üç basamak) Bu üç basamağı cebirsel yazalım: 2 b 6 = 200 + 10 b + 6 = 206 + 10 b Mod sekiz inceleyelim: 206 ≡ 6 10 b ≡ 2 b ( mod 8 ) Bölünebilme için kalan sıfır olmalı: 6 + 2 b ≡ 0   ( mod 8 ) Buradan: 2 b ≡ 2   ( mod 8 ) ⇔ b ≡ 1   ( mod 4 ) Yani b için olası rakamlar: b ∈ { 1, 5, 9 } Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamını kullanırız: S = 4 + a + 2 + b + 6 = 12 + a + b Koşul: S ≡ 0   ( mod 9 ) Yerine koyarsak: 12 + a + b ≡ 0   ( mod 9 ) ⇔ a + b ≡ 6   ( mod 9 ) En küçük sayıyı bulmak için önce a rakamını en küçük seçeriz. Olası b değerleri: b ∈ { 1, 5, 9 } a için sırayla deneyelim. Birinci deneme: a = 0 ⇒ b ≡ 6   ( mod 9 ) ⇒ b = 6 Bu değer, b ∈ { 1, 5, 9 } kümesinde olmadığı için olmaz. İkinci deneme: a = 1 ⇒ b ≡ 5   ( mod 9 ) ⇒ b = 5 Bu değer uygundur ve sayıyı oluşturur: N = 41256 Şimdi bu sayının gerçekten yetmiş iki ile bölündüğünü kontrol edelim. Sekize bölünebilme kontrolü: 256 ÷ 8 = 32 Dokuza bölünebilme kontrolü (rakamlar toplamı): 4 + 1 + 2 + 5 + 6 = 18 18 ÷ 9 = 2 İkisi de sağlandığı için: 72 ∣ 41256 Sonuç olarak doğru seçenek D1524 ve koşulu sağlayan en küçük sayı: 41256

Sayıyı şöyle tanımlayalım:

N=4a2b6

Tam bölünme koşulu:

72=8×9

Buradan şu sonuca gideriz:

72N8N9N

Sekize bölünebilme için son üç basamağa bakarız:

N2b6 (son üç basamak)

Bu üç basamağı cebirsel yazalım:

2b6=200+10b+6=206+10b

Mod sekiz inceleyelim:

206610b2b(mod8)

Bölünebilme için kalan sıfır olmalı:

6+2b0 (mod8)

Buradan:

2b2 (mod8)b1 (mod4)

Yani b için olası rakamlar:

b{1,5,9}

Dokuza bölünebilme için rakamlar toplamını kullanırız:

S=4+a+2+b+6=12+a+b

Koşul:

S0 (mod9)

Yerine koyarsak:

12+a+b0 (mod9)a+b6 (mod9)

En küçük sayıyı bulmak için önce a rakamını en küçük seçeriz.

Olası b değerleri:

b{1,5,9}

a için sırayla deneyelim.

Birinci deneme:

a=0b6 (mod9)b=6

Bu değer,

b{1,5,9}

kümesinde olmadığı için olmaz.

İkinci deneme:

a=1b5 (mod9)b=5

Bu değer uygundur ve sayıyı oluşturur:

N=41256

Şimdi bu sayının gerçekten yetmiş iki ile bölündüğünü kontrol edelim.

Sekize bölünebilme kontrolü:

256÷8=32

Dokuza bölünebilme kontrolü (rakamlar toplamı):

4+1+2+5+6=1818÷9=2

İkisi de sağlandığı için:

7241256

Sonuç olarak doğru seçenek A ve koşulu sağlayan en küçük sayı:

41256
5. SoruÇoktan Seçmeli

72025+52025 ifadesinin 12 ile bölünmesinden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

İstenen: ifade 12 ile bölününce kalan. 7 2025 + 5 2025 Önce 3 ile bölümünden kalanı bulalım. 7 ≡ 1 ( 3 ile bölümde) 7 2025 ≡ 1 2025 = 1 ( 3 ile bölümde) 5 ≡ 2 ( 3 ile bölümde) 5 2025 ≡ 2 2025 ≡ 2 ( 2025 tek olduğu için) 7 2025 + 5 2025 ≡ 1 + 2 = 3 ≡ 0 ( 3 ile bölümde) Şimdi 4 ile bölümünden kalanı bulalım. 7 ≡ 3 ( 4 ile bölümde) 7 2025 ≡ 3 2025 ≡ 3 ( 2025 tek olduğu için) 5 ≡ 1 ( 4 ile bölümde) 5 2025 ≡ 1 2025 = 1 ( 4 ile bölümde) 7 2025 + 5 2025 ≡ 3 + 1 = 4 ≡ 0 ( 4 ile bölümde) Sonuç: ifade hem 3 ’e hem 4 ’e kalansız bölünüyor. 3 ve 4 aralarında asal olduğundan ifade 12 ’ye de kalansız bölünür. 7 2025 + 5 2025 ≡ 0 ( 12 ile bölümde) Kalan 0 Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: İstenen: ifade 12 ile bölününce kalan. 7 2025 + 5 2025 Önce 3 ile bölümünden kalanı bulalım. 7 ≡ 1 ( 3 ile bölümde) 7 2025 ≡ 1 2025 = 1 ( 3 ile bölümde) 5 ≡ 2 ( 3 ile bölümde) 5 2025 ≡ 2 2025 ≡ 2 ( 2025 tek olduğu için) 7 2025 + 5 2025 ≡ 1 + 2 = 3 ≡ 0 ( 3 ile bölümde) Şimdi 4 ile bölümünden kalanı bulalım. 7 ≡ 3 ( 4 ile bölümde) 7 2025 ≡ 3 2025 ≡ 3 ( 2025 tek olduğu için) 5 ≡ 1 ( 4 ile bölümde) 5 2025 ≡ 1 2025 = 1 ( 4 ile bölümde) 7 2025 + 5 2025 ≡ 3 + 1 = 4 ≡ 0 ( 4 ile bölümde) Sonuç: ifade hem 3 ’e hem 4 ’e kalansız bölünüyor. 3 ve 4 aralarında asal olduğundan ifade 12 ’ye de kalansız bölünür. 7 2025 + 5 2025 ≡ 0 ( 12 ile bölümde) Kalan 0 Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

İstenen: ifade 12 ile bölününce kalan.

72025+52025

Önce 3 ile bölümünden kalanı bulalım.

71 (3 ile bölümde)7202512025=1 (3 ile bölümde)52 (3 ile bölümde)52025220252 (2025 tek olduğu için)72025+520251+2=30 (3 ile bölümde)

Şimdi 4 ile bölümünden kalanı bulalım.

73 (4 ile bölümde)72025320253 (2025 tek olduğu için)51 (4 ile bölümde)5202512025=1 (4 ile bölümde)72025+520253+1=40 (4 ile bölümde)

Sonuç: ifade hem 3’e hem 4’e kalansız bölünüyor. 3 ve 4 aralarında asal olduğundan ifade 12’ye de kalansız bölünür.

72025+520250 (12 ile bölümde)

Kalan

0

Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük pozitif tam sayı n kaçtır?

  • n sayısı 8 ve 9 ile tam bölünür.
  • n sayısı 7 ile bölündüğünde kalan 5 olur.
  • n sayısı 5 ile bölündüğünde kalan 2 olur.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce 8 ve 9 ile tam bölünebilme koşulunu birlikte ele alalım. lcm ( 8, 9 ) = 72 Bu yüzden n sayısı 72 ’nin katıdır. n = 72 k Şimdi 7 ile bölümden kalan koşulunu kullanalım. 72 k ≡ 5 ( mod 7 ) Önce 72 ’yi 7 ’ye göre sadeleştirelim. 72 ≡ 2 ( mod 7 ) Dolayısıyla: 2 k ≡ 5 ( mod 7 ) Burada 2 ’nin 7 ’ye göre tersi 4 ’tür (çünkü 2·4 kalanı 1 yapar). İki tarafı 4 ile çarpalım. 4 ⋅ 2 k ≡ 4 ⋅ 5 ( mod 7 ) k ≡ 20 ≡ 6 ( mod 7 ) O hâlde k şu biçimdedir: k = 7 t + 6 Bunu n=72k içinde yerine yazalım. n = 72 ( 7 t + 6 ) n = 504 t + 432 Şimdi 5 ile bölümden kalan koşulunu uygulayalım. n ≡ 2 ( mod 5 ) Bizde n=504t+432 olduğuna göre: 504 t + 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Katsayıları 5 ’e göre sadeleştirelim. 504 ≡ 4 ( mod 5 ) 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Dolayısıyla: 4 t + 2 ≡ 2 ( mod 5 ) 4 t ≡ 0 ( mod 5 ) Buradan t ’nin 5 ’in katı olması gerekir. t ≡ 0 ( mod 5 ) En küçük pozitif n için en küçük uygun t değerini seçelim. t = 0 n = 504 ⋅ 0 + 432 = 432 Hızlı kontrol: 432 ÷ 8 = 54 432 ÷ 9 = 48 432 ≡ 5 ( mod 7 ) 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Sonuç: Doğru seçenek B ’dir. n = 432

  1. Çözüm: Önce 8 ve 9 ile tam bölünebilme koşulunu birlikte ele alalım. lcm ( 8, 9 ) = 72 Bu yüzden n sayısı 72 ’nin katıdır. n = 72 k Şimdi 7 ile bölümden kalan koşulunu kullanalım. 72 k ≡ 5 ( mod 7 ) Önce 72 ’yi 7 ’ye göre sadeleştirelim. 72 ≡ 2 ( mod 7 ) Dolayısıyla: 2 k ≡ 5 ( mod 7 ) Burada 2 ’nin 7 ’ye göre tersi 4 ’tür (çünkü 2·4 kalanı 1 yapar). İki tarafı 4 ile çarpalım. 4 ⋅ 2 k ≡ 4 ⋅ 5 ( mod 7 ) k ≡ 20 ≡ 6 ( mod 7 ) O hâlde k şu biçimdedir: k = 7 t + 6 Bunu n=72k içinde yerine yazalım. n = 72 ( 7 t + 6 ) n = 504 t + 432 Şimdi 5 ile bölümden kalan koşulunu uygulayalım. n ≡ 2 ( mod 5 ) Bizde n=504t+432 olduğuna göre: 504 t + 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Katsayıları 5 ’e göre sadeleştirelim. 504 ≡ 4 ( mod 5 ) 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Dolayısıyla: 4 t + 2 ≡ 2 ( mod 5 ) 4 t ≡ 0 ( mod 5 ) Buradan t ’nin 5 ’in katı olması gerekir. t ≡ 0 ( mod 5 ) En küçük pozitif n için en küçük uygun t değerini seçelim. t = 0 n = 504 ⋅ 0 + 432 = 432 Hızlı kontrol: 432 ÷ 8 = 54 432 ÷ 9 = 48 432 ≡ 5 ( mod 7 ) 432 ≡ 2 ( mod 5 ) Sonuç: Doğru seçenek B ’dir. n = 432

Önce 8 ve 9 ile tam bölünebilme koşulunu birlikte ele alalım.

lcm(8,9)=72

Bu yüzden n sayısı 72’nin katıdır.

n=72k

Şimdi 7 ile bölümden kalan koşulunu kullanalım.

72k5(mod7)

Önce 72’yi 7’ye göre sadeleştirelim.

722(mod7)

Dolayısıyla:

2k5(mod7)

Burada 2’nin 7’ye göre tersi 4’tür (çünkü 2·4 kalanı 1 yapar). İki tarafı 4 ile çarpalım.

42k45(mod7)k206(mod7)

O hâlde k şu biçimdedir:

k=7t+6

Bunu n=72k içinde yerine yazalım.

n=72(7t+6)n=504t+432

Şimdi 5 ile bölümden kalan koşulunu uygulayalım.

n2(mod5)

Bizde n=504t+432 olduğuna göre:

504t+4322(mod5)

Katsayıları 5’e göre sadeleştirelim.

5044(mod5)4322(mod5)

Dolayısıyla:

4t+22(mod5)4t0(mod5)

Buradan t’nin 5’in katı olması gerekir.

t0(mod5)

En küçük pozitif n için en küçük uygun t değerini seçelim.

t=0n=5040+432=432

Hızlı kontrol:

432÷8=54432÷9=484325(mod7)4322(mod5)

Sonuç: Doğru seçenek B’dir.

n=432
7. SoruÇoktan Seçmeli

Beş basamaklı 4x7y2 sayısı 66 ile tam bölünebildiğine göre x+y kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Altmış altıya tam bölünebilme şartını asal çarpanlara ayıralım: 66 = 2 × 3 × 11 Verilen sayı: 4 x 7 y 2 Bu sayının iki ile bölünebilmesi için son basamağının çift olması gerekir; son basamak zaten uygundur. On bire bölünebilme kuralını uygulayalım. Tek sıralı basamakların toplamı eksi çift sıralı basamakların toplamı, on birin katı olmalıdır. Tek sıralar: 4 + 7 + 2 = 13 Çift sıralar: x + y Fark: 13 - ( x + y ) Bu fark on birin katı olmalı: 13 - ( x + y ) ∈ { 11, 0, - 11 } Buradan olası durumlar: 13 - ( x + y ) = 11 ⇒ x + y = 2 13 - ( x + y ) = 0 ⇒ x + y = 13 13 - ( x + y ) = - 11 ⇒ x + y = 24 Son durum basamak toplamı olamayacağı için elenir. Şimdi üç ile bölünebilme şartını kullanalım. Rakamlar toplamı üçün katı olmalı: 4 + x + 7 + y + 2 = 13 + ( x + y ) Olasılıkları deneyelim: x + y = 2 ⇒ 13 + 2 = 15 15 ≡ 0 ( mod 3 ) x + y = 13 ⇒ 13 + 13 = 26 26 ≡ 2 ( mod 3 ) Bu yüzden sadece birinci durum uygundur. Sonuç: x + y = 2 Dolayısıyla doğru seçenek C1010’dir.

  1. Çözüm: Altmış altıya tam bölünebilme şartını asal çarpanlara ayıralım: 66 = 2 × 3 × 11 Verilen sayı: 4 x 7 y 2 Bu sayının iki ile bölünebilmesi için son basamağının çift olması gerekir; son basamak zaten uygundur. On bire bölünebilme kuralını uygulayalım. Tek sıralı basamakların toplamı eksi çift sıralı basamakların toplamı, on birin katı olmalıdır. Tek sıralar: 4 + 7 + 2 = 13 Çift sıralar: x + y Fark: 13 - ( x + y ) Bu fark on birin katı olmalı: 13 - ( x + y ) ∈ { 11, 0, - 11 } Buradan olası durumlar: 13 - ( x + y ) = 11 ⇒ x + y = 2 13 - ( x + y ) = 0 ⇒ x + y = 13 13 - ( x + y ) = - 11 ⇒ x + y = 24 Son durum basamak toplamı olamayacağı için elenir. Şimdi üç ile bölünebilme şartını kullanalım. Rakamlar toplamı üçün katı olmalı: 4 + x + 7 + y + 2 = 13 + ( x + y ) Olasılıkları deneyelim: x + y = 2 ⇒ 13 + 2 = 15 15 ≡ 0 ( mod 3 ) x + y = 13 ⇒ 13 + 13 = 26 26 ≡ 2 ( mod 3 ) Bu yüzden sadece birinci durum uygundur. Sonuç: x + y = 2 Dolayısıyla doğru seçenek C1010’dir.

Altmış altıya tam bölünebilme şartını asal çarpanlara ayıralım:

66=2×3×11

Verilen sayı:

4x7y2

Bu sayının iki ile bölünebilmesi için son basamağının çift olması gerekir; son basamak zaten uygundur.

On bire bölünebilme kuralını uygulayalım. Tek sıralı basamakların toplamı eksi çift sıralı basamakların toplamı, on birin katı olmalıdır.

Tek sıralar:

4+7+2=13

Çift sıralar:

x+y

Fark:

13-(x+y)

Bu fark on birin katı olmalı:

13-(x+y){11,0,-11}

Buradan olası durumlar:

13-(x+y)=11x+y=213-(x+y)=0x+y=1313-(x+y)=-11x+y=24

Son durum basamak toplamı olamayacağı için elenir.

Şimdi üç ile bölünebilme şartını kullanalım. Rakamlar toplamı üçün katı olmalı:

4+x+7+y+2=13+(x+y)

Olasılıkları deneyelim:

x+y=213+2=15150(mod3)x+y=1313+13=26262(mod3)

Bu yüzden sadece birinci durum uygundur.

Sonuç:

x+y=2

Dolayısıyla doğru seçenek C3628’dir.

8. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısı kaçtır?

  • n sayısı 8 ile tam bölünür.
  • n sayısı 9 ile bölündüğünde kalan 7 olur.
  • n sayısı 11 ile bölündüğünde kalan 10 olur.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Şık B kontrolü: Koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım. n ≡ 0 ( mod 8 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) n ≡ 10 ( mod 11 ) İlk koşuldan sayıyı yeni bir değişkenle yazalım. n = 8 k Bunu ikinci koşulda kullanalım. 8 k ≡ 7 ( mod 9 ) Mod 9 altında 8 ≡ −1 olduğundan sadeleştirelim. − k ≡ 7 ( mod 9 ) Her iki tarafı − 1 ile çarpalım. k ≡ 2 ( mod 9 ) O hâlde k şöyle yazılır: k = 9 t + 2 Buradan n ifadesini bulalım. n = 8 ( 9 t + 2 ) = 72 t + 16 Şimdi üçüncü koşulu kullanalım. 72 t + 16 ≡ 10 ( mod 11 ) Mod 11 altında 72 ≡ 6 ve 16 ≡ 5 olduğundan: 6 t + 5 ≡ 10 ( mod 11 ) Her iki taraftan 5 çıkaralım. 6 t ≡ 5 ( mod 11 ) Mod 11 altında 6 sayısının tersi 2 ’dir, çünkü: 6 · 2 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Bu yüzden her iki tarafı 2 ile çarpalım. t ≡ 10 ( mod 11 ) O hâlde: t = 11 s + 10 Bunu n = 72 t + 16 ifadesinde yerine yazalım. n = 72 ( 11 s + 10 ) + 16 = 792 s + 736 En küçük pozitif değer için s = 0 alınır: n = 736 Kontrol: 736 ÷ 8 = 92 736 = 9 · 81 + 7 736 = 11 · 66 + 10 Sonuç: Doğru cevap D982 ’dir.

  1. Çözüm: Şık B kontrolü: Koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım. n ≡ 0 ( mod 8 ) n ≡ 7 ( mod 9 ) n ≡ 10 ( mod 11 ) İlk koşuldan sayıyı yeni bir değişkenle yazalım. n = 8 k Bunu ikinci koşulda kullanalım. 8 k ≡ 7 ( mod 9 ) Mod 9 altında 8 ≡ −1 olduğundan sadeleştirelim. − k ≡ 7 ( mod 9 ) Her iki tarafı − 1 ile çarpalım. k ≡ 2 ( mod 9 ) O hâlde k şöyle yazılır: k = 9 t + 2 Buradan n ifadesini bulalım. n = 8 ( 9 t + 2 ) = 72 t + 16 Şimdi üçüncü koşulu kullanalım. 72 t + 16 ≡ 10 ( mod 11 ) Mod 11 altında 72 ≡ 6 ve 16 ≡ 5 olduğundan: 6 t + 5 ≡ 10 ( mod 11 ) Her iki taraftan 5 çıkaralım. 6 t ≡ 5 ( mod 11 ) Mod 11 altında 6 sayısının tersi 2 ’dir, çünkü: 6 · 2 = 12 ≡ 1 ( mod 11 ) Bu yüzden her iki tarafı 2 ile çarpalım. t ≡ 10 ( mod 11 ) O hâlde: t = 11 s + 10 Bunu n = 72 t + 16 ifadesinde yerine yazalım. n = 72 ( 11 s + 10 ) + 16 = 792 s + 736 En küçük pozitif değer için s = 0 alınır: n = 736 Kontrol: 736 ÷ 8 = 92 736 = 9 · 81 + 7 736 = 11 · 66 + 10 Sonuç: Doğru cevap D982 ’dir.

Şık B kontrolü: Koşulları aynı anda sağlayan en küçük pozitif tam sayıyı bulalım.

n0(mod8)n7(mod9)n10(mod11)

İlk koşuldan sayıyı yeni bir değişkenle yazalım.

n=8k

Bunu ikinci koşulda kullanalım.

8k7(mod9)

Mod 9 altında 8−1 olduğundan sadeleştirelim.

k7(mod9)

Her iki tarafı 1 ile çarpalım.

k2(mod9)

O hâlde k şöyle yazılır:

k=9t+2

Buradan n ifadesini bulalım.

n=8(9t+2)=72t+16

Şimdi üçüncü koşulu kullanalım.

72t+1610(mod11)

Mod 11 altında 726 ve 165 olduğundan:

6t+510(mod11)

Her iki taraftan 5 çıkaralım.

6t5(mod11)

Mod 11 altında 6 sayısının tersi 2’dir, çünkü:

6·2=121(mod11)

Bu yüzden her iki tarafı 2 ile çarpalım.

t10(mod11)

O hâlde:

t=11s+10

Bunu n=72t+16 ifadesinde yerine yazalım.

n=72(11s+10)+16=792s+736

En küçük pozitif değer için s=0 alınır:

n=736

Kontrol:

736÷8=92736=9·81+7736=11·66+10

Sonuç: Doğru cevap B’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

a7b2c beş basamaklı sayısında a, b, c birbirinden farklı rakamlardır ve a sıfır değildir.

Bu sayı 99 ile tam bölünebildiğine göre kaç farklı sayı yazılabilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen sayı a 7 b 2 c ‾ şeklindedir. Burada a, b, c birbirinden farklı rakamlar ve a ≠ 0 tır. Sayı 99 ile tam bölünebildiğine göre hem 9 hem de 11 ile tam bölünmelidir. 1) 9 ile bölünebilme koşulu (rakamlar toplamı): a + 7 + b + 2 + c Bu toplam a + b + c + 9 olduğundan, 9 ile bölünebilmesi için a + b + c ≡ 0 ( mod 9 ) yani a + b + c ifadesi 9 ’un katı olmalıdır. 2) 11 ile bölünebilme koşulu (alternatif toplam): a - 7 + b - 2 + c Bu ifade a + b + c - 9 olur. 11 ile bölünebilmesi için a + b + c - 9 ifadesi 11 ’in katı olmalıdır. Şimdi a + b + c toplamının alabileceği aralığı düşünelim: üç rakamın toplamı en fazla 9 + 8 + 7 yani 24 civarındadır (zaten 27 ’yi geçemez). Bu yüzden a + b + c - 9 ifadesi yaklaşık - 9 ile 18 arasında kalır. Bu aralıkta 11 ’in katları yalnızca - 11 0 11 olabilir. Dolayısıyla a + b + c - 9 ∈ { - 11, 0, 11 } buradan a + b + c ∈ { - 2, 9, 20 } elde edilir. Rakamlar toplamı negatif olamayacağı için a + b + c ∈ { 9, 20 } kalır. Ayrıca 9 ile bölünebilme için a + b + c ∈ { 0, 9, 18, 27 } olmalıydı. İki koşulun kesişimi: { 9, 20 } ∩ { 0, 9, 18, 27 } = { 9 } Demek ki mutlaka a + b + c = 9 olmalıdır. Şimdi a, b, c birbirinden farklı rakamlar, a ≠ 0 ve a + b + c = 9 şartını sağlayan üçlüleri sayalım. Toplamı 9 olan, birbirinden farklı rakamlardan oluşan (sırasız) üçlüler: ( 0, 1, 8 ) ( 0, 2, 7 ) ( 0, 3, 6 ) ( 0, 4, 5 ) ( 1, 2, 6 ) ( 1, 3, 5 ) ( 2, 3, 4 ) Her bir üçlü için sıralama sayısını (yani a, b, c yerleşimini) bulalım: 0 içeren üçlüler: Örneğin ( 0, x, y ) için toplam permütasyon sayısı 6 dır. Ancak a ≠ 0 olmalı. a ’nın 0 seçildiği durum sayısı 2 (kalan iki rakam yer değiştirir). Bu yüzden her 0 içeren üçlüden gelen geçerli sayı adedi 6 - 2 = 4 tür. Böyle üçlü sayısı 4 olduğundan katkı 4 · 4 = 16 dır. 0 içermeyen üçlüler: Bu üçlülerde zaten a ≠ 0 kendiliğinden sağlanır. Her biri için permütasyon sayısı 6 dır. Böyle üçlü sayısı 3 olduğundan katkı 3 · 6 = 18 dir. Toplam farklı sayı adedi: 16 + 18 = 34 Sonuç olarak doğru seçenek 34 olur; yani şıkkıA1994 doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen sayı a 7 b 2 c ‾ şeklindedir. Burada a, b, c birbirinden farklı rakamlar ve a ≠ 0 tır. Sayı 99 ile tam bölünebildiğine göre hem 9 hem de 11 ile tam bölünmelidir. 1) 9 ile bölünebilme koşulu (rakamlar toplamı): a + 7 + b + 2 + c Bu toplam a + b + c + 9 olduğundan, 9 ile bölünebilmesi için a + b + c ≡ 0 ( mod 9 ) yani a + b + c ifadesi 9 ’un katı olmalıdır. 2) 11 ile bölünebilme koşulu (alternatif toplam): a - 7 + b - 2 + c Bu ifade a + b + c - 9 olur. 11 ile bölünebilmesi için a + b + c - 9 ifadesi 11 ’in katı olmalıdır. Şimdi a + b + c toplamının alabileceği aralığı düşünelim: üç rakamın toplamı en fazla 9 + 8 + 7 yani 24 civarındadır (zaten 27 ’yi geçemez). Bu yüzden a + b + c - 9 ifadesi yaklaşık - 9 ile 18 arasında kalır. Bu aralıkta 11 ’in katları yalnızca - 11 0 11 olabilir. Dolayısıyla a + b + c - 9 ∈ { - 11, 0, 11 } buradan a + b + c ∈ { - 2, 9, 20 } elde edilir. Rakamlar toplamı negatif olamayacağı için a + b + c ∈ { 9, 20 } kalır. Ayrıca 9 ile bölünebilme için a + b + c ∈ { 0, 9, 18, 27 } olmalıydı. İki koşulun kesişimi: { 9, 20 } ∩ { 0, 9, 18, 27 } = { 9 } Demek ki mutlaka a + b + c = 9 olmalıdır. Şimdi a, b, c birbirinden farklı rakamlar, a ≠ 0 ve a + b + c = 9 şartını sağlayan üçlüleri sayalım. Toplamı 9 olan, birbirinden farklı rakamlardan oluşan (sırasız) üçlüler: ( 0, 1, 8 ) ( 0, 2, 7 ) ( 0, 3, 6 ) ( 0, 4, 5 ) ( 1, 2, 6 ) ( 1, 3, 5 ) ( 2, 3, 4 ) Her bir üçlü için sıralama sayısını (yani a, b, c yerleşimini) bulalım: 0 içeren üçlüler: Örneğin ( 0, x, y ) için toplam permütasyon sayısı 6 dır. Ancak a ≠ 0 olmalı. a ’nın 0 seçildiği durum sayısı 2 (kalan iki rakam yer değiştirir). Bu yüzden her 0 içeren üçlüden gelen geçerli sayı adedi 6 - 2 = 4 tür. Böyle üçlü sayısı 4 olduğundan katkı 4 · 4 = 16 dır. 0 içermeyen üçlüler: Bu üçlülerde zaten a ≠ 0 kendiliğinden sağlanır. Her biri için permütasyon sayısı 6 dır. Böyle üçlü sayısı 3 olduğundan katkı 3 · 6 = 18 dir. Toplam farklı sayı adedi: 16 + 18 = 34 Sonuç olarak doğru seçenek 34 olur; yani şıkkıA1994 doğrudur.

Verilen sayı

a7b2c

şeklindedir. Burada a, b, c birbirinden farklı rakamlar ve

a0

tır.

Sayı

99

ile tam bölünebildiğine göre hem

9

hem de

11

ile tam bölünmelidir.

1) 9

ile bölünebilme koşulu (rakamlar toplamı):

a+7+b+2+c

Bu toplam

a+b+c+9

olduğundan, 9 ile bölünebilmesi için

a+b+c0(mod9)

yani

a+b+c

ifadesi 9’un katı olmalıdır.

2) 11

ile bölünebilme koşulu (alternatif toplam):

a-7+b-2+c

Bu ifade

a+b+c-9

olur. 11 ile bölünebilmesi için

a+b+c-9

ifadesi 11’in katı olmalıdır.

Şimdi

a+b+c

toplamının alabileceği aralığı düşünelim: üç rakamın toplamı en fazla

9+8+7

yani

24

civarındadır (zaten 27’yi geçemez). Bu yüzden

a+b+c-9

ifadesi yaklaşık

-9

ile

18

arasında kalır. Bu aralıkta 11’in katları yalnızca

-11011

olabilir.

Dolayısıyla

a+b+c-9{-11,0,11}

buradan

a+b+c{-2,9,20}

elde edilir. Rakamlar toplamı negatif olamayacağı için

a+b+c{9,20}

kalır.

Ayrıca 9 ile bölünebilme için

a+b+c{0,9,18,27}

olmalıydı. İki koşulun kesişimi:

{9,20}{0,9,18,27}={9}

Demek ki mutlaka

a+b+c=9

olmalıdır.

Şimdi a, b, c birbirinden farklı rakamlar,

a0

ve

a+b+c=9

şartını sağlayan üçlüleri sayalım.

Toplamı

9

olan, birbirinden farklı rakamlardan oluşan (sırasız) üçlüler:

(0,1,8)(0,2,7)(0,3,6)(0,4,5)(1,2,6)(1,3,5)(2,3,4)

Her bir üçlü için sıralama sayısını (yani a, b, c yerleşimini) bulalım:

0 içeren üçlüler: Örneğin

(0,x,y)

için toplam permütasyon sayısı

6

dır. Ancak

a0

olmalı. a’nın 0 seçildiği durum sayısı

2

(kalan iki rakam yer değiştirir). Bu yüzden her 0 içeren üçlüden gelen geçerli sayı adedi

6-2=4

tür. Böyle üçlü sayısı

4

olduğundan katkı

4·4=16

dır.

0 içermeyen üçlüler: Bu üçlülerde zaten

a0

kendiliğinden sağlanır. Her biri için permütasyon sayısı

6

dır. Böyle üçlü sayısı

3

olduğundan katkı

3·6=18

dir.

Toplam farklı sayı adedi:

16+18=34

Sonuç olarak doğru seçenek

34

olur; yani şıkkıA8259 doğrudur.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük pozitif tam sayı n kaçtır?

  • n1(mod5)
  • n2(mod7)
  • n3(mod9)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Koşullar: n ≡ 1 ( mod 5 ) n ≡ 2 ( mod 7 ) n ≡ 3 ( mod 9 ) 1) İlk koşulu kullanarak n’i parametreleyelim: n = 1 + 5 k 2) Bunu ikinci koşula uyduralım: n ≡ 2 ( mod 7 ) 1 + 5 k ≡ 2 ( mod 7 ) 5 k ≡ 1 ( mod 7 ) 3) 7’ye göre 5’in tersi 3’tür (çünkü 5·3 ≡ 1 (mod 7)). Bu yüzden: 5 ⁢ 3 ≡ 15 ≡ 1 ( mod 7 ) k ≡ 3 ( mod 7 ) k = 3 + 7 t 4) n’i t cinsinden yazalım: n = 1 + 5 ( 3 + 7 t ) n = 16 + 35 t 5) Üçüncü koşulu uygulayalım (mod 9): 16 + 35 t ≡ 3 ( mod 9 ) 16 ≡ 7 ( mod 9 ) 35 ≡ 8 ( mod 9 ) 7 + 8 t ≡ 3 ( mod 9 ) 8 t ≡ - 4 ( mod 9 ) - 4 ≡ 5 ( mod 9 ) 8 t ≡ 5 ( mod 9 ) 6) 9’a göre 8’in tersi yine 8’dir (çünkü 8·8 = 64 ≡ 1 (mod 9)). O hâlde: 8 ⁢ 8 ≡ 64 ≡ 1 ( mod 9 ) t ≡ 5 ⁢ 8 ( mod 9 ) t ≡ 40 ≡ 4 ( mod 9 ) t = 4 + 9 s 7) Son olarak n’i bulalım: n = 16 + 35 ( 4 + 9 s ) n = 156 + 315 s En küçük pozitif değer için: s = 0 ⇒ n = 156 Kontrol ve sonuç: Doğru cevap B ’dir.

  1. Çözüm: Koşullar: n ≡ 1 ( mod 5 ) n ≡ 2 ( mod 7 ) n ≡ 3 ( mod 9 ) 1) İlk koşulu kullanarak n’i parametreleyelim: n = 1 + 5 k 2) Bunu ikinci koşula uyduralım: n ≡ 2 ( mod 7 ) 1 + 5 k ≡ 2 ( mod 7 ) 5 k ≡ 1 ( mod 7 ) 3) 7’ye göre 5’in tersi 3’tür (çünkü 5·3 ≡ 1 (mod 7)). Bu yüzden: 5 ⁢ 3 ≡ 15 ≡ 1 ( mod 7 ) k ≡ 3 ( mod 7 ) k = 3 + 7 t 4) n’i t cinsinden yazalım: n = 1 + 5 ( 3 + 7 t ) n = 16 + 35 t 5) Üçüncü koşulu uygulayalım (mod 9): 16 + 35 t ≡ 3 ( mod 9 ) 16 ≡ 7 ( mod 9 ) 35 ≡ 8 ( mod 9 ) 7 + 8 t ≡ 3 ( mod 9 ) 8 t ≡ - 4 ( mod 9 ) - 4 ≡ 5 ( mod 9 ) 8 t ≡ 5 ( mod 9 ) 6) 9’a göre 8’in tersi yine 8’dir (çünkü 8·8 = 64 ≡ 1 (mod 9)). O hâlde: 8 ⁢ 8 ≡ 64 ≡ 1 ( mod 9 ) t ≡ 5 ⁢ 8 ( mod 9 ) t ≡ 40 ≡ 4 ( mod 9 ) t = 4 + 9 s 7) Son olarak n’i bulalım: n = 16 + 35 ( 4 + 9 s ) n = 156 + 315 s En küçük pozitif değer için: s = 0 ⇒ n = 156 Kontrol ve sonuç: Doğru cevap B ’dir.

Koşullar:

n1(mod5)n2(mod7)n3(mod9)

1) İlk koşulu kullanarak n’i parametreleyelim:

n=1+5k

2) Bunu ikinci koşula uyduralım:

n2(mod7)1+5k2(mod7)5k1(mod7)

3) 7’ye göre 5’in tersi 3’tür (çünkü 5·3 ≡ 1 (mod 7)). Bu yüzden:

53151(mod7)k3(mod7)k=3+7t

4) n’i t cinsinden yazalım:

n=1+5(3+7t)n=16+35t

5) Üçüncü koşulu uygulayalım (mod 9):

16+35t3(mod9)167(mod9)358(mod9)7+8t3(mod9)8t-4(mod9)-45(mod9)8t5(mod9)

6) 9’a göre 8’in tersi yine 8’dir (çünkü 8·8 = 64 ≡ 1 (mod 9)). O hâlde:

88641(mod9)t58(mod9)t404(mod9)t=4+9s

7) Son olarak n’i bulalım:

n=16+35(4+9s)n=156+315s

En küçük pozitif değer için:

s=0n=156

Kontrol ve sonuç: Doğru cevap B’dir.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.