9. Sınıf Matematik

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

9. Sınıf Bölme-Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme testleri; bölme algoritmasını, kalanlı bölmeyi, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ve 11 ile bölünebilme kurallarını pekiştirir.

Bölünebilme Kuralları

Bir sayının belirli sayılara bölünüp bölünmediğini hızlı anlamak için basamak, rakam toplamı ve son basamak kuralları kullanılır. 6 ile bölünebilmek için sayının hem 2 hem 3 ile bölünebilmesi gerekir.

Kalanlı Bölme

Bölme işleminde bölünen eşittir bölen çarpı bölüm artı kalan bağıntısı kullanılır. Kalan her zaman bölen sayıdan küçük olmalıdır.

4. Test

9. Sınıf Matematik Bölme Bölünebilme Testleri

Bölme-Bölünebilme konusu 4. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif n tam sayısı için 36n sayısı 84 ile tam bölünebiliyor.

Buna göre n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşul: 84  |  36 n En küçük pozitif n için, 36n sayısının 84 ’ün katı olması gerekir. Bunun için: 36 n = 84 k Burada en küçük n değerini bulmak için 36 ile 84 arasındaki ortak çarpanları ayırırız. Asal çarpanlarına ayıralım: 36 = 2 2 · 3 2 84 = 2 2 · 3 · 7 Ortak kısım (EBOB) şöyledir: EBOB ( 36, 84 ) = 2 2 · 3 = 12 En küçük n için 36 ’nın eksik kalan kısmı tamamlaması gerekir. Bu da: n = 84 EBOB ( 36, 84 ) = 84 12 = 7 Kontrol: 36 · 7 = 252 252 ÷ 84 = 3 Sonuç: Doğru cevap B ’dir. n = 7

  1. Çözüm: Verilen koşul: 84  |  36 n En küçük pozitif n için, 36n sayısının 84 ’ün katı olması gerekir. Bunun için: 36 n = 84 k Burada en küçük n değerini bulmak için 36 ile 84 arasındaki ortak çarpanları ayırırız. Asal çarpanlarına ayıralım: 36 = 2 2 · 3 2 84 = 2 2 · 3 · 7 Ortak kısım (EBOB) şöyledir: EBOB ( 36, 84 ) = 2 2 · 3 = 12 En küçük n için 36 ’nın eksik kalan kısmı tamamlaması gerekir. Bu da: n = 84 EBOB ( 36, 84 ) = 84 12 = 7 Kontrol: 36 · 7 = 252 252 ÷ 84 = 3 Sonuç: Doğru cevap B ’dir. n = 7

Verilen koşul:

84 | 36n

En küçük pozitif n için, 36n sayısının 84’ün katı olması gerekir. Bunun için:

36n=84k

Burada en küçük n değerini bulmak için 36 ile 84 arasındaki ortak çarpanları ayırırız. Asal çarpanlarına ayıralım:

36=22·3284=22·3·7

Ortak kısım (EBOB) şöyledir:

EBOB(36,84)=22·3=12

En küçük n için 36’nın eksik kalan kısmı tamamlaması gerekir. Bu da:

n=84EBOB(36,84)=8412=7

Kontrol:

36·7=252252÷84=3

Sonuç: Doğru cevap B’dir.

n=7
2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan bir x sayısının, 36 ile bölünmesinden kalan kaçtır?

x3(mod4)

x7(mod9)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Seçenekleri kontrol edelim: İkinci koşula göre kalan, aşağıdaki listedeki değerlerden biri olmalıdır. x ≡ 7 ( mod 9 ) x ≡ 7, 16, 25, 34 ( mod 36 ) Bu adayları ilk koşulda denersek: 7 ≡ 3 ( mod 4 ) Gördüğümüz gibi uygun değer A seçeneğindeki değerdir. Şimdi adım adım kesin çözüm (Çin kalan teoremi yaklaşımı): İkinci koşulu parametreleyelim. x = 9 k + 7 Bunu birinci koşulda yerine yazalım. 9 k + 7 ≡ 3 ( mod 4 ) 9 k ≡ - 4 ( mod 4 ) 9 k ≡ 0 ( mod 4 ) Mod dörde göre dokuz sayısı bire denktir, bu yüzden: 9 ≡ 1 ( mod 4 ) k ≡ 0 ( mod 4 ) k = 4 t Bunu x ifadesine geri yazalım. x = 9 ( 4 t ) + 7 x = 36 t + 7 Buna göre otuz altı ile bölündüğünde kalan: x ≡ 7 ( mod 36 ) Sonuç: Doğru seçenek A ve kalan 7 olur.

  1. Çözüm: Seçenekleri kontrol edelim: İkinci koşula göre kalan, aşağıdaki listedeki değerlerden biri olmalıdır. x ≡ 7 ( mod 9 ) x ≡ 7, 16, 25, 34 ( mod 36 ) Bu adayları ilk koşulda denersek: 7 ≡ 3 ( mod 4 ) Gördüğümüz gibi uygun değer A seçeneğindeki değerdir. Şimdi adım adım kesin çözüm (Çin kalan teoremi yaklaşımı): İkinci koşulu parametreleyelim. x = 9 k + 7 Bunu birinci koşulda yerine yazalım. 9 k + 7 ≡ 3 ( mod 4 ) 9 k ≡ - 4 ( mod 4 ) 9 k ≡ 0 ( mod 4 ) Mod dörde göre dokuz sayısı bire denktir, bu yüzden: 9 ≡ 1 ( mod 4 ) k ≡ 0 ( mod 4 ) k = 4 t Bunu x ifadesine geri yazalım. x = 9 ( 4 t ) + 7 x = 36 t + 7 Buna göre otuz altı ile bölündüğünde kalan: x ≡ 7 ( mod 36 ) Sonuç: Doğru seçenek A ve kalan 7 olur.

Seçenekleri kontrol edelim: İkinci koşula göre kalan, aşağıdaki listedeki değerlerden biri olmalıdır.

x7(mod9)x7,16,25,34(mod36)

Bu adayları ilk koşulda denersek:

73(mod4)

Gördüğümüz gibi uygun değer A seçeneğindeki değerdir.

Şimdi adım adım kesin çözüm (Çin kalan teoremi yaklaşımı): İkinci koşulu parametreleyelim.

x=9k+7

Bunu birinci koşulda yerine yazalım.

9k+73(mod4)9k-4(mod4)9k0(mod4)

Mod dörde göre dokuz sayısı bire denktir, bu yüzden:

91(mod4)k0(mod4)k=4t

Bunu x ifadesine geri yazalım.

x=9(4t)+7x=36t+7

Buna göre otuz altı ile bölündüğünde kalan:

x7(mod36)

Sonuç: Doğru seçenek A ve kalan 7 olur.

3. SoruÇoktan Seçmeli

a ve b birer rakam olmak üzere

N=50000+1000a+200+10b+4

sayısı 72 ile tam bölünebildiğine göre kaç farklı (a,b) ikilisi vardır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Doğru seçenek B ’dir. Önce sayıyı sadeleştirelim: N = 50000 + 1000 a + 200 + 10 b + 4 N = 50204 + 1000 a + 10 b Bölünebilme şartı: 72 = 8 ⋅ 9 ve ( 8, 9 ) = 1 Bu yüzden N sayısının hem 8 ’e hem 9 ’a tam bölünmesi gerekir. 1) 8 ile bölünebilme Mod 8 alalım: 50204 ≡ 4 ( mod 8 ) 1000 a ≡ 0 ( mod 8 ) 10 b ≡ 2 b ( mod 8 ) Dolayısıyla: N ≡ 4 + 2 b ( mod 8 ) N sayısının 8 ’e bölünmesi için: 4 + 2 b ≡ 0 ( mod 8 ) 2 b ≡ 4 ( mod 8 ) b ≡ 2 ( mod 4 ) b bir rakam olduğuna göre: b ∈ { 2, 6 } 2) 9 ile bölünebilme Mod 9 alalım: 50204 ≡ 2 ( mod 9 ) 1000 a ≡ a ( mod 9 ) 10 b ≡ b ( mod 9 ) O halde: N ≡ 2 + a + b ( mod 9 ) N sayısının 9 ’a bölünmesi için: 2 + a + b ≡ 0 ( mod 9 ) a + b ≡ 7 ( mod 9 ) 3) Uygun rakam çiftlerini bulalım Bulduğumuz değerleri yerine koyalım: Durum 1: b = 2 a + 2 ≡ 7 ( mod 9 ) a ≡ 5 ( mod 9 ) a = 5 Durum 2: b = 6 a + 6 ≡ 7 ( mod 9 ) a ≡ 1 ( mod 9 ) a = 1 Uygun ikililer: ( a, b ) ∈ { ( 5, 2 ), ( 1, 6 ) } Toplam farklı ikili sayısı: 2 Bu da B şıkkıdır.

  1. Çözüm: Doğru seçenek B ’dir. Önce sayıyı sadeleştirelim: N = 50000 + 1000 a + 200 + 10 b + 4 N = 50204 + 1000 a + 10 b Bölünebilme şartı: 72 = 8 ⋅ 9 ve ( 8, 9 ) = 1 Bu yüzden N sayısının hem 8 ’e hem 9 ’a tam bölünmesi gerekir. 1) 8 ile bölünebilme Mod 8 alalım: 50204 ≡ 4 ( mod 8 ) 1000 a ≡ 0 ( mod 8 ) 10 b ≡ 2 b ( mod 8 ) Dolayısıyla: N ≡ 4 + 2 b ( mod 8 ) N sayısının 8 ’e bölünmesi için: 4 + 2 b ≡ 0 ( mod 8 ) 2 b ≡ 4 ( mod 8 ) b ≡ 2 ( mod 4 ) b bir rakam olduğuna göre: b ∈ { 2, 6 } 2) 9 ile bölünebilme Mod 9 alalım: 50204 ≡ 2 ( mod 9 ) 1000 a ≡ a ( mod 9 ) 10 b ≡ b ( mod 9 ) O halde: N ≡ 2 + a + b ( mod 9 ) N sayısının 9 ’a bölünmesi için: 2 + a + b ≡ 0 ( mod 9 ) a + b ≡ 7 ( mod 9 ) 3) Uygun rakam çiftlerini bulalım Bulduğumuz değerleri yerine koyalım: Durum 1: b = 2 a + 2 ≡ 7 ( mod 9 ) a ≡ 5 ( mod 9 ) a = 5 Durum 2: b = 6 a + 6 ≡ 7 ( mod 9 ) a ≡ 1 ( mod 9 ) a = 1 Uygun ikililer: ( a, b ) ∈ { ( 5, 2 ), ( 1, 6 ) } Toplam farklı ikili sayısı: 2 Bu da B şıkkıdır.

Doğru seçenek B’dir.

Önce sayıyı sadeleştirelim:

N=50000+1000a+200+10b+4N=50204+1000a+10b

Bölünebilme şartı:

72=89ve(8,9)=1

Bu yüzden N sayısının hem 8’e hem 9’a tam bölünmesi gerekir.

1) 8 ile bölünebilme

Mod 8 alalım:

502044(mod8)1000a0(mod8)10b2b(mod8)

Dolayısıyla:

N4+2b(mod8)

N sayısının 8’e bölünmesi için:

4+2b0(mod8)2b4(mod8)b2(mod4)

b bir rakam olduğuna göre:

b{2,6}

2) 9 ile bölünebilme

Mod 9 alalım:

502042(mod9)1000aa(mod9)10bb(mod9)

O halde:

N2+a+b(mod9)

N sayısının 9’a bölünmesi için:

2+a+b0(mod9)a+b7(mod9)

3) Uygun rakam çiftlerini bulalım

Bulduğumuz değerleri yerine koyalım:

Durum 1:

b=2a+27(mod9)a5(mod9)a=5

Durum 2:

b=6a+67(mod9)a1(mod9)a=1

Uygun ikililer:

(a,b){(5,2),(1,6)}

Toplam farklı ikili sayısı:

2

Bu da B şıkkıdır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Bir pozitif tam sayı 4 ile bölündüğünde 3 kalanını, 5 ile bölündüğünde 4 kalanını veriyor. Buna göre bu sayının alabileceği en küçük değer kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen koşulları kongruens (modüler aritmetik) ile yazalım: n ≡ 3 ( mod   4 ) n ≡ 4 ( mod   5 ) Her iki koşulu da aynı biçime getirelim: n ≡ − 1 ( mod   4 ) n ≡ − 1 ( mod   5 ) Bu, sayının hem dörde hem beşe göre bir eksiğe eşdeğer olduğunu söyler. Dört ve beş aralarında asal olduğundan, birlikte düşünürsek: n ≡ − 1 ( mod   20 ) Buradan genel çözüm: n = 20 k − 1 Pozitif en küçük değeri bulmak için en küçük uygun k seçilir: k = 1 ⇒ n = 19 Dolayısıyla en küçük değer seçeneklerde B şıkkıdır: 19 Kontrol: dörde bölünce kalan üç, beşe bölünce kalan dört çıkar; şartlar sağlanır.

  1. Çözüm: Verilen koşulları kongruens (modüler aritmetik) ile yazalım: n ≡ 3 ( mod   4 ) n ≡ 4 ( mod   5 ) Her iki koşulu da aynı biçime getirelim: n ≡ − 1 ( mod   4 ) n ≡ − 1 ( mod   5 ) Bu, sayının hem dörde hem beşe göre bir eksiğe eşdeğer olduğunu söyler. Dört ve beş aralarında asal olduğundan, birlikte düşünürsek: n ≡ − 1 ( mod   20 ) Buradan genel çözüm: n = 20 k − 1 Pozitif en küçük değeri bulmak için en küçük uygun k seçilir: k = 1 ⇒ n = 19 Dolayısıyla en küçük değer seçeneklerde B şıkkıdır: 19 Kontrol: dörde bölünce kalan üç, beşe bölünce kalan dört çıkar; şartlar sağlanır.

Verilen koşulları kongruens (modüler aritmetik) ile yazalım:

n3(mod 4)n4(mod 5)

Her iki koşulu da aynı biçime getirelim:

n1(mod 4)n1(mod 5)

Bu, sayının hem dörde hem beşe göre bir eksiğe eşdeğer olduğunu söyler. Dört ve beş aralarında asal olduğundan, birlikte düşünürsek:

n1(mod 20)

Buradan genel çözüm:

n=20k1

Pozitif en küçük değeri bulmak için en küçük uygun k seçilir:

k=1n=19

Dolayısıyla en küçük değer seçeneklerde B şıkkıdır:

19

Kontrol: dörde bölünce kalan üç, beşe bölünce kalan dört çıkar; şartlar sağlanır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki koşulları sağlayan en küçük doğal sayı kaçtır?

  • n2(mod5)
  • n1(mod3)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Şıkları kontrol ederek en küçük doğal sayıyı bulalım. 1. koşul: n ≡ 2 ( mod 5 ) Bu, n = 5 k + 2 şeklinde yazılabilir. Buna göre n ≡ 2 ( mod 5 ) koşulunu sağlayan en küçük değerlerden başlayarak listeleyelim: 2, 7, 12, 17, 22, … 2. koşul: n ≡ 1 ( mod 3 ) Şimdi listeden sırayla mod 3 kontrol edelim: 2 için: 2 ≡ 2 ( mod 3 ) Uymuyor. 7 için: 7 ≡ 1 ( mod 3 ) Uyuyor. Dolayısıyla iki koşulu birden sağlayan en küçük doğal sayı n = 7 olur. Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

  1. Çözüm: Şıkları kontrol ederek en küçük doğal sayıyı bulalım. 1. koşul: n ≡ 2 ( mod 5 ) Bu, n = 5 k + 2 şeklinde yazılabilir. Buna göre n ≡ 2 ( mod 5 ) koşulunu sağlayan en küçük değerlerden başlayarak listeleyelim: 2, 7, 12, 17, 22, … 2. koşul: n ≡ 1 ( mod 3 ) Şimdi listeden sırayla mod 3 kontrol edelim: 2 için: 2 ≡ 2 ( mod 3 ) Uymuyor. 7 için: 7 ≡ 1 ( mod 3 ) Uyuyor. Dolayısıyla iki koşulu birden sağlayan en küçük doğal sayı n = 7 olur. Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

Şıkları kontrol ederek en küçük doğal sayıyı bulalım.

1. koşul:

n2(mod5)

Bu, n=5k+2 şeklinde yazılabilir.

Buna göre n2(mod5) koşulunu sağlayan en küçük değerlerden başlayarak listeleyelim:

2,7,12,17,22,

2. koşul:

n1(mod3)

Şimdi listeden sırayla mod 3 kontrol edelim:

2 için:

22(mod3)

Uymuyor.

7 için:

71(mod3)

Uyuyor.

Dolayısıyla iki koşulu birden sağlayan en küçük doğal sayı

n=7

olur.

Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

En küçük pozitif tam sayı n için aşağıdaki koşullar sağlanıyor:

  • n+12 sayısı 35 ile tam bölünüyor.
  • n-8 sayısı 27 ile tam bölünüyor.

n kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Verilen koşulları modüler eşitlik olarak yazalım: n + 12 ≡ 0 ( mod 35 ) n ≡ - 12 ( mod 35 ) n ≡ 23 ( mod 35 ) n - 8 ≡ 0 ( mod 27 ) n ≡ 8 ( mod 27 ) Şimdi bu iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif n değerini bulalım (Çin Kalan Teoremi mantığıyla). Birinci koşuldan: n = 23 + 35 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 23 + 35 k ≡ 8 ( mod 27 ) Taraf tarafa düzenleyelim: 35 k ≡ 8 - 23 ( mod 27 ) 35 k ≡ - 15 ( mod 27 ) Mod 27’de -15, 12 ile denktir: - 15 ≡ 12 ( mod 27 ) 35 k ≡ 12 ( mod 27 ) Şimdi 35 sayısını mod 27 ’de sadeleştirelim: 35 ≡ 8 ( mod 27 ) 8 k ≡ 12 ( mod 27 ) Mod 27’de 8’in tersini bulalım. Çünkü: 8 ⋅ 17 = 136 = 27 ⋅ 5 + 1 Buradan: 8 ⋅ 17 ≡ 1 ( mod 27 ) Yani 8’in mod 27’ye göre tersi 17’dir. Her iki tarafı 17 ile çarpalım: k ≡ 12 ⋅ 17 ( mod 27 ) k ≡ 204 ( mod 27 ) 204 = 27 ⋅ 7 + 15 k ≡ 15 ( mod 27 ) En küçük uygun değer için k ’yi 15 alabiliriz. O zaman: n = 23 + 35 ⋅ 15 n = 23 + 525 n = 548 Sonuç: En küçük pozitif n değeri 548 ’dir. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

  1. Çözüm: Verilen koşulları modüler eşitlik olarak yazalım: n + 12 ≡ 0 ( mod 35 ) n ≡ - 12 ( mod 35 ) n ≡ 23 ( mod 35 ) n - 8 ≡ 0 ( mod 27 ) n ≡ 8 ( mod 27 ) Şimdi bu iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif n değerini bulalım (Çin Kalan Teoremi mantığıyla). Birinci koşuldan: n = 23 + 35 k Bunu ikinci koşulda yerine yazalım: 23 + 35 k ≡ 8 ( mod 27 ) Taraf tarafa düzenleyelim: 35 k ≡ 8 - 23 ( mod 27 ) 35 k ≡ - 15 ( mod 27 ) Mod 27’de -15, 12 ile denktir: - 15 ≡ 12 ( mod 27 ) 35 k ≡ 12 ( mod 27 ) Şimdi 35 sayısını mod 27 ’de sadeleştirelim: 35 ≡ 8 ( mod 27 ) 8 k ≡ 12 ( mod 27 ) Mod 27’de 8’in tersini bulalım. Çünkü: 8 ⋅ 17 = 136 = 27 ⋅ 5 + 1 Buradan: 8 ⋅ 17 ≡ 1 ( mod 27 ) Yani 8’in mod 27’ye göre tersi 17’dir. Her iki tarafı 17 ile çarpalım: k ≡ 12 ⋅ 17 ( mod 27 ) k ≡ 204 ( mod 27 ) 204 = 27 ⋅ 7 + 15 k ≡ 15 ( mod 27 ) En küçük uygun değer için k ’yi 15 alabiliriz. O zaman: n = 23 + 35 ⋅ 15 n = 23 + 525 n = 548 Sonuç: En küçük pozitif n değeri 548 ’dir. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

Verilen koşulları modüler eşitlik olarak yazalım:

n+120(mod35)n-12(mod35)n23(mod35)
n-80(mod27)n8(mod27)

Şimdi bu iki koşulu birlikte sağlayan en küçük pozitif n değerini bulalım (Çin Kalan Teoremi mantığıyla).

Birinci koşuldan:

n=23+35k

Bunu ikinci koşulda yerine yazalım:

23+35k8(mod27)

Taraf tarafa düzenleyelim:

35k8-23(mod27)35k-15(mod27)

Mod 27’de -15, 12 ile denktir:

-1512(mod27)35k12(mod27)

Şimdi 35 sayısını mod 27’de sadeleştirelim:

358(mod27)8k12(mod27)

Mod 27’de 8’in tersini bulalım. Çünkü:

817=136=275+1

Buradan:

8171(mod27)

Yani 8’in mod 27’ye göre tersi 17’dir. Her iki tarafı 17 ile çarpalım:

k1217(mod27)k204(mod27)204=277+15k15(mod27)

En küçük uygun değer için k’yi 15 alabiliriz. O zaman:

n=23+3515n=23+525n=548

Sonuç: En küçük pozitif n değeri 548’dir. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki sayılardan hangisi 6 ile kalansız bölünür?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

1) Doğru şık kontrolü (kural): Bir sayının altıya tam bölünebilmesi için hem ikiye hem üçe tam bölünmesi gerekir. 6 = 2 × 3 2) A şıkkını kontrol edelim: 231 Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez. 3) B şıkkını kontrol edelim: 234 Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür. Üçe bölünebilme için rakamları toplamına bakalım: 2 + 3 + 4 = 9 Rakamları toplamı üçe bölündüğü için sayı üçe de bölünür. Hem ikiye hem üçe bölündüğünden altıya tam bölünür. 4) C şıkkını kontrol edelim: 242 Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür; fakat üçe bölünme durumuna bakalım: 2 + 4 + 2 = 8 Rakamları toplamı üçe bölünmediği için sayı üçe, dolayısıyla altıya tam bölünmez. 5) D şıkkını kontrol edelim: 225 Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez. 6) Sonuç: Altıya kalansız bölünen sayı B şıkkıdır. 234 Bu yüzden “doğru cevap B mi?” sorusunun cevabı: Evet, B doğrudur.

  1. Çözüm: 1) Doğru şık kontrolü (kural): Bir sayının altıya tam bölünebilmesi için hem ikiye hem üçe tam bölünmesi gerekir. 6 = 2 × 3 2) A şıkkını kontrol edelim: 231 Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez. 3) B şıkkını kontrol edelim: 234 Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür. Üçe bölünebilme için rakamları toplamına bakalım: 2 + 3 + 4 = 9 Rakamları toplamı üçe bölündüğü için sayı üçe de bölünür. Hem ikiye hem üçe bölündüğünden altıya tam bölünür. 4) C şıkkını kontrol edelim: 242 Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür; fakat üçe bölünme durumuna bakalım: 2 + 4 + 2 = 8 Rakamları toplamı üçe bölünmediği için sayı üçe, dolayısıyla altıya tam bölünmez. 5) D şıkkını kontrol edelim: 225 Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez. 6) Sonuç: Altıya kalansız bölünen sayı B şıkkıdır. 234 Bu yüzden “doğru cevap B mi?” sorusunun cevabı: Evet, B doğrudur.

1) Doğru şık kontrolü (kural): Bir sayının altıya tam bölünebilmesi için hem ikiye hem üçe tam bölünmesi gerekir.

6=2×3

2) A şıkkını kontrol edelim:

231

Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez.

3) B şıkkını kontrol edelim:

234

Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür.

Üçe bölünebilme için rakamları toplamına bakalım:

2+3+4=9

Rakamları toplamı üçe bölündüğü için sayı üçe de bölünür. Hem ikiye hem üçe bölündüğünden altıya tam bölünür.

4) C şıkkını kontrol edelim:

242

Son basamağı çift olduğu için ikiye bölünür; fakat üçe bölünme durumuna bakalım:

2+4+2=8

Rakamları toplamı üçe bölünmediği için sayı üçe, dolayısıyla altıya tam bölünmez.

5) D şıkkını kontrol edelim:

225

Son basamağı tek olduğu için ikiye bölünmez; bu nedenle altıya da tam bölünmez.

6) Sonuç: Altıya kalansız bölünen sayı B şıkkıdır.

234

Bu yüzden “doğru cevap B mi?” sorusunun cevabı: Evet, B doğrudur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

k=0202610k sayısının 37 ile bölümünden kalan kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

İstenen toplamı şöyle adlandıralım: S = ∑ k = 0 2026 10 k Bu bir geometrik seri olduğundan toplam formülünü kullanalım: S = 10 2027 − 1 10 − 1 = 10 2027 − 1 9 Şimdi işlemleri mod 37 altında yapacağız. 37 asal ve 37 ile 10 aralarında asal olduğu için: 10 36 ≡ 1 ( mod 37 ) Üsleri küçültelim: 10 2027 ≡ 10 2027 mod 36 ( mod 37 ) 2027 = 36 · 56 + 11 10 2027 ≡ 10 11 ( mod 37 ) Şimdi 10 ’un kuvvetlerini 37 ’ye göre bulalım: 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 4 ≡ 26 2 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 8 ≡ 10 4 2 ≡ 10 2 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 11 = 10 8 · 10 2 · 10 ≡ 26 · 26 · 10 ( mod 37 ) 26 · 26 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 11 ≡ 10 · 10 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 2027 ≡ 26 ( mod 37 ) Pay kısmını mod 37 ’de yazalım: 10 2027 − 1 ≡ 26 − 1 = 25 ( mod 37 ) Şimdi 9 ’un mod 37 tersini bulalım: 37 = 9 · 4 + 1 1 = 37 − 9 · 4 9 − 1 ≡ − 4 ≡ 33 ( mod 37 ) O hâlde: S ≡ 25 · 33 ( mod 37 ) 25 · 33 = 825 ≡ 11 ( mod 37 ) Sonuç (kalan): 11 Dolayısıyla doğru seçenek A ’dır; A şıkkındaki değer doğrudur.

  1. Çözüm: İstenen toplamı şöyle adlandıralım: S = ∑ k = 0 2026 10 k Bu bir geometrik seri olduğundan toplam formülünü kullanalım: S = 10 2027 − 1 10 − 1 = 10 2027 − 1 9 Şimdi işlemleri mod 37 altında yapacağız. 37 asal ve 37 ile 10 aralarında asal olduğu için: 10 36 ≡ 1 ( mod 37 ) Üsleri küçültelim: 10 2027 ≡ 10 2027 mod 36 ( mod 37 ) 2027 = 36 · 56 + 11 10 2027 ≡ 10 11 ( mod 37 ) Şimdi 10 ’un kuvvetlerini 37 ’ye göre bulalım: 10 2 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 4 ≡ 26 2 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 8 ≡ 10 4 2 ≡ 10 2 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 11 = 10 8 · 10 2 · 10 ≡ 26 · 26 · 10 ( mod 37 ) 26 · 26 = 676 ≡ 10 ( mod 37 ) 10 11 ≡ 10 · 10 = 100 ≡ 26 ( mod 37 ) 10 2027 ≡ 26 ( mod 37 ) Pay kısmını mod 37 ’de yazalım: 10 2027 − 1 ≡ 26 − 1 = 25 ( mod 37 ) Şimdi 9 ’un mod 37 tersini bulalım: 37 = 9 · 4 + 1 1 = 37 − 9 · 4 9 − 1 ≡ − 4 ≡ 33 ( mod 37 ) O hâlde: S ≡ 25 · 33 ( mod 37 ) 25 · 33 = 825 ≡ 11 ( mod 37 ) Sonuç (kalan): 11 Dolayısıyla doğru seçenek A ’dır; A şıkkındaki değer doğrudur.

İstenen toplamı şöyle adlandıralım:

S=k=0202610k

Bu bir geometrik seri olduğundan toplam formülünü kullanalım:

S=1020271101=10202719

Şimdi işlemleri mod37 altında yapacağız. 37 asal ve 37 ile 10 aralarında asal olduğu için:

10361(mod37)

Üsleri küçültelim:

102027102027mod36(mod37)
2027=36·56+11
1020271011(mod37)

Şimdi 10’un kuvvetlerini 37’ye göre bulalım:

102=10026(mod37)
104262=67610(mod37)
108104210226(mod37)
1011=108·102·1026·26·10(mod37)
26·26=67610(mod37)
101110·10=10026(mod37)
10202726(mod37)

Pay kısmını mod 37’de yazalım:

1020271261=25(mod37)

Şimdi 9’un mod 37 tersini bulalım:

37=9·4+1
1=379·4
91433(mod37)

O hâlde:

S25·33(mod37)
25·33=82511(mod37)

Sonuç (kalan):

11

Dolayısıyla doğru seçenek A’dır; A şıkkındaki değer doğrudur.

9. SoruÇoktan Seçmeli

N=4x2¯ üç basamaklı sayısında x bir rakamdır. N sayısının 9 ile tam bölünebilmesi için x kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Önce sayıyı doğru okuyalım: N = 4 x 2 ¯ Bu, basamakları sırasıyla 4, x ve 2 olan üç basamaklı sayıdır. İstersek sayı değerini açabiliriz: N = 400 + 10 x + 2 9 ile tam bölünebilme kuralına göre, sayının rakamları toplamı 9 ’un katı olmalıdır. Rakamlar toplamını yazalım: 4 + x + 2 = x + 6 Bu toplamın 9 ’un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan olası katları kontrol edelim: x + 6 = 9 x = 3 Bir sonraki katı denersek: x + 6 = 18 x = 12 12 bir rakam olmadığı için geçersizdir. Sonuç olarak: x = 3 Doğru seçenek B ’dir ve verilen cevap B doğrudur.

  1. Çözüm: Önce sayıyı doğru okuyalım: N = 4 x 2 ¯ Bu, basamakları sırasıyla 4, x ve 2 olan üç basamaklı sayıdır. İstersek sayı değerini açabiliriz: N = 400 + 10 x + 2 9 ile tam bölünebilme kuralına göre, sayının rakamları toplamı 9 ’un katı olmalıdır. Rakamlar toplamını yazalım: 4 + x + 2 = x + 6 Bu toplamın 9 ’un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan olası katları kontrol edelim: x + 6 = 9 x = 3 Bir sonraki katı denersek: x + 6 = 18 x = 12 12 bir rakam olmadığı için geçersizdir. Sonuç olarak: x = 3 Doğru seçenek B ’dir ve verilen cevap B doğrudur.

Önce sayıyı doğru okuyalım:

N=4x2¯

Bu, basamakları sırasıyla 4, x ve 2 olan üç basamaklı sayıdır. İstersek sayı değerini açabiliriz:

N=400+10x+2

9 ile tam bölünebilme kuralına göre, sayının rakamları toplamı 9’un katı olmalıdır. Rakamlar toplamını yazalım:

4+x+2=x+6

Bu toplamın 9’un katı olması gerekir. x bir rakam olduğundan olası katları kontrol edelim:

x+6=9x=3

Bir sonraki katı denersek:

x+6=18x=12

12 bir rakam olmadığı için geçersizdir.

Sonuç olarak:

x=3

Doğru seçenek B’dir ve verilen cevap B doğrudur.

10. SoruÇoktan Seçmeli

7a2b sayısı hem 9 hem de 11 ile tam bölünebilmektedir. a+b kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Verilen sayı 4 basamaklı olup N = 7 a 2 b şeklindedir ve hem 9 hem de 11 ile tam bölünebilmektedir. 1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalıdır. 7 + a + 2 + b = 9 k Buradan a + b + 9 = 9 k olur, yani a + b = 9 ( k - 1 ) Rakam oldukları için 0 ≤ a + b ≤ 18 Dolayısıyla mümkün değerler a + b ∈ { 0, 9, 18 } 2) 11 ile bölünebilme: (Tek sıradaki basamakların toplamı) − (Çift sıradaki basamakların toplamı) 11’in katı olmalıdır. Tek sıradakiler: 7 + 2 = 9 Çift sıradakiler: a + b Koşul: 9 - ( a + b ) = 11 t Burada 0 ≤ a + b ≤ 18 olduğundan - 9 ≤ 9 - ( a + b ) ≤ 9 Bu aralıkta 11’in katı yalnızca 0 olabilir. O hâlde 9 - ( a + b ) = 0 ve buradan a + b = 9 Sonuç olarak doğru seçenek 9 olduğundan B şıkkı doğrudur.

  1. Çözüm: Verilen sayı 4 basamaklı olup N = 7 a 2 b şeklindedir ve hem 9 hem de 11 ile tam bölünebilmektedir. 1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalıdır. 7 + a + 2 + b = 9 k Buradan a + b + 9 = 9 k olur, yani a + b = 9 ( k - 1 ) Rakam oldukları için 0 ≤ a + b ≤ 18 Dolayısıyla mümkün değerler a + b ∈ { 0, 9, 18 } 2) 11 ile bölünebilme: (Tek sıradaki basamakların toplamı) − (Çift sıradaki basamakların toplamı) 11’in katı olmalıdır. Tek sıradakiler: 7 + 2 = 9 Çift sıradakiler: a + b Koşul: 9 - ( a + b ) = 11 t Burada 0 ≤ a + b ≤ 18 olduğundan - 9 ≤ 9 - ( a + b ) ≤ 9 Bu aralıkta 11’in katı yalnızca 0 olabilir. O hâlde 9 - ( a + b ) = 0 ve buradan a + b = 9 Sonuç olarak doğru seçenek 9 olduğundan B şıkkı doğrudur.

Verilen sayı 4 basamaklı olup

N=7a2b

şeklindedir ve hem

9

hem de

11

ile tam bölünebilmektedir.

1) 9 ile bölünebilme: Rakamlar toplamı 9’un katı olmalıdır.

7+a+2+b=9k

Buradan

a+b+9=9k

olur, yani

a+b=9(k-1)

Rakam oldukları için

0a+b18

Dolayısıyla mümkün değerler

a+b{0,9,18}

2) 11 ile bölünebilme: (Tek sıradaki basamakların toplamı) − (Çift sıradaki basamakların toplamı) 11’in katı olmalıdır.

Tek sıradakiler:

7+2=9

Çift sıradakiler:

a+b

Koşul:

9-(a+b)=11t

Burada

0a+b18

olduğundan

-99-(a+b)9

Bu aralıkta 11’in katı yalnızca

0

olabilir. O hâlde

9-(a+b)=0

ve buradan

a+b=9

Sonuç olarak doğru seçenek

9

olduğundan B şıkkı doğrudur.

Bölme-Bölünebilme Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

6 ile bölünebilme kuralı nedir?

Bir sayı hem 2 hem 3 ile bölünebiliyorsa 6 ile bölünebilir.

Kalanlı bölmede temel bağıntı nedir?

Bölünen = Bölen x Bölüm + Kalan bağıntısı kullanılır.

Kalanın alabileceği değerler nasıldır?

Kalan sıfır veya pozitif olabilir ancak bölen sayıdan küçük olmalıdır.