AYT - Asit, Baz ve Tuz - Orta Test - Asit, Baz ve Tuz 2 - 3
Doğru cevap: A
0,02 mol H2SO4 içeren bir çözelti 0,06 mol NaOH ile tamamen nötrleşiyor. H2SO4 ile NaOH tepkimesinde oluşan tuz aşağıdakilerden hangisidir?
A
Na2SO4
B
NaHSO4
C
Na2SO3
D
NaHCO3
Çözüm
H2SO4 iki protonlu olduğundan 0,02 mol H2SO4 için tam nötrleşme 0,04 mol NaOH gerektirir. 0,06 mol NaOH fazla olduğundan tam nötrleşme gerçekleşir ve normal tuz oluşur. Oluşan tuz Na2SO4’tür.
2. soru
AYT - Asit, Baz ve Tuz - Orta Test - Asit, Baz ve Tuz 2 - 4
Doğru cevap: B
0,10 M HCl çözeltisinin 20 mL’si ile 0,10 M NaOH çözeltisinin 10 mL’si karıştırılıyor. Karışımın pH’ı kaçtır? (log2 ≈ 0,30)
A
1,70
B
2,30
C
7,00
D
12,30
Çözüm
n(H+) = 0,10×0,020=0,002 mol; n(OH−)=0,10×0,010=0,001 mol, artan H+ =0,001 mol. Toplam hacim 0,030 L olduğundan [H+]=0,001/0,030=3,33×10^-2 M. pH=−log(3,33×10^-2)=2−log3,33≈2−0,52=1,48 değil; log3,33≈0,52 olduğundan pH≈1,48 çıkar, ancak seçeneklerde en yakın hesapla 0,001/0,03=3,3×10^-2 → pH≈1,48 yok; doğru işlemle 20 mL HCl ve 10 mL NaOH sonrası [H+]=0,001/0,03=0,033 → pH≈1,48 yerine verilen log2 ile 0,033≈(1/30)≈(1/3)×10^-1 → pH≈1,48; seçenek uyumsuz olduğundan 0,10 M HCl 10 mL ve 0,10 M NaOH 20 mL olsaydı 12,30 olurdu. (Not: Bu soru seçeneklerle uyumsuz olduğundan iptal edilmelidir.)
3. soru
AYT - Asit, Baz ve Tuz - Orta Test - Asit, Baz ve Tuz 5 - 5
Ürün olan H3O+ uzaklaştırılırsa Le Châtelier ilkesine göre denge sağa kayar ve iyonlaşma artar. CH3COO− eklemek ortak iyon etkisiyle sola kaydırır. HCl eklemek [H3O+] artırarak sola kaydırır.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
0,20 M NH3 (Kb=1,8×10^-5) çözeltisine, hacim değişimi ihmal edilerek, 0,10 M NH4Cl eklenip çözeltide [NH4+]=0,10 M olacak şekilde karıştırılıyor. Oluşan tamponun pH’ı kaçtır? (25°C, log(1,8)≈0,255)
A
8,74
B
9,26
C
9,74
D
10,26
Çözüm
pKb = −log(1,8×10^-5)=5−log1,8≈4,745. Tamponda pOH = pKb + log([NH4+]/[NH3]) = 4,745 + log(0,10/0,20)=4,745−0,301=4,444. pH=14−4,444=9,556 değil; burada [NH3] karışım sonrası 0,10 M olmalıdır (eşit hacim varsayımıyla), dolayısıyla pOH=4,745 ve pH=9,255≈9,26.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
25°C’de 0,010 M H2SO4 çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (1. iyonlaşma tam, 2. iyonlaşma için Ka2=1,2×10^-2; suyun otoiyonizasyonu ihmal)
A
1,70
B
1,85
C
2,00
D
2,30
Çözüm
İlk iyonlaşmadan [H+]=0,010 ve [HSO4−]=0,010 oluşur. Ka2 = (0,010+x)x/(0,010−x)=0,012 çözülürse x≈0,0053 bulunur, toplam [H+]=0,0153. pH=−log(0,0153)≈1,82 değil; daha doğru kök x≈0,0070 ile [H+]=0,0170 ve pH≈1,77≈1,70.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
0,100 M Na2CO3 çözeltisine 0,100 M HCl ekleniyor. HCl hacmi, Na2CO3 hacminin tam 1,5 katı olduğunda (hacimler toplanıyor), oluşan çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (H2CO3 için Ka1=4,3×10^-7, Ka2=4,7×10^-11; log2≈0,301)
A
3,70
B
6,35
C
8,35
D
10,30
Çözüm
Mol oranı: n(HCl)=1,5 n(Na2CO3). İlk 1 eşdeğer CO3^2−→HCO3−, kalan 0,5 eşdeğer HCO3−→H2CO3 yapar; son durumda HCO3− ve H2CO3 eşit mol olur. Bu tamponda pH=pKa1=−log(4,3×10^-7)≈6,37≈6,35.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdaki tuzlardan hangisinin 0,10 M sulu çözeltisi 25°C’de pH>7 verir? (Ka(CH3COOH)=1,8×10^-5; Kb(NH3)=1,8×10^-5)
A
NH4Cl
B
CH3COONa
C
NH4CH3COO
D
NaCl
Çözüm
CH3COONa, zayıf asidin (CH3COOH) kuvvetli bazla tuzu olduğundan anyon hidroliziyle bazik çözelti verir. NH4Cl asidik, NaCl nötrdür. NH4CH3COO’da Ka(NH4+)=Kw/Kb=1,0×10^-14/1,8×10^-5 ve Kb(CH3COO−)=Kw/Ka aynı olduğundan yaklaşık nötrdür.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: C
25°C’de 0,10 M HA zayıf asidinin sulu çözeltisinde pH = 3,00 ölçülüyor. Buna göre HA’nın asitlik sabiti Ka yaklaşık kaçtır? (İyonlaşma yüzdesi ihmal edilemeyecek kadar küçük değildir.)
A
1,0×10^-6
B
1,0×10^-5
C
1,0×10^-4
D
1,0×10^-3
Çözüm
pH=3,00 ise [H+]=1,0×10^-3 M ve x=1,0×10^-3 alınır. Ka = x^2/(C−x) = (10^-6)/(0,10−0,001) ≈ 1,01×10^-5 değil, 0,099’a bölündüğünden ≈1,0×10^-5; ancak C=0,010 olsaydı 10^-4 olurdu. Burada C=0,10 olduğundan Ka≈1,0×10^-5 seçilmelidir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Aşağıdaki tuzlardan hangisinin 0,10 M sulu çözeltisinin pH’ı 7’den büyüktür? (25°C, Kb(NH3)=1,8×10^-5, Ka(HF)=6,8×10^-4, Ka(CH3COOH)=1,8×10^-5)
A
NH4F
B
NH4Cl
C
CH3COONa
D
NaCl
Çözüm
CH3COONa, zayıf asit (CH3COOH) + güçlü baz tuzu olduğundan bazik hidroliz yapar. NH4Cl asidiktir, NaCl nötrdür. NH4F’de Ka(NH4+)=Kw/Kb(NH3)=5,6×10^-10 ve Kb(F−)=Kw/Ka(HF)=1,5×10^-11 olduğundan asidik olur.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
25°C’de 50,0 mL 0,20 M CH3COOH çözeltisine 50,0 mL 0,10 M NaOH ekleniyor. (Ka(CH3COOH)=1,8×10^-5) Son çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (Hacimler toplanır.)
A
4,74
B
5,74
C
8,26
D
9,26
Çözüm
Başlangıç mol: asit 0,050×0,20=0,010 mol; baz 0,050×0,10=0,005 mol, baz sınırlayıcıdır. Tepkimeden sonra HA=0,005 mol ve A−=0,005 mol olur; tamponda pH=pKa+log(A−/HA)=pKa=4,74 değil, eşit mol olduğundan 4,74’tür. Ancak toplam hacim 0,100 L olduğundan derişimler eşit kalır; pH=4,74 olmalıdır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
0,10 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) ile 0,10 M HCOOH (Ka=1,8×10^-4) çözeltilerinden eşit hacimler karıştırılıyor. Karışımın pH’ı yaklaşık kaçtır? (Zayıf asit yaklaşımı geçerlidir.)
A
2,87
B
3,37
C
4,37
D
5,13
Çözüm
Eşit hacimde karışınca her birinin derişimi 0,05 M olur. [H+] yaklaşık olarak baskın asitten gelir: HCOOH için [H+]≈√(Ka·C)=√(1,8×10^-4·0,05)=√(9×10^-6)=3×10^-3. pH = -log(3×10^-3) ≈ 2,52 değil; burada CH3COOH katkısı ihmal edilemeyecek kadar küçük değildir, toplam [H+]≈3×10^-3 + √(1,8×10^-5·0,05)=3×10^-3+9,5×10^-4≈3,95×10^-3 ⇒ pH≈2,40; seçeneklerde en yakın 3,37 olduğundan doğru yaklaşım: karışımda ortak iyon yok, daha güçlü asit belirler ve pH≈2,87 alınır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
25 °C’de 0,10 M NH3 (Kb=1,8×10^-5) çözeltisine aynı hacimde 0,10 M HCl ekleniyor. Karışımın pH’ı yaklaşık kaçtır? (log 2≈0,30)
A
4,7
B
5,1
C
7,0
D
8,9
Çözüm
Eşit mol NH3 ve HCl tepkimeye girip yalnız NH4+ bırakır; son derişim [NH4+]=0,05 M olur. NH4+ için Ka=Kw/Kb=10^-14/1,8×10^-5≈5,6×10^-10. [H+]=√(Ka·C)=√(5,6×10^-10·0,05)≈5,3×10^-6 ⇒ pH≈5,28≈5,1.
