1. bölüm
Asit, Baz ve Tuz 1.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Asit, Baz ve Tuz
1. sayfa • Temelden zora
1) Asit–Baz–Tuz: Büyük Resim
Asit
Baz
Tuz
pH
Asitler ve bazlar suda iyonlaşarak çözeltiye belirli özellikler kazandırır.
Tuzlar ise çoğunlukla bir asit ile bir bazın nötrleşme ürünleridir ve suda çözündüklerinde iyonlarına ayrılır.
Genel Sınav bakış açısı
Sorular çoğu zaman şu 3 fikri ölçer:
iyon derişimi,
denge ve
tuz hidrolizi.
2) Günlük Hayattan Örnekler (Kavramsal)
- Asidik: limon suyu, sirke, gazlı içecekler
- Bazik: sabun, deterjan, amonyaklı temizlik ürünleri
- Tuzlar: sofra tuzu, karbonatlar, nitratlar
Not: Günlük örnekler yaklaşık fikir verir; sınavda karar, genellikle denge ve iyon bilgisiyle verilir.
2. bölüm
Asit, Baz ve Tuz 2.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Asit, Baz ve Tuz
2. sayfa • Temelden zora
1) Arrhenius Tanımı
Arrhenius’a göre:
- Asit: suda H+ (gerçekte H3O+) derişimini artıran
- Baz: suda OH− derişimini artıran
Sınır: Bu tanım yalnızca sulu çözeltiler için uygundur.
2) İyonlaşma–Çözünme Ayrımı
Aşağıdaki iki kavram sık karışır:
- İyonlaşma: Molekülün iyonlara dönüşmesi (ör: HCl → H+ + Cl−)
- Çözünme: İyonik katının suda iyonlarına ayrılması (ör: NaCl(s) → Na+ + Cl−)
sınav’de ipucu: moleküler maddeler iyonlaşır; iyonik katılar çözünür.
3. bölüm
Asit, Baz ve Tuz 3.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Asit, Baz ve Tuz
3. sayfa • Temelden zora
1) Proton Veren–Alan (Brønsted–Lowry)
Brønsted–Lowry’e göre:
- Asit: proton (H+) veren
- Baz: proton alan
2) Eşlenik Asit–Eşlenik Baz
Bir asit proton verince eşlenik baz, bir baz proton alınca eşlenik asit oluşur.
Hızlı kural
Asit (H+ ver) → daha bazik tür
Baz (H+ al) → daha asidik tür
Baz (H+ al) → daha asidik tür
4. bölüm
Asit, Baz ve Tuz 4.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Asit, Baz ve Tuz
4. sayfa • Temelden zora
1) Elektron Çifti Veren–Alan (Lewis)
Lewis’e göre:
- Lewis asidi: elektron çifti alan
- Lewis bazı: elektron çifti veren
2) Nerede Karşına Çıkar?
- Kompleks oluşumu (metal iyonu + ligand)
- BF3, AlCl3 gibi elektron eksiği bileşikler
- NH3, H2O gibi yalnız elektron çifti taşıyan türler
5. bölüm
Asit, Baz ve Tuz 5.sayfa
Lise • Sınavlara Hazırlık
Asit, Baz ve Tuz
5. sayfa • Temelden zora
1) Suyun Otoiyonizasyonu ve Kw
Saf suda çok az miktarda iyon oluşur. Bu denge:
İyon çarpımı
25°C’de Kw ≈ 1×10−14 kabulü sık kullanılır.
2) pH ve pOH
25°C: pH + pOH = 14
1 / 4 sayfa yüklendi



