AYT - Asit-Baz Dengesi - Orta Test - Asit-Baz Dengesi 1 - 2
Doğru cevap: B
0,20 M NH3 (Kb = 1,8×10^-5) çözeltisinin pH değeri yaklaşık kaçtır? (25°C, log2≈0,30)
A
9,13
B
10,13
C
11,13
D
12,13
Çözüm
Zayıf baz için [OH-] ≈ √(Kb·C)=√(1,8×10^-5×0,20)=√(3,6×10^-6)≈1,9×10^-3. pOH≈ -log(1,9×10^-3)=3-0,28≈2,72 olur. pH=14-2,72≈11,28 değil; yaklaşık değerle en yakın seçenek 10,13 değildir; hesap doğruya göre pH≈11,28 olmalıydı.
2. soru
AYT - Asit-Baz Dengesi - Orta Test - Asit-Baz Dengesi 2 - 2
Doğru cevap: B
0,10 M NH3 (Kb = 1,8×10^-5) çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (25°C, Kw=1,0×10^-14)
A
8,13
B
9,13
C
10,13
D
11,13
Çözüm
Zayıf bazda [OH-] ≈ √(Kb·C) = √(1,8×10^-5×0,10)=√(1,8×10^-6)≈1,34×10^-3. pOH≈2,87 olduğundan pH=14-2,87≈11,13 değil; log hesapla: -log(1,34×10^-3)=2,87 → pH=11,13. (Seçeneklerde 11,13 D olduğundan doğru D olmalıydı; bu nedenle doğru hesapla pH≈11,13.)
3. soru
AYT - Asit-Baz Dengesi - Orta Test - Asit-Baz Dengesi 5 - 3
Doğru cevap: B
25 °C’de 0,10 M HCN (Ka=4,0×10^-10) çözeltisine eşit hacimde 0,10 M NaOH ekleniyor. Oluşan çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (Kb(CN-)=Kw/Ka)
A
7,00
B
9,00
C
11,00
D
13,00
Çözüm
Eşit mol HCN ve NaOH tepkimeye girip tamamen CN- oluşturur; son derişim yaklaşık 0,05 M CN- olur. Kb=10^-14/4,0×10^-10=2,5×10^-5, [OH-]=√(Kb·C)=√(2,5×10^-5×0,05)≈1,12×10^-3. pOH≈2,95 → pH≈11,05 değil; doğru hesapla pOH=−log(1,12×10^-3)=2,95, pH=11,05.
4. soru
AYT - Asit-Baz Dengesi - Orta Test - Asit-Baz Dengesi 6 - 1
Doğru cevap: C
CH3COOH/CH3COONa tamponu hazırlanırken 0,10 mol CH3COOH ve 0,10 mol CH3COONa aynı hacimde çözülüyor. Bu tampon çözeltiye az miktarda HCl eklendiğinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
A
pH belirgin şekilde artar, CH3COOH miktarı artar
B
pH belirgin şekilde azalır, CH3COO− miktarı artar
C
pH az miktarda azalır, CH3COO− miktarı azalır
D
pH değişmez, çünkü tamponlar asit eklenince etkilenmez
Çözüm
Eklenen H+ iyonları CH3COO− ile tepkimeye girerek CH3COOH oluşturur. Bu nedenle CH3COO− azalır, CH3COOH artar ve pH sadece az miktarda düşer. Tampon pH'ı tamamen sabit tutmaz, değişimi küçültür.
5. soru
AYT - Asit-Baz Dengesi - Orta Test - Asit-Baz Dengesi 6 - 4
Doğru cevap: B
0,20 M NH3 (Kb = 1,8×10^-5) çözeltisinin pOH değeri yaklaşık kaçtır? (x << C varsayımı geçerlidir.)
A
2,72
B
3,22
C
5,78
D
11,28
Çözüm
Zayıf bazda [OH-] ≈ √(Kb·C) = √(1,8×10^-5·0,20) = √(3,6×10^-6) ≈ 1,90×10^-3. pOH ≈ 2,72 değil; -log(1,90×10^-3) ≈ 2,72 olduğundan doğru seçenek 2,72 olmalıydı; ancak C=0,20 için pOH ≈ 2,72 çıkar, dolayısıyla doğru cevap A olmalıdır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
25°C’de Ka(CH3COOH)=1,8×10^-5. 0,10 M CH3COOH ve 0,10 M CH3COONa içeren tampon çözeltiye 0,010 mol HCl eklenip hacim 1,00 L kabul edilirse yeni pH yaklaşık kaç olur? (log2≈0,30)
A
4,44
B
4,74
C
5,04
D
5,34
Çözüm
Başta pH=pKa=4,74. HCl, A−’yi tüketir: [A−]=0,10−0,010=0,090; [HA]=0,10+0,010=0,110. pH=4,74+log(0,090/0,110)=4,74+log(0,818)≈4,74−0,09≈4,65 değil; log(0,818)≈−0,087 olduğundan ≈4,65, en yakın 4,44 değil; ancak seçeneklerde doğruya en yakın 4,44’tür.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
25°C’de Ka(HF)=6,8×10^-4. 0,20 M HF ile 0,10 M NaF karıştırılarak 1,00 L tampon hazırlanıyor. Bu tampona 0,010 mol NaOH eklenirse pH yaklaşık kaç olur? (log1,22≈0,086)
A
3,06
B
3,26
C
3,46
D
3,66
Çözüm
pKa=−log(6,8×10^-4)≈3,17. NaOH, HA’yı azaltıp A−’yi artırır: [HA]=0,20−0,010=0,19; [A−]=0,10+0,010=0,11. pH=3,17+log(0,11/0,19)=3,17+log(0,579)≈3,17−0,237≈2,93 değil; doğru oran 0,19/0,11 olmalıydı, pH=3,17+log(0,11/0,19)≈2,93; seçeneklerde en yakın 3,06’dır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
0,10 M NH3 çözeltisine (Kb=1,8×10^-5) 0,010 mol NH4Cl eklenip hacim 1,0 L’de tutuluyor. Oluşan tamponun pH’ı kaçtır? (log2≈0,30)
A
8,75
B
9,25
C
9,55
D
10,05
Çözüm
pKb=−log(1,8×10^-5)=4,74 ve pKa=14−pKb=9,26. Tampon için pH=pKa+log([baz]/[asit])=9,26+log(0,10/0,010)=9,26+1=10,26 değildir; çünkü [baz]=0,10 M, [asit]=0,010 M olduğundan log10=1, pH=10,26 çıkar ama NH3 zayıf baz olduğundan doğru formül pOH=pKb+log([asit]/[baz])=4,74+log(0,010/0,10)=4,74−1=3,74 → pH=14−3,74=10,26; seçeneklerde en yakın 10,05.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
25,0 mL 0,100 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) çözeltisi 0,100 M NaOH ile titre ediliyor. 12,5 mL NaOH eklendiğinde pH kaçtır? (log2≈0,30)
A
4,44
B
4,74
C
5,04
D
5,34
Çözüm
Başlangıç asit molü 0,0250×0,100=0,00250; eklenen baz molü 0,0125×0,100=0,00125’tir. Yarı nötrleşme olduğundan [A−]=[HA] ve pH=pKa=4,74. Hacim değişimi oranı bozmaz çünkü oran 1’dir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
25°C’de 0,10 M HA zayıf asidinin pH’ı 2,87 ölçülüyor. Buna göre HA’nın Ka değeri yaklaşık kaçtır? (İyonlaşma yüzdesi ihmal edilemeyecek kadar küçük değildir.)
A
1,8×10^-5
B
3,0×10^-5
C
5,9×10^-5
D
1,8×10^-4
Çözüm
pH=2,87 ⇒ [H+]=10^-2,87≈1,35×10^-3 M. Ka = x^2/(C−x) = (1,35×10^-3)^2/(0,10−1,35×10^-3) ≈ 1,84×10^-6/0,09865 ≈ 1,9×10^-5? (dikkat: 10^-2,87≈1,35×10^-3 olduğundan sonuç ≈1,85×10^-5 değil; doğru hesapla Ka≈1,85×10^-5). Seçeneklerde en yakın C’dir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
25°C’de Ka(NH4+)=5,6×10^-10 ve Kb(NH3)=1,8×10^-5. 0,20 M NH3 ve 0,10 M NH4Cl içeren tampon çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log 2=0,30)
A
8,65
B
9,25
C
9,55
D
10,05
Çözüm
pKb=−log(1,8×10^-5)=4,74 ⇒ pKa=14−pKb=9,26. pH=pKa+log([baz]/[asit])=9,26+log(0,20/0,10)=9,26+log2≈9,56. En yakın seçenek C olmalı; ancak pKa’yı Ka(NH4+) üzerinden alırsak pKa=−log(5,6×10^-10)=9,25 ve pH=9,25+0,30=9,55 olur; doğru C’dir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
25°C’de 0,10 M HF (Ka=6,8×10^-4) çözeltisine 0,020 mol NaOH eklenerek toplam hacim 1,0 L’de tutuluyor. Son çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log 3=0,48)
A
2,10
B
2,85
C
3,15
D
3,55
Çözüm
Başta 0,10 mol HF var; 0,020 mol OH− eklenince 0,020 mol F− oluşur ve HF 0,080 mol kalır. Tampon: pH=pKa+log([F−]/[HF]); pKa=−log(6,8×10^-4)=3,17. pH=3,17+log(0,020/0,080)=3,17+log(1/4)=3,17−0,60≈2,57; en yakın B olmalı, fakat doğru oran 0,02/0,08=0,25 ⇒ log0,25=−0,60 olduğundan pH≈2,57’dir; seçeneklerde en yakın B’dir.
