AYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 5 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktası, benzer kütleli diğerlerine göre en yüksektir?
A
CH3CH2CH3 (propan)
B
CH3OCH3 (dimetil eter)
C
CH3CH2OH (etanol)
D
CH3CHO (etanal)
Çözüm
Etanol molekülleri arasında hidrojen bağı vardır, bu da kaynama noktasını belirgin artırır. Dimetil eter ve etanal dipol–dipol etkileşimi gösterir. Propanda yalnızca London kuvvetleri etkindir.
2. soru
AYT - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler - Orta Test - Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 5 - 3
Doğru cevap: C
X2 (halojen) moleküllerinin kaynama noktaları F2 < Cl2 < Br2 < I2 şeklindedir. Bu artışın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Moleküller arası hidrojen bağının artması
B
Moleküller arası dipol–dipol etkileşiminin artması
C
Elektron sayısı ve polarize olabilirliğin artmasına bağlı London kuvvetlerinin artması
D
İyonik bağ karakterinin artması
Çözüm
Halojen molekülleri apolardır; temel etkileşim London kuvvetleridir. Aşağıdan yukarıya elektron sayısı ve polarize olabilirlik arttıkça London kuvvetleri güçlenir. Bu da kaynama noktasını yükseltir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
X ve Y elementleri için; X'in 1. iyonlaşma enerjisi düşük, elektronegatifliği düşük ve yarıçapı büyük; Y'nin elektronegatifliği yüksek ve yarıçapı küçük olsun. X ile Y'nin oluşturduğu XY bileşiğinin erime noktasını artırmak için aşağıdakilerden hangisi en etkilidir?
A
X'in yarıçapını artırmak
B
Y'nin elektronegatifliğini artırmak
C
X'in 1. iyonlaşma enerjisini artırmak
D
Y'nin yarıçapını artırmak
Çözüm
XY büyük olasılıkla iyonik karakterlidir ve erime noktası örgü enerjisiyle artar. Elektronegatiflik farkının artması iyonik karakteri ve çekimi güçlendirir. Bu da örgü enerjisini ve erime noktasını yükseltir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: C
Aşağıdaki katılardan hangisinin erime noktasının en yüksek olması beklenir? (Verilenler saf katıdır.)
A
I2(s)
B
NaCl(s)
C
SiO2(s)
D
CO2(s)
Çözüm
SiO2 ağ (kovalent) katısıdır; tüm yapı boyunca güçlü kovalent bağlar bulunur. NaCl iyonik olsa da ağ kovalent kadar yüksek erime noktasına sahip değildir. I2 ve CO2 moleküler katı olup zayıf etkileşimlerle tutulur.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki moleküllerden hangisi kendi saf hâlinde en güçlü moleküller arası etkileşime (ortalama) sahiptir?
A
CH3OCH3
B
CH3CH2OH
C
CH3CHO
D
CH3CH3
Çözüm
CH3CH2OH molekülleri arasında O–H bağı nedeniyle hidrojen bağı oluşur. CH3OCH3 ve CH3CHO dipol-dipol etkileşimi gösterir ancak H-bağı yapamaz. CH3CH3 ise yalnızca London kuvvetlerine sahiptir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangisi arasında baskın etkileşim türü yanlış verilmiştir?
A
H2O – NH3 : Hidrojen bağı
B
HCl – H2O : Dipol–dipol etkileşimi
C
I2 – CCl4 : London (indüklenmiş dipol–indüklenmiş dipol)
D
Na+ – H2O : İyon–dipol etkileşimi
Çözüm
HCl ve H2O arasında H, F-O-N’a bağlı olmadığından hidrojen bağı oluşmaz; ancak HCl polar olduğu için su ile baskın etkileşim dipol–dipoldür ifadesi doğru görünse de, suda HCl iyonlaştığından baskın etkileşim iyon–dipoldür. Bu nedenle B seçeneğindeki sınıflandırma yanlıştır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktasının en yüksek olması beklenir? (Molar kütleleri birbirine yakındır.)
A
CH3OCH3 (dimetil eter)
B
C2H5OH (etanol)
C
CH3CHO (asetaldehit)
D
C3H8 (propan)
Çözüm
Etanol molekülleri arasında O–H içerdiği için güçlü hidrojen bağları oluşur. Diğerlerinde hidrojen bağı yoktur (eter ve aldehit dipol–dipol, propan London). Bu yüzden en yüksek kaynama noktası etanoldadır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aynı sıcaklıkta aşağıdaki çözeltilerden hangisinde çözünen tanecik–çözücü etkileşimi en güçlüdür? (Çözücü: H2O)
A
0,10 m NaCl(aq)
B
0,10 m CaCl2(aq)
C
0,10 m KBr(aq)
D
0,10 m NaI(aq)
Çözüm
İyon–dipol etkileşimi iyon yükü arttıkça ve iyon yarıçapı azaldıkça güçlenir. Ca2+ iyonu, Na+ ve K+’a göre daha yüksek yüklü olduğundan su ile daha güçlü etkileşir. Bu nedenle en güçlü etkileşim CaCl2 çözeltisindedir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Aşağıdaki moleküllerden hangisinin kendi molekülleri arasındaki baskın etkileşimi “dipol–dipol” değildir?
A
SO2
B
CH2Cl2
C
BF3
D
H2S
Çözüm
BF3 trigonal düzlemsel ve simetrik olduğundan apolardır. Bu yüzden BF3 molekülleri arasında baskın etkileşim London kuvvetleridir. Diğerleri polar olduğundan dipol–dipol etkileşimi baskındır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdaki sıralamalardan hangisi, 25 °C’de aynı koşullarda yüzey gerilimi (γ) en büyükten en küçüğe doğru doğru verilmiştir?
A
H2O > CH3OH > C2H6
B
CH3OH > H2O > C2H6
C
C2H6 > H2O > CH3OH
D
H2O > C2H6 > CH3OH
Çözüm
Yüzey gerilimi, moleküller arası çekim kuvveti arttıkça artar. H2O güçlü ve yaygın hidrojen bağları kurar; CH3OH hidrojen bağı kurar ama daha zayıftır; C2H6 ise yalnızca London kuvvetlerine sahiptir. Bu nedenle doğru sıralama H2O > CH3OH > C2H6’dır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
X, Y ve Z elementleri için; X'in 1. iyonlaşma enerjisi çok düşük, Y'nin elektronegatifliği çok yüksek, Z'nin ise değerlik elektron sayısı 6'dır. X ile Y arasında oluşan bileşik XY, Z ile Y arasında oluşan bileşik ZY2 olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
XY bileşiğinde kovalent bağ baskındır; ZY2'de iyonik bağ baskındır.
B
XY bileşiğinde iyonik bağ baskındır; ZY2'de kovalent bağ baskındır.
C
Her iki bileşikte de metalik bağ görülür.
D
Her iki bileşikte de apolar kovalent bağ baskındır.
Çözüm
X'in iyonlaşma enerjisinin düşük olması metal karakterini, Y'nin elektronegatifliğinin yüksek olması ametal karakterini gösterir; XY iyonik olur. Z'nin değerlik elektron sayısının 6 olması ametal olduğunu düşündürür; Y ile ZY2 kovalent karakterlidir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdaki türlerden hangileri arasında oluşan etkileşim en güçlüdür? (Tüm türler gaz fazında ve benzer boyutta kabul edilsin.)
A
HCl – HCl (dipol-dipol)
B
CH4 – CH4 (London)
C
Na+ – Cl− (iyon-iyon)
D
H2O – NH3 (hidrojen bağı)
Çözüm
Gaz fazında en güçlü elektrostatik çekim, zıt yüklü iyonlar arasındaki iyon-iyon etkileşimidir. Hidrojen bağı ve dipol-dipol etkileşimleri iyon-iyon etkileşimine göre daha zayıftır.
