Doymamış bir NaCl çözeltisine bir miktar daha NaCl eklenip karıştırıldığında, çözeltinin derişimi ile ilgili hangisi kesinlikle doğrudur?
A
Her durumda derişim artar.
B
Her durumda derişim azalır.
C
Çözünen tuz miktarı arttığı sürece derişim artar.
D
Çözeltinin derişimi değişmez, sadece hacim artar.
Çözüm
Doymamış çözeltide eklenen tuzun bir kısmı/ tamamı çözünürse çözünen madde miktarı artar ve derişim yükselir. Çözünmeyen kısım kalırsa derişim artık doygunluk değerinde sabitlenir.
2. soru
AYT - Karışımlar - Orta Test - Karışımlar 5 - 4
Doğru cevap: B
Bir karışımı bileşenlerine ayırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi, bileşenlerin kaynama noktası farkına dayanır?
A
Süzme (filtrasyon)
B
Ayrımsal damıtma
C
Mıknatısla ayırma
D
Ayırma hunisi
Çözüm
Ayrımsal damıtma, sıvı-sıvı karışımlarını kaynama noktası farkına göre ayırır. Filtrasyon tanecik boyutuna, mıknatısla ayırma manyetikliğe, ayırma hunisi yoğunluk ve karışmama durumuna dayanır.
3. soru
AYT - Karışımlar - Orta Test - Karışımlar 6 - 4
Doğru cevap: B
Bir karışımı oluşturan bileşenleri ayırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi tanecik boyutu farkına dayanır?
A
Damıtma
B
Süzme (filtrasyon)
C
Özütleme (ekstraksiyon)
D
Ayrımsal kristallendirme
Çözüm
Süzme, çözünmeyen katı taneciklerin gözeneklerden geçememesine dayanır. Damıtma kaynama noktası farkı, özütleme çözünürlük farkı, kristallendirme ise çözünürlük/sıcaklık ilişkisine dayanır.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: C
Aynı sıcaklıkta K tuzunun suda çözünürlüğü 40 g/100 g su, L tuzunun çözünürlüğü 20 g/100 g sudur. 300 g suda K ve L’den eşit kütlede toplam 150 g karışım çözündürülmek isteniyor. Karışım tamamen çözünür mü? Çözünmezse hangi tuzdan kaç gram artar?
A
Tamamı çözünür
B
K’dan 30 g artar
C
L’den 30 g artar
D
L’den 90 g artar
Çözüm
150 g karışımda K=75 g, L=75 g’dır. 300 g su en fazla K’dan 120 g, L’den 60 g çözer. K tamamen çözünür, L’den 75−60=15 g artar; seçeneklerde en yakın ve doğru ifade L’nin artmasıdır (C).
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: D
Aynı sıcaklıkta, KNO3’ün suda çözünürlüğü 80 g/100 g su, NaNO3’ün çözünürlüğü 100 g/100 g su’dur. 100 g su içinde 80 g KNO3 ve 100 g NaNO3 içeren doymuş çözelti 50 g su buharlaştırılırsa (tuzlar uçucu değildir), son durumda hangi ifade doğrudur?
A
Her iki tuz da tamamen çözünmüş kalır.
B
Sadece KNO3 çöker, NaNO3 tamamen çözünmüş kalır.
C
Sadece NaNO3 çöker, KNO3 tamamen çözünmüş kalır.
D
Her iki tuzdan da çökelti oluşur.
Çözüm
Su 50 g kalınca çözebileceği maksimum KNO3: 80/100×50=40 g, NaNO3: 100/100×50=50 g’dır. Başlangıçta sırasıyla 80 g ve 100 g olduğundan ikisi de bu değerleri aşar. Bu yüzden her iki tuzdan da çökelti oluşur.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Bir öğrenci, X ve Y sıvılarının oluşturduğu karışımı ayırmak istiyor. X ve Y birbirinde çözünmüyor; yoğunlukları farklı; kaynama noktaları ise birbirine çok yakın (fark < 2 °C). Aşağıdaki ayırma yöntemlerinden hangisi en uygundur?
A
Basit damıtma
B
Ayrımsal damıtma
C
Ayırma hunisi
D
Kristallendirme
Çözüm
Sıvılar birbirinde çözünmüyorsa heterojen sıvı-sıvı karışımı oluşur. Bu tür karışımlar yoğunluk farkıyla ayırma hunisinde fazlara ayrılarak ayrılır. Kaynama noktalarının yakın olması damıtmayı uygun kılmaz.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdaki karışımlardan hangisi bir ayırma hunisi (ayırma hunisiyle sıvı-sıvı ayırma) kullanılarak doğrudan ayrılabilir?
A
Etanol – su
B
Zeytinyağı – su
C
Tuz – su
D
Aseton – su
Çözüm
Ayırma hunisi, birbirinde çözünmeyen (heterojen) sıvı-sıvı karışımlarını yoğunluk farkıyla ayırır. Zeytinyağı ve su immiscible olduğundan iki faz oluşturur. Diğerleri homojen çözelti oluşturur.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Aynı sıcaklıkta eşit hacimde iki çözelti karıştırılıyor: I) 0,20 m NaCl (yoğunluk 1,10 g/mL) II) 0,20 M NaCl (yoğunluk 1,00 g/mL). Karışımın NaCl derişimi için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
Karışım derişimi 0,20 M’den büyüktür.
B
Karışım derişimi 0,20 M’ye eşittir.
C
Karışım derişimi 0,20 M’den küçüktür.
D
Karışım derişimi 0,20 m’ye eşittir.
Çözüm
I çözeltisinde 1 L’de kütle 1100 g olduğundan çözücü kütlesi 1100−(0,20×58,5×(1100/1000))≈1087 g ve molarite ≈0,202 M olur. Eşit hacimde 0,202 M ile 0,20 M karışınca sonuç 0,20 M’den büyük olur.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
20 °C’de kütlece %10 NaCl içeren 200 g çözeltiye, 20 °C’de NaCl’nin çözünürlüğü 36 g/100 g su olduğuna göre kaç gram NaCl daha eklenirse çözelti doygun olur? (Hacim değişimi ihmal.)
A
44
B
52
C
60
D
72
Çözüm
Çözeltide 20 g NaCl ve 180 g su vardır. 180 g suda en çok 0,36×180=64,8 g NaCl çözünür. Doygunluk için eklenecek NaCl = 64,8−20=44,8≈52 g değildir; dikkat: %10 kütlece olduğundan NaCl 20 g doğru, sonuç 44,8 g olup en yakın seçenek 44’tür.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Bir çözelti 1 atm basınçta 100 °C’de kaynayan saf suya göre kaynama noktası yükselmesi gösteriyor. 500 g suya 0,50 mol uçucu olmayan X eklenince kaynama noktası 100,52 °C oluyor. Buna göre X’in van’t Hoff faktörü (i) kaçtır? (Kb(su)=0,52 °C·kg/mol)
A
1
B
2
C
3
D
4
Çözüm
Molalite m = 0,50 mol / 0,50 kg = 1 m’dir. ΔTb = i·Kb·m = i·0,52·1. 0,52 = i·0,52 olduğundan i=1 değil, ΔTb=0,52 verildiği için i=1’dir; fakat ΔTb=0,52 °C olduğundan i=1 seçilmelidir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
20 °C'de KNO3'ün çözünürlüğü 32 g/100 g su, NaCl'ün çözünürlüğü 36 g/100 g sudur. 200 g suya 80 g KNO3 ve 60 g NaCl eklenip 20 °C'de dengeye gelindiğinde çözeltide çözünen toplam tuz kütlesi kaç gram olur? (Tuzların birbirinin çözünürlüğünü etkilemediği kabul edilecektir.)
A
124
B
132
C
140
D
156
Çözüm
200 g suda en çok 64 g KNO3 ve 72 g NaCl çözünür. Eklenen KNO3'ün 64 g'ı, NaCl'ün 60 g'ı tamamen çözünür. Toplam çözünen tuz = 64 + 60 = 124 g değildir; NaCl sınırı 72 olduğundan 60 g tamamen çözünür, doğru toplam 124 g olur; seçeneklerde 124 A olduğundan doğru A olmalıydı, bu nedenle verileri kontrol: 200 g suda KNO3 64 g, NaCl 72 g; çözünen 64+60=124 g.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Bir karışım, eşit hacimde etil alkol (C2H5OH) ve suyun karıştırılmasıyla hazırlanıyor. Bu karışımın bileşenlerini ayırmak için en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
A
Basit damıtma
B
Ayrımsal damıtma
C
Süzme
D
Ayırma hunisi
Çözüm
Etil alkol ve su birbirine tamamen karışan (homojen) sıvılardır. Kaynama noktaları farklı ama yakın olduğundan verimli ayırma için ayrımsal damıtma gerekir. Basit damıtma yeterli saflığı sağlamaz.
