LGS - Veri Analizi - 1.Sayfa
Veri Analizi
1. Sayfa: Veriye giriş, veri türleri ve temel kavramlar
1) Veri Analizi nedir?
Veri analizi, bir olay ya da durumla ilgili toplanan bilgileri düzenleyip anlamlı sonuçlara ulaşma sürecidir. LGS düzeyinde veri analizi; tablo, sıklık tablosu, sütun grafiği, çizgi grafiği ve daire grafiği gibi gösterimlerden yorum yapabilmeyi kapsar.
Amaç: Veriyi doğru okumak, karşılaştırmak, değişimi görmek ve çıkarım yapmaktır.
2) Temel kavramlar
Veri: Ölçülen, sayılan veya gözlenen bilgi.
Örnek: Bir sınıftaki öğrencilerin matematik notları.
Veri grubu (küme): Toplanan verilerin tamamı.
Örnek: 20 öğrencinin notlarının tümü bir veri grubudur.
Gözlem: Veri grubundaki her bir tekil değer.
Örnek: 75 notu, veri grubundaki bir gözlemdir.
3) Veri türleri
Veri türleri LGS’de genellikle nitel ve nicel olarak düşünülür.
Nitel veri: Sayı ile ölçmekten çok sınıflandırma/özellik belirtir.
Örnek: Göz rengi, takım adı, sevilen meyve.
Nicel veri: Sayı ile ifade edilir, ölçülebilir/sayılabilir.
Örnek: Boy, kilo, sınav puanı, kardeş sayısı.
4) Veri neden düzenlenir?
Ham veri dağınık olabilir. Bu yüzden veriler tablo, sıklık tablosu ve grafikler ile düzenlenir. Düzenli gösterimler sayesinde:
• En büyük / en küçük değer hızlı görülür.
• Karşılaştırma yapmak kolaylaşır.
• Artış-azalış gibi değişimler fark edilir.
• Sonuç çıkarımı daha güvenilir olur.
5) Mini örnek: Ham veriyi düzenleme
Bir öğrencinin 6 gün boyunca çözdüğü soru sayıları şöyle olsun: 12, 10, 14, 10, 16, 12. Bu veriyi düzenlemek için önce değerleri ve her değerin kaç kez tekrar ettiğini yazarız.
Bu tabloya sıklık tablosu denir. İlerleyen sayfalarda bu tabloyu grafiğe dönüştürmeyi ve yorumlamayı öğreneceğiz.
6) LGS’de sık gelen yorum türleri
Dikkat: Sorular genellikle “grafiğe göre”, “tabloya göre” ifadeleriyle başlar ve şu tür çıkarımlar ister:
• En çok / en az olanı bulma
• İki gün/iki kategori arasındaki farkı yorumlama
• Değişimin yönünü (artış-azalış) belirleme
• Toplam/haftalık/aylık gibi birleştirilmiş bilgileri çıkarma
Sonraki sayfada: Sıklık tablosu kurmayı, “toplam gözlem sayısı” ve “tekrar” kavramlarını daha net öğreneceğiz.
LGS - Veri Analizi - 2.Sayfa
Veri Analizi
2. Sayfa: Sıklık tablosu ve temel okumalar
1) Sıklık tablosu nedir?
Sıklık tablosu, veri grubunda bulunan her bir değerin kaç kez tekrarlandığını gösteren tablodur. Ham veriyi düzenleyerek daha kolay karşılaştırma ve yorum yapmayı sağlar.
Sıklık tablosu oluşturulurken:
• Önce verideki farklı değerler belirlenir.
• Her değerin tekrar sayısı bulunur.
• Değerler ve sıklıkları tabloya yazılır.
2) Sıklık (frekans) kavramı
Bir değerin veri grubunda kaç kez geçtiğine sıklık denir. Sıklık genellikle doğal sayılarla ifade edilir.
Örnek: Bir sınıfta yapılan deneme sınavında alınan puanlar 60, 70, 70, 80, 90, 90, 90 olsun.
3) Toplam gözlem sayısı
Sıklık tablosundaki tüm sıklıkların toplamı, veri grubundaki toplam gözlem sayısını verir.
Yukarıdaki tabloda:
Toplam gözlem sayısı = 1 + 2 + 1 + 3 = 7
4) En çok ve en az tekrar eden değer
Sıklık tablosu incelenerek en çok ve en az tekrar eden değerler kolayca bulunur.
En çok tekrar eden değer: 90 (3 kez)
En az tekrar eden değer: 60 ve 80 (1 kez)
5) LGS tipi yorum
Sıklık tablosuna bakılarak:
• Hangi değerin baskın olduğu
• Hangi değerin nadir görüldüğü
• Toplam veri sayısı
gibi sorular rahatlıkla cevaplanabilir.
Sonraki sayfada: Sütun grafiği oluşturmayı ve sıklık tablosundan grafiğe geçişi öğreneceğiz.