Konu Anlatımı - Veri Analizi - 1.Sayfa
Veri Analizi
1. Sayfa: Veriye giriş, veri türleri ve temel kavramlar
1) Veri Analizi nedir?
Veri analizi, bir olay ya da durumla ilgili toplanan bilgileri düzenleyip anlamlı sonuçlara ulaşma sürecidir. sınav düzeyinde veri analizi; tablo, sıklık tablosu, sütun grafiği, çizgi grafiği ve daire grafiği gibi gösterimlerden yorum yapabilmeyi kapsar.
Amaç: Veriyi doğru okumak, karşılaştırmak, değişimi görmek ve çıkarım yapmaktır.
2) Temel kavramlar
Veri: Ölçülen, sayılan veya gözlenen bilgi.
Örnek: Bir sınıftaki öğrencilerin matematik notları.
Veri grubu (küme): Toplanan verilerin tamamı.
Örnek: 20 öğrencinin notlarının tümü bir veri grubudur.
Gözlem: Veri grubundaki her bir tekil değer.
Örnek: 75 notu, veri grubundaki bir gözlemdir.
3) Veri türleri
Veri türleri sınav’de genellikle nitel ve nicel olarak düşünülür.
Nitel veri: Sayı ile ölçmekten çok sınıflandırma/özellik belirtir.
Örnek: Göz rengi, takım adı, sevilen meyve.
Nicel veri: Sayı ile ifade edilir, ölçülebilir/sayılabilir.
Örnek: Boy, kilo, sınav puanı, kardeş sayısı.
4) Veri neden düzenlenir?
Ham veri dağınık olabilir. Bu yüzden veriler tablo, sıklık tablosu ve grafikler ile düzenlenir. Düzenli gösterimler sayesinde:
• En büyük / en küçük değer hızlı görülür.
• Karşılaştırma yapmak kolaylaşır.
• Artış-azalış gibi değişimler fark edilir.
• Sonuç çıkarımı daha güvenilir olur.
5) Mini örnek: Ham veriyi düzenleme
Bir öğrencinin 6 gün boyunca çözdüğü soru sayıları şöyle olsun: 12, 10, 14, 10, 16, 12. Bu veriyi düzenlemek için önce değerleri ve her değerin kaç kez tekrar ettiğini yazarız.
Bu tabloya sıklık tablosu denir. İlerleyen sayfalarda bu tabloyu grafiğe dönüştürmeyi ve yorumlamayı öğreneceğiz.
6) sınav’de sık gelen yorum türleri
Dikkat: Sorular genellikle “grafiğe göre”, “tabloya göre” ifadeleriyle başlar ve şu tür çıkarımlar ister:
• En çok / en az olanı bulma
• İki gün/iki kategori arasındaki farkı yorumlama
• Değişimin yönünü (artış-azalış) belirleme
• Toplam/haftalık/aylık gibi birleştirilmiş bilgileri çıkarma
Sonraki sayfada: Sıklık tablosu kurmayı, “toplam gözlem sayısı” ve “tekrar” kavramlarını daha net öğreneceğiz.
Konu Anlatımı - Veri Analizi - 2.Sayfa
Veri Analizi
2. Sayfa: Sıklık tablosu ve temel okumalar
1) Sıklık tablosu nedir?
Sıklık tablosu, veri grubunda bulunan her bir değerin kaç kez tekrarlandığını gösteren tablodur. Ham veriyi düzenleyerek daha kolay karşılaştırma ve yorum yapmayı sağlar.
Sıklık tablosu oluşturulurken:
• Önce verideki farklı değerler belirlenir.
• Her değerin tekrar sayısı bulunur.
• Değerler ve sıklıkları tabloya yazılır.
2) Sıklık (frekans) kavramı
Bir değerin veri grubunda kaç kez geçtiğine sıklık denir. Sıklık genellikle doğal sayılarla ifade edilir.
Örnek: Bir sınıfta yapılan deneme sınavında alınan puanlar 60, 70, 70, 80, 90, 90, 90 olsun.
3) Toplam gözlem sayısı
Sıklık tablosundaki tüm sıklıkların toplamı, veri grubundaki toplam gözlem sayısını verir.
Yukarıdaki tabloda:
Toplam gözlem sayısı = 1 + 2 + 1 + 3 = 7
4) En çok ve en az tekrar eden değer
Sıklık tablosu incelenerek en çok ve en az tekrar eden değerler kolayca bulunur.
En çok tekrar eden değer: 90 (3 kez)
En az tekrar eden değer: 60 ve 80 (1 kez)
5) sınav tipi yorum
Sıklık tablosuna bakılarak:
• Hangi değerin baskın olduğu
• Hangi değerin nadir görüldüğü
• Toplam veri sayısı
gibi sorular rahatlıkla cevaplanabilir.
Sonraki sayfada: Sütun grafiği oluşturmayı ve sıklık tablosundan grafiğe geçişi öğreneceğiz.
Konu Anlatımı - Veri Analizi - 3.Sayfa
Veri Analizi
3. Sayfa: Sütun grafiği (çubuk grafiği)
1) Sütun grafiği nedir?
Sütun grafiği, kategorilere veya değerlere ait sıklıkları dikey ya da yatay sütunlarla gösteren grafik türüdür. sınav’de en sık karşılaşılan grafiklerden biridir.
Sütun grafiğinde:
• Yatay eksen değerleri veya kategorileri gösterir.
• Dikey eksen sıklığı (tekrar sayısını) gösterir.
• Sütun yüksekliği, değerin büyüklüğünü ifade eder.
2) Sıklık tablosundan sütun grafiğine geçiş
Bir sıklık tablosu hazırlandıktan sonra, her bir değer için bir sütun çizilir. Sütunun yüksekliği, o değerin sıklığına eşittir.
Bu tabloya göre çizilen sütun grafiğinde, 10 ve 12 değerlerine ait sütunlar diğerlerinden daha yüksektir.
3) Sütun grafiğini okuma
Sütun grafiği incelenirken sütunların yükseklikleri karşılaştırılır. Yüksek sütun daha fazla, kısa sütun daha az sıklık anlamına gelir.
Grafiğe bakarak:
• En fazla tekrar eden değer bulunur.
• En az tekrar eden değer bulunur.
• İki değer arasındaki fark yorumlanır.
4) sınav’de sık yapılan hatalar
• Sütun yüksekliği yerine sütun sayısını saymak
• Eksenleri karıştırmak
• Ölçek aralıklarını dikkate almamak
Sonraki sayfada: Çizgi grafiği ile zamanla değişen verileri inceleyeceğiz.
Konu Anlatımı - Veri Analizi - 4.Sayfa
Veri Analizi
4. Sayfa: Çizgi grafiği
1) Çizgi grafiği nedir?
Çizgi grafiği, verilerin zamana bağlı değişimini göstermek için kullanılan grafik türüdür. Noktalar işaretlenir ve bu noktalar doğru parçalarıyla birleştirilir.
Çizgi grafiği özellikle:
• Günlük, haftalık, aylık değişimleri
• Artış ve azalışları
• Eğilimleri (trend)
göstermek için kullanılır.
2) Çizgi grafiğinin bölümleri
• Yatay eksen: Genellikle zaman bilgisini gösterir.
• Dikey eksen: Ölçülen değeri (sayı, miktar vb.) gösterir.
• Noktalar: Her bir zaman anındaki değeri temsil eder.
3) Çizgi grafiğini okuma
Çizgi grafiği okunurken, çizginin yukarı çıkması artışı, aşağı inmesi azalışı ifade eder.
Grafiğe bakarak:
• En yüksek ve en düşük değer bulunur.
• Artışın veya azalışın olduğu zaman aralıkları belirlenir.
• İki zaman arasındaki fark yorumlanır.
4) sınav’de dikkat edilmesi gerekenler
• Eksen aralıklarını kontrol etmeden yorum yapmak
• Sadece bir noktaya bakıp geneli yorumlamak
• Artış-azalış yönünü ters yorumlamak
Sonraki sayfada: Daire grafiği ile oran ve yüzdeleri inceleyeceğiz.
Konu Anlatımı - Veri Analizi - 5.Sayfa
Veri Analizi
5. Sayfa: Daire grafiği
1) Daire grafiği nedir?
Daire grafiği, bir bütünün parçalarını oran veya yüzde olarak gösteren grafik türüdür. Dairenin tamamı bütünü temsil eder.
Daire grafiğinde:
• Dairenin tamamı bütündür.
• Her dilim, bütünden alınan payı gösterir.
• Dilimin büyüklüğü, oranla doğru orantılıdır.
2) Daire grafiğinde oran ve yüzde
Daire grafiğinde dilimlerin büyüklüğü genellikle yüzde veya oran ile ifade edilir. Dairenin tamamı %100’dür.
Örnek: Bir sınıftaki öğrencilerin %40’ı kız, %60’ı erkek olsun.
Kız öğrenciler dairenin %40’ını, erkek öğrenciler %60’ını temsil eder.
3) Daire grafiğini okuma
Daire grafiği okunurken dilimlerin büyüklükleri karşılaştırılır. Büyük dilim, bütünden daha fazla pay alındığını gösterir.
Grafiğe bakarak:
• En büyük paya sahip dilim bulunur.
• En küçük paya sahip dilim bulunur.
• Dilimler arasındaki oran karşılaştırılır.
4) sınav’de sık yapılan hatalar
• Yüzdeleri toplamı %100 kontrol etmemek
• Dilim büyüklüğünü yanlış yorumlamak
• Oran ile yüzdeyi karıştırmak
Sonraki sayfada: Aritmetik ortalama, en büyük ve en küçük değer kavramlarını öğreneceğiz.
1 / 4 sayfa yüklendi
