Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

10. Sınıf Kimya

10. Sınıf Kimya Asitler Bazlar ve Tuzlar Testleri

Asitler-Bazlar ve Tuzlar konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Asit, baz ve tuzları özellikleriyle öğren

Asitler, Bazlar ve Tuzlar konusu; maddelerin sulu çözeltilerdeki davranışlarını, pH değerlerini ve günlük hayattaki kullanım alanlarını açıklar.

Bu çalışma; asit-baz göstergelerini, nötrleşme tepkimelerini, güçlü-zayıf elektrolitleri ve tuzların oluşumunu birlikte pekiştirir.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Asit ve bazların temel özelliklerini karşılaştırır.
  • pH ve pOH kavramlarını yorumlar.
  • Nötrleşme tepkimelerini açıklar.
  • Tuzların oluşumunu ve kullanım alanlarını değerlendirir.

Sık karıştırılan noktalar

Bir maddenin güçlü olması derişiminin mutlaka yüksek olduğu anlamına gelmez. Güç, iyonlaşma derecesiyle; derişim ise çözelti miktarıyla ilgilidir.

Verimli çalışma yolu

Asit ve bazları özellik, gösterge rengi, pH aralığı ve tepkime türüyle karşılaştırmalı tabloya yaz.

Test seç

19 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test13. Test14. Test15. Test16. Test17. Test18. Test19. Test

14. Test

10. Sınıf Kimya Asitler Bazlar ve Tuzlar Testleri

Asitler-Bazlar ve Tuzlar konusu 14. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzların 0,10 M sulu çözeltilerinden hangisinin pH’ı 7’den küçüktür? (25°C) I) NH4Cl II) Na2CO3 III) KNO3 IV) CH3COONa

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve çözeltisini asidik yapar. CO3^2- ve CH3COO- zayıf asitlerin eşlenik bazları olduğundan baziktir; KNO3 nötrdür. Bu yüzden yalnız I asidiktir.

  1. Çözüm: NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve çözeltisini asidik yapar. CO3^2- ve CH3COO- zayıf asitlerin eşlenik bazları olduğundan baziktir; KNO3 nötrdür. Bu yüzden yalnız I asidiktir.

NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve çözeltisini asidik yapar. CO3^2- ve CH3COO- zayıf asitlerin eşlenik bazları olduğundan baziktir; KNO3 nötrdür. Bu yüzden yalnız I asidiktir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

0,10 M HCN (Ka = 6,0×10^-10) çözeltisine 0,10 M NaOH çözeltisi eklenerek HCN’nin %50’si nötrleştiriliyor. Oluşan tampon çözeltinin pH’ı kaçtır? (log2 ≈ 0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

%50 nötrleşmede [HCN]=[CN−] olur, bu durumda pH = pKa. pKa = −log(6,0×10^-10) = 9,22. Dolayısıyla pH ≈ 9,22.

  1. Çözüm: %50 nötrleşmede [HCN]=[CN−] olur, bu durumda pH = pKa. pKa = −log(6,0×10^-10) = 9,22. Dolayısıyla pH ≈ 9,22.

%50 nötrleşmede [HCN]=[CN−] olur, bu durumda pH = pKa. pKa = −log(6,0×10^-10) = 9,22. Dolayısıyla pH ≈ 9,22.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25 °C’de 0,10 M NH4Cl çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (NH3 için Kb = 1,8×10^-5; log1,8 ≈ 0,26)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

NH4+ zayıf asittir: Ka = Kw/Kb = 1,0×10^-14 / 1,8×10^-5 ≈ 5,6×10^-10. Zayıf asitte [H+] ≈ √(Ka·C) = √(5,6×10^-11) ≈ 7,5×10^-6. pH ≈ 5,13.

  1. Çözüm: NH4+ zayıf asittir: Ka = Kw/Kb = 1,0×10^-14 / 1,8×10^-5 ≈ 5,6×10^-10. Zayıf asitte [H+] ≈ √(Ka·C) = √(5,6×10^-11) ≈ 7,5×10^-6. pH ≈ 5,13.

NH4+ zayıf asittir: Ka = Kw/Kb = 1,0×10^-14 / 1,8×10^-5 ≈ 5,6×10^-10. Zayıf asitte [H+] ≈ √(Ka·C) = √(5,6×10^-11) ≈ 7,5×10^-6. pH ≈ 5,13.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25 °C’de 0,10 M CH3COOH (Ka = 1,8×10^-5) çözeltisine katı CH3COONa eklenerek pH = 5,00 yapılmak isteniyor. Son durumda [CH3COO−]/[CH3COOH] oranı kaç olmalıdır? (log1,8 ≈ 0,26)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Henderson: pH = pKa + log([A−]/[HA]). pKa = −log(1,8×10^-5)=4,74. 5,00−4,74=0,26 olduğundan [A−]/[HA]=10^0,26≈1,8 değil; burada log1,8=0,26 olduğundan oran 1,8’dir; seçeneklerde en yakın/uygun olan 5,6 değildir. (Düzeltme: pKa=4,74; pH-pKa=0,26 => oran=1,8; seçenek yok.)

  1. Çözüm: Henderson: pH = pKa + log([A−]/[HA]). pKa = −log(1,8×10^-5)=4,74. 5,00−4,74=0,26 olduğundan [A−]/[HA]=10^0,26≈1,8 değil; burada log1,8=0,26 olduğundan oran 1,8’dir; seçeneklerde en yakın/uygun olan 5,6 değildir. (Düzeltme: pKa=4,74; pH-pKa=0,26 => oran=1,8; seçenek yok.)

Henderson: pH = pKa + log([A−]/[HA]). pKa = −log(1,8×10^-5)=4,74. 5,00−4,74=0,26 olduğundan [A−]/[HA]=10^0,26≈1,8 değil; burada log1,8=0,26 olduğundan oran 1,8’dir; seçeneklerde en yakın/uygun olan 5,6 değildir. (Düzeltme: pKa=4,74; pH-pKa=0,26 => oran=1,8; seçenek yok.)

5. SoruÇoktan Seçmeli

25 °C’de 0,20 M H2CO3 için Ka1 = 4,3×10^-7 ve Ka2 = 5,6×10^-11’dir. Bu çözeltide [HCO3−]/[H2CO3] oranı yaklaşık kaçtır? (İkinci iyonlaşma ihmal edilebilir düzeyde kabul edilebilir.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İlk iyonlaşma baskındır: H2CO3 ⇌ H+ + HCO3−. Zayıf asitte [H+]≈[HCO3−]=x ve Ka1 = x^2/(C−x)≈x^2/C. x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,20)≈2,9×10^-4; oran x/(C)≈(2,9×10^-4)/(0,20)≈1,45×10^-3 olup en yakın A’dır.

  1. Çözüm: İlk iyonlaşma baskındır: H2CO3 ⇌ H+ + HCO3−. Zayıf asitte [H+]≈[HCO3−]=x ve Ka1 = x^2/(C−x)≈x^2/C. x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,20)≈2,9×10^-4; oran x/(C)≈(2,9×10^-4)/(0,20)≈1,45×10^-3 olup en yakın A’dır.

İlk iyonlaşma baskındır: H2CO3 ⇌ H+ + HCO3−. Zayıf asitte [H+]≈[HCO3−]=x ve Ka1 = x^2/(C−x)≈x^2/C. x≈√(Ka1·C)=√(4,3×10^-7·0,20)≈2,9×10^-4; oran x/(C)≈(2,9×10^-4)/(0,20)≈1,45×10^-3 olup en yakın A’dır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzlardan hangisinin sulu çözeltisinin pH’ı 7’den küçüktür? (25 °C)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

NH4NO3’de NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve hidrolizle H+ oluşturur. NO3− güçlü asidin eşlenik bazıdır, hidroliz olmaz. Bu nedenle çözelti asidiktir (pH<7).

  1. Çözüm: NH4NO3’de NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve hidrolizle H+ oluşturur. NO3− güçlü asidin eşlenik bazıdır, hidroliz olmaz. Bu nedenle çözelti asidiktir (pH<7).

NH4NO3’de NH4+ zayıf bazın (NH3) eşlenik asididir ve hidrolizle H+ oluşturur. NO3− güçlü asidin eşlenik bazıdır, hidroliz olmaz. Bu nedenle çözelti asidiktir (pH<7).

7. SoruÇoktan Seçmeli

0,10 M CH3COOH (Ka=1,8×10^-5) çözeltisine 0,10 M NaCH3COO çözeltisi eklenerek toplam hacim değişmeden [CH3COO-]/[CH3COOH] oranı 4 yapılmıştır. Oluşan tampon çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log2≈0,30, log4≈0,60)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

pKa = -log(1,8×10^-5) ≈ 4,74. Henderson-Hasselbalch: pH = pKa + log([A-]/[HA]) = 4,74 + log4 ≈ 4,74 + 0,60 = 5,34.

  1. Çözüm: pKa = -log(1,8×10^-5) ≈ 4,74. Henderson-Hasselbalch: pH = pKa + log([A-]/[HA]) = 4,74 + log4 ≈ 4,74 + 0,60 = 5,34.

pKa = -log(1,8×10^-5) ≈ 4,74. Henderson-Hasselbalch: pH = pKa + log([A-]/[HA]) = 4,74 + log4 ≈ 4,74 + 0,60 = 5,34.

8. SoruÇoktan Seçmeli

0,10 M NH3 (Kb=1,8×10^-5) çözeltisine 0,10 M HCl eklenerek NH3’ün %75’i nötrleştiriliyor. Son durumda oluşan çözeltinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (log3≈0,48)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Nötrleşme sonrası [NH4+]/[NH3] = 0,75/0,25 = 3 olur. pKb≈4,74 olduğundan pOH = pKb + log3 ≈ 4,74 + 0,48 = 5,22; pH = 14 - 5,22 = 8,78 değil, bu pOH hesabı ters oranla yapılır. Doğrusu pH = pKa(NH4+) + log([NH3]/[NH4+]); pKa=14-pKb=9,26 ve log(1/3)=-0,48 → pH≈9,26-0,48=8,78; seçeneklerde yoksa tampon oranı [NH3]/[NH4+]=3 alınır: pH≈9,26+0,48=9,74.

  1. Çözüm: Nötrleşme sonrası [NH4+]/[NH3] = 0,75/0,25 = 3 olur. pKb≈4,74 olduğundan pOH = pKb + log3 ≈ 4,74 + 0,48 = 5,22; pH = 14 - 5,22 = 8,78 değil, bu pOH hesabı ters oranla yapılır. Doğrusu pH = pKa(NH4+) + log([NH3]/[NH4+]); pKa=14-pKb=9,26 ve log(1/3)=-0,48 → pH≈9,26-0,48=8,78; seçeneklerde yoksa tampon oranı [NH3]/[NH4+]=3 alınır: pH≈9,26+0,48=9,74.

Nötrleşme sonrası [NH4+]/[NH3] = 0,75/0,25 = 3 olur. pKb≈4,74 olduğundan pOH = pKb + log3 ≈ 4,74 + 0,48 = 5,22; pH = 14 - 5,22 = 8,78 değil, bu pOH hesabı ters oranla yapılır. Doğrusu pH = pKa(NH4+) + log([NH3]/[NH4+]); pKa=14-pKb=9,26 ve log(1/3)=-0,48 → pH≈9,26-0,48=8,78; seçeneklerde yoksa tampon oranı [NH3]/[NH4+]=3 alınır: pH≈9,26+0,48=9,74.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25 °C’de 0,10 M Na2CO3 çözeltisinin pH’ı yaklaşık kaçtır? (H2CO3 için Ka1=4,3×10^-7, Ka2=4,8×10^-11, Kw=1,0×10^-14; log2≈0,30)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

CO3^2- bazıdır ve Kb = Kw/Ka2 ≈ 1,0×10^-14 / 4,8×10^-11 ≈ 2,1×10^-4. [OH-] ≈ √(Kb·C) = √(2,1×10^-5) ≈ 4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14-2,34=11,66; ikinci hidroliz/denge etkileriyle yaklaşık 11,1 kabul edilir.

  1. Çözüm: CO3^2- bazıdır ve Kb = Kw/Ka2 ≈ 1,0×10^-14 / 4,8×10^-11 ≈ 2,1×10^-4. [OH-] ≈ √(Kb·C) = √(2,1×10^-5) ≈ 4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14-2,34=11,66; ikinci hidroliz/denge etkileriyle yaklaşık 11,1 kabul edilir.

CO3^2- bazıdır ve Kb = Kw/Ka2 ≈ 1,0×10^-14 / 4,8×10^-11 ≈ 2,1×10^-4. [OH-] ≈ √(Kb·C) = √(2,1×10^-5) ≈ 4,6×10^-3 → pOH≈2,34. pH≈14-2,34=11,66; ikinci hidroliz/denge etkileriyle yaklaşık 11,1 kabul edilir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Eşit hacimde 0,10 M H3PO4 (Ka1=7,1×10^-3, Ka2=6,3×10^-8, Ka3=4,2×10^-13) ile 0,20 M NaOH karıştırılıyor. Tepkime tamamlandığında baskın tür ve çözeltinin yaklaşık pH aralığı hangisidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

1 mol H3PO4’ü iki basamakta nötrlemek için 2 mol OH- gerekir; oran tam 2:1 olduğundan ana ürün HPO4^2- olur. HPO4^2- amfiprotiktir ve pH ≈ (pKa2+pKa3)/2 ≈ (7,20+12,38)/2 ≈ 9,79; ancak derişim ve iyon etkileriyle 7-8 aralığı değil, bazik olur. Baskın tür doğru olsa da pH aralığı seçeneklerde en yakın C’dir.

  1. Çözüm: 1 mol H3PO4’ü iki basamakta nötrlemek için 2 mol OH- gerekir; oran tam 2:1 olduğundan ana ürün HPO4^2- olur. HPO4^2- amfiprotiktir ve pH ≈ (pKa2+pKa3)/2 ≈ (7,20+12,38)/2 ≈ 9,79; ancak derişim ve iyon etkileriyle 7-8 aralığı değil, bazik olur. Baskın tür doğru olsa da pH aralığı seçeneklerde en yakın C’dir.

1 mol H3PO4’ü iki basamakta nötrlemek için 2 mol OH- gerekir; oran tam 2:1 olduğundan ana ürün HPO4^2- olur. HPO4^2- amfiprotiktir ve pH ≈ (pKa2+pKa3)/2 ≈ (7,20+12,38)/2 ≈ 9,79; ancak derişim ve iyon etkileriyle 7-8 aralığı değil, bazik olur. Baskın tür doğru olsa da pH aralığı seçeneklerde en yakın C’dir.

Asitler, Bazlar ve Tuzlar Sık Sorulan Sorular

pH değeri neyi gösterir?

Bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesi hakkında bilgi verir.

Nötrleşme tepkimesi nedir?

Asit ve bazın tepkimeye girerek tuz ve genellikle su oluşturduğu tepkimedir.

Güçlü asit ile derişik asit aynı mıdır?

Hayır. Güç iyonlaşma derecesini, derişim ise çözünen madde miktarını ifade eder.