Hızlı nüfus artışı planlamayla desteklenmezse altyapı ve konut ihtiyacı karşılanamaz. Bu durum gecekondulaşma ve trafik gibi sorunları büyütür. Bu nedenle en doğrudan etken plansız ve hızlı kentleşmedir.

Fonksiyonlarına göre sınıflandırmada şehrin baskın ekonomik etkinliği esas alınır. Sanayi üretiminin yoğun olduğu yerler sanayi şehridir. Diğer seçenekler nüfus, yükselti ve konuma göre sınıflandırmadır.

Kırdan kente göçte tarımda makineleşme ve kentlerde iş-hizmet olanakları itici/çekici faktörlerdir. Miras yoluyla arazilerin genişlemesi kırsalda gelir ve istihdamı artırabilir; göçü artıran bir neden değildir.

Şehirleşme oranı, kırdan kente göçle artabilir. Kent yaşamında eğitim, istihdam ve yaşam maliyetleri gibi etkenlerle doğurganlık genelde azalır; bu da toplam nüfus artış hızını düşürür.

Plansız büyüme, nüfus artışına altyapının yetişememesine yol açar. Bu durum ulaşım, su ve kanalizasyon gibi hizmetlerde sorunları artırır. Diğer seçenekler plansız şehirleşmenin tipik sonucu değildir.

Banliyöleşme, nüfusun ve konutların kent çeperine kaymasıyla birlikte merkezle çeper arasındaki günlük ulaşımın artmasıdır. Bu nedenle çeperde konut yayılması ve yoğun komüt hareketleri temel göstergedir.

Tarımda makineleşme kırsalda işgücü ihtiyacını azaltarak itici etki yapar. Marmara’da sanayi-hizmet sektörlerinin iş imkânı çekici faktördür. Diğer seçeneklerde itici-çekici yönü ya ters ya da bölgesel olarak tutarsızdır.

Şehirleşme nüfusun kentte toplanmasıyken kentleşme, kentsel hizmet ve yaşam biçiminin gelişmesini de içerir. Plansız göçte nüfus artar ama altyapı geride kalır. Bu durum şehirleşmenin kentleşmeye dönüşemediğini gösterir.

Göç, kırsalda genç nüfusu azaltır ve yaşlı nüfus oranını artırır. Bu da tarımda işgücü açığı ve üretim yapısında dönüşüm baskısı oluşturur. Diğer seçenekler göçün zorunlu ve genel sonucu değildir.

Fonksiyonel şehirleşme, ekonomik faaliyetlerin tarım dışı sektörlere (özellikle hizmet ve sanayi) kaymasıyla belirginleşir. Hizmet sektörünün istihdam payının artması bu dönüşümü doğrudan gösterir. Diğerleri şehirleşmeyi dolaylı ya da tartışmalı biçimde yansıtır.

Banliyöleşme, nüfus ve işlevlerin metropol çeperine kayması ve günlük iş-ulaşım hareketlerinin artmasıdır. Tanım, ana kent çevresinde konut ve sanayi yayılmasını doğrudan anlatır. Diğer kavramlar farklı mekânsal dönüşümleri ifade eder.

Gündüz nüfusunun artması, çevreden işe/okula gelenlerin oluşturduğu günlük (sarkaç) hareketliliği gösterir. Bu durum sanayi ve ticaret fonksiyonunun baskın olduğu merkezlerde tipiktir.