AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 1 - 1
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de coğrafi bölge kavramının oluşturulmasında temel ölçütlerden biri değildir?
A
İklim özellikleri
B
Yer şekilleri
C
Bitki örtüsü
D
İdari sınırlar (il/ilçe sınırları)
Çözüm
Türkiye’de coğrafi bölgeler doğal özellikler (iklim, yer şekilleri, bitki örtüsü) dikkate alınarak belirlenmiştir. İdari sınırlar coğrafi bölge sınırlarını belirlemede ölçüt değildir.
2. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 2 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki bölgelerden hangisinde Türkiye’de büyükbaş hayvancılığın (özellikle mera hayvancılığının) diğerlerine göre daha yaygın olması beklenir?
A
Doğu Anadolu Bölgesi
B
Akdeniz Bölgesi
C
Ege Bölgesi
D
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Çözüm
Doğu Anadolu’da yazların serin geçmesi ve geniş çayır-mera alanlarının bulunması büyükbaş hayvancılığı destekler. Diğer bölgelerde tarım ve küçükbaş/ahır hayvancılığı daha baskın olabilir.
3. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 4 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de coğrafi bölge sınırlarının belirlenmesinde en etkili ölçüttür?
A
Yer şekilleri ve iklim özellikleri
B
İl sınırları ve idari yapı
C
Nüfus yoğunluğu ve göç hareketleri
D
Tarımsal üretimde ürün çeşitliliği
Çözüm
Türkiye’de coğrafi bölgeler; yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi doğal özellikler temel alınarak belirlenmiştir. İdari sınırlar ve nüfus gibi beşerî ölçütler belirleyici değildir.
4. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 4 - 3
Doğru cevap: A
Türkiye’de sanayi faaliyetlerinin en yoğun olduğu coğrafi bölge aşağıdakilerden hangisidir?
A
Marmara
B
Doğu Anadolu
C
Karadeniz
D
Güneydoğu Anadolu
Çözüm
Marmara Bölgesi; ulaşım ağlarının gelişmişliği, pazarın büyüklüğü ve limanlara yakınlık gibi nedenlerle sanayinin en yoğun olduğu bölgedir. İstanbul, Kocaeli ve Bursa bu yoğunlaşmanın başlıca merkezleridir.
5. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 6 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Türkiye’de bir bölge ile o bölgede öne çıkan ekonomik faaliyeti doğru verir?
A
Ege Bölgesi – Çay tarımı
B
İç Anadolu Bölgesi – Pirinç tarımı
C
Akdeniz Bölgesi – Seracılık
D
Doğu Anadolu Bölgesi – Turunçgil tarımı
Çözüm
Akdeniz kıyılarında kışların ılık geçmesi seracılığı geliştirmiştir. Çay Doğu Karadeniz’de, turunçgil Akdeniz’de; pirinç ise daha çok su kaynaklarının elverişli olduğu alanlarda yaygındır.
6. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 6 - 3
Doğru cevap: C
Dünya üzerinde aşağıdaki bölgelerden hangisi, nüfusun ve ekonomik faaliyetlerin kıyı kuşağında yoğunlaşmasına en uygun doğal koşullara sahiptir?
A
Sahra Çölü
B
Sibirya
C
Batı Avrupa kıyıları
D
Amazon Havzası
Çözüm
Batı Avrupa kıyıları ılıman iklim, elverişli ulaşım ve limanlara uygun kıyı tipleriyle öne çıkar. Sahra ve Sibirya’da iklim, Amazon’da ise sık orman ve ulaşım güçlüğü yoğunlaşmayı sınırlar.
7. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 6 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de Marmara Bölgesi’nin sanayi ve ticaretin en yoğun olduğu bölge olmasında etkili faktörlerden biri değildir?
A
Ulaşım ağlarının gelişmiş olması
B
Pazar ve iş gücünün geniş olması
C
Enerji kaynaklarının (özellikle taşkömürü) en zengin bölgede bulunması
D
İstanbul ve çevresinin ulusal ve uluslararası bağlantı noktası olması
Çözüm
Marmara’da sanayi-ticaretin yoğunlaşmasında ulaşım, pazar ve bağlantı üstünlüğü belirleyicidir. Taşkömürü bakımından en zengin alan ise Zonguldak çevresinin yer aldığı Karadeniz Bölgesi’dir.
8. soru
AYT - Türkiye ve Dünyada Bölgeler - Orta Test - Türkiye ve Dünyada Bölgeler 7 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de iklim ve bitki örtüsü özellikleri birlikte dikkate alınarak oluşturulan bir bölge sınıflandırmasına örnektir?
A
Karadeniz Bölgesi
B
Zonguldak Taşkömürü Havzası
C
Çukurova
D
İstanbul Metropol Alanı
Çözüm
Karadeniz Bölgesi, iklim ve doğal bitki örtüsü gibi doğal ölçütlerle tanımlanan coğrafi bölgedir. Diğerleri daha çok ekonomik, tarımsal ya da beşerî işlevlere göre ayrılmış alanlardır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, Türkiye’de endüstriyel tarımın iklim ve pazara erişim koşullarıyla birlikte en doğru biçimde kurulduğu bir bölge-ürün ilişkisidir?
A
Çukurova – Pamuk
B
Erzurum-Kars – Çay
C
Güneydoğu Anadolu – Fındık
D
Doğu Karadeniz – Şeker pancarı
Çözüm
Çukurova’da uzun ve sıcak vejetasyon dönemi ile sulama olanakları pamuğu destekler. Erzurum-Kars’ta çay için gerekli yıl boyu nemli-ılıman koşullar yoktur. Fındık Doğu Karadeniz’in nemli yamaç iklimiyle, şeker pancarı ise daha çok İç Anadolu’nun karasal koşullarıyla ilişkilidir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Avrupa’da nüfusun ve sanayinin yoğunlaştığı “Mavi Muz” kuşağının oluşumunda aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha belirleyici bir ortak faktördür?
A
Yüksek ulaşım erişilebilirliği ve pazar bütünleşmesi
B
Muson ikliminin yıl boyu yağış getirmesi
C
Petrol ve doğal gaz rezervlerinin çok zengin olması
D
Yüksek ortalama yükseltiye bağlı serin yaz koşulları
Çözüm
Kuşak; limanlar, nehir taşımacılığı, demiryolu-otoyol ağları ve büyük tüketim pazarlarının kesişmesiyle güçlenmiştir. Muson iklimi Avrupa’da belirleyici değildir. Enerji rezervi ve yükselti bu kuşağın ortak açıklayıcısı değildir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Türkiye’de kıyı kuşakları ile iç kesimler arasındaki bölgesel farklılaşmada, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yer şekilleri–iklim etkileşimini en doğru açıklar?
A
Karadeniz kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması, nemli hava kütlelerinin iç kesimlere geçişini zorlaştırır.
B
Ege kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması, deniz etkisini iç kesimlere daha çok taşır.
C
Akdeniz kıyılarında dağların kıyıya dik uzanması, kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımı zorlaştırır.
D
Marmara’da yükseltinin çok fazla olması, deniz etkisini tamamen ortadan kaldırır.
Çözüm
Karadeniz’de kıyıya paralel dağlar orografik yağışı artırır ve deniz etkisini içeriye sınırlar. Ege’de dağlar çoğunlukla kıyıya dik uzandığı için deniz etkisi vadiler boyunca içeri sokulabilir. Marmara’da yükselti aşırı değildir ve deniz etkisi sürer.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Aşağıdaki bölgelerden hangisinde, sıcak çöl ikliminin etkisiyle nüfusun seyrek olması ve yerleşmelerin büyük ölçüde su kaynakları çevresinde toplanması en belirgin bir örnektir?
A
Sahra
B
Batı Avrupa
C
Güneydoğu Asya
D
İskandinavya
Çözüm
Sahra’da aşırı kuraklık ve yüksek sıcaklıklar nüfus yoğunluğunu düşürür; yerleşmeler vaha ve akarsu çevresinde toplanır. Batı Avrupa ve Güneydoğu Asya’da iklim ve su koşulları yerleşmeyi destekler. İskandinavya’da seyrekliğin temel nedeni çöl değil soğuk iklimdir.