AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 3 - 1
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi, sanayi üretim alanlarının kuruluş yerini belirleyen faktörlerden biri değildir?
A
Hammaddeye yakınlık
B
Ulaşım ağlarının gelişmişliği
C
Pazarın büyüklüğü ve erişilebilirliği
D
Günlük sıcaklık farkının yüksek olması
Çözüm
Sanayi kuruluş yeri seçiminde hammadde, pazar ve ulaşım temel belirleyicilerdir. Günlük sıcaklık farkı bazı tarımsal faaliyetleri etkileyebilir ancak sanayi için doğrudan belirleyici bir faktör değildir.
2. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 3 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi karayolu taşımacılığının diğer ulaşım türlerine göre öne çıkan bir avantajıdır?
A
Çok büyük tonajlı yükleri en düşük maliyetle taşıması
B
Kıtalar arası taşımada en hızlı olması
C
Kapıdan kapıya hizmet sunabilmesi
D
Hava koşullarından en az etkilenmesi
Çözüm
Karayolu, esnek güzergâh seçimi ve kapıdan kapıya taşıma imkânıyla öne çıkar. Denizyolu büyük tonajda ucuz, havayolu uzun mesafede hızlıdır; karayolu ise hava koşullarından daha çok etkilenebilir.
3. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 3 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliği’nin (AB) temel amaçlarından biriyle en doğrudan ilişkilidir?
A
Üye ülkeler arasında ekonomik ve siyasi bütünleşmeyi güçlendirmek
B
Sadece askeri ittifak kurarak savunmayı tek amaç yapmak
C
Üye ülkeler arasında tüm dış ticareti tamamen yasaklamak
D
Üye ülkelerin para birimlerini zorunlu olarak altına endekslemek
Çözüm
AB, üye ülkeler arasında ekonomik ve siyasi bütünleşmeyi artırmayı hedefler. Ortak pazar ve ortak politikalar bu amaca hizmet eder; diğer seçenekler AB’nin temel yaklaşımıyla uyumlu değildir.
4. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 4 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdaki küresel/bölgesel örgütlerden hangisinin temel amacı üye ülkeler arasında gümrük vergilerini kaldırarak ortak pazar oluşturmaktır?
A
NATO
B
OECD
C
Avrupa Birliği (AB)
D
OPEC
Çözüm
AB, ekonomik bütünleşmeyi hedefleyerek gümrük birliği ve ortak pazar gibi uygulamalar geliştirmiştir. NATO savunma, OECD ekonomik iş birliği, OPEC ise petrol politikalarıyla ilgilidir.
5. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 5 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi küresel ölçekte ekonomik iş birliğini ve serbest ticareti düzenlemeye yönelik bir örgüttür?
A
NATO
B
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)
C
UNESCO
D
OPEC
Çözüm
DTÖ, ülkeler arası ticaret kurallarını ve serbest ticaretin işleyişini düzenlemeye yönelik küresel bir örgüttür. NATO güvenlik, UNESCO kültür-eğitim, OPEC ise petrol üreticilerinin örgütüdür.
6. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 7 - 5
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de sanayi üretim alanlarının Marmara Bölgesi’nde yoğunlaşmasının temel nedenlerinden biri değildir?
A
Ulaşım ağlarının gelişmiş olması
B
Pazarın ve nüfusun yoğun olması
C
Enerji kaynaklarının (özellikle taş kömürü) ülke genelinde en zengin olduğu yer olması
D
Limanların ve dış ticaret bağlantılarının güçlü olması
Çözüm
Marmara’da sanayi; pazar, iş gücü, ulaşım ve liman avantajıyla yoğunlaşır. Ancak Türkiye’de taş kömürü rezervlerinin en belirgin olduğu alan Zonguldak çevresidir. Bu nedenle C temel neden değildir.
7. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 8 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi ulaşım ağlarının gelişmesinin üretim alanlarına etkilerinden biri değildir?
A
Hammadde ve ürün taşımacılığı maliyetlerinin azalması
B
Pazar alanının genişlemesi
C
Üretim yerinin iklim koşullarından bağımsız hâle gelmesi
Ulaşımın gelişmesi maliyetleri düşürür, pazarı genişletir ve lojistiği güçlendirir. Ancak iklim koşulları özellikle tarımsal üretimde belirleyiciliğini sürdürür. Bu yüzden C yanlıştır.
8. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 8 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi küresel ölçekte ekonomik iş birliğini artırmayı amaçlayan bir örgüttür?
A
NATO
B
OPEC
C
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)
D
UNESCO
Çözüm
DTÖ, uluslararası ticaretin kurallarını belirleyerek ticareti kolaylaştırmayı hedefler. NATO askerî; UNESCO eğitim-kültür alanında çalışır. OPEC ise petrol üreticisi ülkelerin örgütüdür.
9. soru
AYT - Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları - Orta Test - Üretim Alanları ve Ulaşım AğlarıKüresel ve Bölgesel Örgütler 8 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de ulaşım ağlarının gelişmiş olduğu bir alanın üretim ve ticaret açısından öne çıkmasına en iyi örnektir?
A
İç Anadolu’da yüksek platolarda ulaşımın sınırlı olduğu alanlarda sanayinin hızla gelişmesi
B
Doğu Anadolu’da dağlık ve kış şartlarının ağır olduğu kesimlerde liman ticaretinin yoğunlaşması
C
Marmara’da karayolu-demiryolu-denizyolu bağlantıları sayesinde sanayi ve dış ticaretin yoğunlaşması
D
Karadeniz’in iç kesimlerinde ulaşım güçlüğüne rağmen hava taşımacılığının ana taşımacılık türü olması
Çözüm
Marmara, çok modlu ulaşım (kara-demir-deniz) ve limanlar sayesinde üretim ve ticarette merkez konumdadır. Diğer seçeneklerde belirtilen durumlar coğrafi gerçeklikle uyumlu değildir. Bu nedenle C doğrudur.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
Türkiye’de aşağıdaki üretim alanı–ulaşım ağı eşleştirmelerinden hangisi, ürünün pazara erişiminde en belirleyici etkenin denizyolu taşımacılığı olması bakımından diğerlerinden daha belirgindir?
A
Çukurova pamuk üretimi – Adana–Mersin otoyolu
B
Zonguldak taşkömürü – demiryolu bağlantısı
C
Ege (Aydın–İzmir) incir/üzüm – İzmir Limanı
D
Konya tahıl üretimi – karayolu ağı
Çözüm
İncir ve üzüm gibi ihracata dönük tarım ürünlerinde liman bağlantısı belirleyicidir. İzmir Limanı, Ege’nin tarımsal ihracatında ana çıkış kapısıdır. Diğer seçeneklerde karayolu/demiryolu iç pazar ve bölgesel taşımada daha baskındır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Türkiye’de ağır sanayi üretim alanlarının belirli kıyı kuşaklarında yoğunlaşmasını en doğrudan biçimde açıklar?
A
Kış turizmine yönelik yatırımların artması
B
İthal ham madde ve enerji girdilerinin limanlara yakın alanlarda daha düşük maliyetle temin edilebilmesi
C
Tarımda makineleşmenin hızlanması
D
Yükselti ve engebenin iç bölgelerde azalması
Çözüm
Ağır sanayi yüksek miktarda ham madde/enerji girdisi kullanır ve taşımada maliyet çok önemlidir. Liman yakınlığı ithalat-ihracat maliyetlerini düşürür ve kümelenmeyi hızlandırır. Bu nedenle kıyı kuşaklarında yoğunlaşma artar.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Aşağıdaki üretim alanlarından hangisinde, yıl boyunca kesintisiz üretim yapılabilmesine rağmen ürünün pazara düzenli sevkinde en kritik unsurun soğuk zincir ve hızlı ulaşım olması beklenir?
A
Antalya–Mersin seracılık
B
Erzurum–Kars büyükbaş hayvancılık
C
Konya Ovası buğday tarımı
D
Zonguldak taşkömürü üretimi
Çözüm
Seracılıkta ürünler çabuk bozulur ve taze tüketim ağırlıklıdır. Bu yüzden soğuk zincir ve hızlı karayolu/lojistik düzeni pazara erişimde belirleyicidir. Diğer seçeneklerde bozulabilirlik ve hız baskısı daha düşüktür.
Blog
Üretim Alanları ve Ulaşım Ağları için blog rehberleri
