AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 2 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi nüfusun ülke içinde dengeli dağılmasını sağlamaya yönelik bir uygulamadır?
A
Sanayi ve kamu yatırımlarının geri kalmış bölgelere yönlendirilmesi
B
Doğum kontrol yöntemlerine erişimin artırılması
C
Çocuk yardımlarının ülke genelinde artırılması
D
Evlilik yaşının düşürülmesi
Çözüm
Bölgesel yatırımlar, göçü azaltıp nüfusu belirli merkezlerde yığılmaktan çıkarabilir. Böylece nüfus dağılışı daha dengeli hale gelir. Diğer seçenekler daha çok doğurganlıkla ilgilidir.
2. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 2 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdaki durumlardan hangisi, bir ülkede antinatalist politikaların uygulanmasına daha güçlü bir gerekçe oluşturur?
A
Hızlı nüfus artışına rağmen işsizlik ve altyapı yetersizliğinin artması
B
Doğurganlık oranının yenilenme düzeyinin altına düşmesi
C
Nüfusun yaşlanması ve emekli nüfusun artması
D
Nüfusun kırsaldan kente göçle azalması
Çözüm
Hızlı nüfus artışı, kaynaklar ve istihdam üzerinde baskı oluşturabilir. Bu durumda doğumları azaltmaya yönelik politikalar gündeme gelir. B ve C pronatalist yaklaşımları gerektirir.
3. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 2 - 5
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi doğumları artırmaya yönelik (pronatalist) politikalardan biri değildir?
A
Kreş ve bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması
B
Çocuk sahibi olanlara vergi indirimi uygulanması
C
Aile planlaması ve doğum kontrol hizmetlerinin yaygınlaştırılması
D
Doğum sonrası ebeveyn izninin uzatılması
Çözüm
Aile planlaması ve doğum kontrol hizmetleri genellikle doğurganlığı düşürmeye yöneliktir. Pronatalist politikalar ise çocuk sahibi olmayı kolaylaştırır ve teşvik eder. Bu nedenle C pronatalist değildir.
4. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 4 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi nüfusun ülke içinde dengeli dağılmasını sağlamaya yönelik bir nüfus politikasıdır?
Geri kalmış bölgelere yatırım ve istihdam teşviki vererek iç göçü azaltmak
C
Doğum izni süresini kısaltmak
D
İthal ürünlere gümrük vergisi koymak
Çözüm
Dengeli nüfus dağılımı için çekiciliği düşük bölgelerde iş ve hizmet olanakları artırılır. Yatırım ve istihdam teşvikleri göç baskısını azaltarak dağılımı dengelemeye yardımcı olur.
5. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 4 - 5
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi nüfus politikalarının doğrudan hedeflerinden biri değildir?
A
Nüfus artış hızını kontrol etmek
B
Nüfusun yaş yapısını dengelemek
C
Nüfusun mekânsal dağılışını düzenlemek
D
Yer şekillerini değiştirerek tarım alanlarını genişletmek
Çözüm
Nüfus politikaları; artış hızı, yaş yapısı ve nüfusun dağılışı gibi demografik özellikleri yönetmeyi amaçlar. Yer şekillerini değiştirmek nüfus politikasının doğrudan hedefi değildir.
6. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 6 - 5
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi nüfus politikalarının doğrudan hedeflerinden biri değildir?
A
Nüfus artış hızını düzenlemek
B
Nüfusun yaş ve cinsiyet yapısını dengelemek
C
Nüfusun ülke içindeki dağılışını yönlendirmek
D
Yer şekillerini değiştirerek tarım alanlarını genişletmek
Çözüm
Nüfus politikaları; artış hızı, yapı ve dağılış gibi demografik özellikleri yönetmeyi hedefler. Yer şekillerini değiştirmek nüfus politikası değil, fiziki çevreye yönelik bir uygulamadır.
7. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 7 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi doğum oranlarını artırmaya yönelik (pronatalist) bir nüfus politikasına örnektir?
A
Çocuk sahibi olan ailelere vergi indirimi ve doğum/çocuk yardımı verilmesi
B
Aile planlaması hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve ücretsiz doğum kontrolü sağlanması
C
Evlilik yaşının yükseltilmesi ve doğum aralığının uzatılmasının teşvik edilmesi
D
Göçü azaltmak için kırsal kalkınma projelerinin önceliklendirilmesi
Çözüm
Pronatalist politikalar doğumları artırmayı hedefler. Vergi indirimi ve çocuk yardımı doğrudan çocuk sahibi olmayı teşvik eder. Diğer seçenekler doğumu azaltma ya da göçü düzenleme ile ilgilidir.
8. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 7 - 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki koşullardan hangisi, bir ülkede nüfusu azaltmaya/dengelemeye yönelik (antinatalist) politikaların uygulanma olasılığını artırır?
A
Genç nüfus oranının düşük, yaşlı nüfus oranının yüksek olması
B
Hızlı nüfus artışı nedeniyle eğitim, sağlık ve istihdam üzerinde baskı oluşması
C
Nüfusun azalması sonucu iş gücü açığı yaşanması
D
Doğum oranlarının uzun süredir yenilenme düzeyinin altında seyretmesi
Çözüm
Antinatalist politikalar genellikle hızlı nüfus artışının yarattığı ekonomik ve sosyal baskıları azaltmak için uygulanır. Eğitim, sağlık ve istihdam üzerindeki yük artışı bu ihtiyacı güçlendirir. Diğer seçenekler daha çok doğumu artırma ihtiyacına işaret eder.
9. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 7 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, nüfusun yaşlanmasına bağlı olarak iş gücü açığı yaşayan bir ülkede uygulanması beklenen nüfus politikalarından biridir?
A
Doğum kontrol yöntemlerine erişimi zorlaştırmak
B
Çocuklu ailelere kreş desteği ve ebeveyn izni gibi teşvikler sağlamak
C
Zorunlu göç uygulamalarıyla nüfusu kırsala yönlendirmek
D
Evlilik yaşını yükseltip doğum aralığını uzatmayı teşvik etmek
Çözüm
Yaşlanan nüfusta amaç doğumları artırarak gelecekteki iş gücünü desteklemektir. Kreş desteği ve ebeveyn izni gibi uygulamalar doğurganlığı teşvik eder. D seçeneği doğumu azaltıcı yöndedir.
10. soru
AYT - Nüfus Politikaları - Orta Test - Nüfus Politikaları 7 - 4
Doğru cevap: B
Bir ülkede nüfusun ülke içinde dengesiz dağıldığı ve büyük şehirlerde aşırı yığılma görüldüğü durumda, aşağıdaki politikalardan hangisi bu sorunu azaltmaya daha doğrudan yöneliktir?
A
Büyük şehirlerde doğumları azaltmaya yönelik kampanyalar yürütmek
B
Az gelişmiş bölgelere yatırım, istihdam ve altyapı sağlayarak iç göçü dengelemek
C
Uluslararası göçü tamamen durdurmak
D
Emeklilik yaşını düşürerek yaşlı nüfus oranını artırmak
Çözüm
Dengesiz dağılış ve aşırı yığılma, çoğunlukla iç göçle ilişkilidir. Yatırım ve istihdamı geri kalmış bölgelere yönlendirmek göç baskısını azaltır. Diğer seçenekler sorunun temel mekanizmasına doğrudan çözüm getirmez.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Bir ülkede nüfusun doğal artış hızı düşük, nüfus artışı büyük ölçüde göçle sağlanmaktadır. Buna rağmen toplam nüfus artışı hızlanırken "toplam bağımlılık oranı" belirgin biçimde düşmüyorsa en olası neden aşağıdakilerden hangisidir?
A
Gelen göçmenlerin önemli kısmının çocuk ve yaşlılardan oluşması
B
Ülkede kentleşme oranının artması
C
Kadınların iş gücüne katılım oranının artması
D
İhracata dayalı sanayinin gelişmesi
Çözüm
Bağımlılık oranı, çocuk ve yaşlıların çalışma çağındakilere oranıyla ilgilidir. Göçün çocuk/yaşlı ağırlıklı olması, toplam nüfus artsa da bağımlılığı azaltmaz. Kentleşme veya sanayi gelişimi tek başına bu sonucu zorunlu kılmaz.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi "nüfusun ülke içindeki mekânsal dağılışını dengelemeye" yönelik bir nüfus politikası örneğidir?
A
Doğum kontrol hizmetlerinin yaygınlaştırılması
B
Geri kalmış bölgelere yatırım ve istihdam teşvikleri verilmesi
C
Emeklilik yaşının düşürülmesi
D
Evlilik yaşının yükseltilmesi
Çözüm
Mekânsal dağılışı dengelemek, nüfusu belirli merkezlerde yığılmaktan çıkarıp bölgelere yaymayı hedefler. Yatırım ve istihdam teşvikleri, göçü kaynak bölgede tutarak/çekerek dağılışı etkiler. Diğer seçenekler daha çok doğurganlık veya iş gücü yapısını hedefler.
