AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 1 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimin ekonomik boyutuna doğrudan örnektir?
A
İki ülke arasında serbest ticaret anlaşması imzalanması
B
Komşu ülkelerin aynı iklim tipine sahip olması
C
Bir ülkenin dağlık yer şekillerinin ulaşımı zorlaştırması
D
Bir ülkenin nüfusunun yaş ortalamasının artması
Çözüm
Serbest ticaret anlaşmaları ülkeler arasında mal ve hizmet akışını artırarak ekonomik etkileşimi doğrudan güçlendirir. Diğer seçenekler daha çok doğal koşul veya iç demografik özelliklerle ilgilidir.
2. soru
AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 1 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimde enerji kaynaklarının rolünü en doğru açıklar?
A
Enerji ihtiyacı yüksek ülkeler, enerji zengini ülkelerle ticari ve siyasi ilişkilerini artırabilir.
B
Enerji kaynakları yalnızca tarımsal üretimi belirler, dış ilişkileri etkilemez.
C
Enerji kaynakları fazla olan ülkeler mutlaka dışa bağımlıdır.
D
Enerji ticareti, ulaşım ağlarından bağımsız olarak gerçekleşir.
Çözüm
Enerji arz-talep ilişkisi ülkeler arasında ticareti ve zaman zaman siyasi yakınlaşmayı artırır. Enerji ticareti ulaşım altyapısına bağlıdır ve enerji zengini ülkeler her zaman dışa bağımlı değildir.
3. soru
AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 3 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimin artmasında doğrudan etkili olan bir ulaşım-teknoloji gelişmesine örnektir?
A
Konteyner taşımacılığının yaygınlaşması
B
Muson yağışlarının düzenli görülmesi
C
Yer şekillerinin engebeli olması
D
Bitki örtüsünün bozkır olması
Çözüm
Konteyner taşımacılığı, taşımayı hızlandırıp maliyeti düşürerek dış ticareti artırır. Diğer seçenekler daha çok doğal çevre özellikleridir ve etkileşimi doğrudan artıran bir teknoloji değildir.
4. soru
AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 4 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimin ekonomik boyutuna doğrudan örnektir?
A
İki ülkenin serbest ticaret anlaşması imzalaması
B
Bir ülkenin komşu ülkedeki doğal afet için yardım ekibi göndermesi
C
Uluslararası bir spor organizasyonunun düzenlenmesi
D
Bir ülkenin başka bir ülkenin dilini okullarda seçmeli ders yapması
Çözüm
Serbest ticaret anlaşmaları ülkeler arasındaki mal ve hizmet alışverişini artırarak ekonomik etkileşimi doğrudan güçlendirir. Diğer seçenekler daha çok insani, kültürel veya sportif etkileşim örnekleridir.
5. soru
AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 4 - 5
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi enerji kaynakları üzerinden oluşan ülkeler arası etkileşime örnektir?
A
Uluslararası bir nehir üzerinde ortak baraj yapımı için anlaşma imzalanması
B
Petrol ve doğalgaz boru hatlarının ülkeler arasında stratejik iş birliği oluşturması
C
Turizm amaçlı vize uygulamalarının kaldırılması
D
İki ülkenin ortak tarih araştırma enstitüsü kurması
Çözüm
Boru hatları enerji arz güvenliği ve transit gelirleri nedeniyle ülkeler arasında stratejik bağımlılık ve iş birliği oluşturur. Bu durum enerji temelli etkileşimin tipik örneğidir.
6. soru
AYT - Ülkeler Arası Etkileşim - Orta Test - Ülkeler Arası Etkileşim 5 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimde boğaz ve kanalların stratejik önemini en iyi açıklar?
A
Kıtalar arası deniz ticaret yollarını kısaltıp maliyetleri düşürmeleri
B
Yer altı kaynaklarının oluşumunu hızlandırmaları
C
Atmosferdeki basınç merkezlerini kalıcı olarak değiştirmeleri
D
Karasal iklimin denizel iklime dönüşmesini sağlamaları
Çözüm
Boğaz ve kanallar deniz ulaşımında geçiş noktalarıdır; zaman ve maliyeti azaltarak ticareti yoğunlaştırır. Diğer seçenekler coğrafi süreçlerle ilgili olup bu yapılar tarafından belirleyici biçimde değiştirilemez.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ülkeler arası etkileşimin en çok “jeopolitik boğaz/kanal kontrolü” üzerinden gerçekleştiği bir geçişe örnektir?
A
Panama Kanalı
B
Bering Boğazı
C
Mozambik Kanalı
D
Dover Boğazı
Çözüm
Panama Kanalı insan yapımı bir su yoludur ve Atlantik-Pasifik deniz ticaretini kısaltarak küresel taşımacılıkta stratejik kontrol sağlar. Diğerleri doğal geçişlerdir ve kanal işletmeciliği/ücretlendirme gibi doğrudan kontrol mekanizması Panama kadar belirgin değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Bir ülkenin komşu ülkelerle enerji üzerinden karşılıklı bağımlılığını artıran en doğrudan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sınır kapılarının sayısının artırılması
B
Doğal gaz boru hatlarının transit ülke üzerinden geçirilmesi
C
Serbest ticaret bölgelerinin kıyıda kurulması
D
Turizm tanıtım bütçesinin artırılması
Çözüm
Boru hatları, üretici-tüketici-transit ülkeler arasında uzun vadeli altyapı ve sözleşmelerle karşılıklı bağımlılık oluşturur. Diğer seçenekler etkileşimi artırabilir ancak enerji bağımlılığını bu kadar doğrudan kurmaz.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, ülkeler arası etkileşimde “uluslararası örgüt—temel işlev” açısından doğrudur?
A
NATO — ekonomik bütünleşmeyi sağlamak
B
OPEC — petrol arz politikalarında koordinasyon
C
AB — yalnızca askeri savunma ittifakı kurmak
D
BM — tek para birimiyle küresel para politikası yürütmek
Çözüm
OPEC, üye ülkelerin petrol üretim/arza ilişkin politikalarını koordine ederek küresel enerji piyasasını etkiler. NATO askeri ittifaktır; AB çok boyutlu bir bütünleşmedir; BM’nin para politikası yetkisi yoktur.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, ülkeler arası etkileşimde “kültürel yayılma”nın ekonomik etkileşimden daha baskın olduğu bir duruma en iyi örnektir?
A
Bir ülkenin komşularına elektrik ihraç etmesi
B
Uluslararası film/dizi platformlarıyla dil ve yaşam tarzı etkisinin artması
C
Gümrük vergilerinin düşürülmesiyle ticaret hacminin artması
D
Transit taşımacılık gelirlerinin artması
Çözüm
Film/dizi platformları kültürel ürünlerin dolaşımını hızlandırarak dil, tüketim ve yaşam tarzı üzerinde etki oluşturur. Diğer seçenekler ağırlıkla ekonomik/lojistik etkileşim örnekleridir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Bir ülkenin yüksek teknoloji ürün ihracatını artırması için aşağıdakilerden hangisi en doğrudan ve kalıcı biçimde "ülkeler arası etkileşim" ağlarını güçlendirir?
A
Ar-Ge harcamalarının ve nitelikli iş gücünün artmasıyla küresel değer zincirlerine üst basamaktan katılma
B
Tarımda ekim alanlarını genişleterek birincil ürün ihracatına ağırlık verme
C
Gümrük vergilerini artırarak ithalatı kısıtlama ve iç pazarı koruma
D
Turizm gelirlerini artırmak için yalnızca kıyı turizmine yatırım yapma
Çözüm
Yüksek teknoloji ihracatı, Ar-Ge ve nitelikli iş gücüyle küresel üretim ağlarında tasarım/marka gibi üst aşamalara çıkmayı gerektirir. Diğerleri teknoloji yoğun ihracatı doğrudan artırmaz.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Aşağıdaki durumlardan hangisi, "enerji arz güvenliği" ile "ülkeler arası etkileşim" arasındaki ilişkiyi en doğru açıklar?
A
Enerji ithalatçısı ülkelerin tedariki çeşitlendirmesi, boru hattı/LNG güzergâhları üzerinden diplomatik ve ekonomik ilişkileri artırır
B
Enerji ihraç eden ülkelerin tamamı yalnızca iç tüketime yöneldiği için dış ilişkiler zayıflar
C
Enerji kaynakları sadece yenilenebilir olduğunda uluslararası ticaret tamamen ortadan kalkar
D
Enerji taşımacılığında deniz yolları kullanılmadığı için boğazların stratejik önemi kalmaz
Çözüm
Tedarik çeşitlendirme, farklı üretici ülkelerle anlaşma ve farklı taşıma hatları kurma ihtiyacını doğurur; bu da etkileşimi artırır. Diğer seçenekler genelleyici ve gerçek dışıdır.
