8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Doğru cevap: A

Önce yüklemin türüne bakılır: İsim cümlesinde yüklem fiil değil; isim ya da isim soylu bir sözcük (sıfat, zamir vb.) olur ve çoğu zaman ek-fiil (-dır/-dir, -dırlar vb.) alabilir. A seçeneğinde yüklem “şeydir” ifadesidir. Buradaki “şey” isimdir, “-dir” ek-fiildir. Bu nedenle cümle **isim cümlesidir**. Ayrıca cümlenin başındaki “Bu kadar emek verdikten sonra başarısız olmak” bölümü **fiilimsi (mastar)** ile kurulmuş bir yan cümlecik/yan yapı oluşturur. Yani cümle tek yargı taşısa da içinde fiilimsi bulunduğu için yapısına göre **birleşik cümledir**. B seçeneğinde yüklem “girebilirsin” fiildir; bu yüzden fiil cümlesidir (isim cümlesi değildir). C seçeneğinde yüklem “ikna edemedi” fiildir; yine fiil cümlesidir. D seçeneğinde yüklem “alışkanlıktır” isim cümlesidir; ancak içinde fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik yoktur, bu nedenle yapısına göre birleşik değil, **basit cümledir**. Sonuç: İsim cümlesi olup fiilimsi nedeniyle birleşik olan cümle **A** seçeneğidir.

1. Çözüm: Önce yüklemin türüne bakılır: İsim cümlesinde yüklem fiil değil; isim ya da isim soylu bir sözcük (sıfat, zamir vb.) olur ve çoğu zaman ek-fiil (-dır/-dir, -dırlar vb.) alabilir. A seçeneğinde yüklem “şeydir” ifadesidir. Buradaki “şey” isimdir, “-dir” ek-fiildir. Bu nedenle cümle **isim cümlesidir**. Ayrıca cümlenin başındaki “Bu kadar emek verdikten sonra başarısız olmak” bölümü **fiilimsi (mastar)** ile kurulmuş bir yan cümlecik/yan yapı oluşturur. Yani cümle tek yargı taşısa da içinde fiilimsi bulunduğu için yapısına göre **birleşik cümledir**. B seçeneğinde yüklem “girebilirsin” fiildir; bu yüzden fiil cümlesidir (isim cümlesi değildir). C seçeneğinde yüklem “ikna edemedi” fiildir; yine fiil cümlesidir. D seçeneğinde yüklem “alışkanlıktır” isim cümlesidir; ancak içinde fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik yoktur, bu nedenle yapısına göre birleşik değil, **basit cümledir**. Sonuç: İsim cümlesi olup fiilimsi nedeniyle birleşik olan cümle **A** seçeneğidir.

Doğru cevap: B

İstenen özellik: **isim cümlesi** (yüklem isim soylu) ve **olumsuz** anlam. **B şıkkı:** “... biri **değildir**.” Yüklem “değildir” ek-fiil (i- fiili) ile kurulmuş **isim cümlesidir** ve “değil” olumsuzluk unsurunu taşıdığı için **olumsuzdur**. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir. **A şıkkı:** “... biri **değilmiş**.” Yüklem isim soyludur; ancak “-miş” eki **öğrenilen geçmiş/duyulan bilgi** anlamı katar. Cümle olumsuzluk içerir gibi görünse de soru, olumsuzluğu doğrudan ve kesin biçimde veren seçeneği arar; burada anlatımın temel niteliği “duyuma dayalı”dır. **C şıkkı:** “... biri **olamaz**.” Yüklem “olamaz” biçiminde **fiil cümlesidir** (ol- yardımcı fiili üzerine olumsuzluk ve kip eki gelmiştir). İsim cümlesi değildir. **D şıkkı:** “... biri **olmayacak**.” Yüklem “olmayacak” **fiil cümlesidir** (ol- fiili gelecek zamanla çekimlenmiştir) ve isim cümlesi değildir.

1. Çözüm: İstenen özellik: **isim cümlesi** (yüklem isim soylu) ve **olumsuz** anlam. **B şıkkı:** “... biri **değildir**.” Yüklem “değildir” ek-fiil (i- fiili) ile kurulmuş **isim cümlesidir** ve “değil” olumsuzluk unsurunu taşıdığı için **olumsuzdur**. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir. **A şıkkı:** “... biri **değilmiş**.” Yüklem isim soyludur; ancak “-miş” eki **öğrenilen geçmiş/duyulan bilgi** anlamı katar. Cümle olumsuzluk içerir gibi görünse de soru, olumsuzluğu doğrudan ve kesin biçimde veren seçeneği arar; burada anlatımın temel niteliği “duyuma dayalı”dır. **C şıkkı:** “... biri **olamaz**.” Yüklem “olamaz” biçiminde **fiil cümlesidir** (ol- yardımcı fiili üzerine olumsuzluk ve kip eki gelmiştir). İsim cümlesi değildir. **D şıkkı:** “... biri **olmayacak**.” Yüklem “olmayacak” **fiil cümlesidir** (ol- fiili gelecek zamanla çekimlenmiştir) ve isim cümlesi değildir.

Doğru cevap: A

İsim cümlesinde yüklem fiil değil, isim/isim soylu sözcük ya da söz öbeğidir. A’da yüklem “sahil yolu” isim öbeğidir; diğerlerinde yüklem fiil ya da fiilimsiyle kurulan yapıdır.

1. Çözüm: İsim cümlesinde yüklem fiil değil, isim/isim soylu sözcük ya da söz öbeğidir. A’da yüklem “sahil yolu” isim öbeğidir; diğerlerinde yüklem fiil ya da fiilimsiyle kurulan yapıdır.

Doğru cevap: B

Koşul cümlesinde bir durumun gerçekleşmesi başka bir duruma bağlanır. B’de “ararsan” koşulu gerçekleşirse “haber veririm” sonucu doğar.

1. Çözüm: Koşul cümlesinde bir durumun gerçekleşmesi başka bir duruma bağlanır. B’de “ararsan” koşulu gerçekleşirse “haber veririm” sonucu doğar.

Doğru cevap: C

Bağımlı sıralı cümlelerde cümleler anlamca ve/veya ögelerce birbirine bağlanır; genellikle bağlaçla kurulur. C’de ikinci cümle birinciyi neden-sonuç ilişkisiyle “çünkü” bağlacıyla tamamlar.

1. Çözüm: Bağımlı sıralı cümlelerde cümleler anlamca ve/veya ögelerce birbirine bağlanır; genellikle bağlaçla kurulur. C’de ikinci cümle birinciyi neden-sonuç ilişkisiyle “çünkü” bağlacıyla tamamlar.

Doğru cevap: C

Devrik cümlede yüklem genellikle sonda bulunmaz. C’de yüklem “katılmalısın” cümlenin başında yer aldığı için devriktir.

1. Çözüm: Devrik cümlede yüklem genellikle sonda bulunmaz. C’de yüklem “katılmalısın” cümlenin başında yer aldığı için devriktir.

Doğru cevap: B

B seçeneğinde "-ınca" zarf-fiiliyle kurulan yan cümlecik vardır; bu nedenle birleşik cümledir. A, D sıralı; C ise bağlı cümledir.

1. Çözüm: B seçeneğinde "-ınca" zarf-fiiliyle kurulan yan cümlecik vardır; bu nedenle birleşik cümledir. A, D sıralı; C ise bağlı cümledir.

Doğru cevap: B

B’de "gelmeyecekmiş" yüklemi olumsuzluk ekiyle olumsuzdur. A olumsuz biçimde sorudur (retorik), C ünlem, D ise dilek bildirir.

1. Çözüm: B’de "gelmeyecekmiş" yüklemi olumsuzluk ekiyle olumsuzdur. A olumsuz biçimde sorudur (retorik), C ünlem, D ise dilek bildirir.

Doğru cevap: D

Kurallı cümlede yüklem sonda bulunur. D’de yüklem "beklemiyordum" sonda olduğu için kurallıdır; A ve C devriktir, B’de yüklem sonda değildir.

1. Çözüm: Kurallı cümlede yüklem sonda bulunur. D’de yüklem "beklemiyordum" sonda olduğu için kurallıdır; A ve C devriktir, B’de yüklem sonda değildir.

Doğru cevap: B

B’de iki bağımsız yargı "ya... ya da" bağlacıyla bağlanmıştır; bu bağlı cümledir. A sıralı, C ve D birleşik cümledir.

1. Çözüm: B’de iki bağımsız yargı "ya... ya da" bağlacıyla bağlanmıştır; bu bağlı cümledir. A sıralı, C ve D birleşik cümledir.