8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Doğru cevap: C

Olumsuz cümle; yüklemin bildirdiği işin, oluşun ya da durumun gerçekleşmediğini anlatan cümledir. Türkçede olumsuzluk genellikle fiile gelen “-ma/-me” ekiyle yapılır. A şıkkında “gideceğiz” yüklemi olumlu bir durumu bildirir, olumsuzluk yoktur. B şıkkı soru cümlesidir; “mi” soru edatı vardır, olumsuzluk bildirmez. C şıkkında “anla-ma-dım” yüklemi “-ma” olumsuzluk eki aldığı için cümle olumsuzdur. Bu yüzden doğru cevap C’dir. D şıkkı ise dilek/temenni bildirir (“Keşke... sürse”), olumsuzluk cümlesi değildir.

1. Çözüm: Olumsuz cümle; yüklemin bildirdiği işin, oluşun ya da durumun gerçekleşmediğini anlatan cümledir. Türkçede olumsuzluk genellikle fiile gelen “-ma/-me” ekiyle yapılır. A şıkkında “gideceğiz” yüklemi olumlu bir durumu bildirir, olumsuzluk yoktur. B şıkkı soru cümlesidir; “mi” soru edatı vardır, olumsuzluk bildirmez. C şıkkında “anla-ma-dım” yüklemi “-ma” olumsuzluk eki aldığı için cümle olumsuzdur. Bu yüzden doğru cevap C’dir. D şıkkı ise dilek/temenni bildirir (“Keşke... sürse”), olumsuzluk cümlesi değildir.

Doğru cevap: D

İsim cümlesinde yüklem, fiil değil; isim soylu bir sözcük (isim, sıfat, zamir vb.) olur ve genellikle "-dır/-dir" eki ya da ek fiil (idi, imiş, ise) ile kullanılır. A şıkkında yüklem "gideceğiz" fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. şıkkıD232nda yüklem "yorgundum"dur. "Yorgun" isim soylu (sıfat) bir sözcüktür ve "-dum" eki ek fiilin geçmiş zaman çekimidir (yorgun + idim). Bu yüzden cümle isim cümlesidir. C şıkkında yüklem "koydu" fiildir; fiil cümlesidir. D şıkkında yüklem "açıkladı" fiildir; fiil cümlesidir. Doğru cevap: D512

1. Çözüm: İsim cümlesinde yüklem, fiil değil; isim soylu bir sözcük (isim, sıfat, zamir vb.) olur ve genellikle "-dır/-dir" eki ya da ek fiil (idi, imiş, ise) ile kullanılır. A şıkkında yüklem "gideceğiz" fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. şıkkıD232nda yüklem "yorgundum"dur. "Yorgun" isim soylu (sıfat) bir sözcüktür ve "-dum" eki ek fiilin geçmiş zaman çekimidir (yorgun + idim). Bu yüzden cümle isim cümlesidir. C şıkkında yüklem "koydu" fiildir; fiil cümlesidir. D şıkkında yüklem "açıkladı" fiildir; fiil cümlesidir. Doğru cevap: D512

Doğru cevap: A

Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleştiğini ifade eder. Olumsuz cümlede ise genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki veya "değil" gibi olumsuzluk bildiren sözcükler bulunur. A şıkkında "kalmadım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. B şıkkında "görmedim" yükleminde "-me" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. D şıkkında "almayacağım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. şıkkıA437nda ise "bitirdim" yükleminde olumsuzluk eki yoktur ve işin gerçekleştiği ifade edilmiştir. Bu nedenle olumlu cümle şıkkıA560dır.

1. Çözüm: Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleştiğini ifade eder. Olumsuz cümlede ise genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki veya "değil" gibi olumsuzluk bildiren sözcükler bulunur. A şıkkında "kalmadım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. B şıkkında "görmedim" yükleminde "-me" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. D şıkkında "almayacağım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. şıkkıA437nda ise "bitirdim" yükleminde olumsuzluk eki yoktur ve işin gerçekleştiği ifade edilmiştir. Bu nedenle olumlu cümle şıkkıA560dır.

Doğru cevap: B

Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin/oluşun **gerçekleştiğini** ifade eder. Olumsuz cümlede ise yüklem genellikle “-ma/-me” ekiyle **gerçekleşmediğini** bildirir. A seçeneğinde “kalmadım”, B seçeneğinde “içmedik”, D seçeneğinde “görmedim” yüklemleri “-ma/-me” eki aldığı için bu cümleler **olumsuzdur**. seçeneğiB306nde “bitirdim” yüklemi olumsuzluk eki almamıştır ve işin yapıldığını bildirir. Bu nedenle **olumlu cümle seçeneğiB421dir**.

1. Çözüm: Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin/oluşun **gerçekleştiğini** ifade eder. Olumsuz cümlede ise yüklem genellikle “-ma/-me” ekiyle **gerçekleşmediğini** bildirir. A seçeneğinde “kalmadım”, B seçeneğinde “içmedik”, D seçeneğinde “görmedim” yüklemleri “-ma/-me” eki aldığı için bu cümleler **olumsuzdur**. seçeneğiB306nde “bitirdim” yüklemi olumsuzluk eki almamıştır ve işin yapıldığını bildirir. Bu nedenle **olumlu cümle seçeneğiB421dir**.

Doğru cevap: C

Girişik birleşik cümle; içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan cümledir. Fiilimsiler cümleye yan anlam katar ve cümlede "yan cümlecik" gibi görev yapar. A seçeneğinde tek yargı vardır ("gittim"); fiilimsi yoktur. Bu nedenle basit cümledir. B seçeneğinde "soğuduğu" çekimli fiildir ("soğudu" + ilgi eki "-ğu"); fiilimsi değildir. Ayrıca "çıkmadık" ikinci yargıdır. Bu nedenle şart/neden-sonuç ilişkili birleşik cümle olsa da girişik birleşik değildir. C seçeneğinde "okumayı" sözcüğündeki "okuma" isim-fiildir ("-ma"), yani fiilimsi vardır. Temel yargı "uğrarım"dır; fiilimsi içeren bölüm cümleye neden anlamı katar. Bu yüzden yapılarına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde iki çekimli fiil vardır: "başladı" ve "devam ettik". "Ama" bağlacıyla bağlandığı için sıralı cümledir; fiilimsi olmadığı için girişik birleşik değildir.

1. Çözüm: Girişik birleşik cümle; içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan cümledir. Fiilimsiler cümleye yan anlam katar ve cümlede "yan cümlecik" gibi görev yapar. A seçeneğinde tek yargı vardır ("gittim"); fiilimsi yoktur. Bu nedenle basit cümledir. B seçeneğinde "soğuduğu" çekimli fiildir ("soğudu" + ilgi eki "-ğu"); fiilimsi değildir. Ayrıca "çıkmadık" ikinci yargıdır. Bu nedenle şart/neden-sonuç ilişkili birleşik cümle olsa da girişik birleşik değildir. C seçeneğinde "okumayı" sözcüğündeki "okuma" isim-fiildir ("-ma"), yani fiilimsi vardır. Temel yargı "uğrarım"dır; fiilimsi içeren bölüm cümleye neden anlamı katar. Bu yüzden yapılarına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde iki çekimli fiil vardır: "başladı" ve "devam ettik". "Ama" bağlacıyla bağlandığı için sıralı cümledir; fiilimsi olmadığı için girişik birleşik değildir.

Doğru cevap: D

Şart (koşul) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki veya “ise”, “şartıyla” gibi ifadeler bulunur. Anlam olarak “... olursa... olur” biçiminde düşünülebilir. seçeneğiD245nde “Kitabı bitirince sana da vereceğim.” cümlesinde, kitabı bitirme eylemi gerçekleşirse kitabı verme eylemi gerçekleşecektir. Yani ikinci durum, birinci duruma koşul olarak bağlanmıştır; bu nedenle şart (koşul) cümlesidir. A seçeneği “... için” ifadesiyle neden-sonuç bildirir (yüksek not almanın nedeni düzenli çalışmaktır). C seçeneği yalnızca bilgi/hatırlatma bildirir, koşul anlamı yoktur. D seçeneğinde “...sa da” yapısı zıtlık/karşıtlık (beklenenin tersine sonuç) bildirir; koşul cümlesi değildir.

1. Çözüm: Şart (koşul) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki veya “ise”, “şartıyla” gibi ifadeler bulunur. Anlam olarak “... olursa... olur” biçiminde düşünülebilir. seçeneğiD245nde “Kitabı bitirince sana da vereceğim.” cümlesinde, kitabı bitirme eylemi gerçekleşirse kitabı verme eylemi gerçekleşecektir. Yani ikinci durum, birinci duruma koşul olarak bağlanmıştır; bu nedenle şart (koşul) cümlesidir. A seçeneği “... için” ifadesiyle neden-sonuç bildirir (yüksek not almanın nedeni düzenli çalışmaktır). C seçeneği yalnızca bilgi/hatırlatma bildirir, koşul anlamı yoktur. D seçeneğinde “...sa da” yapısı zıtlık/karşıtlık (beklenenin tersine sonuç) bildirir; koşul cümlesi değildir.

Doğru cevap: A

Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: Yüklemi fiil olanlar "fiil cümlesi", yüklemi isim (isim soylu) olanlar "isim cümlesi"dir. İsim cümlelerinde yüklem genellikle "-dır/-dir" ekiyle ya da ek-fiil (idi, imiş, ise) ile kurulur; bazen bu ekler düşebilir. A şıkkında yüklem "kaldım"dır. Bu bir fiildir (kalmak), dolayısıyla fiil cümlesidir. şıkkıA345nda yüklem "değerliydi"dir. Burada "değerli" isim soylu bir sözcüktür; "-ydi" ek-fiiliyle yüklem yapılmıştır. Bu nedenle cümle isim cümlesidir. C şıkkında yüklem "bıraktı"dır (bırakmak fiili) → fiil cümlesi. D şıkkında yüklem "gitti"dir (gitmek fiili) → fiil cümlesi. Bu yüzden doğru cevap A630’dir.

1. Çözüm: Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: Yüklemi fiil olanlar "fiil cümlesi", yüklemi isim (isim soylu) olanlar "isim cümlesi"dir. İsim cümlelerinde yüklem genellikle "-dır/-dir" ekiyle ya da ek-fiil (idi, imiş, ise) ile kurulur; bazen bu ekler düşebilir. A şıkkında yüklem "kaldım"dır. Bu bir fiildir (kalmak), dolayısıyla fiil cümlesidir. şıkkıA345nda yüklem "değerliydi"dir. Burada "değerli" isim soylu bir sözcüktür; "-ydi" ek-fiiliyle yüklem yapılmıştır. Bu nedenle cümle isim cümlesidir. C şıkkında yüklem "bıraktı"dır (bırakmak fiili) → fiil cümlesi. D şıkkında yüklem "gitti"dir (gitmek fiili) → fiil cümlesi. Bu yüzden doğru cevap A630’dir.

Doğru cevap: B

Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: **fiil cümlesi** (yüklem fiildir) ve **isim cümlesi** (yüklem isim/isim soylu sözcüktür; genellikle “-dır/-dir” ek-fiiliyle ya da ek-fiil düşmüş hâlde bulunur). A seçeneğinde yüklem **“sürdü”** fiilidir. Bu yüzden fiil cümlesidir. B seçeneğinde yüklem **“çok faydalıydı”** ifadesidir. Burada yüklem isim soyludur ("faydalı" sıfatı) ve **ek-fiil “-ydı”** ile çekimlenmiştir. Bu nedenle **isim cümlesidir**. C seçeneğinde yüklem **“gittim”** fiilidir; fiil cümlesidir. D seçeneğinde yüklem **“anlattı”** fiilidir; fiil cümlesidir. Sonuç: Yüklemi isim soylu olan tek cümle **B** seçeneğidir.

1. Çözüm: Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: **fiil cümlesi** (yüklem fiildir) ve **isim cümlesi** (yüklem isim/isim soylu sözcüktür; genellikle “-dır/-dir” ek-fiiliyle ya da ek-fiil düşmüş hâlde bulunur). A seçeneğinde yüklem **“sürdü”** fiilidir. Bu yüzden fiil cümlesidir. B seçeneğinde yüklem **“çok faydalıydı”** ifadesidir. Burada yüklem isim soyludur ("faydalı" sıfatı) ve **ek-fiil “-ydı”** ile çekimlenmiştir. Bu nedenle **isim cümlesidir**. C seçeneğinde yüklem **“gittim”** fiilidir; fiil cümlesidir. D seçeneğinde yüklem **“anlattı”** fiilidir; fiil cümlesidir. Sonuç: Yüklemi isim soylu olan tek cümle **B** seçeneğidir.

Doğru cevap: C

Girişik birleşik cümlede, temel cümlenin içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan bir yan cümlecik yer alır. Bu fiilimsi, cümleye zaman, neden, şart gibi anlamlar katar; ancak yüklem olmaz. seçeneğiC208nde "Sınav bitince" bölümünde "bitince" sözcüğü zarf-fiildir (fiilimsi). Bu yan cümlecik, temel cümledeki "herkes rahat bir nefes aldı" yargısına zaman anlamı katar. Bu nedenle cümle girişik birleşik cümledir. B seçeneğinde "bitirip" zarf-fiil olsa da cümlede iki ayrı yargı ("bitir-" ve "çıktı") anlamca sıralanmıştır; 8. Sınıf sınıflandırmasında bu tür yapı genellikle sıralı cümle olarak değerlendirilir. C seçeneğinde "okudum" ve "yazdım" şeklinde iki yüklem vardır ve bağlaçla bağlanmıştır; bu, bağlı cümledir. D seçeneğinde "Eğer" ile şart anlamı kurulmuş ve iki ayrı yargı vardır; bu, şartlı birleşik cümledir.

1. Çözüm: Girişik birleşik cümlede, temel cümlenin içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan bir yan cümlecik yer alır. Bu fiilimsi, cümleye zaman, neden, şart gibi anlamlar katar; ancak yüklem olmaz. seçeneğiC208nde "Sınav bitince" bölümünde "bitince" sözcüğü zarf-fiildir (fiilimsi). Bu yan cümlecik, temel cümledeki "herkes rahat bir nefes aldı" yargısına zaman anlamı katar. Bu nedenle cümle girişik birleşik cümledir. B seçeneğinde "bitirip" zarf-fiil olsa da cümlede iki ayrı yargı ("bitir-" ve "çıktı") anlamca sıralanmıştır; 8. Sınıf sınıflandırmasında bu tür yapı genellikle sıralı cümle olarak değerlendirilir. C seçeneğinde "okudum" ve "yazdım" şeklinde iki yüklem vardır ve bağlaçla bağlanmıştır; bu, bağlı cümledir. D seçeneğinde "Eğer" ile şart anlamı kurulmuş ve iki ayrı yargı vardır; bu, şartlı birleşik cümledir.

Doğru cevap: D

Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: Yüklemi fiil olanlar “fiil cümlesi”, yüklemi isim (isim soylu) olanlar “isim cümlesi”dir. A seçeneğinde yüklem “verimliydi”dir. “Verimli” isim soylu bir sözcüktür ve “-ydi” ek-fiiliyle yüklem yapılmıştır; bu nedenle isim cümlesidir. B seçeneğinde yüklem “yorgundu”dur. “Yorgun” isim soyludur, ek-fiille yüklem olmuştur; isim cümlesidir. C seçeneğinde yüklem “geniş ve düzenli”dir. Yüklem sıfat (isim soylu) olduğu için isim cümlesidir. D seçeneğinde yüklem “çıkabilirsin”dir. “Çık-” bir fiildir ve kip/kişi eki alarak yüklem olmuştur. Bu nedenle fiil cümlesi D seçeneğidir.

1. Çözüm: Yüklemin türüne göre cümleler ikiye ayrılır: Yüklemi fiil olanlar “fiil cümlesi”, yüklemi isim (isim soylu) olanlar “isim cümlesi”dir. A seçeneğinde yüklem “verimliydi”dir. “Verimli” isim soylu bir sözcüktür ve “-ydi” ek-fiiliyle yüklem yapılmıştır; bu nedenle isim cümlesidir. B seçeneğinde yüklem “yorgundu”dur. “Yorgun” isim soyludur, ek-fiille yüklem olmuştur; isim cümlesidir. C seçeneğinde yüklem “geniş ve düzenli”dir. Yüklem sıfat (isim soylu) olduğu için isim cümlesidir. D seçeneğinde yüklem “çıkabilirsin”dir. “Çık-” bir fiildir ve kip/kişi eki alarak yüklem olmuştur. Bu nedenle fiil cümlesi D seçeneğidir.