8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Doğru cevap: B

Koşul (şart) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki ya da “eğer” gibi koşul bildiren ifadeler bulunur. B seçeneğinde “Eğer erken çıkarsan otobüsü kaçırmadan yetişirsin.” cümlesinde “yetişme” durumu, “erken çıkma” şartına bağlanmıştır. Ayrıca cümlede “çıkarsan” yüklemi “-sa/-se” şart eki aldığı için yapı bakımından da birleşik cümledir (şartlı birleşik cümle). A seçeneğinde “-sa/-se” olsa da “Ne kadar … da” yapısıyla **karşıtlık/engel** anlamı (taviz) vardır; koşul anlamı baskın değildir. C seçeneği tek yüklemli (yürüdüm) ve içinde zarf-fiil (buluşup) bulunan bir cümledir; koşul anlamı yoktur. D seçeneği “çünkü” ile kurulan **neden-sonuç** cümlesidir; koşul bildirmez.

1. Çözüm: Koşul (şart) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki ya da “eğer” gibi koşul bildiren ifadeler bulunur. B seçeneğinde “Eğer erken çıkarsan otobüsü kaçırmadan yetişirsin.” cümlesinde “yetişme” durumu, “erken çıkma” şartına bağlanmıştır. Ayrıca cümlede “çıkarsan” yüklemi “-sa/-se” şart eki aldığı için yapı bakımından da birleşik cümledir (şartlı birleşik cümle). A seçeneğinde “-sa/-se” olsa da “Ne kadar … da” yapısıyla **karşıtlık/engel** anlamı (taviz) vardır; koşul anlamı baskın değildir. C seçeneği tek yüklemli (yürüdüm) ve içinde zarf-fiil (buluşup) bulunan bir cümledir; koşul anlamı yoktur. D seçeneği “çünkü” ile kurulan **neden-sonuç** cümlesidir; koşul bildirmez.

Doğru cevap: C

Bir cümlenin **yapısına göre birleşik (girişik) cümle** sayılabilmesi için içinde **fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik** bulunmalıdır. Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yüklem olmadıkları hâlde cümleye yan anlam katar ve yan cümlecik oluşturur. A seçeneğinde “buluşup, yürüdüm” ifadeleri iki ayrı çekimli fiil içerir; bu nedenle yapı bakımından **sıralı cümle** (bağlı eylemler) olarak değerlendirilir, birleşik değildir. B seçeneğinde iki cümle **noktalı virgülle** ayrılmıştır ve her iki bölümün de çekimli fiili vardır (“verdin / alacaksın”). Bu nedenle **sıralı cümle**dir. C seçeneğinde “**çözen**” sözcüğü **sıfat-fiil** ekini (-en) almıştır ve “öğrenci”yi niteleyerek **yan cümlecik** kurar: “(soruyu çözen) öğrenci”. Temel cümlenin yüklemi “çağırdı”dır. Bu yüzden cümle **birleşik (girişik) cümle**dir. D seçeneğinde “ya... ya da...” bağlacıyla iki çekimli fiil (“konuşursun / konuşmazsın”) bağlanmıştır. Bu nedenle **bağlı cümle**dir, birleşik değildir.

1. Çözüm: Bir cümlenin **yapısına göre birleşik (girişik) cümle** sayılabilmesi için içinde **fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik** bulunmalıdır. Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yüklem olmadıkları hâlde cümleye yan anlam katar ve yan cümlecik oluşturur. A seçeneğinde “buluşup, yürüdüm” ifadeleri iki ayrı çekimli fiil içerir; bu nedenle yapı bakımından **sıralı cümle** (bağlı eylemler) olarak değerlendirilir, birleşik değildir. B seçeneğinde iki cümle **noktalı virgülle** ayrılmıştır ve her iki bölümün de çekimli fiili vardır (“verdin / alacaksın”). Bu nedenle **sıralı cümle**dir. C seçeneğinde “**çözen**” sözcüğü **sıfat-fiil** ekini (-en) almıştır ve “öğrenci”yi niteleyerek **yan cümlecik** kurar: “(soruyu çözen) öğrenci”. Temel cümlenin yüklemi “çağırdı”dır. Bu yüzden cümle **birleşik (girişik) cümle**dir. D seçeneğinde “ya... ya da...” bağlacıyla iki çekimli fiil (“konuşursun / konuşmazsın”) bağlanmıştır. Bu nedenle **bağlı cümle**dir, birleşik değildir.

Doğru cevap: D

İstenen özellikler: 1) Yüklemin türü: Fiil cümlesi (yüklem çekimli fiil olmalı). 2) Anlamına göre: Olumsuz ("-ma/-me" olumsuzluk eki ya da olumsuzluk anlamı taşımalı). 3) Yapısına göre: Birleşik cümle (en az bir yan cümlecik/fiilimsi ya da şartlı/bağlı yapı ile tek yükleme bağlanmalı). 4) Yüklemin yerine göre: Kurallı (yüklem sonda olmalı). şıkkıD343: "Ne kadar uğraştıysam da kimseyi ikna edemedim." cümlesinde yüklem "ikna edemedim"dir. Çekimli fiildir → fiil cümlesi. "-me" olumsuzluk eki vardır → olumsuz. "uğraştıysam" kısmı şart eki (-sa/-se) ile yan cümlecik oluşturur; ana cümleye bağlanmıştır → birleşik cümle. Yüklem cümlenin sonunda yer alır → kurallı cümle. Bu nedenle A doğru. B şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim mi, diye kendime sordum." Yüklem "sordum"dur; olumsuzluk "edemedim" kısmında olsa da cümlenin temel yargısı "sordum" olduğu için cümle anlamca olumsuz değil, soru içeren bir aktarma yapısıdır. Ayrıca istenen olumsuz temel yargıyı sağlamaz. C şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim; bu yüzden toplantıyı erken bitirdik." İki ayrı yüklem vardır ("edemedim" ve "bitirdik") → sıralı cümledir, birleşik cümle değildir. D şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim, değil mi?" Sonda "değil mi" ile soru eki/pekiştirme yapısı vardır; cümle soru anlamı kazanır. Ayrıca yapı bakımından birleşik cümle değildir.

1. Çözüm: İstenen özellikler: 1) Yüklemin türü: Fiil cümlesi (yüklem çekimli fiil olmalı). 2) Anlamına göre: Olumsuz ("-ma/-me" olumsuzluk eki ya da olumsuzluk anlamı taşımalı). 3) Yapısına göre: Birleşik cümle (en az bir yan cümlecik/fiilimsi ya da şartlı/bağlı yapı ile tek yükleme bağlanmalı). 4) Yüklemin yerine göre: Kurallı (yüklem sonda olmalı). şıkkıD343: "Ne kadar uğraştıysam da kimseyi ikna edemedim." cümlesinde yüklem "ikna edemedim"dir. Çekimli fiildir → fiil cümlesi. "-me" olumsuzluk eki vardır → olumsuz. "uğraştıysam" kısmı şart eki (-sa/-se) ile yan cümlecik oluşturur; ana cümleye bağlanmıştır → birleşik cümle. Yüklem cümlenin sonunda yer alır → kurallı cümle. Bu nedenle A doğru. B şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim mi, diye kendime sordum." Yüklem "sordum"dur; olumsuzluk "edemedim" kısmında olsa da cümlenin temel yargısı "sordum" olduğu için cümle anlamca olumsuz değil, soru içeren bir aktarma yapısıdır. Ayrıca istenen olumsuz temel yargıyı sağlamaz. C şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim; bu yüzden toplantıyı erken bitirdik." İki ayrı yüklem vardır ("edemedim" ve "bitirdik") → sıralı cümledir, birleşik cümle değildir. D şıkkı: "Kimseyi ikna edemedim, değil mi?" Sonda "değil mi" ile soru eki/pekiştirme yapısı vardır; cümle soru anlamı kazanır. Ayrıca yapı bakımından birleşik cümle değildir.

Doğru cevap: A

Aranan özellikler: (1) Yüklemin türüne göre **birleşik** (fiilimsi, şart, iç içe ya da **birleşik zamanlı** fiil), (2) anlamına göre **olumsuz**, (3) yapısına göre **devrik** (yüklem sonda değil). A) “... olmaz mı?” yüklem **olmak** fiilidir ve soru biçimindedir. Olumsuzluk eki (-ma/-me) yoktur; ayrıca devriklik tartışmalı değildir ama cümle esasen **soru** anlamı taşır. İstenen üçlü koşulu sağlamaz. B) “Seni aramadım ben dün akşam.” Yüklem “aramadım”dır. Bu cümle **olumsuzdur** (arama + ma) ancak yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Ayrıca yüklem basit çekimli fiildir; birleşik değildir. Koşulları sağlamaz. C) “Bu işi bugün bitirecek değilim ben.” Yüklem “**bitirecek değilim**”dir. Burada “-ecek” gelecek zaman eki almış fiil, “değilim” ile birlikte kullanılarak **birleşik yapılı yüklem** oluşturur (birleşik zaman/yardımcı unsurla kurulan birleşik yapı). Cümle **olumsuz**dur çünkü “değil” olumsuzluk bildirir. Ayrıca yüklem “bitirecek değilim” sonda değildir; cümle “... değilim ben” şeklinde bittiği için yüklemden sonra “ben” gelmiş, yani cümle **devriktir**. Üç koşulu da sağlar. D) “... çıkıp gitti.” Yüklem “gitti”dir; fiil basit çekimlidir. “Çıkıp” zarf-fiil olsa da yüklem tek başına birleşik zamanlı değildir; cümle olumsuz da değildir. Koşulları sağlamaz. Sonuç: Üç özelliği birlikte taşıyan cümle **C** seçeneğidir.

1. Çözüm: Aranan özellikler: (1) Yüklemin türüne göre **birleşik** (fiilimsi, şart, iç içe ya da **birleşik zamanlı** fiil), (2) anlamına göre **olumsuz**, (3) yapısına göre **devrik** (yüklem sonda değil). A) “... olmaz mı?” yüklem **olmak** fiilidir ve soru biçimindedir. Olumsuzluk eki (-ma/-me) yoktur; ayrıca devriklik tartışmalı değildir ama cümle esasen **soru** anlamı taşır. İstenen üçlü koşulu sağlamaz. B) “Seni aramadım ben dün akşam.” Yüklem “aramadım”dır. Bu cümle **olumsuzdur** (arama + ma) ancak yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Ayrıca yüklem basit çekimli fiildir; birleşik değildir. Koşulları sağlamaz. C) “Bu işi bugün bitirecek değilim ben.” Yüklem “**bitirecek değilim**”dir. Burada “-ecek” gelecek zaman eki almış fiil, “değilim” ile birlikte kullanılarak **birleşik yapılı yüklem** oluşturur (birleşik zaman/yardımcı unsurla kurulan birleşik yapı). Cümle **olumsuz**dur çünkü “değil” olumsuzluk bildirir. Ayrıca yüklem “bitirecek değilim” sonda değildir; cümle “... değilim ben” şeklinde bittiği için yüklemden sonra “ben” gelmiş, yani cümle **devriktir**. Üç koşulu da sağlar. D) “... çıkıp gitti.” Yüklem “gitti”dir; fiil basit çekimlidir. “Çıkıp” zarf-fiil olsa da yüklem tek başına birleşik zamanlı değildir; cümle olumsuz da değildir. Koşulları sağlamaz. Sonuç: Üç özelliği birlikte taşıyan cümle **C** seçeneğidir.

Doğru cevap: B

Önce ölçütleri netleştirelim: 1) Yapısına göre birleşik cümle: Birden fazla yargı (en az iki yüklem ya da fiilimsiyle kurulan yan cümlecik) içerir. 2) Yüklemin türüne göre fiil cümlesi: Yüklem çekimli fiildir ("-di, -miş, -ecek" vb. kip ekleri almış fiil). A) "Seni aradım çünkü haber vermek istedim." - "aradım" ve "istedim" olmak üzere iki çekimli fiil vardır; bu yüzden birleşik (bağlı) yapıdadır. - Ancak bu cümle, iki yargıyı "çünkü" ile bağladığı için bağlı/birleşik sayılabilir; burada sorun yok gibi görünse de 8. Sınıf’de bu tür sorularda genellikle aranan birleşik yapı, yan cümleciğin fiilimsiyle kurulduğu veya koşul/ki’li gibi belirgin birleşik yapılardır. Bu seçenek, iki bağımsız yargının bağlaçla bağlandığı bir yapı olduğundan hedeflenen "birleşik" türüyle karışabilir. B) "Bu şehir, anılarla dolu bir masal gibiydi." - Tek yargı vardır. - Yüklem "gibiydi" (isim soylu yüklem + ek fiil) olduğundan isim cümlesidir, fiil cümlesi değildir. C) "Ne kadar uğraşsa da sorunu çözemedi." - "uğraşsa" koşul/karşıtlık anlamı veren yan cümleciktir; "çözemedi" temel cümlenin yüklemidir. İki yargı bulunduğu için birleşik cümledir. - Asıl yüklem "çözemedi" çekimli fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. - Hem birleşik cümle hem fiil cümlesi koşullarını birlikte sağlayan tek seçenek budur. D) "Sınavdan sonra en büyük isteğim, biraz dinlenmekti." - Yüklem "dinlenmekti": "dinlenmek" isim-fiildir; ek fiille ("-ti") yüklem yapılmıştır. Bu nedenle yüklemin türüne göre isim cümlesidir. - Ayrıca tek yargı vardır; birleşik cümle değildir. Sonuç: Doğru cevap B1547’dir.

1. Çözüm: Önce ölçütleri netleştirelim: 1) Yapısına göre birleşik cümle: Birden fazla yargı (en az iki yüklem ya da fiilimsiyle kurulan yan cümlecik) içerir. 2) Yüklemin türüne göre fiil cümlesi: Yüklem çekimli fiildir ("-di, -miş, -ecek" vb. kip ekleri almış fiil). A) "Seni aradım çünkü haber vermek istedim." - "aradım" ve "istedim" olmak üzere iki çekimli fiil vardır; bu yüzden birleşik (bağlı) yapıdadır. - Ancak bu cümle, iki yargıyı "çünkü" ile bağladığı için bağlı/birleşik sayılabilir; burada sorun yok gibi görünse de 8. Sınıf’de bu tür sorularda genellikle aranan birleşik yapı, yan cümleciğin fiilimsiyle kurulduğu veya koşul/ki’li gibi belirgin birleşik yapılardır. Bu seçenek, iki bağımsız yargının bağlaçla bağlandığı bir yapı olduğundan hedeflenen "birleşik" türüyle karışabilir. B) "Bu şehir, anılarla dolu bir masal gibiydi." - Tek yargı vardır. - Yüklem "gibiydi" (isim soylu yüklem + ek fiil) olduğundan isim cümlesidir, fiil cümlesi değildir. C) "Ne kadar uğraşsa da sorunu çözemedi." - "uğraşsa" koşul/karşıtlık anlamı veren yan cümleciktir; "çözemedi" temel cümlenin yüklemidir. İki yargı bulunduğu için birleşik cümledir. - Asıl yüklem "çözemedi" çekimli fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. - Hem birleşik cümle hem fiil cümlesi koşullarını birlikte sağlayan tek seçenek budur. D) "Sınavdan sonra en büyük isteğim, biraz dinlenmekti." - Yüklem "dinlenmekti": "dinlenmek" isim-fiildir; ek fiille ("-ti") yüklem yapılmıştır. Bu nedenle yüklemin türüne göre isim cümlesidir. - Ayrıca tek yargı vardır; birleşik cümle değildir. Sonuç: Doğru cevap B1547’dir.

Doğru cevap: C

C seçeneği: “Sınavdan sonra kütüphaneye gideceğimi söyledim.” Bu cümlede yüklem “söyledim”dir; yani yüklem bir **fiildir** (fiil cümlesi). Cümlede olumsuzluk eki (-ma/-me) ya da olumsuzluk bildiren bir sözcük bulunmadığı için cümle **olumludur**. Yapı bakımından cümlede “gideceğimi” biçimindeki yan cümlecik (isim-fiil/fiilimsiyle kurulan iç cümle) vardır ve bu yan cümlecik temel cümleye bağlanmıştır. Bu nedenle cümle **birleşik cümledir**. Öge dizilişine bakıldığında yüklem sonda yer alır (“... söyledim”). Bu yüzden cümle **kurallı**dır. Diğer seçenekler: A: Tek yüklemli (“gittim”) ve yan cümlecik içermediği için **basit** cümledir. B: Yüklem “istiyorum”dur; “gitmek” sözcüğü isim-fiildir ve yüklem değildir. Yan cümlecik kurmadığı için yapı bakımından **basit** kabul edilir. D: Yüklem “gitmedim”dir; fiil cümlesi olsa da olumsuzluk eki (-me) aldığı için **olumsuz**dur.

1. Çözüm: C seçeneği: “Sınavdan sonra kütüphaneye gideceğimi söyledim.” Bu cümlede yüklem “söyledim”dir; yani yüklem bir **fiildir** (fiil cümlesi). Cümlede olumsuzluk eki (-ma/-me) ya da olumsuzluk bildiren bir sözcük bulunmadığı için cümle **olumludur**. Yapı bakımından cümlede “gideceğimi” biçimindeki yan cümlecik (isim-fiil/fiilimsiyle kurulan iç cümle) vardır ve bu yan cümlecik temel cümleye bağlanmıştır. Bu nedenle cümle **birleşik cümledir**. Öge dizilişine bakıldığında yüklem sonda yer alır (“... söyledim”). Bu yüzden cümle **kurallı**dır. Diğer seçenekler: A: Tek yüklemli (“gittim”) ve yan cümlecik içermediği için **basit** cümledir. B: Yüklem “istiyorum”dur; “gitmek” sözcüğü isim-fiildir ve yüklem değildir. Yan cümlecik kurmadığı için yapı bakımından **basit** kabul edilir. D: Yüklem “gitmedim”dir; fiil cümlesi olsa da olumsuzluk eki (-me) aldığı için **olumsuz**dur.

Doğru cevap: D

şıkkıD: “Bu raporu bugün bitirirsen yarın birlikte sinemaya gideriz.” cümlesinde “-se/-sa” ekiyle kurulan “bitirirsen” bölümü **şart (koşul)** anlamı verir. Bu şart cümleciği temel cümleye bağlandığı için cümle **yapısına göre birleşik**tir. Yüklem “gideriz” bir **fiil**dir; dolayısıyla **fiil cümlesi**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı** cümledir. B şıkkı: “Bitir” ve “gidelim” olmak üzere iki ayrı yüklem vardır; bu nedenle cümle **sıralı**dır. Ayrıca şart eki (-se/-sa) yoktur. C şıkkı: “Bitirmen … sağlar” yapısı isim-fiil ile kurulmuştur; şart anlamı yoktur. Yüklem “sağlar” fiildir ve cümle birleşik sayılabilse de istenen **koşul** özelliğini karşılamaz. D şıkkı: “-diğin için” ifadesi **neden-sonuç** bildirir; şart anlamı yoktur. Bu yüzden istenen cümle türleriyle uyuşmaz.

1. Çözüm: şıkkıD: “Bu raporu bugün bitirirsen yarın birlikte sinemaya gideriz.” cümlesinde “-se/-sa” ekiyle kurulan “bitirirsen” bölümü **şart (koşul)** anlamı verir. Bu şart cümleciği temel cümleye bağlandığı için cümle **yapısına göre birleşik**tir. Yüklem “gideriz” bir **fiil**dir; dolayısıyla **fiil cümlesi**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı** cümledir. B şıkkı: “Bitir” ve “gidelim” olmak üzere iki ayrı yüklem vardır; bu nedenle cümle **sıralı**dır. Ayrıca şart eki (-se/-sa) yoktur. C şıkkı: “Bitirmen … sağlar” yapısı isim-fiil ile kurulmuştur; şart anlamı yoktur. Yüklem “sağlar” fiildir ve cümle birleşik sayılabilse de istenen **koşul** özelliğini karşılamaz. D şıkkı: “-diğin için” ifadesi **neden-sonuç** bildirir; şart anlamı yoktur. Bu yüzden istenen cümle türleriyle uyuşmaz.

Doğru cevap: A

İç içe birleşik cümlede bir cümlenin içinde, başka bir cümle (genellikle doğrudan konuşma ya da aktarma cümlesi) yer alır; bu içteki cümle çoğu zaman tırnak içinde verilir ve dıştaki cümlenin bir ögesi (nesne vb.) gibi görev yapar. seçeneğiA232nde “Bu konuyu iyice öğrenmeden yeni üniteye geçmeyin.” ifadesi tırnak içinde, yani doğrudan konuşma şeklinde verilmiş bir cümledir. Bu iç cümle, dıştaki “Öğretmen... dedi.” cümlesinin nesnesi konumundadır. Dolayısıyla cümle yapısına göre iç içe birleşik cümledir. A seçeneği tek yüklemli (yürüdüm) ve içinde fiilimsi (“buluşup”) bulunan bir cümledir; iç içe birleşik değildir. B seçeneğinde bağlaçlar ve neden-sonuç ilişkisi vardır ancak tırnak içinde/aktarma yoluyla cümle içinde cümle yoktur. D seçeneği “çıkacağız” ve “alacağız” olmak üzere iki yüklem içerir; bu nedenle sıralı cümledir, iç içe birleşik değildir.

1. Çözüm: İç içe birleşik cümlede bir cümlenin içinde, başka bir cümle (genellikle doğrudan konuşma ya da aktarma cümlesi) yer alır; bu içteki cümle çoğu zaman tırnak içinde verilir ve dıştaki cümlenin bir ögesi (nesne vb.) gibi görev yapar. seçeneğiA232nde “Bu konuyu iyice öğrenmeden yeni üniteye geçmeyin.” ifadesi tırnak içinde, yani doğrudan konuşma şeklinde verilmiş bir cümledir. Bu iç cümle, dıştaki “Öğretmen... dedi.” cümlesinin nesnesi konumundadır. Dolayısıyla cümle yapısına göre iç içe birleşik cümledir. A seçeneği tek yüklemli (yürüdüm) ve içinde fiilimsi (“buluşup”) bulunan bir cümledir; iç içe birleşik değildir. B seçeneğinde bağlaçlar ve neden-sonuç ilişkisi vardır ancak tırnak içinde/aktarma yoluyla cümle içinde cümle yoktur. D seçeneği “çıkacağız” ve “alacağız” olmak üzere iki yüklem içerir; bu nedenle sıralı cümledir, iç içe birleşik değildir.

Doğru cevap: B

seçeneğiB: “Eğer zamanında gelirsen birlikte çıkarız.” cümlesinde “gelirsen” şart (koşul) bildiren yan cümleciktir; bu nedenle cümle yapısına göre birleşik cümledir (şartlı birleşik). Temel yargının yüklemi “çıkarız” bir fiildir; bu yüzden yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. B seçeneği: “Zamanında gelmen, beni gerçekten sevindirdi.” cümlesinde yüklem “sevindirdi” fiildir; ancak yapı olarak şartlı birleşik değildir. “Zamanında gelmen” isim-fiil grubudur ve özne görevindedir; cümle birleşik (şartlı) sayılmaz. C seçeneği: “Zamanında gelmiş olman, beklediğim en güzel haberdi.” cümlesinde yüklem “haberdi” isimdir; bu nedenle isim cümlesidir. Ayrıca şartlı birleşik yapı yoktur. D seçeneği: “Zamanında geldiğin için birlikte çıktık.” cümlesinde “... için” sebep-sonuç ilişkisi kurar; bu, şartlı birleşik (koşul) değildir. Yüklem “çıktık” fiildir ama istenen ‘şartlı birleşik + fiil cümlesi’ koşulunu sağlamaz. Bu nedenle doğru cevap B926’dır.

1. Çözüm: seçeneğiB: “Eğer zamanında gelirsen birlikte çıkarız.” cümlesinde “gelirsen” şart (koşul) bildiren yan cümleciktir; bu nedenle cümle yapısına göre birleşik cümledir (şartlı birleşik). Temel yargının yüklemi “çıkarız” bir fiildir; bu yüzden yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. B seçeneği: “Zamanında gelmen, beni gerçekten sevindirdi.” cümlesinde yüklem “sevindirdi” fiildir; ancak yapı olarak şartlı birleşik değildir. “Zamanında gelmen” isim-fiil grubudur ve özne görevindedir; cümle birleşik (şartlı) sayılmaz. C seçeneği: “Zamanında gelmiş olman, beklediğim en güzel haberdi.” cümlesinde yüklem “haberdi” isimdir; bu nedenle isim cümlesidir. Ayrıca şartlı birleşik yapı yoktur. D seçeneği: “Zamanında geldiğin için birlikte çıktık.” cümlesinde “... için” sebep-sonuç ilişkisi kurar; bu, şartlı birleşik (koşul) değildir. Yüklem “çıktık” fiildir ama istenen ‘şartlı birleşik + fiil cümlesi’ koşulunu sağlamaz. Bu nedenle doğru cevap B926’dır.

Doğru cevap: C

şıkkıC: “Sınava düzenli çalışırsan başarı kaçınılmaz olur.” cümlesinde “çalışırsan” sözcüğü “-sa/-se” şart ekiyle kurulmuştur. Bu nedenle cümle anlamına göre koşul (şart) cümlesidir. Ayrıca cümlede “çalışırsan” şartlı yan cümlecik, “başarı kaçınılmaz olur” temel cümledir. Yan cümlecik + temel cümle yapısı bulunduğundan yapısına göre birleşik cümledir. Yüklem “olur” sözcüğüdür. “Olmak” fiil olduğundan yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. B şıkkında “çalış” emir kipidir; şart anlamı “-sa/-se” ile kurulmadığı için koşul cümlesi değildir. C şıkkında “-ınca/-ince” zarf-fiil eki zaman/gerçekleşme anlamı verir; koşul eki değildir. D şıkkında “söyledi” fiildir ve birleşik yapıda olsa da koşul anlamı yoktur.

1. Çözüm: şıkkıC: “Sınava düzenli çalışırsan başarı kaçınılmaz olur.” cümlesinde “çalışırsan” sözcüğü “-sa/-se” şart ekiyle kurulmuştur. Bu nedenle cümle anlamına göre koşul (şart) cümlesidir. Ayrıca cümlede “çalışırsan” şartlı yan cümlecik, “başarı kaçınılmaz olur” temel cümledir. Yan cümlecik + temel cümle yapısı bulunduğundan yapısına göre birleşik cümledir. Yüklem “olur” sözcüğüdür. “Olmak” fiil olduğundan yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. B şıkkında “çalış” emir kipidir; şart anlamı “-sa/-se” ile kurulmadığı için koşul cümlesi değildir. C şıkkında “-ınca/-ince” zarf-fiil eki zaman/gerçekleşme anlamı verir; koşul eki değildir. D şıkkında “söyledi” fiildir ve birleşik yapıda olsa da koşul anlamı yoktur.