8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Doğru cevap: C

İstenen özellikler üç başlıkta toplanır: 1) **Yapısına göre birleşik cümle** olmalı. Birleşik cümlede en az bir yan cümlecik (fiilimsi, şart, iç içe vb.) bulunur. 2) **Yüklemin türüne göre isim cümlesi** olmalı. Yüklem fiil değil; “-dır/-dir” ya da “değil” gibi ek-fiil unsurlarıyla kurulan ad soylu bir yüklem olmalıdır. 3) **Anlamına göre olumsuz** olmalı. Olumsuzluk “-ma/-me” ile ya da “değil” gibi sözcüklerle sağlanabilir. ** şıkkıC431:** “Ne kadar uğraşsa da bu işi tek başına bitirecek gibi **değil**.” - “Ne kadar uğraşsa da” bölümü **şart/bağlı yan cümlecik** görevindedir; bu yüzden cümle **birleşik**tir. - Yüklem “bitirecek gibi **değil**” ifadesidir; çekimli bir fiil yüklem yoktur, “değil” ile kurulan **isim cümlesi**dir. - “değil” olumsuzluk verdiği için cümle **olumsuz**dur. **B şıkkı:** “... doğru değil.” Yüklem isimdir ve olumsuzdur; ancak yapı bakımından birleşik sayılmasını zorunlu kılan bir yan cümlecik yoktur; “Bu kadar erken çıkman” isim-fiil grubu özne görevindedir, cümle temel olarak tek yargı taşır ve seçenekler içinde hedeflenen birleşik yapı kadar belirgin değildir. **C şıkkı:** Yüklem “gideceğim” çekimli fiildir; **fiil cümlesi**dir, ayrıca olumsuz değildir. **D şıkkı:** “dinince” zarf-fiil ile birleşik yapı vardır; ancak yüklemler fiildir (“çıkalım”, “yaparız”) ve olumsuz değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

1. Çözüm: İstenen özellikler üç başlıkta toplanır: 1) **Yapısına göre birleşik cümle** olmalı. Birleşik cümlede en az bir yan cümlecik (fiilimsi, şart, iç içe vb.) bulunur. 2) **Yüklemin türüne göre isim cümlesi** olmalı. Yüklem fiil değil; “-dır/-dir” ya da “değil” gibi ek-fiil unsurlarıyla kurulan ad soylu bir yüklem olmalıdır. 3) **Anlamına göre olumsuz** olmalı. Olumsuzluk “-ma/-me” ile ya da “değil” gibi sözcüklerle sağlanabilir. ** şıkkıC431:** “Ne kadar uğraşsa da bu işi tek başına bitirecek gibi **değil**.” - “Ne kadar uğraşsa da” bölümü **şart/bağlı yan cümlecik** görevindedir; bu yüzden cümle **birleşik**tir. - Yüklem “bitirecek gibi **değil**” ifadesidir; çekimli bir fiil yüklem yoktur, “değil” ile kurulan **isim cümlesi**dir. - “değil” olumsuzluk verdiği için cümle **olumsuz**dur. **B şıkkı:** “... doğru değil.” Yüklem isimdir ve olumsuzdur; ancak yapı bakımından birleşik sayılmasını zorunlu kılan bir yan cümlecik yoktur; “Bu kadar erken çıkman” isim-fiil grubu özne görevindedir, cümle temel olarak tek yargı taşır ve seçenekler içinde hedeflenen birleşik yapı kadar belirgin değildir. **C şıkkı:** Yüklem “gideceğim” çekimli fiildir; **fiil cümlesi**dir, ayrıca olumsuz değildir. **D şıkkı:** “dinince” zarf-fiil ile birleşik yapı vardır; ancak yüklemler fiildir (“çıkalım”, “yaparız”) ve olumsuz değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

Doğru cevap: D

Girişik birleşik cümlede, temel cümlenin içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan yan cümlecik yer alır. Bu yan cümlecik çekimli fiil değil, fiilimsiyle kurulur. A seçeneğinde “buluşup” zarf-fiil olsa da cümlede iki eylem aynı özneyle sıralanmış ve yapı olarak daha çok sıralı/bağlı anlatıma yaklaşır; yan cümlecik-temel cümle ilişkisi belirgin değildir. B seçeneğinde “uğraşsa” çekimli fiildir ve “da” ile karşıtlık kurulmuştur; bu, şart/karşıtlık ilişkili birleşik yapıya (çekimli fiilli yan cümle) örnektir, girişik değildir. seçeneğiD547nde “bitirince” zarf-fiildir ve “Kitabı bitirince” bölümü fiilimsiyle kurulmuş bir yan cümleciktir; temel yargı “haber ver”dir. Fiilimsi içeren yan cümlecik temel cümleye bağlandığı için bu cümle yapısına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde “ya… ya da…” ile iki yargı arasında seçim/alternatif ilişkisi kurulmuştur; bu bağlı cümledir, girişik birleşik değildir.

1. Çözüm: Girişik birleşik cümlede, temel cümlenin içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan yan cümlecik yer alır. Bu yan cümlecik çekimli fiil değil, fiilimsiyle kurulur. A seçeneğinde “buluşup” zarf-fiil olsa da cümlede iki eylem aynı özneyle sıralanmış ve yapı olarak daha çok sıralı/bağlı anlatıma yaklaşır; yan cümlecik-temel cümle ilişkisi belirgin değildir. B seçeneğinde “uğraşsa” çekimli fiildir ve “da” ile karşıtlık kurulmuştur; bu, şart/karşıtlık ilişkili birleşik yapıya (çekimli fiilli yan cümle) örnektir, girişik değildir. seçeneğiD547nde “bitirince” zarf-fiildir ve “Kitabı bitirince” bölümü fiilimsiyle kurulmuş bir yan cümleciktir; temel yargı “haber ver”dir. Fiilimsi içeren yan cümlecik temel cümleye bağlandığı için bu cümle yapısına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde “ya… ya da…” ile iki yargı arasında seçim/alternatif ilişkisi kurulmuştur; bu bağlı cümledir, girişik birleşik değildir.

Doğru cevap: A

Koşul (şart) cümlelerinde bir eylemin gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır; genellikle “-se/-sa” ekiyle kurulur. Yapısına göre birleşik cümlede ise en az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şartlı yan cümle) bulunur. seçeneğiA235nde “bitirirsen” yükleminde “-se” şart eki vardır ve bu yan cümlecik, “yarın birlikte sinemaya gideriz” temel cümlesinin gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Bu nedenle cümle hem anlamına göre koşul cümlesidir hem de yapısına göre birleşik cümledir. A seçeneğinde “-sa” görünse de “Ne kadar … da” yapısı koşul değil, karşıtlık/engel bildiren bir anlatımdır; gerçekleşse bile sonucun değişmediğini söyler (koşul ilişkisi kurmaz). C seçeneği iki yargılıdır ve noktalı virgülle ayrılmıştır; bu nedenle yapısına göre sıralı cümledir, koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “bitirip” zarf-fiil vardır; cümle birleşik yapılı olsa da koşul anlamı taşımaz, amaç/plan bildirir.

1. Çözüm: Koşul (şart) cümlelerinde bir eylemin gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır; genellikle “-se/-sa” ekiyle kurulur. Yapısına göre birleşik cümlede ise en az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şartlı yan cümle) bulunur. seçeneğiA235nde “bitirirsen” yükleminde “-se” şart eki vardır ve bu yan cümlecik, “yarın birlikte sinemaya gideriz” temel cümlesinin gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Bu nedenle cümle hem anlamına göre koşul cümlesidir hem de yapısına göre birleşik cümledir. A seçeneğinde “-sa” görünse de “Ne kadar … da” yapısı koşul değil, karşıtlık/engel bildiren bir anlatımdır; gerçekleşse bile sonucun değişmediğini söyler (koşul ilişkisi kurmaz). C seçeneği iki yargılıdır ve noktalı virgülle ayrılmıştır; bu nedenle yapısına göre sıralı cümledir, koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “bitirip” zarf-fiil vardır; cümle birleşik yapılı olsa da koşul anlamı taşımaz, amaç/plan bildirir.

Doğru cevap: B

Önce her cümlenin yüklemini bulalım ve yüklemin türünü (fiil cümlesi / isim cümlesi) belirleyelim; ardından cümlenin yapısına (basit / birleşik / sıralı / bağlı) bakalım. A) Yüklem: “beklemiyordu” → çekimli fiil, yani fiil cümlesi. Cümlede “ulaşacağını” (isim-fiil/gelecek zamanlı yan cümlecik) bulunduğu için birleşik cümledir (içinde yan cümlecik var). B) Yüklem: “istiyordu” → çekimli fiil, fiil cümlesi. Ancak “buluşup” bağ-fiil (zarf-fiil) ile iki eylem art arda verilmiştir: “buluşup (ve) yürümek”. Burada “buluşup” yan cümlecik değil, zarf-fiil grubudur; cümlenin temel yargısı tek yüklemde toplanır. Bu nedenle yapı bakımından basit cümledir (tek yargı). C) Yüklem: “karşılaştım” → çekimli fiil, fiil cümlesi. “görmediğim” sıfat-fiil ile kurulmuş yan cümlecik içerir; bu yüzden birleşik cümledir. D) Yüklem: “konuşabiliriz” → çekimli fiil, fiil cümlesi. “uygun bir zamanda” söz grubu olsa da “daha sonra” gibi zaman belirten ifadeler yan cümlecik oluşturmaz; fakat cümlede gizli bir şart/bağlılık yoktur. Buna rağmen seçenekler içinde A ve C kesin olarak yan cümlecik (fiilimsiyle kurulan) içerirken, B fiilimsi kullanmasına rağmen yan cümlecik kurmayıp tek yargı taşıdığı için yapı bakımından farklıdır. Sonuç: Diğerleri birleşik cümle özelliği gösterirken B basit cümledir. Doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Önce her cümlenin yüklemini bulalım ve yüklemin türünü (fiil cümlesi / isim cümlesi) belirleyelim; ardından cümlenin yapısına (basit / birleşik / sıralı / bağlı) bakalım. A) Yüklem: “beklemiyordu” → çekimli fiil, yani fiil cümlesi. Cümlede “ulaşacağını” (isim-fiil/gelecek zamanlı yan cümlecik) bulunduğu için birleşik cümledir (içinde yan cümlecik var). B) Yüklem: “istiyordu” → çekimli fiil, fiil cümlesi. Ancak “buluşup” bağ-fiil (zarf-fiil) ile iki eylem art arda verilmiştir: “buluşup (ve) yürümek”. Burada “buluşup” yan cümlecik değil, zarf-fiil grubudur; cümlenin temel yargısı tek yüklemde toplanır. Bu nedenle yapı bakımından basit cümledir (tek yargı). C) Yüklem: “karşılaştım” → çekimli fiil, fiil cümlesi. “görmediğim” sıfat-fiil ile kurulmuş yan cümlecik içerir; bu yüzden birleşik cümledir. D) Yüklem: “konuşabiliriz” → çekimli fiil, fiil cümlesi. “uygun bir zamanda” söz grubu olsa da “daha sonra” gibi zaman belirten ifadeler yan cümlecik oluşturmaz; fakat cümlede gizli bir şart/bağlılık yoktur. Buna rağmen seçenekler içinde A ve C kesin olarak yan cümlecik (fiilimsiyle kurulan) içerirken, B fiilimsi kullanmasına rağmen yan cümlecik kurmayıp tek yargı taşıdığı için yapı bakımından farklıdır. Sonuç: Diğerleri birleşik cümle özelliği gösterirken B basit cümledir. Doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: C

Seçenekleri istenen dört ölçüte göre tek tek inceleyelim: **(1) yapısına göre**, **(2) yüklemin türüne göre**, **(3) anlamına göre**, **(4) yüklemin yerine göre**. ** seçeneğiC166:** “Bu kitabı bitirince sana da vereceğim.” - **Yapısına göre birleşik cümle:** “bitirince” zarf-fiil eki (-ince) almış bir yan cümlecik oluşturur. Yani cümlede bir yan yargı (bitirme koşulu/zamanı) ve bir temel yargı (vereceğim) vardır → **birleşik cümle**. - **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi:** Yüklem “vereceğim” bir fiildir → **fiil cümlesi**. - **Anlamına göre olumlu:** Olumsuzluk eki (-ma/-me) ya da olumsuzluk bildiren bir yapı yoktur → **olumlu**. - **Yüklemin yerine göre kurallı:** Yüklem “vereceğim” cümlenin sonunda yer alır → **kurallı**. **Diğer seçenekler neden olmaz?** - **A:** “Seni aradım ama telefonun kapalıydı.” İki ayrı yargı (“aradım” / “kapalıydı”) bağlaçla bağlanmıştır → **sıralı cümle**, birleşik değil. - **C:** “Ne kadar uğraştıysa da soruyu çözemedi.” Yapıca birleşik sayılabilir; ancak yüklem “çözemedi” **olumsuz**dur (-(y)emedi) → istenen “olumlu” koşulunu sağlamaz. - **D:** “Toplantıdan sonra herkes çok yorgundu.” Yüklem “yorgundu” isim soyludur (ek-fiille kurulmuş) → **isim cümlesi**, fiil cümlesi değildir. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir.

1. Çözüm: Seçenekleri istenen dört ölçüte göre tek tek inceleyelim: **(1) yapısına göre**, **(2) yüklemin türüne göre**, **(3) anlamına göre**, **(4) yüklemin yerine göre**. ** seçeneğiC166:** “Bu kitabı bitirince sana da vereceğim.” - **Yapısına göre birleşik cümle:** “bitirince” zarf-fiil eki (-ince) almış bir yan cümlecik oluşturur. Yani cümlede bir yan yargı (bitirme koşulu/zamanı) ve bir temel yargı (vereceğim) vardır → **birleşik cümle**. - **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi:** Yüklem “vereceğim” bir fiildir → **fiil cümlesi**. - **Anlamına göre olumlu:** Olumsuzluk eki (-ma/-me) ya da olumsuzluk bildiren bir yapı yoktur → **olumlu**. - **Yüklemin yerine göre kurallı:** Yüklem “vereceğim” cümlenin sonunda yer alır → **kurallı**. **Diğer seçenekler neden olmaz?** - **A:** “Seni aradım ama telefonun kapalıydı.” İki ayrı yargı (“aradım” / “kapalıydı”) bağlaçla bağlanmıştır → **sıralı cümle**, birleşik değil. - **C:** “Ne kadar uğraştıysa da soruyu çözemedi.” Yapıca birleşik sayılabilir; ancak yüklem “çözemedi” **olumsuz**dur (-(y)emedi) → istenen “olumlu” koşulunu sağlamaz. - **D:** “Toplantıdan sonra herkes çok yorgundu.” Yüklem “yorgundu” isim soyludur (ek-fiille kurulmuş) → **isim cümlesi**, fiil cümlesi değildir. Bu nedenle doğru cevap **B**’dir.

Doğru cevap: D

İstenen özellikler: (1) Yapısına göre birleşik, (2) yüklemin türüne göre fiil cümlesi, (3) anlamına göre olumsuz, (4) kurallı. A) “Seni aradım ama ulaşamadım.” iki ayrı yargı içerir (“aradım”, “ulaşamadım”) ve “ama” ile bağlanmıştır. Bu nedenle **sıralı/bağlı cümle** niteliğindedir; **birleşik cümle** değildir. Olumsuzluk ve fiil yüklem var; ancak yapısı birleşik olmadığı için elenir. B) “Seni aradığım hâlde ulaşamadım.” cümlesinde temel yargı “ulaşamadım”dır (fiil yüklem ve **olumsuz**). “Seni aradığım hâlde” bölümü ise “aradığım” fiilimsisiyle kurulan, temel yargıya bağlı bir yan cümleciktir. Bu yüzden cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Tüm koşulları sağlar. C) “Seni aradım; ulaşamadım mı?” ikinci yargı soru eki “-mı” aldığı için cümle **soru** anlamı taşır; ayrıca iki yargı “;” ile sıralanmıştır, birleşik değildir. İstenen “olumsuz” anlamı tek başına sağlam ve net değildir; elenir. D) “Ulaşamadım seni aradığım hâlde.” yan cümlecik içerdiği için birleşik sayılabilir; ancak yüklem başta olduğu için **devrik** cümledir. Soru “kurallı” istediğinden elenir. Sonuç: Doğru cevap **B**’dir.

1. Çözüm: İstenen özellikler: (1) Yapısına göre birleşik, (2) yüklemin türüne göre fiil cümlesi, (3) anlamına göre olumsuz, (4) kurallı. A) “Seni aradım ama ulaşamadım.” iki ayrı yargı içerir (“aradım”, “ulaşamadım”) ve “ama” ile bağlanmıştır. Bu nedenle **sıralı/bağlı cümle** niteliğindedir; **birleşik cümle** değildir. Olumsuzluk ve fiil yüklem var; ancak yapısı birleşik olmadığı için elenir. B) “Seni aradığım hâlde ulaşamadım.” cümlesinde temel yargı “ulaşamadım”dır (fiil yüklem ve **olumsuz**). “Seni aradığım hâlde” bölümü ise “aradığım” fiilimsisiyle kurulan, temel yargıya bağlı bir yan cümleciktir. Bu yüzden cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Tüm koşulları sağlar. C) “Seni aradım; ulaşamadım mı?” ikinci yargı soru eki “-mı” aldığı için cümle **soru** anlamı taşır; ayrıca iki yargı “;” ile sıralanmıştır, birleşik değildir. İstenen “olumsuz” anlamı tek başına sağlam ve net değildir; elenir. D) “Ulaşamadım seni aradığım hâlde.” yan cümlecik içerdiği için birleşik sayılabilir; ancak yüklem başta olduğu için **devrik** cümledir. Soru “kurallı” istediğinden elenir. Sonuç: Doğru cevap **B**’dir.

Doğru cevap: A

Yapısına göre birleşik cümlede birden fazla yargı bulunur; bu yargılardan biri temel cümlede, diğeri/diğerleri yan cümlede yer alır. Yüklemin türüne göre isim cümlesinde ise yüklem fiil değil, isim soylu bir sözcük (isim/sıfat/zamir vb.) ya da “-dır” ek fiiliyle kurulmuş bir yapı olur. A şıkkı: “Seni aradım” ve “telefonun kapalıydı” iki bağımsız yargıdır; bağlaçla bağlandığı için sıralı cümledir. Ayrıca yüklemler fiildir (“aradım”) ve ek fiilli olsa da yapı bakımından birleşik değil, sıralıdır. B şıkkı: “Bu işin bu kadar zor olacağını” bölümü isim-fiil eki (-acak + -ını) almış bir yan cümleciktir; cümle birleşik yapılıdır. Ancak temel yargının yüklemi “tahmin etmemişti” fiildir; yani fiil cümlesidir. Bu nedenle istenen iki özelliği birlikte taşımaz. C şıkkı: “Ne zaman konuşsak” şart anlamlı bir yan cümledir; cümle birleşik yapılıdır. Fakat yüklem “gelir” fiildir; fiil cümlesidir. Bu yüzden uygun değildir. şıkkıA919: Temel cümlede yüklem isim soyludur: “Onun en büyük korkusu … -dır.” Burada yüklem “korkusu” isimdir ve ek fiil (-dır) ile isim cümlesi kurulmuştur. Ayrıca “yalnız kalmaktır” kısmı isim-fiil (-mak) ile kurulan bir yan cümlecik olup temel cümledeki “korkusu”nu açıklayan iç cümle/yan cümle görevi görür; bu nedenle yapı bakımından birleşik cümledir. Sonuç: İki koşulu birden sağlayan seçenek A’dir.

1. Çözüm: Yapısına göre birleşik cümlede birden fazla yargı bulunur; bu yargılardan biri temel cümlede, diğeri/diğerleri yan cümlede yer alır. Yüklemin türüne göre isim cümlesinde ise yüklem fiil değil, isim soylu bir sözcük (isim/sıfat/zamir vb.) ya da “-dır” ek fiiliyle kurulmuş bir yapı olur. A şıkkı: “Seni aradım” ve “telefonun kapalıydı” iki bağımsız yargıdır; bağlaçla bağlandığı için sıralı cümledir. Ayrıca yüklemler fiildir (“aradım”) ve ek fiilli olsa da yapı bakımından birleşik değil, sıralıdır. B şıkkı: “Bu işin bu kadar zor olacağını” bölümü isim-fiil eki (-acak + -ını) almış bir yan cümleciktir; cümle birleşik yapılıdır. Ancak temel yargının yüklemi “tahmin etmemişti” fiildir; yani fiil cümlesidir. Bu nedenle istenen iki özelliği birlikte taşımaz. C şıkkı: “Ne zaman konuşsak” şart anlamlı bir yan cümledir; cümle birleşik yapılıdır. Fakat yüklem “gelir” fiildir; fiil cümlesidir. Bu yüzden uygun değildir. şıkkıA919: Temel cümlede yüklem isim soyludur: “Onun en büyük korkusu … -dır.” Burada yüklem “korkusu” isimdir ve ek fiil (-dır) ile isim cümlesi kurulmuştur. Ayrıca “yalnız kalmaktır” kısmı isim-fiil (-mak) ile kurulan bir yan cümlecik olup temel cümledeki “korkusu”nu açıklayan iç cümle/yan cümle görevi görür; bu nedenle yapı bakımından birleşik cümledir. Sonuç: İki koşulu birden sağlayan seçenek A’dir.

Doğru cevap: B

İç içe birleşik cümlede bir cümlenin içinde, genellikle **konuşma cümlesi (alıntı)** olarak verilmiş başka bir cümle bulunur. Bu tür cümlelerde "dedi, diye düşündü, sordu" gibi ifadelerle aktarılan bir cümle, ana cümlenin içinde yer alır. seçeneğiB239nde ana cümle: "Öğretmen... dedi." ifadesidir. Bunun içinde yer alan "Yarın mutlaka erken gelin." bölümü ise **ayrı bir cümle** olarak alıntılanmıştır. Yani cümle, **cümle içinde cümle** yapısı taşıdığı için iç içe birleşik cümledir. B seçeneği "... çıktık ve... yürüdük" yapısıyla iki yüklemi **bağlaçla** bağlayan bir cümledir; bu, **sıralı cümle** özelliği gösterir. C seçeneğinde "Eğer" ile kurulan şart anlamı vardır; bu, **şartlı birleşik cümle**dir. D seçeneğinde "okuyup" ve "tamamlayınca" gibi fiilimsi/eklerle yan cümlecikler kurulmuştur; bu, **girişik birleşik cümle** örneğidir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

1. Çözüm: İç içe birleşik cümlede bir cümlenin içinde, genellikle **konuşma cümlesi (alıntı)** olarak verilmiş başka bir cümle bulunur. Bu tür cümlelerde "dedi, diye düşündü, sordu" gibi ifadelerle aktarılan bir cümle, ana cümlenin içinde yer alır. seçeneğiB239nde ana cümle: "Öğretmen... dedi." ifadesidir. Bunun içinde yer alan "Yarın mutlaka erken gelin." bölümü ise **ayrı bir cümle** olarak alıntılanmıştır. Yani cümle, **cümle içinde cümle** yapısı taşıdığı için iç içe birleşik cümledir. B seçeneği "... çıktık ve... yürüdük" yapısıyla iki yüklemi **bağlaçla** bağlayan bir cümledir; bu, **sıralı cümle** özelliği gösterir. C seçeneğinde "Eğer" ile kurulan şart anlamı vardır; bu, **şartlı birleşik cümle**dir. D seçeneğinde "okuyup" ve "tamamlayınca" gibi fiilimsi/eklerle yan cümlecikler kurulmuştur; bu, **girişik birleşik cümle** örneğidir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

Doğru cevap: C

İsim cümlesinde yüklem, fiil değil; isim soylu bir sözcük/sözcük grubu olur ve genellikle “-dır/-dir” ek-fiiliyle (ya da ek-fiil düşmüş hâliyle) kurulur. Olumsuz isim cümlelerinde ise olumsuzluk çoğunlukla “değil” sözcüğüyle sağlanır. seçeneğiC235nde yüklem “doğru değil” ifadesidir. “Doğru” isim soyludur; “değil” ile olumsuz yapılmıştır. Bu nedenle cümle hem isim cümlesidir hem de olumsuzdur. B seçeneğinde “doğru olmaz” yüklemi “olmak” fiiliyle kurulduğu için fiil cümlesidir (olumsuzluk da “-maz” ile verilmiştir). Bu yüzden istenen özellikleri karşılamaz. C seçeneğinde yüklem “gelmedi”dir; “gelmek” fiilinin olumsuz çekimidir. Fiil cümlesi olduğu için elenir. D seçeneğinde temel yüklem “söyledi”dir (fiil). İçinde “doğru olmadığını” yapısı geçse de bu, yan cümleciktir; cümlenin yüklemi fiil olduğu için isim cümlesi değildir.

1. Çözüm: İsim cümlesinde yüklem, fiil değil; isim soylu bir sözcük/sözcük grubu olur ve genellikle “-dır/-dir” ek-fiiliyle (ya da ek-fiil düşmüş hâliyle) kurulur. Olumsuz isim cümlelerinde ise olumsuzluk çoğunlukla “değil” sözcüğüyle sağlanır. seçeneğiC235nde yüklem “doğru değil” ifadesidir. “Doğru” isim soyludur; “değil” ile olumsuz yapılmıştır. Bu nedenle cümle hem isim cümlesidir hem de olumsuzdur. B seçeneğinde “doğru olmaz” yüklemi “olmak” fiiliyle kurulduğu için fiil cümlesidir (olumsuzluk da “-maz” ile verilmiştir). Bu yüzden istenen özellikleri karşılamaz. C seçeneğinde yüklem “gelmedi”dir; “gelmek” fiilinin olumsuz çekimidir. Fiil cümlesi olduğu için elenir. D seçeneğinde temel yüklem “söyledi”dir (fiil). İçinde “doğru olmadığını” yapısı geçse de bu, yan cümleciktir; cümlenin yüklemi fiil olduğu için isim cümlesi değildir.

Doğru cevap: D

İç içe birleşik cümlede bir cümle, başka bir cümlenin içinde genellikle "dedi, sordu, düşündü" gibi aktarma fiilleriyle yer alır; yani bir cümle, başka bir cümlenin öğesi (çoğunlukla nesnesi) olur. seçeneğiD198nde "Öğretmen... dedi." temel cümledir. Tırnak içindeki "Yarın deneme sınavı var." ise öğretmenin söylediği söz olup "dedi" fiilinin nesnesi görevindedir. Bu nedenle cümle yapısına göre iç içe birleşik cümledir. B seçeneği iki yüklem (çıktık, yürüdük) içerdiği için sıralı cümledir. C seçeneğinde "Ne kadar uğraşsa da" kısmı şart/bağlama anlamı katan yan cümleciktir; cümle, bağlaçla kurulan birleşik yapıdadır ancak iç içe birleşik değildir. D seçeneğinde "okursan" şart eki (-sa/-se) ile kurulan yan cümlecik vardır; bu da şartlı birleşik cümledir, iç içe birleşik değildir.

1. Çözüm: İç içe birleşik cümlede bir cümle, başka bir cümlenin içinde genellikle "dedi, sordu, düşündü" gibi aktarma fiilleriyle yer alır; yani bir cümle, başka bir cümlenin öğesi (çoğunlukla nesnesi) olur. seçeneğiD198nde "Öğretmen... dedi." temel cümledir. Tırnak içindeki "Yarın deneme sınavı var." ise öğretmenin söylediği söz olup "dedi" fiilinin nesnesi görevindedir. Bu nedenle cümle yapısına göre iç içe birleşik cümledir. B seçeneği iki yüklem (çıktık, yürüdük) içerdiği için sıralı cümledir. C seçeneğinde "Ne kadar uğraşsa da" kısmı şart/bağlama anlamı katan yan cümleciktir; cümle, bağlaçla kurulan birleşik yapıdadır ancak iç içe birleşik değildir. D seçeneğinde "okursan" şart eki (-sa/-se) ile kurulan yan cümlecik vardır; bu da şartlı birleşik cümledir, iç içe birleşik değildir.