8. Sınıf Türkçe

8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Cümle Çeşitleri konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

8. Sınıf Cümle Çeşitleri Testleri

8. sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri testleri; yüklemin türüne, yüklemin yerine ve anlamına göre cümleleri sınıflandırmayı pekiştirir. Bir cümleyi doğru tanımak için önce yüklemi belirlemek, sonra cümlenin kuruluşunu ve anlamını incelemek gerekir.

Yüklemin Türüne ve Yerine Göre

Yüklemi fiil olan cümleler fiil, isim olan cümleler isim cümlesidir. Yüklemi sonda bulunan cümleler kurallı, sonda bulunmayanlar devrik cümle olarak adlandırılır. Eksiltili cümlelerde yargı tamamlanmamış olabilir.

Anlamına Göre Cümleler

Olumlu, olumsuz, soru, ünlem ve emir cümleleri anlam ve yapı özellikleriyle ayırt edilir. Olumsuzluk eki veya sözcüğü bulunmayan her cümle olumlu olmayabilir; cümlenin verdiği yargı mutlaka değerlendirilmelidir.

8. Test

8. Sınıf Türkçe Cümle Çeşitleri Testleri

Cümle Çeşitleri konusu 8. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre “içinde yan cümlecik bulunan birleşik cümle”dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Birleşik cümlede en az bir yan cümlecik bulunur. Yan cümlecik; fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da “ki”li yapı gibi bir unsurla temel cümleye bağlanır. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; ancak cümlede yan cümlecik oluşturacak ayrı bir yargı (yüklemli yan cümle) yoktur. Bu tür yapılar 8. Sınıf’de genellikle “sıralı/bağlı” değil, tek yargılı basit cümle kapsamında değerlendirilir. seçeneğiD400nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, çekimli fiil içerdiği için yan cümle niteliğindedir ve temel cümle “onu ikna edemedim” yargısına bağlanmıştır. Bu nedenle cümle, içinde yan cümlecik bulunan birleşik cümledir. C seçeneğinde iki ayrı yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Noktalı virgülle ayrıldığı için sıralı cümledir, birleşik cümle değildir. D seçeneğinde iki yargı “fakat” bağlacıyla bağlanmıştır: “Bu kitabı alacağım” ve “bugün vaktim yok.” Bu nedenle bağlı cümledir, birleşik cümle değildir.

  1. Çözüm: Birleşik cümlede en az bir yan cümlecik bulunur. Yan cümlecik; fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da “ki”li yapı gibi bir unsurla temel cümleye bağlanır. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; ancak cümlede yan cümlecik oluşturacak ayrı bir yargı (yüklemli yan cümle) yoktur. Bu tür yapılar 8. Sınıf’de genellikle “sıralı/bağlı” değil, tek yargılı basit cümle kapsamında değerlendirilir. seçeneğiD400nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, çekimli fiil içerdiği için yan cümle niteliğindedir ve temel cümle “onu ikna edemedim” yargısına bağlanmıştır. Bu nedenle cümle, içinde yan cümlecik bulunan birleşik cümledir. C seçeneğinde iki ayrı yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Noktalı virgülle ayrıldığı için sıralı cümledir, birleşik cümle değildir. D seçeneğinde iki yargı “fakat” bağlacıyla bağlanmıştır: “Bu kitabı alacağım” ve “bugün vaktim yok.” Bu nedenle bağlı cümledir, birleşik cümle değildir.

Birleşik cümlede en az bir yan cümlecik bulunur. Yan cümlecik; fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da “ki”li yapı gibi bir unsurla temel cümleye bağlanır. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; ancak cümlede yan cümlecik oluşturacak ayrı bir yargı (yüklemli yan cümle) yoktur. Bu tür yapılar 8. Sınıf’de genellikle “sıralı/bağlı” değil, tek yargılı basit cümle kapsamında değerlendirilir. seçeneğiD403nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, çekimli fiil içerdiği için yan cümle niteliğindedir ve temel cümle “onu ikna edemedim” yargısına bağlanmıştır. Bu nedenle cümle, içinde yan cümlecik bulunan birleşik cümledir. C seçeneğinde iki ayrı yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Noktalı virgülle ayrıldığı için sıralı cümledir, birleşik cümle değildir. D seçeneğinde iki yargı “fakat” bağlacıyla bağlanmıştır: “Bu kitabı alacağım” ve “bugün vaktim yok.” Bu nedenle bağlı cümledir, birleşik cümle değildir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi **yapısına göre birleşik**, **yüklemin türüne göre fiil**, **anlamına göre olumsuz** cümledir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Aranan özellikler üç başlıkta toplanıyor: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: En az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmalıdır. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. 3) **Anlamına göre olumsuz cümle**: Yüklem olumsuzluk eki (-(m)a/-(m)e) ya da olumsuzluk bildiren yapı taşımalıdır. ** şıkkıA340:** “İstediğin kadar uğraş, bu kapı açılmıyor.” cümlesinde “İstediğin kadar” bölümü, “istemek” fiilinden türemiş **-dik** ekli yan cümlecik (fiilimsi/yan yargı) görevindedir; bu nedenle cümle **birleşik**tir. Yüklem “açılmıyor” çekimli fiildir; bu yüzden **fiil cümlesi**dir. Ayrıca “açıl-mı-yor” yapısında **-ma** olumsuzluk eki bulunduğundan cümle **olumsuz**dur. Üç koşulu da sağlar. **A şıkkı:** “Sınav bitince...” kısmı zarf-fiil içerdiği için birleşik olsa da yüklem “çıktı” **olumlu**dur; olumsuzluk şartını sağlamaz. **C şıkkı:** “koşman” isim-fiildir; ancak cümlenin yüklemi “değil” ile kurulduğundan **isim cümlesi**dir (fiil cümlesi değildir). Ayrıca yapıca birleşik sayılabilecek bir yan cümlecik olsa bile yüklem türü şartı tutmaz. **D şıkkı:** Yüklem “anlamadım” olumsuzdur ve fiildir; ancak cümlede fiilimsi/şart/ki’li bir yan cümlecik yoktur. “Ne söylediğini” bölümü isim tamlaması içinde yer alan bir adlaşmış yapı olarak nesne görevindedir; cümle yapıca **basit** kabul edilir. Bu yüzden birleşik olma şartını sağlamaz.

  1. Çözüm: Aranan özellikler üç başlıkta toplanıyor: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: En az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmalıdır. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. 3) **Anlamına göre olumsuz cümle**: Yüklem olumsuzluk eki (-(m)a/-(m)e) ya da olumsuzluk bildiren yapı taşımalıdır. ** şıkkıA340:** “İstediğin kadar uğraş, bu kapı açılmıyor.” cümlesinde “İstediğin kadar” bölümü, “istemek” fiilinden türemiş **-dik** ekli yan cümlecik (fiilimsi/yan yargı) görevindedir; bu nedenle cümle **birleşik**tir. Yüklem “açılmıyor” çekimli fiildir; bu yüzden **fiil cümlesi**dir. Ayrıca “açıl-mı-yor” yapısında **-ma** olumsuzluk eki bulunduğundan cümle **olumsuz**dur. Üç koşulu da sağlar. **A şıkkı:** “Sınav bitince...” kısmı zarf-fiil içerdiği için birleşik olsa da yüklem “çıktı” **olumlu**dur; olumsuzluk şartını sağlamaz. **C şıkkı:** “koşman” isim-fiildir; ancak cümlenin yüklemi “değil” ile kurulduğundan **isim cümlesi**dir (fiil cümlesi değildir). Ayrıca yapıca birleşik sayılabilecek bir yan cümlecik olsa bile yüklem türü şartı tutmaz. **D şıkkı:** Yüklem “anlamadım” olumsuzdur ve fiildir; ancak cümlede fiilimsi/şart/ki’li bir yan cümlecik yoktur. “Ne söylediğini” bölümü isim tamlaması içinde yer alan bir adlaşmış yapı olarak nesne görevindedir; cümle yapıca **basit** kabul edilir. Bu yüzden birleşik olma şartını sağlamaz.

Aranan özellikler üç başlıkta toplanıyor: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: En az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmalıdır. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. 3) **Anlamına göre olumsuz cümle**: Yüklem olumsuzluk eki (-(m)a/-(m)e) ya da olumsuzluk bildiren yapı taşımalıdır. ** şıkkıA343:** “İstediğin kadar uğraş, bu kapı açılmıyor.” cümlesinde “İstediğin kadar” bölümü, “istemek” fiilinden türemiş **-dik** ekli yan cümlecik (fiilimsi/yan yargı) görevindedir; bu nedenle cümle **birleşik**tir. Yüklem “açılmıyor” çekimli fiildir; bu yüzden **fiil cümlesi**dir. Ayrıca “açıl-mı-yor” yapısında **-ma** olumsuzluk eki bulunduğundan cümle **olumsuz**dur. Üç koşulu da sağlar. **A şıkkı:** “Sınav bitince...” kısmı zarf-fiil içerdiği için birleşik olsa da yüklem “çıktı” **olumlu**dur; olumsuzluk şartını sağlamaz. **C şıkkı:** “koşman” isim-fiildir; ancak cümlenin yüklemi “değil” ile kurulduğundan **isim cümlesi**dir (fiil cümlesi değildir). Ayrıca yapıca birleşik sayılabilecek bir yan cümlecik olsa bile yüklem türü şartı tutmaz. **D şıkkı:** Yüklem “anlamadım” olumsuzdur ve fiildir; ancak cümlede fiilimsi/şart/ki’li bir yan cümlecik yoktur. “Ne söylediğini” bölümü isim tamlaması içinde yer alan bir adlaşmış yapı olarak nesne görevindedir; cümle yapıca **basit** kabul edilir. Bu yüzden birleşik olma şartını sağlamaz.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre **içinde yan cümlecik bulunan (birleşik) bir cümledir**?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Cümleler yapısına göre; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle olarak incelenir. Birleşik cümlede **yan cümlecik** bulunur. Yan cümlecik çoğu zaman fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da şart/ki’li yapıyla kurulabilir. A seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Bu konuyu bugün bitiririz” ve “yarın da tekrar yaparız.” Noktalı virgülle ayrıldığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik yoktur. B seçeneğinde “gidip” zarf-fiil gibi görünse de cümlenin temel yargısı “taradık” fiilidir; “gidip” ise aynı özneye bağlı eylemleri art arda getirir ve cümlede ayrı bir yan cümlecik-yargı oluşturmaz. Bu yapı 8. Sınıf düzeyinde genellikle **tek yargılı (basit) cümle** kabul edilir. seçeneğiB696nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, “bulamadım” yargısına bağlı bir yan cümleciktir. Burada “uğraştıysam” şart/koşul eki (-sa/-se) ile kurulan yan cümlecik olup temel yargı “sorunun çözümünü bulamadım”dır. Bu nedenle cümle **birleşik cümledir**. D seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Virgülle bağlandığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik içermez. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

  1. Çözüm: Cümleler yapısına göre; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle olarak incelenir. Birleşik cümlede **yan cümlecik** bulunur. Yan cümlecik çoğu zaman fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da şart/ki’li yapıyla kurulabilir. A seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Bu konuyu bugün bitiririz” ve “yarın da tekrar yaparız.” Noktalı virgülle ayrıldığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik yoktur. B seçeneğinde “gidip” zarf-fiil gibi görünse de cümlenin temel yargısı “taradık” fiilidir; “gidip” ise aynı özneye bağlı eylemleri art arda getirir ve cümlede ayrı bir yan cümlecik-yargı oluşturmaz. Bu yapı 8. Sınıf düzeyinde genellikle **tek yargılı (basit) cümle** kabul edilir. seçeneğiB696nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, “bulamadım” yargısına bağlı bir yan cümleciktir. Burada “uğraştıysam” şart/koşul eki (-sa/-se) ile kurulan yan cümlecik olup temel yargı “sorunun çözümünü bulamadım”dır. Bu nedenle cümle **birleşik cümledir**. D seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Virgülle bağlandığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik içermez. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

Cümleler yapısına göre; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle olarak incelenir. Birleşik cümlede **yan cümlecik** bulunur. Yan cümlecik çoğu zaman fiilimsiyle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da şart/ki’li yapıyla kurulabilir. A seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Bu konuyu bugün bitiririz” ve “yarın da tekrar yaparız.” Noktalı virgülle ayrıldığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik yoktur. B seçeneğinde “gidip” zarf-fiil gibi görünse de cümlenin temel yargısı “taradık” fiilidir; “gidip” ise aynı özneye bağlı eylemleri art arda getirir ve cümlede ayrı bir yan cümlecik-yargı oluşturmaz. Bu yapı 8. Sınıf düzeyinde genellikle **tek yargılı (basit) cümle** kabul edilir. seçeneğiB699nde “Ne kadar uğraştıysam da” bölümü, “bulamadım” yargısına bağlı bir yan cümleciktir. Burada “uğraştıysam” şart/koşul eki (-sa/-se) ile kurulan yan cümlecik olup temel yargı “sorunun çözümünü bulamadım”dır. Bu nedenle cümle **birleşik cümledir**. D seçeneğinde iki bağımsız yargı vardır: “Hava soğudu” ve “herkes montunu giydi.” Virgülle bağlandığı için bu cümle **sıralı cümledir**, yan cümlecik içermez. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi **yapısına göre birleşik**, **yüklemin türüne göre fiil cümlesi** ve **anlamına göre olumsuz**dur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Önce istenen üç özelliği tek tek arayalım: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: Cümlede en az bir tane yan cümlecik (fiilimsiyle ya da "ki"li yapı vb.) bulunmalıdır. Dört seçenekte de "aradığını" sözcüğü **isim-fiil eki (-dık)** almış bir yan cümlecik kurar. Bu nedenle seçeneklerin hepsi yapıca **birleşik cümledir**. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. "bilmiyordum / biliyordum / bilmez miydim / bilmeliydim" ifadelerinin hepsi çekimli fiildir. Bu nedenle seçeneklerin hepsi **fiil cümlesidir**. 3) **Anlamına göre olumsuz**: Cümlenin anlamca olumsuz olması gerekir. - **A)** "Bilmiyordum" yükleminde **-ma/-me olumsuzluk eki** vardır: bil-mi-yor-du-m. Cümle anlamca olumsuzdur. - **B)** "Biliyordum" olumludur. - **C)** "Bilmez miydim?" soru biçimindedir; ayrıca Türkçede bu yapı çoğunlukla **retorik soru** olup anlamca "Elbette bilirdim" (olumlu) anlamı taşır, olumsuz değildir. - **D)** "Bilmeliydim" gereklilik (zorunluluk) bildirir; olumsuzluk içermez. Bu nedenle üç koşulu da kesin olarak sağlayan tek seçenek **A**’dır.

  1. Çözüm: Önce istenen üç özelliği tek tek arayalım: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: Cümlede en az bir tane yan cümlecik (fiilimsiyle ya da "ki"li yapı vb.) bulunmalıdır. Dört seçenekte de "aradığını" sözcüğü **isim-fiil eki (-dık)** almış bir yan cümlecik kurar. Bu nedenle seçeneklerin hepsi yapıca **birleşik cümledir**. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. "bilmiyordum / biliyordum / bilmez miydim / bilmeliydim" ifadelerinin hepsi çekimli fiildir. Bu nedenle seçeneklerin hepsi **fiil cümlesidir**. 3) **Anlamına göre olumsuz**: Cümlenin anlamca olumsuz olması gerekir. - **A)** "Bilmiyordum" yükleminde **-ma/-me olumsuzluk eki** vardır: bil-mi-yor-du-m. Cümle anlamca olumsuzdur. - **B)** "Biliyordum" olumludur. - **C)** "Bilmez miydim?" soru biçimindedir; ayrıca Türkçede bu yapı çoğunlukla **retorik soru** olup anlamca "Elbette bilirdim" (olumlu) anlamı taşır, olumsuz değildir. - **D)** "Bilmeliydim" gereklilik (zorunluluk) bildirir; olumsuzluk içermez. Bu nedenle üç koşulu da kesin olarak sağlayan tek seçenek **A**’dır.

Önce istenen üç özelliği tek tek arayalım: 1) **Yapısına göre birleşik cümle**: Cümlede en az bir tane yan cümlecik (fiilimsiyle ya da "ki"li yapı vb.) bulunmalıdır. Dört seçenekte de "aradığını" sözcüğü **isim-fiil eki (-dık)** almış bir yan cümlecik kurar. Bu nedenle seçeneklerin hepsi yapıca **birleşik cümledir**. 2) **Yüklemin türüne göre fiil cümlesi**: Yüklem çekimli fiil olmalıdır. "bilmiyordum / biliyordum / bilmez miydim / bilmeliydim" ifadelerinin hepsi çekimli fiildir. Bu nedenle seçeneklerin hepsi **fiil cümlesidir**. 3) **Anlamına göre olumsuz**: Cümlenin anlamca olumsuz olması gerekir. - **A)** "Bilmiyordum" yükleminde **-ma/-me olumsuzluk eki** vardır: bil-mi-yor-du-m. Cümle anlamca olumsuzdur. - **B)** "Biliyordum" olumludur. - **C)** "Bilmez miydim?" soru biçimindedir; ayrıca Türkçede bu yapı çoğunlukla **retorik soru** olup anlamca "Elbette bilirdim" (olumlu) anlamı taşır, olumsuz değildir. - **D)** "Bilmeliydim" gereklilik (zorunluluk) bildirir; olumsuzluk içermez. Bu nedenle üç koşulu da kesin olarak sağlayan tek seçenek **A**’dır.

5. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre **birleşik cümledir** (içinde birden fazla yargı vardır)?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Birleşik cümlede **birden fazla yargı** bulunur; genellikle **fiilimsi** (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da **ki'li / şartlı** yapılarla yan cümlecik kurulur. A şıkkı: “bitirelim” tek yüklemdir; başka yargı yoktur. **Basit cümledir**. B şıkkı: “kaldı” ve “çalışmıyor” olmak üzere iki yüklem vardır; iki bağımsız cümle “;” ile bağlanmıştır. Bu, **sıralı cümledir**, birleşik değildir. şıkkıD390: “uğraştıysa” yüklemli bir yan cümleciktir ve “çözemedi” temel cümlenin yüklemidir. “-ysa” ekiyle kurulan yapı **şartlı birleşik cümle** oluşturur; dolayısıyla **birleşik cümledir**. D şıkkı: “çıktı” tek yüklemdir. “toplayıp” zarf-fiil gibi görünse de burada ikinci bir yargı yüklemleşmemiştir; cümle temel yargı olarak tek yükleme dayanır. **Basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

  1. Çözüm: Birleşik cümlede **birden fazla yargı** bulunur; genellikle **fiilimsi** (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da **ki'li / şartlı** yapılarla yan cümlecik kurulur. A şıkkı: “bitirelim” tek yüklemdir; başka yargı yoktur. **Basit cümledir**. B şıkkı: “kaldı” ve “çalışmıyor” olmak üzere iki yüklem vardır; iki bağımsız cümle “;” ile bağlanmıştır. Bu, **sıralı cümledir**, birleşik değildir. şıkkıD390: “uğraştıysa” yüklemli bir yan cümleciktir ve “çözemedi” temel cümlenin yüklemidir. “-ysa” ekiyle kurulan yapı **şartlı birleşik cümle** oluşturur; dolayısıyla **birleşik cümledir**. D şıkkı: “çıktı” tek yüklemdir. “toplayıp” zarf-fiil gibi görünse de burada ikinci bir yargı yüklemleşmemiştir; cümle temel yargı olarak tek yükleme dayanır. **Basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

Birleşik cümlede **birden fazla yargı** bulunur; genellikle **fiilimsi** (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da **ki'li / şartlı** yapılarla yan cümlecik kurulur. A şıkkı: “bitirelim” tek yüklemdir; başka yargı yoktur. **Basit cümledir**. B şıkkı: “kaldı” ve “çalışmıyor” olmak üzere iki yüklem vardır; iki bağımsız cümle “;” ile bağlanmıştır. Bu, **sıralı cümledir**, birleşik değildir. şıkkıD393: “uğraştıysa” yüklemli bir yan cümleciktir ve “çözemedi” temel cümlenin yüklemidir. “-ysa” ekiyle kurulan yapı **şartlı birleşik cümle** oluşturur; dolayısıyla **birleşik cümledir**. D şıkkı: “çıktı” tek yüklemdir. “toplayıp” zarf-fiil gibi görünse de burada ikinci bir yargı yüklemleşmemiştir; cümle temel yargı olarak tek yükleme dayanır. **Basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi **yapısına göre** diğerlerinden farklıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Önce cümleleri **yapısına göre** incelemeliyiz: Basit cümlede tek yüklem vardır ve yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmaz. Birleşik cümlede ise bir ana cümleye bağlı en az bir yan cümlecik bulunur. A seçeneğinde “buluşup” sözcüğü **zarf-fiil**dir (-up). Bu fiilimsi, cümleye yan anlam katar ve cümleyi **girişik birleşik cümle** yapar. Yüklem “yürüdü”dür. B seçeneğinde “Kapıyı açınca” bölümü **zarf-fiil** eki (-ınca) almıştır. Bu da yan cümlecik oluşturur; cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem “duyduk”tur. C seçeneğinde “uğraştıysa” yapısı **şart eki** (-sa) ile kurulmuştur. “... da bulamadı” ana cümlesine bağlı bir şart anlamı vardır; bu nedenle cümle **şartlı birleşik cümle**dir. Yüklem “bulamadı”dır. seçeneğiA733nde tek yüklem “konuşacağız”dır ve cümlede fiilimsi ya da şart/ki’li yan cümlecik yoktur. Bu yüzden D, **basit cümle**dir. Diğer üçü birleşik, D ise basit olduğu için doğru cevap **D**’dir.

  1. Çözüm: Önce cümleleri **yapısına göre** incelemeliyiz: Basit cümlede tek yüklem vardır ve yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmaz. Birleşik cümlede ise bir ana cümleye bağlı en az bir yan cümlecik bulunur. A seçeneğinde “buluşup” sözcüğü **zarf-fiil**dir (-up). Bu fiilimsi, cümleye yan anlam katar ve cümleyi **girişik birleşik cümle** yapar. Yüklem “yürüdü”dür. B seçeneğinde “Kapıyı açınca” bölümü **zarf-fiil** eki (-ınca) almıştır. Bu da yan cümlecik oluşturur; cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem “duyduk”tur. C seçeneğinde “uğraştıysa” yapısı **şart eki** (-sa) ile kurulmuştur. “... da bulamadı” ana cümlesine bağlı bir şart anlamı vardır; bu nedenle cümle **şartlı birleşik cümle**dir. Yüklem “bulamadı”dır. seçeneğiA733nde tek yüklem “konuşacağız”dır ve cümlede fiilimsi ya da şart/ki’li yan cümlecik yoktur. Bu yüzden D, **basit cümle**dir. Diğer üçü birleşik, D ise basit olduğu için doğru cevap **D**’dir.

Önce cümleleri **yapısına göre** incelemeliyiz: Basit cümlede tek yüklem vardır ve yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmaz. Birleşik cümlede ise bir ana cümleye bağlı en az bir yan cümlecik bulunur. A seçeneğinde “buluşup” sözcüğü **zarf-fiil**dir (-up). Bu fiilimsi, cümleye yan anlam katar ve cümleyi **girişik birleşik cümle** yapar. Yüklem “yürüdü”dür. B seçeneğinde “Kapıyı açınca” bölümü **zarf-fiil** eki (-ınca) almıştır. Bu da yan cümlecik oluşturur; cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem “duyduk”tur. C seçeneğinde “uğraştıysa” yapısı **şart eki** (-sa) ile kurulmuştur. “... da bulamadı” ana cümlesine bağlı bir şart anlamı vardır; bu nedenle cümle **şartlı birleşik cümle**dir. Yüklem “bulamadı”dır. seçeneğiA736nde tek yüklem “konuşacağız”dır ve cümlede fiilimsi ya da şart/ki’li yan cümlecik yoktur. Bu yüzden D, **basit cümle**dir. Diğer üçü birleşik, D ise basit olduğu için doğru cevap **D**’dir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi **yapısına göre birleşik**, **anlamına göre koşul (şart)** cümlesidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Koşul (şart) cümlelerinde bir işin gerçekleşmesi, başka bir şarta bağlanır. Türkçede bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle kurulur: “gelirsen” gibi. seçeneğiB148nde “Yarın erken gelirsen” bölümü şart bildirir; “birlikte kütüphaneye gideriz” yargısının gerçekleşmesi bu şarta bağlanmıştır. Ayrıca cümlede iki yargı bulunduğu için yapısına göre birleşik cümledir. B seçeneği “gidelim” ifadesiyle öneri/istek anlamı taşır; koşul anlamı yoktur. C seçeneğinde “-ince” eki zaman anlamı verir (gelince = geldiğinde). Bu, koşul değil zaman ilişkisi kurar. D seçeneğinde “-e rağmen” karşıtlık bildirir; koşul (şart) anlamı yoktur.

  1. Çözüm: Koşul (şart) cümlelerinde bir işin gerçekleşmesi, başka bir şarta bağlanır. Türkçede bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle kurulur: “gelirsen” gibi. seçeneğiB148nde “Yarın erken gelirsen” bölümü şart bildirir; “birlikte kütüphaneye gideriz” yargısının gerçekleşmesi bu şarta bağlanmıştır. Ayrıca cümlede iki yargı bulunduğu için yapısına göre birleşik cümledir. B seçeneği “gidelim” ifadesiyle öneri/istek anlamı taşır; koşul anlamı yoktur. C seçeneğinde “-ince” eki zaman anlamı verir (gelince = geldiğinde). Bu, koşul değil zaman ilişkisi kurar. D seçeneğinde “-e rağmen” karşıtlık bildirir; koşul (şart) anlamı yoktur.

Koşul (şart) cümlelerinde bir işin gerçekleşmesi, başka bir şarta bağlanır. Türkçede bu anlam çoğunlukla “-se/-sa” ekiyle kurulur: “gelirsen” gibi. seçeneğiB151nde “Yarın erken gelirsen” bölümü şart bildirir; “birlikte kütüphaneye gideriz” yargısının gerçekleşmesi bu şarta bağlanmıştır. Ayrıca cümlede iki yargı bulunduğu için yapısına göre birleşik cümledir. B seçeneği “gidelim” ifadesiyle öneri/istek anlamı taşır; koşul anlamı yoktur. C seçeneğinde “-ince” eki zaman anlamı verir (gelince = geldiğinde). Bu, koşul değil zaman ilişkisi kurar. D seçeneğinde “-e rağmen” karşıtlık bildirir; koşul (şart) anlamı yoktur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yükleminin türüne göre **isim cümlesi** olup ayrıca yapısına göre **birleşik** bir cümledir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

seçeneğiCnde yüklem “büyük bir hatadır” ifadesidir. Yüklem, fiil değil “hata” isim soylu bir sözcük/isim grubu üzerine kurulduğu ve ek-fiil (-dır) aldığı için cümle **isim cümlesidir**. Ayrıca cümlenin başındaki “Bu kadar emek verdikten sonra vazgeçmek” bölümü, isim-fiil (-mek) ile kurulmuş bir yan cümlecik (fiilimsi grubu) niteliği taşır. Fiilimsi bulunan cümleler yapısına göre **birleşik cümle** sayılır. Dolayısıyla seçeneğiC423 hem **isim cümlesi** hem de **birleşik cümledir**. B seçeneği “ulaşamadım” yüklemiyle **fiil cümlesidir** ve “ama” ile bağlandığı için **bağlı cümle** özelliği gösterir. C seçeneği “çıktı” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “bitince” zarf-fiili bulunduğundan yapısına göre birleşik olsa da isim cümlesi değildir. D seçeneği “ikna edemedi” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “uğraşsa da” şart/bağlama anlamlı yan cümlecik içerdiği için birleşik olabilir ancak isim cümlesi değildir.

  1. Çözüm: seçeneğiCnde yüklem “büyük bir hatadır” ifadesidir. Yüklem, fiil değil “hata” isim soylu bir sözcük/isim grubu üzerine kurulduğu ve ek-fiil (-dır) aldığı için cümle **isim cümlesidir**. Ayrıca cümlenin başındaki “Bu kadar emek verdikten sonra vazgeçmek” bölümü, isim-fiil (-mek) ile kurulmuş bir yan cümlecik (fiilimsi grubu) niteliği taşır. Fiilimsi bulunan cümleler yapısına göre **birleşik cümle** sayılır. Dolayısıyla seçeneğiC423 hem **isim cümlesi** hem de **birleşik cümledir**. B seçeneği “ulaşamadım” yüklemiyle **fiil cümlesidir** ve “ama” ile bağlandığı için **bağlı cümle** özelliği gösterir. C seçeneği “çıktı” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “bitince” zarf-fiili bulunduğundan yapısına göre birleşik olsa da isim cümlesi değildir. D seçeneği “ikna edemedi” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “uğraşsa da” şart/bağlama anlamlı yan cümlecik içerdiği için birleşik olabilir ancak isim cümlesi değildir.

seçeneğiC3nde yüklem “büyük bir hatadır” ifadesidir. Yüklem, fiil değil “hata” isim soylu bir sözcük/isim grubu üzerine kurulduğu ve ek-fiil (-dır) aldığı için cümle **isim cümlesidir**. Ayrıca cümlenin başındaki “Bu kadar emek verdikten sonra vazgeçmek” bölümü, isim-fiil (-mek) ile kurulmuş bir yan cümlecik (fiilimsi grubu) niteliği taşır. Fiilimsi bulunan cümleler yapısına göre **birleşik cümle** sayılır. Dolayısıyla seçeneğiC426 hem **isim cümlesi** hem de **birleşik cümledir**. B seçeneği “ulaşamadım” yüklemiyle **fiil cümlesidir** ve “ama” ile bağlandığı için **bağlı cümle** özelliği gösterir. C seçeneği “çıktı” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “bitince” zarf-fiili bulunduğundan yapısına göre birleşik olsa da isim cümlesi değildir. D seçeneği “ikna edemedi” yüklemiyle **fiil cümlesidir**; “uğraşsa da” şart/bağlama anlamlı yan cümlecik içerdiği için birleşik olabilir ancak isim cümlesi değildir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapı bakımından “iç içe birleşik cümle”dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İç içe birleşik cümlede, bir cümlenin içinde başka bir cümle (çoğunlukla birinin sözünü aktaran yan cümle) yer alır; bu yan cümle genellikle “dedi, söyledi, sandı, düşündü” gibi fiillerin nesnesi olur. seçeneğiD202nde “(toplantıda olduğumu)” bölümü, “ben toplantıda olduğum” yargısını taşıyan bir yan cümledir ve “söyledim” fiilinin nesnesi olarak ana cümlenin içinde yer alır. Bu nedenle cümle iç içe birleşik cümledir. B seçeneğinde “Yağmur başlayınca” zarf-fiil (-ınca) ile kurulmuş bir yan cümlecik vardır; bu yapı iç içe birleşik değil, zarf-fiilli (girişik) birleşik cümle özelliği gösterir. C seçeneğinde iki bağımsız yargı “;” ile bağlanmıştır: “Sınava iyi hazırlandım” ve “kendime güveniyorum.” Bu, sıralı cümledir. D seçeneğinde “Kitabı bitirince” yine zarf-fiil (-ince) ile kurulmuş bir yan cümleciktir; iç içe birleşik cümle değildir.

  1. Çözüm: İç içe birleşik cümlede, bir cümlenin içinde başka bir cümle (çoğunlukla birinin sözünü aktaran yan cümle) yer alır; bu yan cümle genellikle “dedi, söyledi, sandı, düşündü” gibi fiillerin nesnesi olur. seçeneğiD202nde “(toplantıda olduğumu)” bölümü, “ben toplantıda olduğum” yargısını taşıyan bir yan cümledir ve “söyledim” fiilinin nesnesi olarak ana cümlenin içinde yer alır. Bu nedenle cümle iç içe birleşik cümledir. B seçeneğinde “Yağmur başlayınca” zarf-fiil (-ınca) ile kurulmuş bir yan cümlecik vardır; bu yapı iç içe birleşik değil, zarf-fiilli (girişik) birleşik cümle özelliği gösterir. C seçeneğinde iki bağımsız yargı “;” ile bağlanmıştır: “Sınava iyi hazırlandım” ve “kendime güveniyorum.” Bu, sıralı cümledir. D seçeneğinde “Kitabı bitirince” yine zarf-fiil (-ince) ile kurulmuş bir yan cümleciktir; iç içe birleşik cümle değildir.

İç içe birleşik cümlede, bir cümlenin içinde başka bir cümle (çoğunlukla birinin sözünü aktaran yan cümle) yer alır; bu yan cümle genellikle “dedi, söyledi, sandı, düşündü” gibi fiillerin nesnesi olur. seçeneğiD205nde “(toplantıda olduğumu)” bölümü, “ben toplantıda olduğum” yargısını taşıyan bir yan cümledir ve “söyledim” fiilinin nesnesi olarak ana cümlenin içinde yer alır. Bu nedenle cümle iç içe birleşik cümledir. B seçeneğinde “Yağmur başlayınca” zarf-fiil (-ınca) ile kurulmuş bir yan cümlecik vardır; bu yapı iç içe birleşik değil, zarf-fiilli (girişik) birleşik cümle özelliği gösterir. C seçeneğinde iki bağımsız yargı “;” ile bağlanmıştır: “Sınava iyi hazırlandım” ve “kendime güveniyorum.” Bu, sıralı cümledir. D seçeneğinde “Kitabı bitirince” yine zarf-fiil (-ince) ile kurulmuş bir yan cümleciktir; iç içe birleşik cümle değildir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre "girişik (fiilimsi bulunan) birleşik cümle"dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Girişik birleşik cümlede fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunur; fiilimsi, cümleye yan anlam/yan yargı katar ancak yüklem olmaz. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; fakat cümlede fiilimsi dışında iki çekimli fiil de vardır (“gidip” fiilimsi, “tamamladım” çekimli fiil). Bu yapı, 8. Sınıf sınıflandırmasında genellikle fiilimsiyle kurulan bir yan cümlecik içerse de soruda aranan net ve doğrudan “fiilimsiyle kurulmuş yan cümle”yi temel alan örnek değildir; ayrıca “gidip” daha çok bağ-fiil gibi kullanılıp tek yargıyı destekler. B seçeneğinde “uğraşsam” şart kipli çekimli fiildir; “da” bağlacıyla karşıtlık kurulmuştur. Fiilimsi yoktur. Bu nedenle girişik birleşik değil, şart anlamı taşıyan birleşik yapıdadır. seçeneğiA726nde “aradığını” sözcüğü “ara-” fiilinden türemiş isim-fiil ekli bir fiilimsidir (-dık ekiyle adlaşmış fiilimsi). “Beni aradığını” ifadesi yan cümlecik oluşturur; asıl cümlenin yüklemi “döndüm”dür. Fiilimsi bulunduğu için bu cümle yapısına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde iki ayrı çekimli fiil (“soğudu”, “döndük”) virgülle bağlanmıştır; bu, sıralı cümledir. Fiilimsi bulunmadığından girişik birleşik değildir. Sonuç: Fiilimsiyle yan cümlecik taşıyan ve yüklemi “döndüm” olan seçeneğiA1225 girişik birleşik cümledir.

  1. Çözüm: Girişik birleşik cümlede fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunur; fiilimsi, cümleye yan anlam/yan yargı katar ancak yüklem olmaz. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; fakat cümlede fiilimsi dışında iki çekimli fiil de vardır (“gidip” fiilimsi, “tamamladım” çekimli fiil). Bu yapı, 8. Sınıf sınıflandırmasında genellikle fiilimsiyle kurulan bir yan cümlecik içerse de soruda aranan net ve doğrudan “fiilimsiyle kurulmuş yan cümle”yi temel alan örnek değildir; ayrıca “gidip” daha çok bağ-fiil gibi kullanılıp tek yargıyı destekler. B seçeneğinde “uğraşsam” şart kipli çekimli fiildir; “da” bağlacıyla karşıtlık kurulmuştur. Fiilimsi yoktur. Bu nedenle girişik birleşik değil, şart anlamı taşıyan birleşik yapıdadır. seçeneğiA726nde “aradığını” sözcüğü “ara-” fiilinden türemiş isim-fiil ekli bir fiilimsidir (-dık ekiyle adlaşmış fiilimsi). “Beni aradığını” ifadesi yan cümlecik oluşturur; asıl cümlenin yüklemi “döndüm”dür. Fiilimsi bulunduğu için bu cümle yapısına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde iki ayrı çekimli fiil (“soğudu”, “döndük”) virgülle bağlanmıştır; bu, sıralı cümledir. Fiilimsi bulunmadığından girişik birleşik değildir. Sonuç: Fiilimsiyle yan cümlecik taşıyan ve yüklemi “döndüm” olan seçeneğiA1225 girişik birleşik cümledir.

Girişik birleşik cümlede fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunur; fiilimsi, cümleye yan anlam/yan yargı katar ancak yüklem olmaz. A seçeneğinde “gidip” zarf-fiildir; fakat cümlede fiilimsi dışında iki çekimli fiil de vardır (“gidip” fiilimsi, “tamamladım” çekimli fiil). Bu yapı, 8. Sınıf sınıflandırmasında genellikle fiilimsiyle kurulan bir yan cümlecik içerse de soruda aranan net ve doğrudan “fiilimsiyle kurulmuş yan cümle”yi temel alan örnek değildir; ayrıca “gidip” daha çok bağ-fiil gibi kullanılıp tek yargıyı destekler. B seçeneğinde “uğraşsam” şart kipli çekimli fiildir; “da” bağlacıyla karşıtlık kurulmuştur. Fiilimsi yoktur. Bu nedenle girişik birleşik değil, şart anlamı taşıyan birleşik yapıdadır. seçeneğiA729nde “aradığını” sözcüğü “ara-” fiilinden türemiş isim-fiil ekli bir fiilimsidir (-dık ekiyle adlaşmış fiilimsi). “Beni aradığını” ifadesi yan cümlecik oluşturur; asıl cümlenin yüklemi “döndüm”dür. Fiilimsi bulunduğu için bu cümle yapısına göre girişik birleşik cümledir. D seçeneğinde iki ayrı çekimli fiil (“soğudu”, “döndük”) virgülle bağlanmıştır; bu, sıralı cümledir. Fiilimsi bulunmadığından girişik birleşik değildir. Sonuç: Fiilimsiyle yan cümlecik taşıyan ve yüklemi “döndüm” olan seçeneğiA1228 girişik birleşik cümledir.

Cümle Çeşitleri Testleri Hakkında Sık Sorulanlar

Kurallı cümle nedir?

Yüklemi cümlenin sonunda bulunan cümleye kurallı cümle denir.

Fiil cümlesi ile isim cümlesi nasıl ayırt edilir?

Yüklemin türüne bakılır; yüklem çekimli fiilse fiil, isim veya isim soylu sözcükse isim cümlesidir.

Olumsuz cümle nasıl belirlenir?

Cümlenin yargısının gerçekleşmediği, -ma/-me eki veya değil, yok gibi ifadelerle bildirildiği cümleler olumsuzdur.