Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Çözünürlük Dengesini iyon dengesi ve ortak iyon etkisiyle öğren

Çözünürlük dengesi, az çözünen iyonik katıların suyla kurduğu dinamik dengeyi açıklar. Denge sabiti, ortak iyon, pH ve kompleks oluşumu gibi etkenler bir tuzun çözünme miktarını değiştirebilir.

Bu içerik; çözünürlük çarpımını, çökelme koşullarını, ortak iyon etkisini ve seçici çöktürme mantığını denge ilişkileri üzerinden anlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Çözünürlük dengesi ve çözünürlük çarpımı arasındaki ilişkiyi kurar.
  • İyon çarpımını kullanarak çökelme durumunu belirler.
  • Ortak iyon etkisini ve pH’ın çözünürlüğe etkisini açıklar.
  • Seçici çöktürme işlemlerini karşılaştırır.

Sık karıştırılan noktalar

Çözünürlük çarpımını çözünürlükle aynı sayısal büyüklük sanmak yanlıştır. Çözünürlük çarpımı iyon derişimlerinin uygun üslerle çarpımını ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce denge tepkimesini ve iyon katsayılarını yaz. Sonra iyon çarpımını hesaplayarak çözelti doymamış mı, doymuş mu veya çökelme eğiliminde mi karar ver. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

8. Test

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusu 8. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de CaF2(s) ⇌ Ca2+(aq) + 2F−(aq) için Ksp = 4,0×10^-11'dir. Saf suda CaF2'nin molar çözünürlüğü (s) yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s ve [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4 M. Doğru seçenek D124'dır.

  1. Çözüm: Çözünürlük s ise [Ca2+] = s ve [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4 M. Doğru seçenek D124'dır.

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s ve [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4 M. Doğru seçenek D127'dır.

2. SoruÇoktan Seçmeli

AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl−(aq) için Ksp = 1,8×10^-10. 0,10 M NaCl çözeltisinde AgCl'nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır? (Ortak iyon etkisi, s ≪ 0,10 varsayınız.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

0,10 M NaCl'de [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. Ksp = [Ag+][Cl−] ≈ s·0,10 ⇒ s = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M. Doğru cevap A'dır.

  1. Çözüm: 0,10 M NaCl'de [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. Ksp = [Ag+][Cl−] ≈ s·0,10 ⇒ s = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M. Doğru cevap A'dır.

0,10 M NaCl'de [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. Ksp = [Ag+][Cl−] ≈ s·0,10 ⇒ s = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M. Doğru cevap A'dır.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de BaSO4 için Ksp = 1,1×10^-10. 1,0×10^-5 M Ba2+ ve 1,0×10^-5 M SO4^2− içeren bir karışım için çökelme durumu nedir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

İyon çarpımı Q = [Ba2+][SO4^2−] = 10^-5·10^-5 = 10^-10'dur. Q (1,0×10^-10) < Ksp (1,1×10^-10) olduğundan çökelme olmaz. Sistem doymamıştır.

  1. Çözüm: İyon çarpımı Q = [Ba2+][SO4^2−] = 10^-5·10^-5 = 10^-10'dur. Q (1,0×10^-10) < Ksp (1,1×10^-10) olduğundan çökelme olmaz. Sistem doymamıştır.

İyon çarpımı Q = [Ba2+][SO4^2−] = 10^-5·10^-5 = 10^-10'dur. Q (1,0×10^-10) < Ksp (1,1×10^-10) olduğundan çökelme olmaz. Sistem doymamıştır.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzlardan hangisinin saf sudaki çözünürlüğü en büyüktür? (25°C) Ksp değerleri: AgCl = 1,8×10^-10, PbI2 = 7,9×10^-9, CaF2 = 4,0×10^-11, BaSO4 = 1,1×10^-10.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

PbI2 için Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(2s)^2 = 4s^3 olduğundan s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (7,9×10^-9/4)^(1/3) ≈ 1,3×10^-3 M. Diğerlerinde s ~ 10^-5–10^-4 mertebesindedir. En büyük çözünürlük PbI2'dir.

  1. Çözüm: PbI2 için Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(2s)^2 = 4s^3 olduğundan s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (7,9×10^-9/4)^(1/3) ≈ 1,3×10^-3 M. Diğerlerinde s ~ 10^-5–10^-4 mertebesindedir. En büyük çözünürlük PbI2'dir.

PbI2 için Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(2s)^2 = 4s^3 olduğundan s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (7,9×10^-9/4)^(1/3) ≈ 1,3×10^-3 M. Diğerlerinde s ~ 10^-5–10^-4 mertebesindedir. En büyük çözünürlük PbI2'dir.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl−(aq) için Ksp = 1,8×10^-10’dur. 0,10 M NaCl çözeltisine AgNO3 eklenerek AgCl çöktürülüyor. Çökelmenin yeni başladığı anda çözeltideki [Ag+] kaç M’dir? (Hacim değişimi ihmal)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−]=Ksp. [Cl−]≈0,10 M olduğundan [Ag+]=1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

  1. Çözüm: Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−]=Ksp. [Cl−]≈0,10 M olduğundan [Ag+]=1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−]=Ksp. [Cl−]≈0,10 M olduğundan [Ag+]=1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

6. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de CaF2(s) ⇌ Ca2+ + 2F− için Ksp = 3,9×10^-11’dir. 0,020 M NaF içeren çözeltide CaF2’nin molar çözünürlüğü (s) yaklaşık kaç M’dir? (s çok küçük kabul edilebilir)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Ksp = [Ca2+][F−]^2 = s(0,020)^2 (çünkü [F−]≈0,020). s = 3,9×10^-11 / 4,0×10^-4 ≈ 9,8×10^-8 M.

  1. Çözüm: Ksp = [Ca2+][F−]^2 = s(0,020)^2 (çünkü [F−]≈0,020). s = 3,9×10^-11 / 4,0×10^-4 ≈ 9,8×10^-8 M.

Ksp = [Ca2+][F−]^2 = s(0,020)^2 (çünkü [F−]≈0,020). s = 3,9×10^-11 / 4,0×10^-4 ≈ 9,8×10^-8 M.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de BaSO4(s) ⇌ Ba2+ + SO4^2− için Ksp = 1,1×10^-10’dur. 100 mL 1,0×10^-3 M BaCl2 ile 100 mL 1,0×10^-3 M Na2SO4 karıştırılıyor. Karışımda BaSO4 çökelir mi?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Karıştırma sonrası derişimler yarıya iner: [Ba2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür, bu yüzden çökelme olur.

  1. Çözüm: Karıştırma sonrası derişimler yarıya iner: [Ba2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür, bu yüzden çökelme olur.

Karıştırma sonrası derişimler yarıya iner: [Ba2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür, bu yüzden çökelme olur.

8. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+ + CrO4^2− için Ksp = 1,1×10^-12’dir. 1,0 L 1,0×10^-3 M AgNO3 çözeltisine Na2CrO4 ekleniyor. Ag2CrO4 çökelmesinin yeni başladığı anda [CrO4^2−] kaç M’dir? (Hacim değişimi ihmal)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Eşik koşulda Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+]≈1,0×10^-3 M olduğundan [CrO4^2−]=1,1×10^-12 / (1,0×10^-3)^2 = 1,1×10^-6 M.

  1. Çözüm: Eşik koşulda Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+]≈1,0×10^-3 M olduğundan [CrO4^2−]=1,1×10^-12 / (1,0×10^-3)^2 = 1,1×10^-6 M.

Eşik koşulda Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+]≈1,0×10^-3 M olduğundan [CrO4^2−]=1,1×10^-12 / (1,0×10^-3)^2 = 1,1×10^-6 M.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de PbI2(s) ⇌ Pb2+ + 2I− için Ksp = 8,0×10^-9’dur. 0,010 M KI çözeltisinde PbI2’nin molar çözünürlüğü s kaç M’dir? (s çok küçük kabul edilebilir)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(0,010)^2 (çünkü [I−]≈0,010). s = 8,0×10^-9 / 1,0×10^-4 = 8,0×10^-5 M.

  1. Çözüm: Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(0,010)^2 (çünkü [I−]≈0,010). s = 8,0×10^-9 / 1,0×10^-4 = 8,0×10^-5 M.

Ksp = [Pb2+][I−]^2 = s(0,010)^2 (çünkü [I−]≈0,010). s = 8,0×10^-9 / 1,0×10^-4 = 8,0×10^-5 M.

10. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+(aq) + CrO4^2−(aq) için Ksp = 1,1×10^−12’dir. 0,10 M AgNO3 çözeltisine Ag2CrO4 eklendiğinde, çökelmenin başlaması için gereken en küçük [CrO4^2−] değeri kaçtır? (Hacim değişimi ihmal)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

  1. Çözüm: Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

Çözünürlük Dengesi Sık Sorulan Sorular

Çözünürlük çarpımı neyi gösterir?

Az çözünen bir tuzun doygun çözeltisinde iyon derişimlerinin tepkime katsayılarına uygun kuvvetlerle çarpımını gösterir.

Ortak iyon çözünürlüğü nasıl etkiler?

Dengedeki iyonlardan birinin dışarıdan eklenmesi dengeyi katı oluşumu yönüne kaydırarak çözünürlüğü azaltabilir.

Seçici çöktürme nedir?

İyonların farklı çözünürlüklerinden yararlanarak bir iyonu diğerlerinden önce çöktürme işlemidir.