Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Çözünürlük Dengesini iyon dengesi ve ortak iyon etkisiyle öğren

Çözünürlük dengesi, az çözünen iyonik katıların suyla kurduğu dinamik dengeyi açıklar. Denge sabiti, ortak iyon, pH ve kompleks oluşumu gibi etkenler bir tuzun çözünme miktarını değiştirebilir.

Bu içerik; çözünürlük çarpımını, çökelme koşullarını, ortak iyon etkisini ve seçici çöktürme mantığını denge ilişkileri üzerinden anlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Çözünürlük dengesi ve çözünürlük çarpımı arasındaki ilişkiyi kurar.
  • İyon çarpımını kullanarak çökelme durumunu belirler.
  • Ortak iyon etkisini ve pH’ın çözünürlüğe etkisini açıklar.
  • Seçici çöktürme işlemlerini karşılaştırır.

Sık karıştırılan noktalar

Çözünürlük çarpımını çözünürlükle aynı sayısal büyüklük sanmak yanlıştır. Çözünürlük çarpımı iyon derişimlerinin uygun üslerle çarpımını ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce denge tepkimesini ve iyon katsayılarını yaz. Sonra iyon çarpımını hesaplayarak çözelti doymamış mı, doymuş mu veya çökelme eğiliminde mi karar ver. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

11. Test

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusu 11. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de CaF2(s) ⇌ Ca^2+(aq) + 2F−(aq) için Ksp = 3,9×10^-11’dir. 0,010 M NaF bulunan çözeltide CaF2’nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaç mol/L olur? (Hacim değişimi ihmal, 2s ≪ 0,010)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s·(0,010)^2. s = 3,9×10^-11 / 1,0×10^-4 = 3,9×10^-7 olurdu; fakat (0,010)^2 = 1,0×10^-4 doğru olduğundan s=3,9×10^-7 çıkar. Seçeneklerde bu A’dır; doğru cevap A.

  1. Çözüm: Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s·(0,010)^2. s = 3,9×10^-11 / 1,0×10^-4 = 3,9×10^-7 olurdu; fakat (0,010)^2 = 1,0×10^-4 doğru olduğundan s=3,9×10^-7 çıkar. Seçeneklerde bu A’dır; doğru cevap A.

Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s·(0,010)^2. s = 3,9×10^-11 / 1,0×10^-4 = 3,9×10^-7 olurdu; fakat (0,010)^2 = 1,0×10^-4 doğru olduğundan s=3,9×10^-7 çıkar. Seçeneklerde bu A’dır; doğru cevap A.

2. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de PbI2(s) ⇌ Pb^2+(aq) + 2I−(aq) için Ksp = 8,0×10^-9’dur. 0,20 M KI çözeltisinde PbI2’nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaç mol/L olur? (2s ≪ 0,20)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Ksp = [Pb^2+][I−]^2 ≈ s·(0,20)^2. s = 8,0×10^-9 / 0,040 = 2,0×10^-7 değil, 8,0×10^-9 / 4,0×10^-2 = 2,0×10^-7’dir. Doğru seçenek C.

  1. Çözüm: Ksp = [Pb^2+][I−]^2 ≈ s·(0,20)^2. s = 8,0×10^-9 / 0,040 = 2,0×10^-7 değil, 8,0×10^-9 / 4,0×10^-2 = 2,0×10^-7’dir. Doğru seçenek C.

Ksp = [Pb^2+][I−]^2 ≈ s·(0,20)^2. s = 8,0×10^-9 / 0,040 = 2,0×10^-7 değil, 8,0×10^-9 / 4,0×10^-2 = 2,0×10^-7’dir. Doğru seçenek C.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de AgCl(s) için Ksp = 1,8×10^-10’dur. 0,010 mol AgNO3 ve 0,010 mol NaCl, toplam hacim 1,0 L olacak şekilde karıştırılıyor. Denge sonunda çözeltideki [Ag+] yaklaşık kaç M olur? (İyon etkinliği ihmal)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Başlangıçta [Ag+]=[Cl−]=0,010 M ve çökelme olur; dengede [Ag+]=[Cl−]=x kabul edilir. Ksp = x^2 = 1,8×10^-10 ⇒ x ≈ 1,34×10^-5 M. En yakın seçenek C’dir.

  1. Çözüm: Başlangıçta [Ag+]=[Cl−]=0,010 M ve çökelme olur; dengede [Ag+]=[Cl−]=x kabul edilir. Ksp = x^2 = 1,8×10^-10 ⇒ x ≈ 1,34×10^-5 M. En yakın seçenek C’dir.

Başlangıçta [Ag+]=[Cl−]=0,010 M ve çökelme olur; dengede [Ag+]=[Cl−]=x kabul edilir. Ksp = x^2 = 1,8×10^-10 ⇒ x ≈ 1,34×10^-5 M. En yakın seçenek C’dir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de BaSO4(s) için Ksp = 1,1×10^-10’dur. 0,0010 M BaCl2 ile 0,0010 M Na2SO4 çözeltileri eşit hacimde karıştırılıyor. Karışımda çökelme olur mu? (Toplam hacim iki katına çıkar)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Eşit hacimde karışınca derişimler yarıya iner: [Ba^2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. İyon çarpımı Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7’dir. Q > Ksp olduğundan çökelme olur.

  1. Çözüm: Eşit hacimde karışınca derişimler yarıya iner: [Ba^2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. İyon çarpımı Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7’dir. Q > Ksp olduğundan çökelme olur.

Eşit hacimde karışınca derişimler yarıya iner: [Ba^2+]=[SO4^2−]=5,0×10^-4 M. İyon çarpımı Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4)=2,5×10^-7’dir. Q > Ksp olduğundan çökelme olur.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl−(aq) için Ksp = 1,8×10^−10. 0,10 M NaCl çözeltisine AgCl eklendiğinde (hacim değişimi ihmal), Ag+ derişimi yaklaşık kaç M olur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ksp = [Ag+][Cl−]. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^−10 / 0,10 = 1,8×10^−9 M değil, dikkat: 10’a bölmek üssü bir artırır, sonuç 1,8×10^−9 M olur. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

  1. Çözüm: Ksp = [Ag+][Cl−]. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^−10 / 0,10 = 1,8×10^−9 M değil, dikkat: 10’a bölmek üssü bir artırır, sonuç 1,8×10^−9 M olur. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

Ksp = [Ag+][Cl−]. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^−10 / 0,10 = 1,8×10^−9 M değil, dikkat: 10’a bölmek üssü bir artırır, sonuç 1,8×10^−9 M olur. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.

6. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de BaSO4(s) için Ksp = 1,1×10^−10. 0,020 M BaCl2 ve 0,010 M Na2SO4 çözeltileri eşit hacimde karıştırılıyor. Karışımda çökelme olup olmadığı ve varsa hangi iyonun sınırlayıcı olduğu için doğru ifade hangisidir? (Hacim değişimi sadece karışım kaynaklıdır.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Eşit hacimde karışınca [Ba^2+] = 0,010 M ve [SO4^2−] = 0,0050 M olur. İyon çarpımı Q = (0,010)(0,0050)=5,0×10^−5 olup Ksp’den çok büyüktür, çökelme olur. Molce daha az olan SO4^2− (0,010 M’lik çözeltiden yarıya düşüp 0,0050 M) sınırlayıcıdır.

  1. Çözüm: Eşit hacimde karışınca [Ba^2+] = 0,010 M ve [SO4^2−] = 0,0050 M olur. İyon çarpımı Q = (0,010)(0,0050)=5,0×10^−5 olup Ksp’den çok büyüktür, çökelme olur. Molce daha az olan SO4^2− (0,010 M’lik çözeltiden yarıya düşüp 0,0050 M) sınırlayıcıdır.

Eşit hacimde karışınca [Ba^2+] = 0,010 M ve [SO4^2−] = 0,0050 M olur. İyon çarpımı Q = (0,010)(0,0050)=5,0×10^−5 olup Ksp’den çok büyüktür, çökelme olur. Molce daha az olan SO4^2− (0,010 M’lik çözeltiden yarıya düşüp 0,0050 M) sınırlayıcıdır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de CaF2(s) ⇌ Ca^2+ + 2F− için Ksp = 3,9×10^−11. 0,10 M NaF bulunan çözeltide CaF2’nin molar çözünürlüğü (s) yaklaşık kaç M’dir? (Ortak iyon etkisi baskın, 2s ihmal edilemez mi kontrol ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s(0,10)^2. Buradan s = 3,9×10^−11 / 1,0×10^−2 = 3,9×10^−9 M çıkar; ancak F− = 0,10 + 2s olduğundan 2s ihmal edilebilir (2s ≪ 0,10) ve değer değişmez. Doğru seçenek B olmalıdır.

  1. Çözüm: Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s(0,10)^2. Buradan s = 3,9×10^−11 / 1,0×10^−2 = 3,9×10^−9 M çıkar; ancak F− = 0,10 + 2s olduğundan 2s ihmal edilebilir (2s ≪ 0,10) ve değer değişmez. Doğru seçenek B olmalıdır.

Ksp = [Ca^2+][F−]^2 ≈ s(0,10)^2. Buradan s = 3,9×10^−11 / 1,0×10^−2 = 3,9×10^−9 M çıkar; ancak F− = 0,10 + 2s olduğundan 2s ihmal edilebilir (2s ≪ 0,10) ve değer değişmez. Doğru seçenek B olmalıdır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+ + CrO4^2− için Ksp = 1,1×10^−12. 0,010 M AgNO3 çözeltisine Na2CrO4 damlatılıyor. Çökelmenin başlaması için gerekli en küçük [CrO4^2−] kaç M’dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme eşiğinde Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (10^−2)^2 = 1,1×10^−8 M. Doğru cevap A’dır.

  1. Çözüm: Çökelme eşiğinde Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (10^−2)^2 = 1,1×10^−8 M. Doğru cevap A’dır.

Çökelme eşiğinde Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (10^−2)^2 = 1,1×10^−8 M. Doğru cevap A’dır.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de PbI2(s) ⇌ Pb^2+ + 2I− için Ksp = 7,9×10^−9. 0,10 M KI çözeltisine Pb(NO3)2 ekleniyor. Çökelmenin başlaması için Pb^2+ derişimi en az kaç M olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Eşik durumda Ksp = [Pb^2+][I−]^2. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb^2+] = 7,9×10^−9 / (0,10)^2 = 7,9×10^−7 M. Doğru seçenek C’dir.

  1. Çözüm: Eşik durumda Ksp = [Pb^2+][I−]^2. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb^2+] = 7,9×10^−9 / (0,10)^2 = 7,9×10^−7 M. Doğru seçenek C’dir.

Eşik durumda Ksp = [Pb^2+][I−]^2. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb^2+] = 7,9×10^−9 / (0,10)^2 = 7,9×10^−7 M. Doğru seçenek C’dir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+(aq) + CrO4^2−(aq) için Ksp = 1,1×10^−12’dir. 0,10 M AgNO3 çözeltisine Ag2CrO4 eklendiğinde çökmeye başlaması için gereken en küçük [CrO4^2−] kaç M olmalıdır? (Hacim değişimi ihmal)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] = 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

  1. Çözüm: Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] = 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] = 0,10 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^−12 / (0,10)^2 = 1,1×10^−10 M.

Çözünürlük Dengesi Sık Sorulan Sorular

Çözünürlük çarpımı neyi gösterir?

Az çözünen bir tuzun doygun çözeltisinde iyon derişimlerinin tepkime katsayılarına uygun kuvvetlerle çarpımını gösterir.

Ortak iyon çözünürlüğü nasıl etkiler?

Dengedeki iyonlardan birinin dışarıdan eklenmesi dengeyi katı oluşumu yönüne kaydırarak çözünürlüğü azaltabilir.

Seçici çöktürme nedir?

İyonların farklı çözünürlüklerinden yararlanarak bir iyonu diğerlerinden önce çöktürme işlemidir.