Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Çözünürlük Dengesini iyon dengesi ve ortak iyon etkisiyle öğren

Çözünürlük dengesi, az çözünen iyonik katıların suyla kurduğu dinamik dengeyi açıklar. Denge sabiti, ortak iyon, pH ve kompleks oluşumu gibi etkenler bir tuzun çözünme miktarını değiştirebilir.

Bu içerik; çözünürlük çarpımını, çökelme koşullarını, ortak iyon etkisini ve seçici çöktürme mantığını denge ilişkileri üzerinden anlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Çözünürlük dengesi ve çözünürlük çarpımı arasındaki ilişkiyi kurar.
  • İyon çarpımını kullanarak çökelme durumunu belirler.
  • Ortak iyon etkisini ve pH’ın çözünürlüğe etkisini açıklar.
  • Seçici çöktürme işlemlerini karşılaştırır.

Sık karıştırılan noktalar

Çözünürlük çarpımını çözünürlükle aynı sayısal büyüklük sanmak yanlıştır. Çözünürlük çarpımı iyon derişimlerinin uygun üslerle çarpımını ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce denge tepkimesini ve iyon katsayılarını yaz. Sonra iyon çarpımını hesaplayarak çözelti doymamış mı, doymuş mu veya çökelme eğiliminde mi karar ver. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

7. Test

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusu 7. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de PbI2(s) ⇌ Pb2+(aq) + 2I−(aq) için Ksp = 8,0×10^−9’dur. 0,10 M KI çözeltisine PbI2 eklendiğinde Pb2+ iyonunun denge derişimi yaklaşık kaç M olur? (Çözünmeden gelen I− ihmal ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Ksp = [Pb2+][I−]^2’dir. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb2+] = 8,0×10^−9/(0,10)^2 = 8,0×10^−7 olur; 2I− stoikiometrisi nedeniyle etkin değerlendirmede en uygun seçenek C’dir.

  1. Çözüm: Ksp = [Pb2+][I−]^2’dir. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb2+] = 8,0×10^−9/(0,10)^2 = 8,0×10^−7 olur; 2I− stoikiometrisi nedeniyle etkin değerlendirmede en uygun seçenek C’dir.

Ksp = [Pb2+][I−]^2’dir. [I−] ≈ 0,10 M alınırsa [Pb2+] = 8,0×10^−9/(0,10)^2 = 8,0×10^−7 olur; 2I− stoikiometrisi nedeniyle etkin değerlendirmede en uygun seçenek C’dir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzlardan hangisinin saf sudaki molar çözünürlüğü en büyüktür? (25°C) Ksp değerleri: AgCl = 1,8×10^−10, BaSO4 = 1,1×10^−10, CaF2 = 4,0×10^−11, Mg(OH)2 = 1,8×10^−11.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

AgCl ve BaSO4 için s = √Ksp olur ve ~10^−5 mertebesindedir. CaF2 için Ksp = 4s^3 olduğundan s ~10^−4 mertebesine çıkar; Mg(OH)2 için Ksp = 4s^3 olsa da Ksp daha küçüktür. Bu yüzden en büyük çözünürlük CaF2’dedir.

  1. Çözüm: AgCl ve BaSO4 için s = √Ksp olur ve ~10^−5 mertebesindedir. CaF2 için Ksp = 4s^3 olduğundan s ~10^−4 mertebesine çıkar; Mg(OH)2 için Ksp = 4s^3 olsa da Ksp daha küçüktür. Bu yüzden en büyük çözünürlük CaF2’dedir.

AgCl ve BaSO4 için s = √Ksp olur ve ~10^−5 mertebesindedir. CaF2 için Ksp = 4s^3 olduğundan s ~10^−4 mertebesine çıkar; Mg(OH)2 için Ksp = 4s^3 olsa da Ksp daha küçüktür. Bu yüzden en büyük çözünürlük CaF2’dedir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de CaF2(s) ⇌ Ca2+(aq) + 2F−(aq) dengesi için Ksp = 4,0×10^-11'dir. Saf suda CaF2'nin molar çözünürlüğü (s) yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Saf suda [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4.

  1. Çözüm: Saf suda [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4.

Saf suda [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) = (1,0×10^-11)^(1/3) ≈ 1,0×10^-4.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+(aq) + CrO4^2−(aq) için Ksp = 1,1×10^-12'dir. 0,10 M AgNO3 çözeltisinde Ag2CrO4'ün molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır? (Ortak iyon etkisi)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

0,10 M Ag+ varken [Ag+] ≈ 0,10 alınır, [CrO4^2−] = s. Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-12 / 0,01 = 1,1×10^-10; ancak Ag+ artışı 2s kadar olduğundan ihmal edilebilir, s ≈ 1,1×10^-10 değil, doğru hesap Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-10; seçeneklerde en yakın 5,5×10^-11 olduğundan yarı değer hatası olmaması için: Ag2CrO4 için Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−], [Ag+]≈0,10, s≈1,1×10^-10 olmalıydı; verilen seçenekler içinde en yakın 5,5×10^-11.

  1. Çözüm: 0,10 M Ag+ varken [Ag+] ≈ 0,10 alınır, [CrO4^2−] = s. Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-12 / 0,01 = 1,1×10^-10; ancak Ag+ artışı 2s kadar olduğundan ihmal edilebilir, s ≈ 1,1×10^-10 değil, doğru hesap Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-10; seçeneklerde en yakın 5,5×10^-11 olduğundan yarı değer hatası olmaması için: Ag2CrO4 için Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−], [Ag+]≈0,10, s≈1,1×10^-10 olmalıydı; verilen seçenekler içinde en yakın 5,5×10^-11.

0,10 M Ag+ varken [Ag+] ≈ 0,10 alınır, [CrO4^2−] = s. Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-12 / 0,01 = 1,1×10^-10; ancak Ag+ artışı 2s kadar olduğundan ihmal edilebilir, s ≈ 1,1×10^-10 değil, doğru hesap Ksp = (0,10)^2·s ⇒ s = 1,1×10^-10; seçeneklerde en yakın 5,5×10^-11 olduğundan yarı değer hatası olmaması için: Ag2CrO4 için Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−], [Ag+]≈0,10, s≈1,1×10^-10 olmalıydı; verilen seçenekler içinde en yakın 5,5×10^-11.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de BaSO4(s) ⇌ Ba2+(aq) + SO4^2−(aq) için Ksp = 1,1×10^-10'dur. 0,010 M Na2SO4 çözeltisine BaCl2 ekleniyor. Çökelmenin başlaması için gereken en küçük [Ba2+] yaklaşık kaç olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: [Ba2+][SO4^2−] = Ksp. [SO4^2−] ≈ 0,010 olduğundan [Ba2+] = 1,1×10^-10 / 0,010 = 1,1×10^-8.

  1. Çözüm: Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: [Ba2+][SO4^2−] = Ksp. [SO4^2−] ≈ 0,010 olduğundan [Ba2+] = 1,1×10^-10 / 0,010 = 1,1×10^-8.

Çökelme eşiğinde iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: [Ba2+][SO4^2−] = Ksp. [SO4^2−] ≈ 0,010 olduğundan [Ba2+] = 1,1×10^-10 / 0,010 = 1,1×10^-8.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzlardan hangisinin çözünürlüğü, çözeltinin pH'ı azaltıldığında (asidik ortamda) belirgin şekilde artar?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile HCO3−/H2CO3 oluşturarak ortamdan uzaklaşır. Bu, dengeyi sağa kaydırır ve CaCO3'ün çözünürlüğünü artırır.

  1. Çözüm: CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile HCO3−/H2CO3 oluşturarak ortamdan uzaklaşır. Bu, dengeyi sağa kaydırır ve CaCO3'ün çözünürlüğünü artırır.

CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile HCO3−/H2CO3 oluşturarak ortamdan uzaklaşır. Bu, dengeyi sağa kaydırır ve CaCO3'ün çözünürlüğünü artırır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de CaF2(s) ⇌ Ca2+(aq) + 2F−(aq) için Ksp = 1,6×10^-10’dur. Saf suda CaF2’nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (4,0×10^-11)^(1/3) ≈ 3,4×10^-4.

  1. Çözüm: Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (4,0×10^-11)^(1/3) ≈ 3,4×10^-4.

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 ⇒ s = (Ksp/4)^(1/3) ≈ (4,0×10^-11)^(1/3) ≈ 3,4×10^-4.

8. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de AgCl için Ksp = 1,8×10^-10. 0,10 M NaCl çözeltisine AgNO3 eklendiğinde AgCl çökelmesinin başlaması için [Ag+] en az kaç M olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−] = Ksp. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

  1. Çözüm: Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−] = Ksp. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp’ye eşittir: [Ag+][Cl−] = Ksp. [Cl−] ≈ 0,10 M olduğundan [Ag+] = 1,8×10^-10 / 0,10 = 1,8×10^-9 M.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de BaSO4 için Ksp = 1,1×10^-10. 1,0×10^-3 M BaCl2 ve 1,0×10^-3 M Na2SO4 çözeltileri eşit hacimde karıştırılıyor. Karışımdaki BaSO4 için hangisi doğrudur?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Eşit hacimde karıştırınca derişimler yarıya iner: [Ba2+] = [SO4^2−] = 5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4) = 2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür; bu durumda çökelme olur.

  1. Çözüm: Eşit hacimde karıştırınca derişimler yarıya iner: [Ba2+] = [SO4^2−] = 5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4) = 2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür; bu durumda çökelme olur.

Eşit hacimde karıştırınca derişimler yarıya iner: [Ba2+] = [SO4^2−] = 5,0×10^-4 M. Q = (5,0×10^-4)(5,0×10^-4) = 2,5×10^-7 olup Ksp’den büyüktür; bu durumda çökelme olur.

10. SoruÇoktan Seçmeli

PbCl2(s) ⇌ Pb2+(aq) + 2Cl−(aq) dengesi için Ksp = 1,7×10^-5. 0,10 M Cl− içeren bir çözeltide PbCl2’nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır? (2s, 0,10’a göre ihmal edilebilir.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ksp = [Pb2+][Cl−]^2 ve [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. s = [Pb2+] = 1,7×10^-5 / (0,10)^2 = 1,7×10^-3 bulunur.

  1. Çözüm: Ksp = [Pb2+][Cl−]^2 ve [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. s = [Pb2+] = 1,7×10^-5 / (0,10)^2 = 1,7×10^-3 bulunur.

Ksp = [Pb2+][Cl−]^2 ve [Cl−] ≈ 0,10 M alınır. s = [Pb2+] = 1,7×10^-5 / (0,10)^2 = 1,7×10^-3 bulunur.

Çözünürlük Dengesi Sık Sorulan Sorular

Çözünürlük çarpımı neyi gösterir?

Az çözünen bir tuzun doygun çözeltisinde iyon derişimlerinin tepkime katsayılarına uygun kuvvetlerle çarpımını gösterir.

Ortak iyon çözünürlüğü nasıl etkiler?

Dengedeki iyonlardan birinin dışarıdan eklenmesi dengeyi katı oluşumu yönüne kaydırarak çözünürlüğü azaltabilir.

Seçici çöktürme nedir?

İyonların farklı çözünürlüklerinden yararlanarak bir iyonu diğerlerinden önce çöktürme işlemidir.