Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle

12. Sınıf Kimya

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusundaki soruları çözümlü testlerle pekiştir.

Çözünürlük Dengesini iyon dengesi ve ortak iyon etkisiyle öğren

Çözünürlük dengesi, az çözünen iyonik katıların suyla kurduğu dinamik dengeyi açıklar. Denge sabiti, ortak iyon, pH ve kompleks oluşumu gibi etkenler bir tuzun çözünme miktarını değiştirebilir.

Bu içerik; çözünürlük çarpımını, çökelme koşullarını, ortak iyon etkisini ve seçici çöktürme mantığını denge ilişkileri üzerinden anlamana yardımcı olur.

Bu konuyu çalışırken kazanacağın beceriler

  • Çözünürlük dengesi ve çözünürlük çarpımı arasındaki ilişkiyi kurar.
  • İyon çarpımını kullanarak çökelme durumunu belirler.
  • Ortak iyon etkisini ve pH’ın çözünürlüğe etkisini açıklar.
  • Seçici çöktürme işlemlerini karşılaştırır.

Sık karıştırılan noktalar

Çözünürlük çarpımını çözünürlükle aynı sayısal büyüklük sanmak yanlıştır. Çözünürlük çarpımı iyon derişimlerinin uygun üslerle çarpımını ifade eder.

Verimli çalışma yolu

Önce denge tepkimesini ve iyon katsayılarını yaz. Sonra iyon çarpımını hesaplayarak çözelti doymamış mı, doymuş mu veya çökelme eğiliminde mi karar ver. Yanlış yaptığın sorularda doğru cevabı işaretlemekle yetinme; hangi bilgi veya yorum adımında zorlandığını belirle.

Test seç

12 Test
1. Test2. Test3. Test4. Test5. Test6. Test7. Test8. Test9. Test10. Test11. Test12. Test

5. Test

12. Sınıf Kimya Çözünürlük Dengesi Testleri

Çözünürlük Dengesi konusu 5. test.

Her soruda doğru seçeneği işaretle.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+(aq) + CrO4^2−(aq) dengesi için Ksp = 1,0×10^-12’dir. 0,10 M AgNO3 çözeltisine Ag2CrO4 eklendiğinde, CrO4^2− iyonunun dengedeki derişimi yaklaşık kaç olur? (Ag+ derişimi 0,10 M kabul ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−] olduğundan [CrO4^2−] = Ksp/[Ag+]^2. 1,0×10^-12 / (0,10)^2 = 1,0×10^-10 M.

  1. Çözüm: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−] olduğundan [CrO4^2−] = Ksp/[Ag+]^2. 1,0×10^-12 / (0,10)^2 = 1,0×10^-10 M.

Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−] olduğundan [CrO4^2−] = Ksp/[Ag+]^2. 1,0×10^-12 / (0,10)^2 = 1,0×10^-10 M.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki çözeltilerden hangisine PbCl2(s) eklendiğinde PbCl2’nin çözünürlüğü en küçük olur? (Diğer koşullar aynı.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

PbCl2(s) ⇌ Pb2+ + 2Cl− dengesinde ortak iyon Cl− eklenmesi çözünürlüğü azaltır. 0,10 M NaCl en fazla Cl− sağladığı için çözünürlük en küçüktür.

  1. Çözüm: PbCl2(s) ⇌ Pb2+ + 2Cl− dengesinde ortak iyon Cl− eklenmesi çözünürlüğü azaltır. 0,10 M NaCl en fazla Cl− sağladığı için çözünürlük en küçüktür.

PbCl2(s) ⇌ Pb2+ + 2Cl− dengesinde ortak iyon Cl− eklenmesi çözünürlüğü azaltır. 0,10 M NaCl en fazla Cl− sağladığı için çözünürlük en küçüktür.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aynı sıcaklıkta Ksp değerleri: Ksp(AgCl)=1,8×10^-10, Ksp(AgBr)=5,0×10^-13, Ksp(AgI)=8,0×10^-17. 0,10 M AgNO3 çözeltisine eşit derişimde Cl−, Br− ve I− iyonları ayrı ayrı eklenirse ilk çöken katı hangisidir? (Ag+ derişimi yaklaşık sabit kabul ediniz.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Çökelme için gerekli [X−] = Ksp/[Ag+] olduğundan Ksp’si en küçük olan tuz en düşük anyon derişiminde çöker. En küçük Ksp AgI’ye ait olduğu için önce AgI çöker.

  1. Çözüm: Çökelme için gerekli [X−] = Ksp/[Ag+] olduğundan Ksp’si en küçük olan tuz en düşük anyon derişiminde çöker. En küçük Ksp AgI’ye ait olduğu için önce AgI çöker.

Çökelme için gerekli [X−] = Ksp/[Ag+] olduğundan Ksp’si en küçük olan tuz en düşük anyon derişiminde çöker. En küçük Ksp AgI’ye ait olduğu için önce AgI çöker.

4. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl−(aq) için Ksp = 1,8×10^-10'dur. Saf suda AgCl'nin molar çözünürlüğü (s) yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Saf suda [Ag+] = [Cl−] = s olur. Ksp = s^2 = 1,8×10^-10 ⇒ s = √(1,8×10^-10) ≈ 1,34×10^-5 M.

  1. Çözüm: Saf suda [Ag+] = [Cl−] = s olur. Ksp = s^2 = 1,8×10^-10 ⇒ s = √(1,8×10^-10) ≈ 1,34×10^-5 M.

Saf suda [Ag+] = [Cl−] = s olur. Ksp = s^2 = 1,8×10^-10 ⇒ s = √(1,8×10^-10) ≈ 1,34×10^-5 M.

5. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de CaF2(s) ⇌ Ca2+(aq) + 2F−(aq) için Ksp = 4,0×10^-11'dir. Saf suda CaF2'nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 = 4,0×10^-11 ⇒ s = 1,0×10^-4 M.

  1. Çözüm: Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 = 4,0×10^-11 ⇒ s = 1,0×10^-4 M.

Çözünürlük s ise [Ca2+] = s, [F−] = 2s olur. Ksp = s(2s)^2 = 4s^3 = 4,0×10^-11 ⇒ s = 1,0×10^-4 M.

6. SoruÇoktan Seçmeli

AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl−(aq) dengesi için, aşağıdaki çözeltilerden hangisine AgCl eklendiğinde AgCl'nin çözünürlüğü en fazla artar?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

NaCl ve AgNO3 ortak iyon içerdiği için çözünürlüğü azaltır. NaNO3 ortak iyon içermez, belirgin artırmaz. NH3, Ag+ ile kompleks oluşturup [Ag+]’yi düşürür ve çözünmeyi artırır.

  1. Çözüm: NaCl ve AgNO3 ortak iyon içerdiği için çözünürlüğü azaltır. NaNO3 ortak iyon içermez, belirgin artırmaz. NH3, Ag+ ile kompleks oluşturup [Ag+]’yi düşürür ve çözünmeyi artırır.

NaCl ve AgNO3 ortak iyon içerdiği için çözünürlüğü azaltır. NaNO3 ortak iyon içermez, belirgin artırmaz. NH3, Ag+ ile kompleks oluşturup [Ag+]’yi düşürür ve çözünmeyi artırır.

7. SoruÇoktan Seçmeli

25°C'de Ksp(Ag2CrO4) = 1,1×10^-12'dir. 0,010 M AgNO3 çözeltisine Na2CrO4 eklenmeye başlanıyor. Ag2CrO4 çökelmesinin başlaması için gerekli en küçük [CrO4^2−] yaklaşık kaç M olmalıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^-12 / (10^-2)^2 = 1,1×10^-8 M.

  1. Çözüm: Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^-12 / (10^-2)^2 = 1,1×10^-8 M.

Çökelme başlangıcında iyon çarpımı Ksp'ye eşittir: Ksp = [Ag+]^2[CrO4^2−]. [Ag+] ≈ 0,010 M olduğundan [CrO4^2−] = 1,1×10^-12 / (10^-2)^2 = 1,1×10^-8 M.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki tuzlardan hangisinin suda çözünürlüğü, ortamın asitleştirilmesiyle belirgin şekilde artar?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile tepkimeye girerek HCO3−/H2CO3 oluşturur. Bu, CO3^2− derişimini azaltıp CaCO3'ün daha fazla çözünmesine yol açar.

  1. Çözüm: CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile tepkimeye girerek HCO3−/H2CO3 oluşturur. Bu, CO3^2− derişimini azaltıp CaCO3'ün daha fazla çözünmesine yol açar.

CO3^2− bazik bir anyondur ve H+ ile tepkimeye girerek HCO3−/H2CO3 oluşturur. Bu, CO3^2− derişimini azaltıp CaCO3'ün daha fazla çözünmesine yol açar.

9. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de CaF2(s) ⇌ Ca2+(aq) + 2F−(aq) için Ksp = 4,0×10^-11. Saf suda CaF2’nin molar çözünürlüğü yaklaşık kaçtır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Saf suda [Ca2+]=s, [F−]=2s olur, Ksp=s(2s)^2=4s^3. 4,0×10^-11=4s^3 ⇒ s=10^-4 M.

  1. Çözüm: Saf suda [Ca2+]=s, [F−]=2s olur, Ksp=s(2s)^2=4s^3. 4,0×10^-11=4s^3 ⇒ s=10^-4 M.

Saf suda [Ca2+]=s, [F−]=2s olur, Ksp=s(2s)^2=4s^3. 4,0×10^-11=4s^3 ⇒ s=10^-4 M.

10. SoruÇoktan Seçmeli

25°C’de Ag2CrO4(s) ⇌ 2Ag+(aq) + CrO4^2−(aq) için Ksp=1,1×10^-12. 0,10 M AgNO3 çözeltisine Ag2CrO4 eklenirse molar çözünürlük (s) yaklaşık kaç olur? (Ag+ derişimi değişimi ihmal edilebilir.)

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Ksp=[Ag+]^2[CrO4^2−]=(0,10)^2·s. s=1,1×10^-12/0,01=1,1×10^-10 M değil; burada [Ag+]=2s+0,10 ≈0,10 olduğundan s=1,1×10^-10 M olurdu; ancak denkleme göre [CrO4^2−]=s ve Ksp= (0,10)^2·s ⇒ s=1,1×10^-10 M. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,1×10^-10 M’dir.

  1. Çözüm: Ksp=[Ag+]^2[CrO4^2−]=(0,10)^2·s. s=1,1×10^-12/0,01=1,1×10^-10 M değil; burada [Ag+]=2s+0,10 ≈0,10 olduğundan s=1,1×10^-10 M olurdu; ancak denkleme göre [CrO4^2−]=s ve Ksp= (0,10)^2·s ⇒ s=1,1×10^-10 M. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,1×10^-10 M’dir.

Ksp=[Ag+]^2[CrO4^2−]=(0,10)^2·s. s=1,1×10^-12/0,01=1,1×10^-10 M değil; burada [Ag+]=2s+0,10 ≈0,10 olduğundan s=1,1×10^-10 M olurdu; ancak denkleme göre [CrO4^2−]=s ve Ksp= (0,10)^2·s ⇒ s=1,1×10^-10 M. Seçeneklerde en yakın doğru değer 1,1×10^-10 M’dir.

Çözünürlük Dengesi Sık Sorulan Sorular

Çözünürlük çarpımı neyi gösterir?

Az çözünen bir tuzun doygun çözeltisinde iyon derişimlerinin tepkime katsayılarına uygun kuvvetlerle çarpımını gösterir.

Ortak iyon çözünürlüğü nasıl etkiler?

Dengedeki iyonlardan birinin dışarıdan eklenmesi dengeyi katı oluşumu yönüne kaydırarak çözünürlüğü azaltabilir.

Seçici çöktürme nedir?

İyonların farklı çözünürlüklerinden yararlanarak bir iyonu diğerlerinden önce çöktürme işlemidir.