Konu Anlatımı - Anlatım Bozuklukları - 1.Sayfa
Anlatım Bozuklukları
1. Sayfa: Anlatım bozukluğu nedir? Temel kavramlar ve hızlı kontrol
Anlatım bozukluğu, bir cümlenin anlamı veya yapısı bakımından yanlış, eksik, çelişkili ya da gereksiz olmasıdır. Amaç, cümlenin doğru, açık ve akıcı olmasıdır.
1) Neden olur?
Anlatım bozuklukları genellikle iki ana grupta incelenir:
- Anlama dayalı bozukluklar: Gereksiz sözcük, çelişki, belirsizlik, yanlış anlam ilişkileri…
- Dil bilgisine dayalı bozukluklar: Özne-yüklem uyumsuzluğu, ek/kip/çatı uyumsuzluğu, tamlama hatası…
2) Hızlı kontrol listesi (sınav’de çok işe yarar)
- Cümlede gereksiz sözcük var mı? (aynı anlamı iki kez söyleme)
- Cümlede çelişki var mı? (kesinlik + ihtimal gibi)
- Öznenin kim olduğu net mi? (belirsiz özne / zamir karmaşası)
- Özne ile yüklem uyumlu mu? (tekil-çoğul, kişi, olumluluk-olumsuzluk)
- Sıralanan ögeler aynı türde mi? (paralellik)
- Ekler ve bağlaçlar doğru yerde mi? (-de/-da, ki, ile, tamlama)
3) İlk tür: Gereksiz sözcük kullanımı
Aynı anlamı taşıyan iki ifade birlikte kullanılırsa cümle şişer ve anlatım bozukluğu oluşabilir.
Bu konuda kesinlikle mutlaka karar vermelisin.
Bu konuda kesinlikle karar vermelisin.
Arkadaşımın kişisel özel eşyalarına dokunmadım.
Arkadaşımın özel eşyalarına dokunmadım.
İpucu: “Bu sözcüğü çıkarırsam anlam bozuluyor mu?” sorusunu sor. Anlam bozulmuyorsa, sözcük büyük ihtimalle gereksiztir.
4) Mini alıştırma (konu anlatım içinde)
Aşağıdaki cümlelerde gereksiz sözcük olabilecek ifadeyi düşün:
1) Bu soruyu ilk defa ilk kez görüyorum.
2) Sınava tam eksiksiz hazırlanmak istiyor.
Çözüm mantığı: Aynı anlamı veren ikililerden biri çıkarılır.
- Anlatım bozukluğu: anlam veya yapıdaki hata/eksikliktir.
- İki ana grup: anlama dayalı ve dil bilgisine dayalı.
- İlk önemli tür: gereksiz sözcük kullanımı.
Konu Anlatımı - Anlatım Bozuklukları - 2.Sayfa
Anlatım Bozuklukları
2. Sayfa: Çelişkili ifadeler
Çelişkili anlatım, bir cümlede birbirini anlamca dışlayan ya da birlikte kullanılamayan ifadelerin yer almasıdır.
1) Çelişki nasıl oluşur?
- Kesinlik bildiren sözcüklerle olasılık bildirenlerin birlikte kullanılması
- Zaman veya durum açısından birbirini yalanlayan ifadeler
- Anlamca zıt iki yargının aynı cümlede yer alması
2) En sık görülen çelişki türleri
Bu sınavı kesinlikle kazanabilirim.
Bu sınavı kazanacağım.
Bu kitabı henüz daha önce okumuştum.
Bu kitabı daha önce okumuştum.
3) sınav’de ipucu veren sözcükler
Aşağıdaki sözcükler bir aradaysa dikkat!
- kesinlikle – olabilir
- mutlaka – sanırım
- her zaman – bazen
- asla – çoğu zaman
4) Mini uygulama
Aşağıdaki cümlelerde çelişkili ifadeyi düşün:
Bu konuyu kesinlikle anladığımı zannediyorum.
Çözüm mantığı: Kesinlik bildiren ifade ya da ihtimal bildiren ifade çıkarılır.
- Çelişkili anlatım, anlamı bozar.
- Kesinlik ve ihtimal ifadeleri birlikte kullanılmaz.
- sınav’de anahtar sözcüklere dikkat edilmelidir.
Konu Anlatımı - Anlatım Bozuklukları - 3.Sayfa
Anlatım Bozuklukları
3. Sayfa: Anlam belirsizliği
Anlam belirsizliği, cümledeki bir sözcük ya da söz grubunun birden fazla anlama gelebilmesi ve hangi anlamın kastedildiğinin net olmamasıdır.
1) Anlam belirsizliği neden oluşur?
- Zamirin (o, onun, kendi) kime ait olduğunun belli olmaması
- Sıfatın ya da zarfın hangi sözcüğü nitelediğinin net olmaması
- Cümlede noktalama eksikliği
2) Zamirden kaynaklanan belirsizlik
Ali, Mehmet’e onun kitabını verdi.
Ali, kendi kitabını Mehmet’e verdi.
Not: “onun, kendi” gibi zamirler sınav’de belirsizlik için sık sorulur.
3) Sıfat ve zarf belirsizliği
Sıfat veya zarfın hangi sözcüğü etkilediği net değilse anlam karışır.
Sınavdan sonra çok konuşan öğrenciler çıktı.
Sınavdan sonra çok konuşan öğrenciler çıktı.
4) Mini uygulama
Aşağıdaki cümlede belirsizlik nereden kaynaklanıyor?
Ayşe, Elif’e onun defterini verdi.
Çözüm mantığı: Zamir açıkça kime ait olduğu belirtilerek netleştirilir.
- Anlam belirsizliği, cümleyi yoruma açık hâle getirir.
- Zamirler belirsizliğin en yaygın nedenidir.
- Netlik için sözcüklerin ilişkisi açık olmalıdır.
Konu Anlatımı - Anlatım Bozuklukları - 4.Sayfa
Anlatım Bozuklukları
4. Sayfa: Yanlış anlamda sözcük kullanımı
Yanlış anlamda sözcük kullanımı, bir kelimenin anlamına uygun olmayan bir bağlamda kullanılmasıdır. Cümle dil bilgisi açısından doğru görünse bile anlam bozulur.
1) Neden sık görülür?
- Anlamı tam bilinmeyen sözcüklerin kullanılması
- Birbirine yakın anlamlı sözcüklerin karıştırılması
- Günlük dilde yanlış yerleşmiş kullanımlar
2) sınav’de sık çıkan örnekler
Bu sorunun cevabı oldukça basitçe.
Bu sorunun cevabı oldukça basit.
Bu başarıyı hak etmek için çok çalıştı.
Bu başarıyı elde etmek için çok çalıştı.
Not: “hak etmek – elde etmek”, “basit – basitçe” gibi sözcükler sık karıştırılır.
3) Mini uygulama
Aşağıdaki cümlede yanlış kullanılan sözcüğü düşün:
Öğretmenin anlattıkları öğrenciler üzerinde büyük bir etki bıraktı.
Çözüm mantığı: Sözcük, cümlenin anlamına gerçekten uyuyor mu diye kontrol edilir.
- Yanlış anlamda kullanılan sözcük, anlam bozukluğu oluşturur.
- Yakın anlamlı sözcükler dikkatle seçilmelidir.
- sınav’de kelimenin gerçek anlamı sorgulanır.
Konu Anlatımı - Anlatım Bozuklukları - 5.Sayfa
Anlatım Bozuklukları
5. Sayfa: Anlamca çelişen sözcüklerin birlikte kullanımı
Anlamca çelişen sözcüklerin birlikte kullanımı, bir cümlede anlamları birbiriyle uyuşmayan sözcüklerin yan yana getirilmesiyle oluşur. Bu durumda cümle mantık açısından tutarsız hâle gelir.
1) Bu tür bozukluk nasıl fark edilir?
- Sözcükler tek tek doğru olsa bile birlikteyken anlam bozulur.
- Günlük hayatta sık kullanılan ama yanlış olan kalıplar görülür.
- “Mantıklı mı?” sorusu sorulduğunda sorun ortaya çıkar.
2) Sık yapılan hatalar
Bu konu hakkında kesin bir ihtimal var.
Bu konu hakkında kesin bir bilgi var.
Toplantıya yaklaşık kesin katılacak.
Toplantıya kesin katılacak.
Uyarı: “yaklaşık, kesin, ihtimal, olasılık” gibi sözcükler birlikte kullanıldığında anlam çelişkisi oluşabilir.
3) Mini uygulama
Aşağıdaki cümlede anlamca çelişen ifadeyi düşün:
Bu konuda kesin bir olasılık bulunuyor.
Çözüm mantığı: Birbiriyle anlamca uyuşmayan sözcüklerden biri çıkarılır ya da değiştirilir.
- Anlamca uyuşmayan sözcükler cümleyi bozar.
- Kesinlik ve olasılık ifadeleri birlikte kullanılmaz.
- sınav’de mantık denetimi yapmak çok önemlidir.
1 / 4 sayfa yüklendi
