LGS - Noktalama işaretleri - 1.Sayfa
Noktalama İşaretleri
1. Sayfa: Noktalama neden önemlidir? Temel kuralların haritası
Noktalama işaretleri, cümlede anlamı ve okuma akışını belirler.
Aynı kelimelerle kurulan bir cümlede, sadece işaretleri değiştirerek anlamı tamamen farklılaştırabiliriz. Bu yüzden LGS’de noktalama soruları hem “kural bilgisi” hem de “anlam” üzerinden ölçer.
Anlam değişimine mini örnek
1) Yemek hazır değil mi? (Şaşırma / doğrulama)
2) Yemek hazır, değil mi? (Onay alma)
3) Yemek hazır değil, mi? (Yanlış kullanım; anlamı ve akışı bozar)
LGS’de en sık hata: İşareti ezberlemek yerine cümlenin “niyetini” görmeden işaret koymak.
1) Noktalamanın 3 temel görevi
A) Anlamı netleştirir
Soru, şaşırma, emir, rica gibi duyguları ve amacı belirginleştirir.
B) Okuma akışını düzenler
Nerede duracağımızı, nerede kısa nefes alacağımızı gösterir. Böylece cümle daha anlaşılır olur.
C) Yazım düzenini ve türleri belirtir
Kısaltmalar, alıntılar, konuşma çizgileri, ara sözler gibi yapıların sınırlarını çizer.
2) LGS’de noktalama: Soru tipleri haritası
En sık gelenler
Virgül (,) — sıralı yapılar, ara söz, uzun özne
Nokta (.) — cümle bitişi, kısaltmalar, sıra sayıları
İki nokta (:) — açıklama, örnek, alıntı öncesi
Noktalı virgül (;) — virgülle ayrılmış grupları ayırma
Tırnak işareti (“ ”) — doğrudan alıntı, vurgulu söz
Bu ünitede 20 sayfa boyunca tüm işaretleri tek tek öğreneceğiz; her sayfada kural + örnek + yaygın hata üzerinden ilerleyeceğiz.
3) İşaretleri sınıflandırma: “Durak” ve “Yapı” işaretleri
Durak (okuma) işaretleri
Nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta... Okurken durma miktarını belirler.
Yapı (gösterim) işaretleri
Tırnak, parantez, kısa çizgi, konuşma çizgisi, kesme, eğik çizgi... Yazıda özel bir yapıyı belirtir.
4) İlk sayfanın mini kural özeti
Hızlı kontrol listesi
• Önce cümlenin amacını bul: soru mu, açıklama mı, sıralama mı?
• Sonra cümledeki bölümleri ayır: ara söz, liste, alıntı, konuşma var mı?
• En son işareti seç: anlamı değiştirmiyor mu, akışı bozuyor mu?
Sonraki sayfada
Nokta (.) işaretini tüm görevleriyle öğreneceğiz: cümle sonu, kısaltmalar, sıra sayıları ve en sık yapılan karışıklıklar.
Sayfa 1 / 20
LGS - Noktalama işaretleri - 2.Sayfa
Noktalama İşaretleri
2. Sayfa: Nokta (.)
Nokta, cümlede en güçlü durma işaretidir.
Anlamı tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. Okuyucuya “burada düşünce bitti” mesajı verir.
1) Cümle sonlarında nokta
Kullanım kuralı
Anlamı tamamlanan, duygu bildirmeyen ve soru olmayan cümlelerin sonuna nokta konur.
• Bugün hava çok güzeldi.
• Kitaplarını masanın üzerine bıraktı.
❌ Soru ve ünlem cümlelerinde nokta kullanılmaz.
Yanlış: Bugün sınav var mı.
2) Kısaltmalardan sonra nokta
Kullanım kuralı
Kısaltmaların sonuna nokta konur.
• Dr. (Doktor)
• Prof. (Profesör)
• Cad. (Cadde)
Not: Büyük harflerle yapılan bazı kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
Örnek: TBMM, TDK, MEB
3) Sıra sayılarından sonra nokta
Kullanım kuralı
Sayıdan sonra gelen nokta, o sayının sıra sayısı olduğunu gösterir.
• 5. sınıf
• 2. soru
• 29. Ekim
❌ Sıra bildiren nokta ile tarihleri karıştırma.
Yanlış: 5 sınıf
4) Noktanın kullanılmadığı yerler
Nokta kullanılmaz
• Soru cümlelerinin sonunda
• Ünlem cümlelerinin sonunda
• Saat yazımlarında (14.30 gibi)
Sayfa özeti
Nokta; cümleyi bitirir, kısaltmaları tamamlar ve sıra sayıları gösterir. LGS’de en çok “gereksiz nokta” hatası yapılır.
Sonraki sayfada
Virgül (,) işaretini; sıralı sözcükler, ara sözler ve uzun öznelerle birlikte öğreneceğiz.
Sayfa 2 / 20